Sectio 3, art. 2: UTRUM VOLUNTAS MOVEATUR DE NECESSITATE

AB APPETITU INFERIORl.

Stotus qufflstlonls. — Hic articulus est contra dcterininismum potius physicum et physiologicum, jirout raedinntibus [inssionibus objecta externa vel varhitioues atniospherffl iufluunt in voluniatem uostram, ])rout etinm temperamentum physiologicum inclinat nd -irtutem vel ad vitium. V.g. dontur homiues qui sunt natura mausueti «icnt agni, oUi vei-o simiies lupo feroces.

Objectiones sic proponuntur n S. Thoma: 1* Ex ipsa auctoritatc o. Pouli dieentis: « Non onfan qnod volo bonum hoo ago, acd quod- P9«> malum, hoo ago », pncsertim propter concupiscientinra, qun; seqiiitiir jKH:catum originale.

PK ACTIUUS VOLUNTATIS PSVCHOLOGICK COXKIDEItATlS

2» AriKtoteles dieit: Qualin unusquisqur cttt , talin fiitin ridrtur ci. Atqul iiou est in potestate volutitatis quod stntim pa.s.siom-m abjicint.

3' objectio est quasi cndem.

Responsio est nrgatica.

In arg. « xcd cotitm » refertur iil qnod Domtnus ilixit nd crudelem Caiu: « Quare iralns eaf Suhtcr te crit appctitus tuus, ct tu dominaberitt illiun » ((lcn., iv, 7).

Sunl Ires conclusiones:

1« Conolusio: Homo ii\ iftto ratio totalitcr ligatur pcr ixissioncm. moexxario mocettir a jxinsione appvtitiis seiisitiri.

Rutio est quia tunc nou est iihus, nec proinde indifferentia judicii, nec uetus volnuturiiiK. Tla coutingit. nit 8. Thonia-s, « in iis t|ui propter vehementem irani vel concupiscentiam furiosi vel amentes fluut ». Ttiuc homo est sicut animul brutum.

2a Conolusio: t,)uando jutlicium rationis non totalitcr impetlitur a imssionc, liomo non inoretur ah ca ncccsaario, scd libcre.

Iiatio ett quin sic niovetur ab objecto valde qaidem allkieute, sed cum iudifferentin sen mutabilitate judicii. Minuitur taiuen libertas prout augetur im[>etus pussiouis, et, ut dicit S. Thomas, « qnntitum nd atiqiiiil. judicium ratiouis remanet liborum, et sccudum lioc remaiict ali(piid de motu voluntatis ». Iteai ad 2"m : « Aliquando etsi ratin obuubiletur a paesione, remanet tamen aliquid rntiouis liberum ».

3« Conclusio: fia mo/us voluntatis ailsit , non r*r neccssitatc wquitur iiaaaioncm.

Nain homo quando neeeKKitutur a passione, nt dictum est in prinia conclusione, tunc nullus adest actus volunfarius.

Ex ista 8* conclnsione apparet quod S. Thomas non admittii motum subitaneum voiuututis essc uecessarium, qiiia dirigitur ajudicio rationis, et jndicium rationis de DODO conformi pussioui est mutabile.

Ail J">: 8. Thomas explieans verba S. Pauli: « Quod nolo mulum, Wuil facio », notat qiiod « volnutas non potest facere ipna motns coueupiscientiai insurgat ». Hic textus afferri potest ad pw bnudum quod Kceundum S. Tlioiuain niotus primo-primi seusnnlitatis non sunt pereula. si subito homo rcsistit vel divertit cogitatiouem nd alia. Cf. Hilh"ai»t, dc 1'eccatis, diss. IV, a. 2. Damuata est prupositio Iiaji : « I'rava desideria (Hiibus ratio nou conseutit, et quii? homo iuvitus patitur, snut probibila pra?cepto a Xon convttpisct ». Vide in Dknzi.ng., 105". 1051, 1071. 1075. Iteni propos. daniuata Quesuel, ibidem, 1303.

I*er oppoKitum Moliuos dixit: « In oeeasione tentationnui etiuni furiosaruiii auima BQH tenetur resistere n (Desmsh., 1257. item n. 1201). Item damnatn est nlfa prnpositio ejusdem Molinus H'f. Dbnzinu.. 12701 qiiia uegnt hos motus priuio-primos adbuc qiiauiloque

DE ICODO UUO VQLUNTAS MO'nTt"lt 2d0 oxistci-e post pimcationem nuiime. L*nde non valot birc interpietutio ouoruniduiu exegetarum qui dicnnt hauc rebeiliouem carnis di- qua joquitnr S. 1'aulus dum dicit « Dnlun cst mihi atimuluit carnin mem, antjclux Satawe qui me colaphizet» (II Cor., xn, 7) csse solum nnle justiticatiouein.

Kx pnecitatis dnmnatiouibuB projioKitionuin Daji et Quesuel nou soliim liulH?tur quod concupiseientia ut habitue, ut fomes. non est proprie percatnm, sed etiani habetur quod molus pruuo-primi sensualitatis uon sunt peccntn, si homo eis n-sistil aut cogitatlouem suam ad aiiud divertit. I»cmauet, at dicitur iu endem responsioue ad luiu. quod voluntas potest uon veile concnpiecere. aut concupiscenti«f non couscntire.

,,l 2mu: Kespondetur ad hanc objectionem : Nou est in pote state nostra? voluntatis quod tttatim passio abjiciatur. Ad qnod di condum est judicinm rationis remanere Kiiltcm oliquo modo libernm. Et seennduin hoc voluntas potest ftaitem sc tciu i-c nc /wsaioncm tequatur,

3um : Voiuntas potest moveri ad aliquod pnrticulare bonum etiiiin sensibile, nbsque paesione a]ipetitus sen«itivi. V.g. si aliqnis H^grotus nullum appetitum habens nd cibnm sumeudum, vult taraen manducarc ad sustentationem corporis, vel bibens medicinaro amaram cum nuu scji .

Bic igitur solvuntur objectiones dcterminismi pbysici ant. physioiogici iu mcmoriuni revocando medium demonstrativum lils-ri nr bltrii, ticiliect remanet saltem aliquo modo indifferentia seu niutn bilitus judicii. Si vero toliitur cum usu nitiouis, tunc actus uon esi ampliiiK voluntarius, sed esl auimalis aut automaticus.

Viilcmus ergo couciliationcm liberi arbitrii cum motivo objectivo gnfflcienti. Nam, ul diximus, motivum istud est reiative snfticieus nd eleetioncm liberam, «ed non absoiute sufBciens nd necossitandam vo lunlutcni, qniu uon explet capacitatem ejus. Et dno boua flnlta, qunmvis ud in\icem iinequalin. jeque distant a Bono intinito.

Xuuc transeundum est ad III Partem, nempe ad conciliationein libertalis* hiimame cum motione divina, et ad confutationem determinismi sic dicti « tbeologici ».

Aur. IV. _ UTRUM VOLUNTAS DE NECESSITATE MOVEATUR A DEO QUOAD EXERCITI U M.

