Sermo 3

QUOMODO PRÆLATUS SIBI CAVERE DEBEAT ET GREGI, ET QUOMODO RURSUS SUBDITI DEBEANT OBEDIRE.

CLAMA VIT leo: Super speculam Domini ego sum, stans jugiter per diem; et super custodiam meam ego sum, stans totis noctibus. Is. xxi, 8.

In visione prophetica Ezechieli ostensa, in qua apparuerunt quatuor animalia, S. Marcus evangelista designatus est per leonem, quoniam evangelium suum a clamore beatissimi Præcursoris in deserto incepit, et circa Christi resurrectionem intentus est.¹ In themate igitur tacto, per leonem intelligitur Marcus, qui verissime dicere potuit, imo verbis et factis dixit, « Super speculam Domini ego sum, stans jugiter per diem »: intelligendo per speculam, vel pastoralem speculationem ac diligentem considerationem sibi super subditos suos a Deo commissam, vel arcem seu locum hujusmodi speculationis. Scivit namque se a Deo constitutum ac datum speculatorem domui Israel, id est plebi christianæ sibi commissæ, Deum spiritualiter contemplanti.² Idcirco, ut creditum sibi officium fidelissime adimpleret, vigilantissimum habuit respectum ac curam pervigilem circa gregem dominicum, et ad eos ad quos convertendos fuit a beatissimo Apostolorum principe missus. Et primo super Aquilegiensis Ecclesiæ speculam stetit; quo peracto, Alexandrinæ civitatis plebi fuit intentus. Quos omnes multosque alios verbis et scriptis, exemplis et signis, pro posse convertit, enutrivit, custodivit ac rexit. Sed quia non debet quis aliorum saluti ita intendere, ut negligat saluti propriæ providere, recte in persona S. Marci in themate subditur: « Super custodiam meam ego sum, stans totis noctibus ». Prælatus namque quo major ac latior est ejus prælatio, eo plus indiget proprii cordis custodia, spirituali profectu, exercitatione interna, experientia et sapore vitæ spiritualis ac sanctæ, ut a Deo obtineat et colligat in secreto quod effundat et communicet subditis in aperto. Cur autem pastor et custos aliorum dicit se stare super custodiam subditorum semper per diem, et super custodiam propriam noctibus totis, nisi forte quia prælati diurnis temporibus magis circa subditos indigent occupari, prædicando, celebrando, confessiones audiendo, causas atque negotia expediendo; a quibus omnibus magis cessant horis nocturnis? Idcirco tunc Deo et sibi ipsis magis vacare debent, juxta illud Psalmistæ: Deum exquisivi manibus meis nocte contra eum.³

His itaque modis unusquisque prælatus stet supra custodiam duplicem, utpote sui gregis ac proprii cordis: imo in primis intueatur, examinet, purget, perficiat custodiatque se ipsum, ne aliis prædicans, ipse reprobus efficiatur, sed cum Domino⁴

Jesu incipiat facere et docere, ne opere destruat quod verbo ædificat, ne subditos scandalizet, ne oves Christi dispergat, vulneret, necet, quas colligere, sanare, vivificare tenetur, ne ei dicatur, Medice, cura te ipsum ; et ne illud Jeremiæ impleatur in eo, Quia stulte egerunt pastores, omnis grex eorum dissipatus est.⁵ Etenim secundum judicem populi, sic et ministri ejus ; et qualis est rector civitatis, tales et inhabitantes in ea. Sed et Salvatore testante, Cæcus si cæco ducatum exhibeat, ambo pariter ruunt in foveam.⁶ Consequenter credito sibi gregi intendat cum diligentia summa, utpote eis pro quorum salute Rex regum, Dominus universorum, dignatus est proprium fundere sanguinem et mortem subire turpissimam : unde certissimum est, quod pro eis districtissimam exiget rationem. Præsidens ergo quidquid negligentiæ et peccati deprehenderit in subjectis, caritative corripiat, juste castiget, et publice excedentes, coram omnibus reprehendat, ut ceteri expavescant.

Porro qui corripiuntur et corriguntur, nequaquam accipiant ægre, non indignentur, irascantur aut detrahant præsidenti, sed gratias agant ei ac Deo quod emendantur in sæculo isto ne pereant in futuro : scientes quod impossibile sit manum Omnipotentis effugere, nec posse peccata inulta manere ;⁷ et maximam esse misericordiam Dei, corrigi in præsenti ; metuendissimam quoque iram ipsius, in præsenti vita non castigari, sed futuri judicii districtioni importabili reservari :⁸ pensantes item, quod præsidens agat id quod Deus ab ipso requirit, quod nisi efficeret, cum delinquentibus simul periret ; quod etiam summæ sit caritatis ac maximæ pietatis, mederi vulneribus animarum.⁹ Nec judicet subditus temerarie præsidentem, quasi acceptor sit personarum, aut personaliter reus, vel illum seu illum non arguens : hæc quippe perversæ ac rebellis sunt mentis, vulnera sua non sentientis, imo medici manum instar furiosi impudenter mordentis.¹⁰¹¹ Attendat ergo prælatus quod Tito scribit Apostolus capitulo secundo, In omnibus te ipsum præbe exemplum bonorum operum, in doctrina, in integritate, in gravitate ;¹²¹³ quod item scribit ad Timotheum, Sollicite cura te ipsum probabilem exhibere Deo, operarium inconfusibilem, recte tractantem verbum veritatis.¹⁴