Quoad hoc problema cf. pr*sertiin P-II'", q. 10, a. 1: I", q. 11), 8 ; q. 105, a.iido Vcrit., q. 0. aa. 3 et 5 ; q. 23, a. 5 ; Contra. Gcnt.t III, cc. 0$, 89, 00, 04; dc Malo, q. «, a. 1; de Potent., q. 3, u. 7.

Nota quod 8. Thomas longius de hoc trnctat hic quara in tractatu oc Qratiu, quia est qunwtio generalior.

Status quaistionls. — Hic solvuutur olijcctioncs determinismi div"n, cx qno oritur doctrina Calvini ct Lutberi de giantia efdcuci.

DB ACTIBUS VOLCNTATI8 FSYCHOLOGICB CONSIDBltATIS liO) objcctioues renovnntiir a> molinisMs contra thomis-tas. Mauifestuni est quod objectloiies molinistnrum cotitra nos non dilTerunt ab objectionibns bic positis a 8. Thoma. Non enim ugitur in isto articnlo de sola libertate a coactiono seu de spontnnejtnte, sed etlam de libertate a neccssitflte.

Ha) suut objectiones nrttculi :

?■ Ohjrctio: Omuc ageus cui resisti nequit, ex necessitate movet. Alqni Deo lulluite potenti resisti nequit. Ergo Deus ex necemritufo movet.

Hoc dicunt ColviuUUe et Lutherani ; et non salis notntur quod niolinistaj conveniunt cum tiis hereticis quoud hnnc nmjorem, scilicet: Dcun, movens gratia intrinscce efflcaci. ex neevsttitate movct. Hed ditferunt ab lueretieis in minori, scilicet: Att/ui gratia c»t intriiwece efflcax. Quie quidcni miuor nfflrinatur ab haereticis, negatur vero a molinistis. Nos nutem, ut statim videbimus, rejicimns majorcm eoimnuuiter admiBsam a prioribus protestautibus et a molinistie.

Qua* quidein sic synoptice reddi possunt :

Proteetantismus

Deus moveus gratln intrinsece efficaci, ex necessitate movet. Atqni grntia est iutriusece efficax. Ergo Deus ex necessitate movet.

ifolinism iis

Deus movens gratia intrinsece efficaci, ex necessitate movet. Atqui Deus nou ex necessitate movet. Ergo gratia non est intrinsece efficax.

Thomismus

Deus movens gratia inlrinsece efficnci, non. ex necessitute movet. Atqui gratin. est intrinsece. efticnx. Ergo Dcus non ex neccBsitate niovet.

Beue uotaudum est quod prinia objectio pHPtMltfn articuli est objectio renovata a molinistis eontm nos; Bt, ut videbimns, 8. ThOmas nou respondet ad 1'"" negando efficacitatem intrinsecam niotionis divime, seil e contra afllrmando quod motio divina se exteudil etiam ail niodnm iiberum electionis nostro?.

£■ Ohjcctio est minoris momenti.

3* Ohjectin est coinmuuitei' renovata hodie a molinistis, et est doctrina priorum protestnntium, seiiicet: Opcratio Dei esset incfficax, si voluntas uoilet id ad quod Deus enm movet. Atqui opcratio Dei uon est ineflicax. Ergo voluntas non potest velle oppositum ejus ad quod ;i Deo niovetur.

Responslo taiueu est affirmatira, seilicet. Deus sic niovet voluntatem quod ItOft cx ticvcssitatc cam ad unum dcterminet.

Probatur aitctoritatv: Hecti., xv, 14: « Dcus ah initio cotistitV" Imminvm . vt rvlhjnit illtim in manu consilii sui ». Non ergo ex uecessitme movet voiuntatom.

ItB MODO QCO VOLUNTAS MOVBTUIi

Qiioud defiuitiones Ecclesite citnndn est definitio Coucilli Tri deiitiiit rontra priores protestnntes : «H\ quis dixerit Hberuni ho ininis arbitrium a Deo molum et excitnlum nihil cooperari nssen- «endo Deo excitanti atqiie vocnnti, quo ad obthiendnm justillcatiouis fcnitiain se dfsjjonnt ac pnepuret, ueque jhwso dissentire, si velit. ged veluti iuauiuie quoddam nihil omnino ugere, mereqne passive se haberc. A. 8. » (Denmno., 814).

(Cf. etiam Denzing. de inolinismo et tbomiKmo 1090. 1097, ex quo patet nec primi nec alteri sunt lueretici ; item ibid.f pag. 340 et 342 textus Benedicti XIII).

Quoad dispututiones de hac defiuitione habitas Inter thomistas et molinistas cf. Ed-luaht, dc Deo, disp. 8', u. 4, paragr. 2. ubl soivuutur objectiones a Iiesione libertatis et ab iusiifticientia auxilii pro peccjitore, et ab ufilnitntc cum ealvinismo. Vide etiam Gaiuiigou- Lagk,, Divu, 5* edit., appendix, p. 850 ubi exponitur eonelusio coutroversia* cum P. D'ALfts, 8. .1. et in libris meiK Dv Dcn uno, 1938, p. 430-460; dv Dco trino et crcatore, 1914, p. 342-352; de Gratia, 194(5. p. 192-243.

Dicunt molinista? quod in cauone tridentino agitur dc gratia efficnvi, tuni quin ngitur de gratia cui de fucto homo cooperntur et sic convertitur, tum quia agitur de gi-atia per quam Lutherus et Culvinus dicebnut tolli libertatem. Unde secundum Concilium huinopotest etinm gratiai efficaci resietere de facto, iu sensu composito. enm reddeudo iuefticacem.

Ad hoc respoudetur mnltipliciter :

1° Sic dainnaretur thomismus. dum postea Summi Pontifices, Iiiii-si-i tim Benedictus XIII anno 1727 (Dbnzino., n. 1097 noto) et Olemens XII anno 1733 cf. ibidem, « declaraveruut doctriuam thoinistieam nullo modo damnatnm esse a Concilio Tridentino, nec a Bullu « UnigenituK » contra Janseuistas.

2° Uw, objectio molinistarum jnm propositu est a pelagianis et semi]M'lngianis contra Augustinum : et remanet in primn et in tertia Objectlono pResentin nrticuli, sicut et in pluribus aliis locis uti v.g. I-, q. 19, u. 8 : q. 105, a. 4 ; dc Verit., q. C, na. 3 et 5 ; q. 23, a. 5 ; Contr. Gcnt,. ITJ, cc. as, 89, 90, 94; de ifalo, q. 6, a. 1; dc Potent.. <!• 3, a, 7.

8° Inter Patres Cuncilii Tridentiui multi erant thomistre, nlil augu.stininni, et certo certius noluerunt damnare tbomismum ; imo reductioul horum canonuni de justificatione collaboravit thomista Dominicus Soto, post coini>ositionem sui operis de Natttra et Gratia.1

4* Coueedinius molinistis quod in hoc canone agitur de gratia efllca< i, et respondimus quod etiam juxta- eos, buIi grati» qun) vere dicitnr efflenx ab extriiiReco, homo qnamvia posslt disseutire, non vult de facto, sub ista gratia, disseutire. Alioquin ha?c gratia non

1 Of. MnBTiEn. Hiatotrc Het Maftivs gentrmix dc VOrdrc tfn 8, Domtniqur, J< 44a. cr. Eoiiaiid ubi loqultur de Soto. Circa Soiuni vWe etlam DoirintitMi:Ti', O. P., s. Thomte dovtrhta ilv prvmotlane pAyWco, p. (X4,

DH ACTIIU'K VOLUNTATIK PSVCHOLOOICE COSKIDKIIATIK esset umplius eflicnx, nc dcnominative qtiidem ub extrinseco, nej esset mere suftlriens. Vernm quideni est quod pro eis, lia?c grutia non est cfttoox nisi ex eonsensu nostro a t>eo pncviso pcr srientjiua medinm, Red hne prnevisio <|Uiu depeudot a cousensu uostro, posn dcpcndcntiam in Dco, qunm ndmittere non possuuius in eo.

5" Imo 1'ntres Concilii in hoc canoue probnbilius loqnuntur de motione et de gratia non solum efiicaei, sed ab intrinwco efileuciunni ile Bfl loqtiehatur Lutherus, et sensus cnnonis esset qnod gralia ista ub intrinseco offleax non tollit libe ruin arbilrium, nam honio poteat disseulire; sellieet remanct potcntia ad oppositnm, et non cst veltili iiuiniiue quoddnni, nihil oniniuo ugeus et mere pusnive se hnlieus.1

Unde dicendum est cuni Billuart (dc Dco, disp. H, a. i, pnr. 2) quod pntres Concilii certo ecrtius cognovernnt Luthertim et Caivinmn defendere gratiam pcr se efticuceiu, et ex hoc prinripio tnferre Hhortntls destructionem. Unde proponiiur ditcmma; Vel Patres Concilii judicaverunt anlcvcdcnn (Keilicet grutlnm esse per se efncaceiit) esse lucrcticum ; vol solam illationcm (scilicet gratiniu per bo efficneoni atiferre liberlntem) esse hierelicuin. Xou priimiin, nlioqtiiu debuissent illud propriis et expressis tenuinis proseribere, qnod non receruut, et sic diwnnawent ipsnm tliomismum. Ergo stnt aecundnn) ; scilicet pi-obabilius Fntres Coucilii dicere volneruut quod Inereticum est nflirmnre per grntinm intrinsece efflcneem tolli libertatem. Et lu liae aftlrmntlone molinist83 cum prioribus protestauUbus couveiiiuiil iu eorum ohjectionibus eontru thoinisnnim. Ex hoc non sequittir qiiod ipse iiiolinisnius, iu sna parte positiva, sit heresis, sed qnod ejns objectiones coutni thomismum non servnut. sensum Concilii.

Ita uno ore nos Ihomista) ontnes judicanius ex gralia per se effioaci illegitime, imo lueretiec inferri everslonem libertntis. Contrnritim judicant mnlinista).

lline videat icqiius lector qui verlus mentein Concilii asseqitautur, et an possit cum nliqiia verisimilitudine asseri sentenliiun thomistartiin esse a Concilio Tridentiuo damnntani.3

Imo Concilium Tridentinum, ugeudo de perseverunliaj dono, sess. 6, cnp. 13, declarat : « Deus, uisi ipsi (hnmines| illius gratlre defuorinl, sicut cu?pit opus boiium, ita perflciet, operans vcllc et pcrficcrc» (Philipp., VL 13). (Dhnxino., 806).

Difflcile est videre qttomodo prrocitnto- Concilil propositio eoiiciliari possit ctim propositione MoIuud: « Auxilio tvquati imo minort lleri polest. ut nnm voentorum convertniur et nlhis uou » {Voncordui, index ad verb. Auxitinm). Si itn essel, Deus niqunliter inciporet in his duobtis hominlbtis opus bouum, et uuus homo seso discornens pcrficcrvt Ipse optts inco?ptum. Itevera uutem secnndum Concilinm Deus est qui perficit. opcranx velle et perllcere.

' Cf. UiLLCAirr. Dr Dro. dlne. 111. n. 4, iutrngr. 2°; Item Ricinaldcs, De mrntc CoiicHil Triilvnlinl. nbl de grutlu rlHcnci.

■ Of. opun Asiiimi HroiNALDl, Dc mcnlv OowMli Tridentlnl, ot Massocll1*. Dlvu$ Thumti* irnl intcrpeca, I, 01*1». 2, q, f>.

DD MOIIO QUO VOLUNTAS MOVBTUB

InsupiT quod thomismiis melius servet meutom EccIesiitJ appnret nscondcudo ad projteritnm, scil. ad Ooncilium Arausicanum II contrn [jelaginnos et semipeUigianos, can. 20: « Nemo habet do suo uisi mendacuim et peccntum. Si quid autem habet hoino veritatis fttqiio justitia?, nb illo fonte ost, quem debemus sitire in hnc eremo iit, ex eo quasi guttis tpiihusdaiu irrorati, non deticiamuK lu via » (Dbnk|ng-> 195).

Perlegendum est totum id qiiod decisum fuit in illo Coucilio In eo invenitur oompondiura iloctriuu! Augnstini de grntia et multi textus S. Scri|itura> udducti contra seiiiijielagianos, et quoruin moli nisfao non videntiir plenum sensum servnre.

Textus 8. Scriptune a Concilio citati videri possiint apud Den auiger, 17« sq., 1!)3, 195.

« Inventus sum u non quwrentibus me, palnm npparui his, qui mo uon interi-ogabant » (Itoin., x, 20, /#., lxv, 1); u I'ra?puratur volunlas a Deo » (Prov., vui, lxx) ; « Deus ost qui operatnr in nobin ot velle et perflcore pro boun voluulnto » (Phil., u, 13). Hic textus bis cltnlur a Concilio. « Grntia sahi facti estis per lldem, et hoc uon cx vobis; Dei enim ilouum est o (Ephex., \, S) ; « Qnid hnbes non occepisti? » (I Cor., rv, 7). liic toxtus citatur in canone (i et in coucluslone, n Oratia Dei sum di quod sum a (I Vor., xv, 10) : « Sine iito nihil potostis fncere» (Joans., xv, 5); « Non qnod idonci siraus cogitaro aliquid n nobis, quusi ox nobis, sed sufflcientia nostra ox Doo est » (TI Cor., in, 5); « Nemo potest diccre Dominum Jesum nisi in .Spiritu Sancto n (I Vor., xn, 3) ; « Qum dc manu ttia nccopimiis. dnmus tlbi » (I Paral., xxrx, 14); « 8i vos Filius liberaverit, tnnc. vere liboii eritis » (Joann., viii, 36) ; « Cito nnticiitent nos misericordhii tua?, Domino » (Ps., lxxviii, 8); « Deus mous, mlsericordia ojns piiovcniet me » (Ps., lvui, 11) ; « Omne datnm bonnm et omno donum perfeetum desiirsum est, descendens a Patre lumiuum » (Jacoii., i, 17). Discrimen autcm bonm determinationis liber» a mala electionc cst, ut patet, quiii optimum : crgo ileBursnm ent, o Non potest homo nccipore quidquam, nisi fuerit ei datum do co?lo »

Insnper sunt etiam plures aiii textus citati a thomistis, speclntim non solum contru semipolagiuniBmum, sed contra molinisimtm. Vide in uillunrt, I, De Dco, diss. 8, a. 2.