Insuper unusquisque etiam subditus per rationis considerationem speculetur se ipsum, custodiens cor suum et animam suam, ne a lege declinet, ne violet regulam, ne superiorum suorum transgrediatur statuta, ne remissus fiat aut tepidus. Custodiat igitur omnes exteriores interioresque sensus, potissime in divinis, nec per corporis membra agat quidquam injustum : imo verbum Dei, doctrina Scripturæ, informatio præsidentis sint lucerna pedibus suis, et lumen semitis suis, ut conversetur in omnibus secundum eloquia Scripturarum, quemadmodum Salomon cohortatur :¹⁵ Serva mandata et legem quasi pupillam oculi tui ;¹⁶ liga eam in digitis tuis, et in tabulis cordis tui scribe eam. Qui rursus testatur:

Mandatum lucerna est, et lex lux, et via vitæ increpatio disciplinæ.¹⁷ Subditus quoque perpendat quod in Ecclesiastico legitur : Quam bonum est, correptum ostendere pœnitentiam ;¹⁸ quod item in Proverbiis fertur : Egestas et ignominia ei qui deserit disciplinam ;¹⁹ qui autem acquiescit arguenti, glorificabitur : quod etiam Samuel dixit, Quoniam quasi peccatum ariolandi est repugnare, et quasi scelus idololatriæ, nolle acquiescere.²⁰

Præterea, quam diligentissimus sui ipsius custos, quam humilis propriæ conditionis recognitor, quam profundus divinorum contemplator mysteriorum fuerit Marcus sanctissimus, constat ex eo quod pollicem sibi legitur abscidisse, ne ad sacerdotium promoveretur. O quantum verebatur ac reverebatur majestatem atque justitiam Dei; quam profunde penetravit verba Apostoli, Qui manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit!²¹ Quod antequam scriberetur agnovit, intuensque expavit. Quid ergo est, quod nos miseri, pauperes et pusilli, sacra mysteria tam irreverenter tractamus, tam imparati accedimus, et post celebrationem tam inconsiderate conversamur, tam incustoditi sumus atque ingrati, mox ad pristinas levitates, fabulationes, dissolutiones, gulositates et insipientias redeuntes? Cur non intuemur præallegata verba Apostoli, et quod denuo tam terribiliter intonat, Quicumque manducaverit panem hunc, vel biberit calicem Domini indigne, reus erit corporis et sanguinis Domini?²² Emendemus ergo nos valde, et ante celebrationem nos efficaciter præparemus; in celebratione, pura, elevata ac fervida mente stemus; post celebrationem custoditi, devoti, amorosi, suaves et grati perseveremus: imo tota conversatio nostra sit una ad celebrandum præparatio continua. Videmus quod laici eo quo communicant die, morigerati sunt et devoti præ solito: quanto magis nos qui quasi quotidie celebramus, quotidie maturi, faceti, devoti esse debemus, imo quotidie devotiores, custoditiores ac ferventiores? Quia quo sæpius celebramus, eo perfectiori id mente facere nos oportet. Alioqui ubi fructus quotidianæ celebrationis? ubi quotidianus profectus? Nonne non proficiens, deficit?

Postremo, beatissimus Marcus non solum prætactam ob causam rite « leo » vocatur, sed item propter fortitudinem sui animi in adversis, et quia terribile genus mortis pro fide et Deo patientissime tulit, atque in omni eventu in Deo constans permansit, implens quod ait Scriptura:²³ Justus quasi leo confidens, absque terrore erit. Instar quoque leonis, oculis dormivit apertis, quia corporaliter sic dormivit quod sobriissima ac ferventissima mens sua frequenter fuit Deo intenta, juxta quod scriptum est: Ego dormio, et cor meum vigilat.²⁴ Ejus ergo fortitudinem imitemur, ejus patientiam in cunctis adversitatibus amplectamur, ejus constantiam in omni sectari eventu conemur, ne inordinate contristet nos quidquid acciderit nobis, ne propria animositate vincamur, ne corruamus sub vitiis, sed viriliter semper stemus in Domino.²⁵

Footnotes

1. Ezech. i, 4 et seq. ↩

2. Ezech. iii, 17; xxxiii, 7. ↩

3. Ps. lxxvi, 3. ↩

4. 1 Cor. ix, 27. ↩

5. Jer. x, 21. ↩

6. Matth. XV, 14. ↩

7. Sap. XVI, 15. ↩

8. Act. I, 1. ↩

9. Luc. IV, 23. ↩

10. 1 Tim. V, 20. ↩

11. Apoc. XIX, 16. ↩

12. Job XXIV, 12. ↩

13. Tit. II, 7. ↩

14. II Tim. II, 15. ↩

15. Ps. CXVIII, 105. ↩

16. Prov. VII, 2, 3. ↩

17. Prov. VI, 23. ↩

18. Eccli. XX, 4. ↩

19. Prov. XIII, 18. ↩

20. I Reg. XV, 23. ↩

21. I Cor. XI, 29. ↩

22. 1 Cor. xi, 27. ↩

23. Prov. xxviii, 1. ↩

24. Cant. v, 2. ↩

25. Prov. xii, 21. ↩