« Omnia quafumqiie voluit (Deus), fecft » (P§., cxxxiv, 6); 0 Operntnr omnia sccundum consilium voluntatis Bua». Elogit nos in ipso ante constitiitiouem mundi, ut essemus sancti » (Eph., i, i); a*i S. Paultim « Deus pnoordinavit te ut cognosceres voluntatem ejiis ot videres Justnm et audires voccm ex oro ejus, quia eris testis JJuttB nd omncs hoinines eorttm quuf vidisti et audisti » (Act., Ap., W); « Omuia opera nostra operntns es in nobiH » (Isai., xxyi,

~<\ " Oporntur in nobis vello et pertlcen! pro bona voluntate (Phil., ?w ^ ' " ^■lI^erai" a vohis cor lapideum et dabo vobis carueum » 'Cf^ecft., xi^ ; « Faciam ut in praceptis meia ambuletis» (Ibid., ^xvi, 27) ; « Domine, Rex omnipotons, in ditionc enim tun cnnota

ht P°wta, ot nou ost qui possit tuas resistere voluntati, si decre-

W — 0*M«iooD-Liowx(is - pe BtaiUtullne.

274 DE ACTIBUS V0LDNTATI8 PSYCHOLOaiCE COXSIDEJIATIS veris salvare Ismel. Domiiius ouinium es, uec est qui resistat majetati tua> » [Eath., Xtn, 9) ; « Domiue rex deorani et universa) pote statis... transfer cor illius » scil. regis Assueri Judteis iufcnsi. (Jbid. xvt, 12) ; « Convcrlitqne Dens spirituui regis in niansuetudinem » (Ibid., xv, 11). Circa quod Augustinus dicit. in 1. I coutra duos cpistoltts pelogionoruiu (Mjuxb, P. L., vol. 44, col. 549, 038) : « Cor regis occultissimo ct efflcacissimu potestote Dcus convertit et transtulit ub iudiguntiouc ad lenilatem », et ideo infallibilitas decreti et motionis Dei refertur evidentcr ad ejus omnipotcntinm et non ad pneviBiim conscnsum Assucri.

n Bicut divisioues aquarum ; ita cor Rcgis iu mauu Domini ct quocumque volucrit, incliuabit iliud n (Prov., xxi, 1) ; « Quasi lutum tiguli in manu ipsius, plasmarc illud ct disponcre. Onuics vias ejus sccundum disjiositionem ejus; sic homo in manu illius qui se fecit » [JSooH., xxxm, 13) ; n Dominus exercituum decrevit- et quiB poterit intirmare? Et munus ejus oxtenso et quis avertet enm? ». (Isai., xtv, 27) ; « Iu manu ejus sunt omncs liues terros » (Pa., xcrv, 4).

Hi divcrsi tcxtus cituutur in favorem gratio) per se efticacis non solum a thoinistis, sed et ub augnsthiianis, et a 8. Thoma ct a 8. Augustino, qui in libr. de Prajdestinatione Saoctorum, c. 8, circa illud Ezchielis « Aufcram a vobis cor lapideum et dabo vobis cor carneum », dicit: « Ha>c gnvtia qme occulte humnnis cordibus divina largitate tribuitur, ut cordis durilia primitUB auferatur % (Cf. Miose, P. L., vol. 44, p. 970). Atqui id Deus infallibiliter pnestare non potest per decretum concurrcndi indifferenter ad velle vel ad uolle, Beu per decretum quod exspectet aut supponat conscnsum ot duritinm abLatam, cnm ipsc Deus, secuudum S. Bcripturain, det consenBum ct auferat duritiani.

Item 8. Thomas, dc Malo, q. 0, a. 1, ad 9"»: « In omnibus Providentia divina infallibiliter opcratur».

Ad has diversns nucloritutes rcspondet molinista Leaaiua in suo tractatu de Grotio efficaci, c. 18, n. 7 : « Qnod ex duobus similiter voeatis alter oblotom gratiam acceptet, alter rcspuat, recte dicitur ex aola libertato provcnirc. Non quod is qui acceptat, sola libertate sua neeeplet, sed quin e-r aola libertate illud discrimcn oriatitr. ita ut uon cx divcrsitate auxilii pnevenicntis ».

Respondent thomistie:' Hoc est contro principium preedilectiouis enuntiatnm a Moysc in Exotl. xxxm, 19: « Misercbor eujus miseroor, cui voluero » et Rom., ix, 15 « et niisericordinm pnestabo cujus miserebor »

Insuper boc est contra textum 8. Pauii : « Ne supra quam scriptum est, unus adversus aiterum inllctur pno alio. QuUt entm t-e discernitf Quid habrs quod non aceepistif Si autem accepisti. quid gloriaris quasi non ncceperis? » (I Cor., iv, 7).

' Of. Salmast., De Oratla, dlini. VII, ilub. 1, et HniCAiir, De Dco, dlsa. 8. ': . 2, et dtas. 6, b. 6, pamgr. S.

I>E MOllO QCO VOLl'STAS MOVETim

Audisiinns iusnper nit in .loami., trnct. 20, lnitio: « Quurc unj trahnt Deus ct illum non trohat, noii vellc dijudicnre si non is crrare ». Thomislie addunt qnod juxta 8. Paulnm discretio umus »h olio in o,K-re salutis repcti debet non solum cx \tatte voluntolis huuiiiutB setl ex parte Dei, unum Bh alio pcr suuin electiouem et ffratinm discernentis. Atqui moliuismus gupiKiuit unum pne nlio, onta Pctrum a Juda, se discernerc ex sola libcrtate, ut cxpresse fatentur Moliua et Lcssiua, ita ut Petrns convcrti poesit minori «nxilio adjutus qunm Juda. Deus decrevisset solum i>ouere Petrum in his circumBtantils in quibns prmvidlt pcr scieutiam mcdmm Petrom couseusurum csBe.

8 Thoinus in suo Commcutnrio su[)er textum paulinnm « Quis enim qui tc diaccnMf » (I Cor., lv, 7) dicit: « Tu teipsum discernei-e non potes a massu perditoruni. fndo uon babes m te unde contrn ulium supcrbias... vel supcrioreui te facias proximo tnol 11.

Pariter Angelicus, I', q. 20, a. 3, formulat priucipium pnedilcctionis secundum quod nulliim ens creatum esset olio melius, si non essct pnedilectuni a Deo, cujns amor est causa omnis boni creati. Hnde optimc diclt Bossuet : « Oportet in captivllntem redlgere inteliectnin nostrum cornm magno gratiie mystcrio, ct confitcri dnplicem cssc grotiom, scilicet sufllcientcm et efflcacem, quorum prima relinquiL voluntatem nostram inexcuBabilem coram Deo, et altent Impcdit ne voluntnn nostra in seipsa glorietur » (Oeuvrcs compl., Paris 1S45, vol. I, p. OKi, opusc. Awentummt sur Ic livre tlea riflexions moralca. Item Defens. tle la tradit., 1. XI, cc. 19-27. ubi aucror ostendit quod secundum multos Patres, 8. Pelrus quaudo Ohristum negavit, privatus est auxilio divino propter pracedentem motum prawumptionis. Atqui, ait liossuel, non fuit privatus grotia sufllcienti, scxus noa potuisset vitare pcccatum et uon fuisset inexcusobilis: sed privotns cst grntia efflcaci, qunm jsisteiv i«:cepit et quas perduxit eum usque ud mortyrium.

Cf. etiaui Bossuet, J^raitc du tibre arbitre, c. 8, ubi defendit longe pnemoUouem physicam et decreta divina thomiBtarum, et optiine tlieorinm scicutUB mediie confulat (cf. Index oper. Bossuct ad Verbum agratia*.

Denique thomistai siepe citant id quod scripirit Angnstinus, ilc Vono Partcverantia;, cc. 2 et 13, super Christi vcrba de orotione pbarisiei et publicani : « Phariscus stans hwc apttil sc orabat: Dcus gratitis atjo tibi, quia 11011 aum tictlt ctvteri hominum» (Lrc, xvm, 4): quns verba Augustinus piuries attulit contro scmiiielagiiinos. Cf. Index Augnst. nd verbum « phuriaatw ». Uune tcxtum nttulit etium P. Del Prado, O. P., contra molinistas: in suo opcro De Oratia ct Libero arbitrio, p. III, png. 149, Del Pnido ostendit quomodo ornndum esset si vero esseut priucipiu Moliiim, scil. formulat propositioues (|nai csscnt vcne si verus esset liioliuismus.

1»K ACriUUS VOLUNTATIS PSVCU. <I.OIIIri: f flll HillM ATTn

Ha*c suffiriniit quond orguiiieuta ex uuctoritaU'. Veiiieudam est iiuuc nd corpus orticnli S. Thouiie.

Conclusioi « NtV Deus movet voluntalcm ad elcctionctn tjtiod «011 ex nccenaitate atl utium ilctcrminat, sed remnuet molus ejus contingcns el QOD ueeessurius, uisi iu his ad quie naturnliter movetur ».

(Kx his ultintis verbis constut quod conclusio est de motlone Dei ad clcctiouem lilicrnni, et non soluui ad priiuum velle, quo unu. si|Uisi|Ue vult se esse bcatum).

Probatur: Ucus ouinia Qtovet secuudum eornm conditionem, ita quod ex causis necessariis sequantur offectus ex neeessitate, ex causis antem contingentibus effeetus contiugentes. Atqui voliuitug ost activum priucipium uou determinutum nd unum, sed iiidiffercntei' se httbelYB ad niiilUv (cf. a. 2); Ertjo Dcus sic movet voluutatein ad electioiiem quod uou ex necessitate ad uuuin dcterminut.

Minor jam probata est a. 2. Explicandu cst major.

Ad Majorcm notundum est quoil si 8, Thomas esset iuoluiisla, dixissel : Deus muvet voluntatem sccundum pnovisioucui scieutiie mediie. Ai nullo inodo loquitur de hac pnevisione. Ita Leo XIII in Encyclica « Libcrlatt », nbi est sermo de eonciliationo cfliruciiri gratia> cum lilicrtate, ioquitur sicut 8. Thomas, niliil dicendo de scicntia mcdia '.

Ad intelligentiniu majoris .S. Tlionne ciliuidnm est id quod ipM superius dicit iu tructata de Deo : iiCum voluutas diviua sit ef lieacissima, non solum sequitur quod liaut ca qtue Deus vult tleri, sed qttod co modo ftant qtto Dcux ca ficri vttlt. Vult aiiteiu quiediim Dcas lieri uecessorlo, qtuedam contingcnlcr » (I', q. 19, a. 8. Of. etioiu I', q. 22, a. 4; Pcrilwrtn, I, lcct. 14; Methaphys., IV, lect. 3. Item HiM.UAirr, Dc Dco, diss. 8, a. 3, paragr. 3 et 4, ubi citantur textus 8. Thomie, et rationca.

Unde conciliulio iufulliliills decreti divini et libertatis nostne inveuitur i?i tranacendcnli efficticia catmalilutis di-citKC. Folsuni esl igitur dicerc quod thomisUc pouunt hoc mysteriiim in homino et uon in Deo, in quo est rcvern pouendiim. Est enim m.vsterium tian scendentis efucueiiu causaiitutis divime, quac unatogicc solum conveuit cum causnlitate creata, ctium angelica, sicut libem determiuatio aualogice soliim dicitur de Deo, de angelo et de liomine.

8. Thomas in eitato a. 8, q. 19, I" 1'artis manuducit intelleetnui iiostrum nd 000 mysteriuin, notnndo quod jam in ordine ercato o cum uliqua cuusa efficnx fuerit ud ugendum, effectus eonswinitur causiim, non tanlum seeunditm id tjuod fit, sed etiam «cettndum modum ficndi vcl enacndi. Ex debilitate eniiu virtutis activic ia scuiine coutiugit quod liiius nascitur dissimilis patri in uccideotibus quie pertiueut iid modum esseudi ». E conlra si generans cst fortis.

' Hlc testus Invcnltur in ietli I.eonla XIII, vol. S, nnn. 1SSS, 1'. 21" «■ llem vol. 13. nnn. lsus, i>. 357 ss. ; cllntur In nostro op. Dleu. p. S40.

ItK MOIK) OU0 VOLfNTAS X10VETUH

27T tllius cjus est similis ]iatri etiani in acciilentibus, ut patct ii> auibusdam familiis iu (|uibus filius est quasi vivu imago patris. Jteiii si <I"S exercitus esl maxinii ingenii militarii, ut TUemistocIes, Ciesar Napoleon. nou solum movet milites ad victoriam, sed commuiiicnt eis suum modnni ogendi, ut vult. Iteui mugnus pictor, ut jBchnelAngelos, magnus musicus, ut Beelhoven, mnguus poota, nt Daiitc, maguus philosophus, nt Plato, Aristotcles, 8. Thonius, •mniunicot discipulis snis non solum snam scienliam, scd modum spiritum sua; scientioj. Item nintcr dilectissima adducit lilium siiuiii ud eligendum libere id quod Ipsa vult et quomodo ipsn vult. Pariter saspe uxor ad suam voluntatcia addncit voluntatem sui marfti. Unde ironice dictum est « id quod nxor vult, DenB vnit».

Addit 8. Tbomas: .. Cum voluntas Dei sit efllcacissima, non soliiiu sequitur quod liant ca quic Deus vnlt ficri, sed quod eo mado finiit quo Dcus ea lleri vult. Vult autem Deas qutedam lleri necessario, quajduin contiugentcr, nt sit ordo in rebus ad complementum universi ». Et ideo quibusdam cffectibus nptavit euusos uecessanas determiualas nd unum, ct quibusdam aUis cuusas contingentes >. irao libenis, non deterinluutas ad nnuni. Et, ut dicilnr in pnescnti articnlo Deus bas caiisas movtt secuudum eamm conditiones.

Ileni, I" q. 22, a. 4; ad 3»™, explicatur quomodo Deus possit producere in electionc uostra ipsnni modum contingentiw: « Oonsidernndum est quod neccssnrium et coutingeus proprie eoiiseqiiuutnr cns, inqiiiintnm hnjusmodi. Unde modus contingcntiie et necessitatis cadit suli provisione Dei, qni est universalis provisor tottui entis, non autem sub provisione aliquorum parricularium provisornin ». Ibid.. nd 4um : Non solum potentiu m sed ipse uctittt liberi-orbltrii reducilur in Deum sieut in causa».

ltem In Pcrihermen., I, Lect. 14: « Voluulas divina cst intclligenda ut cxtra ordinem culium existens, vclut cansa quffidnm pro tundcns totum eus el omnes ejus differentias. Sunt nutem dlfferentia) cntis possibile et necessarium. Et ideo ex ipsa volnntate divina originnntur ueccssitas et contingentia in rebus ».

ltem in Stetophy»., 1. VI, lcct. 3 fine ; dc Slalo, q. 0, a. 1, ad 3™ ; do Tcrit., q. 22, a, a. 8 et 9.

8i velimns autem adbue melins iutelligere quomodo Dcus producit in clectione nostrn modum uon solum coutingeus, sed modum /tropric Ubernm, notnndum est id quod dicitur in I*, q. 83, a. 1. ad 3mii : .. Liberum arbitrinm est eauta tui motut: qnia homo per abernm arbitrinm seipsnm movet nd agendum, Non autcm boc est de necessitnU- libertotis, qnod sit prima causa id quod Ubernm cst; sicnt nec ad hoe quod nliquid sit cansa alterius reqniritur quod sit prima cansa ojus. Deus igitur cst prinin cnusa movens ct notocoles causas et voluutarias. Et sicut uaturalibns cousis. movendo cas, non anferi quin acliones enrum sint noturnlcs, ita movendo cuusns volnntorlas non anfert, qnin nctioncs enrum sint voluntarito, »eil potius ftoc jti ci» tacit; oiierntur enim in uuoquoque secuudnm ejus |iriiprietatcm ».

|i| ; ACTIRUS VOLUNTATIS PS.CHOI.OOICE CONSIDEltATIS

Quomodo atttcm Drus, #w movrndo, efficit modum- tibcrttm?

Quin. hic modus liber iu hoc conaistit quod voluutu-t tendit nd bonuiu pnrticulare cum indifferentia- dominn.trice nctuali et netiva qtm fuudulur in ordiuntione vohiutntis ad bonum univcrsalc, sea nd beatitudincm in eouuuuui. Alqui tde Peus movet voluntatem ut priux, prioritalv natur<cf suscitet in ca dcsidcrium beatitudinis in communi, et poste», posterioritnte tiatune, suavitcr et fortiter inocet tmn ad scse detciminanduni secunduin delibcratirmem cum intliffp. rcntia dominatricc ad bonum particulare. Sic Deus est causa non soluiu indirfcrcnliio potenlialis, sed etiam indifferentia) actnnlis et ftetivuj; libcrtatem actuat, ct igittir moi non tlcslrttit. Movet euim voiuDtateni ab intus secttndum iucliuatiouem naturalem volnntatis ad bonuni adojqnatum. priusipiam movent eain ad sese determinundum via deliberationis ad lionnm inadaiquatuin. Cf. opus nostrum Dieu, 074, 098, et Joann. a 8. Thom. in q. 10, dlsp. V, a. «, un. 37-55.

Quod autcm liaic motio proprie ct infallibiUter se extendat nsque ad elei-tiouem liberam constut ex textu S. Tliomas ui de Malo, q. 6, a. 1 a<i 3llm, et dc Vcritate., q. 22, u.. 8 et 9, sicut etiam constat ex prnsseuti articulo et ox respousionibus ad objectioues. Insuper hoc probatur a thomistis duplici nrgumento fundamentaU. (Cf . Billcaut, de Deo, diss. VIII, a. 3, purag. 4) :

1" Omne bonttnt quotl est in nobis cst a Dco colente et causantc. (Hoc est revelatum, et est de se evidens).

Aiqui nihil melius cst in- nobis quam consensus libcr in bonnm optts: libcrtas enini est perfeetio simplicitcr simplex. (Hoc verum est prajsertim de actu meritorio vitte aeternac). Ergo bic consensus liber in bonum opus cst a Deo volente et causante.

(Billuart hoc Ionge evolvit loc. cit). Aliuquin id quod melius cst in opcre salutis non esaet o Dco.

2° Si it» non esset, voluntas nostru esset primum determiimtts siue electionis, et Dcu* ub ea dependeret in sua scientia medi», et determinai-etur in concurrendo; nam concursus indifferens determinaretur a libertate nostra, qnas essct uuica causa discrlminis inter bonunt conscnsum ct malum conscnsum, ut fatentur Molina et Lessius, cf. Molisa, Concordia, indcx operls ad verbum Auxilium.'

TJt notat Billnart, loc. cit., hoc non videtur satis recedere a duabus propositiouibus damnatis ad Innocentio XI.3

Solvuntur objectlones. — 1* Objectio articuli : Deo effieaeiter moventi rcsisti non potest. Brgo Deus ex nceessitatc movct.

■ Dlclt JIolixa, loc. cit. : « Auxlllo (ruuoli llerl potest nt unus vooiitoriuil convcrtatur ot nllua non; uno nuxillo mtnori potest qnis adtutus resurgerc, quanrio alius nutjort non rosurglt, olirosque i«rsovernt. o.

■ Of. Dnralso., 1217 : errorcs (lc omnlpotentta donata : « Deus donot uobts onmlcotentlani sunm, ut cn utamur. slcut allquls donnt altcrl vluiun vcl ulirnm». «Deus suhjlcit nobls suiun omuliiotontlam .. Quin quldem DTCWtlUaoriM daiuDaue sunt ut tcniernriue ad uilnlnnuu ct nt uovao. Cf. Vm, DamnOW llictc, 1, StH a.

UB MODO QUO VOLDNTAS MOVETOB y Thomas non responart ut <-'Jlr'1- Billot : DeuB movet so.Inm „A bouum univei^sale, non ad bonuni particulare nisi pTOmotioue toditoenti Xec dicit S. Thomas quod moOo divina sit fall.bihter cfflcjix. Sed talis est reeponsio S. Thomto:

„ Ynluntas Dei non solum se cxtcndit ut aliquid fial per rem „uam movct, *cd ut etiam co modo fiat quo congruit natartc ipsius m itlco magis rcpugnarct divina: motioni si voluntas ex necessttate Znvrntur ' quod suw naturae ntm eompetit, quam s, moveretur „™'U< co-»pc(it suw «atune». Item I-, q. 19, a, 8. Ergo Detis movet etiam ad clectionem, cujus modus est liber, et producit in voluntate et cnm ea hunc modum Uberum, fortUer ct suamta- ut ipse solus facere potest, mnlto mclius qnam mater dilectissima suadens Ulinm sunni.

Adversarii dicunt qnod graUa si sit per se efflcax, destruit libertatem. . . , . _

Itespondet S. Thomas : E contr», grati» prajcise quia est elllcacissima, facit actiouem nostram esse liberam, quia productt etiam modum lilierum actionis uostra. (I', q. 19, a. 8). Unde Dcus aelual^at Ubertatem nostram et igitnr e»m non destrnit. Ille qui actualizat aUquam perfectioucm, eam non destniit.

Appliciuida est hax doctriua v.g. conversioni Magdolente, boui latronis vel udhnc melius consensui Beatas VirginiB ln die Annnntintionis; et tunc apparebit responsionem S. Thomte csse nuigui mgenii solutionem.

Sicut maximus chu-urgns habet suum niodum operandi in diflicUlimis operatiouibus, ita et a foi-tiori Deus, tangendo Ubertatem nostram, ut dicebat P. Uatliussi, S. J., eam non violat, eam non laedit. Deus tangit libertatem creatam coutactu virginuli, sctlicet absquc nlln, violentia. .

Et sicut per operationem Spiritus Sancti Bcata Mana \irgo coucepit et parturivit, iUa;sa ejus virginitate, ita, sub Spiritus Sancti grati», ilkesa remauet Ubra-tas nostr». Dcus eam tangit virgiuali conUictu ; eam non violat, sed custodit, elevat, vlviflcat, sanctihcat 8C snavissime fortilicat. llle qui actualizat nostram libcrtatem, certo mrtius cam non dcstruit. Minuere fortitudinem gratins efficacis esset ipso facto ejus snavittttem minucre, quia snnt intime connexaj iu prof uudissima httrmouia.

3- Objcctio articuli: « ImpossibUe est quod voluntos non velit hoc ad qood Dens eam movet, quia tunc operatio Dci esset menlcax. Ergo uecesse est voluutatem hoc veUo ».

Kespondetiir a S. Thoma uon quod motio Dei sit iudifferens ct moveat solum ad bonum univeiwle, ne<: dicit quod gi-atia sit lallibUitcr eflieax ; sed loqnendo maaifeste de actu Ubero, de qno agitur in objeetione, dlcit: «Si Dcus movet voluntatcm ad ahqutd, mcomisissibilc est huic positioni qitod voluntas ad Olttd wm tnovvatur. Xon tamc» cst impossibilc simplieiterv. SciUcet sub motione divin»

280 DB ACTIDCS VOI.IINTATIS PSVCnOLOGICE CON8IDEIIATI9 voluntas Jior» jiotest rcsistirv in senstt com/iosito, nempe nequit comt>onerc netuoleiu resisteutinm cuni grntio efflcnci : jiotest tamen resistere in sensu tliviso, qnia in ipsa rcmanct potcntia realis ad ojyposituni: Aliis verbis, ut dicet Couciliuni Tridentiuiim. n potest resisterc, Bi velitni sed sub ipsti ijraiia efficaei de fucto iiumquatn eult rcsisterc. Sicnt ille qui sedet potest stare, sed nuniqunm stat dum sedet, seu sedendo

(i Uude nou requiiitur quod voluntas a lleo ex neeessitate inoveatnr ». Cf. etiam Contr. Ocnt., III, cc. 88, 89, 90.

Item in I*. q. 105, o. 4 in responsionibus ml objectiones. Dieit enim in lioc loco :

Ad Jluu: « Deus movendo voluntatem non cogit ijisam, quia dut ei ejus propriam inelinationem ».

Ad 2u"i : o Moveri voluutarie est moveri ew sc, idest a principio iutriuseco. Sed iliud priucipium intriuseeum porest esse ab alio priucipio extrinscco. Et sic inovcri ca* sv nou repuguat ei qnod movetur ab alio ».

Ad 3um : « Si volnntas ita rnovcrctur ah ttlio, quod ex se nullateuus moveretur, opera voluntiitis nou iniputnrentur ad meritiuu vel demeritnm. Sed quia per lioc quod movetur ntl alio, uou excliiditnr quiu nioveatur ex se, ut dictum est, ideo per couseqnens non tollitur ratio meriti vel deiueriti ». Ergo agitur de actu meritorio, libero.

Item in dc Malo, q. (i, a. 1, ad 3»m : « Deus movet quidem voluntatem immutabiliter propter cllicaciani rirtntis moventis, qme delicere uon potest : sed propter nnturnm voluntatis niota?, qmc indiffeivHiler se babet ud diversa, non inducitur uecessitas, sed manet libertas

Item IB-II"", q. 24, a. 11, iu corp : « Ex purte Spiritus Soncti moveutis iiuimam ad diligendum Deum, caritas impecciibilitatem hnbet ex virtute Spiritus Sancti, qui infallibilter opcratur quodeutnque votuerit. Unde impossibile cst ha?c duo simul esse vera qnod Spiritns Sanctus velit aliqnem niovere ad aetuin earitatis et quod ipse earitatem amittnt peccunilo. Xom donnm perscverantiie compu tatitr inter benencia Dei, quibus certissimc liberantur quicumquc lv bcranttir, ait Augustiuus ».

Item de Verit., q. 22, a, 8 : « Omnis actio voluntatis inquontura est nctio, non solum est a volantate ut ab imniediate ngente, sed a Deo nt a primo ageule, qui vehementius inipriniit. Unde sicut v0> luutas potest mutare actiun snnm in aliud, tta multo amplius Deus ».

Pariter ibitl. , q. 22, a. 9 : « Solus Dcus potest incliuationero vo- Inntatis, qnam ei deuit, transferre dc nno in aliud secundum qund

1 VI prlnclpll cODtradictlonls Soerates ivm pottst stmul stare et scdcre. sed sedvmto conscrvat reaiem iioteDUam standl, nell. uotcst atiirc duiu sedet.

■ Cf. GAinuoor-T,., B. Tkumas at le Uoltmsmc. ohl integer citatur hlc teltua. p. 35. Itom iii lihro Dieu, n. 817.

PE MODO QtlO VOnUSTAS MOVETC»

«.Jt» Bemnnet tomeu libertas, quin, nt saspins dietum est Dens causat non solum actnm liberum, sed etinm modum eju» hhcrum. Tmo Deus nou potest tacere quod stante inditrerentia judicn voluntas mOTeatur neccssario ab ipso. Teuent thomishe, contra buares n sui.ra ridimus. quod staute indillerentia jndicu volnntas non potest miveri necessario ,., Deo. Ntun sicut implicat contradictionem volun- Wten. nppetere objectum incognitum, ita tmpbcat ahter appetere nuam siW proponitur. Cousequenter si voluutos necessar.0 appeteret id nuod sibi sub ludifferentia judicii propouitur. tnuc volnntua uon esset amplins appetittis ralionaUs. Implicat quod voluutas nccessano adhiereat objecto proposito tauquam non ex omm parte l»u<>- Cf. Bixi.i.AiiT, de Aetibus humanis, diss. II, art. 5.

Objicitur eontra nostnim couclusionem : Actus peccntl (non ipsum peccatum) est n Deo.

Respondetur: Deus est causa entitatis ph.vsioc peccati, non vei-o insius peccati: nam peccatnm. ut peccatum, est defectus, d.fformitas; defcctus autem exigit solnm eausam deflcicutem. nOB vero eflicientem « Ita dcfcitus claudicatiouis reducitnr in tibiam etirvam sicnt in eausam, non autem in rirtutem moUvtun ». Ita S. Tbomas P-Il", q. 79, o. 2. .

Sed peccaluni nou evanlret, si Deus nou pemntterct mola tlert. Hoc autem permittit, scilieet non impedit, 1- qnla non uuruni cst qnod id qnod est defectibile, aliquando deficlat, 2" qiua ad provisorem universalein pcrtinet permittere quiedam mola tlcn ut exiudc majora eveuiaut bouu ; v.g. traditio .lutte et persecnttoncs eveniiiut nt infallibiliter, secundum Dei prievisionem, manifestetnr Christi et mtu-tvrnm patientia (cf. 1', q. 22, o 2, ad 2>™), vcl ut muuiiesteutur attribttta dirina, scilicct misericordia et justitio (Cf. I', q. -S, ». °, ad 3um) '.

DE NATURA PR«MOTIOMI8.

Cf Bii.i.uaut, Dc Deo, dies. 8, 0. 5, tiue; dc Oratia, diss. 5, a. 7 ; Ziotjaba," Summa Philos., II, 483: OAimiooD-L., Dicu, pp. 480, 70H: rfc ffratia, p. 30-40, p. 149-242; Dei. PnADO, De Qratta ct Libero arbilrio, II, 178-295; III, 478-521.

Imprimis notandum est cum Billtiart, Dc Deo, et de Gmtia, loc. cit., quod iu hnc re in thomismo dnn) qiUBStiones conuexne bene distingni debent : una est principnlis, nltera secundnrin,

Principalis doctrina est decreta dii ina esse per sc efficacia tt gratiam essc per «e ctficacom, scilicet. ut ibid. oit Billuart, «gratiam esse infalllblliter efflavcem ex omuipoleutissima voluntote divino, independenter a consensu ereatura) et o seientia media. Hoc propn-

■ Cf. dc huc dllBcultiitc et do grntia sulBcleuU, Dfcru, P-OS2; os, "f^fi dlvlnu iu uctu peccatl, ibid., p. 0SS-7U0, item In uostrls Uoctatllius de Dco rrtM 61 creoloic. v. 5138-368 (do aauu nrnli», et De Oratm. p. HB-2il, 33l)-3ao.

DK ACTIBUS V0LUNTATI8 rsrCHOLOGICE OON8IDERATI3 gnumus tamqoam doctrinam theologieam oum prindpiis fidei Cou nesam et prosime deflnibilera, et ita uobiscum omncs fere scholn. thcologicaj, escepta moliniana. Ita certe augnstininni qui exnUranf eflicncitotem iutrinsecam gratia, nou pcr prueniotionem phTsiram scd_por deleclnctiouem victricem ». Ita Billuart, de Grnlia, diss. 5'

Haw eat igitur prlnripalis doctrina, qnnni molinista, conantur eonlundcre cum altera qum cst secuudaria ct philosophica et minus certii.

Sceundaria doctrina est: Gralia pcr n <•/)!<:«, fe ortfin(. m,mH «wpiiran rfe&et per prwmolionem ,eu prwdelerminationem plwsicam ■ imo ha* prasdetcrminatio dcbet extondi ad actus naturalea et art materialo peccati.

H» theses sccundarla; sunt more philosophicae et incidentes ad ni.iguam doctriuam de gratin per se efllcaci. Nos defendimus hos thcses secnndaiias tnmquam probabiliores in Theologia, secundum priucipia metaphysie»; scd non possunt probaii ex sola 'revelatiouc nec snnt deOnibiles, jnxto plures thomistaj.

In his secunduriis thesibus dissentimus non solum a molinistis et congruistis, sed etiam a pluribna aliis theologis qui, scientiaui medium rojicientcs et gratiam intrinsece efHincem ndmittentes eam ahter explicant; scilicct vol per uiultitndinem ausiliornm moralium vel per consalitateni moralcm, vel per actns indeliberatos vel per del<tctationem victricem, et non sicut uos per praimotionem phjsicam.

MolinisUe has secundarius quasstioncs coufundunt ciim capitali doctrina dc ijralia per se cfflcaci, ut inferant per hanc mugnam doctrinnm Deum auetorem peccati fieri. Hoc bene notat Bn.LU,uiT. Dc Dco, loc. cit., qui sic concludit : o Verum eeniel agnoscant moUiiisto) gratiura ad opns salutis necessnrlum, non osse hnUfferentcm et detenuinabilcm a volnntate humaua, sed e contra voluntatem per eam infalUbiliter determinari, iudopendenter a scientia media. Hoc, inquam, semel admittant, et, si libuerit, rejiciant pnedeteruiiiiutionem pbvsicain, vel absoluto, vel ealtem ad mutcriale peccati. pimic-abimns ut philosophi, confcBdcrabimur ut theologi, nec unquam ideo litem ipsis movebimus, sicut eontigit in congregationibus de AuxUUs i».

Hoc pramotaraen eat omnino esseutiale quando agitur de uatura pncmotionis.

Hic declaratis, vidcamus 1" quid est motio divina es parte Dei, 2° quid est ex parte creaturto.

1° 3/otio divina M partc Dci. — Actio divina qua Dens iniluit in causas secundas est idcm realiter ac divina essentia. ct cst aclio formaliter immanens et virtuaiiter Iransiens.

Probatur quia non poteat, esse accidens in Deo ; eic enim perllceretur (P, q. 3, a. 6). Deus est aunm inteliigere. suum veUe, suum agere. Et octio ejus od estro est formaUter immancns prout identiflcatur cum essentia divino; dicitur virtnaUter transieus proul

UE MOIIO QUO VOLUSTA8 MOVKTUR nonit effectum ad extra. In Deo salvatur ratio potentias quantum nd hoe quod est principium effectns, non antem qnantum nd hoc quod cst principium actionis, quio est dlviua essentia (I', q. 25, a. 1, ad 3"": itcm Conlra. Gent., II, 23, 31, 35). Sic non est in Deo novitas actionis, sed ad extrn est solum novltaa effectus.

E contra, actio formaliter transieus, ut calefuctio, est accidens procedens ab agente et est tcrminative in passo. Sic actio divino ad cxtra habet quidqnid iierfectionis est in actionc trausitivo, sublatia impcrfectionibus accidentis. (Cf. ZioxiAnA, Buum. Philos., II, p. 486).

TJnde actio Dei in octiones causaruai secundaruin uon est nui- •voca cum actione reruui creatarnm : ideo diei potest. superactio, sicut Deus dicitur superveritas, superbouitas. Ita bene Zigliara, 0/1. ril., III, p. 489. Et hoc ab omnibus tbeologis admittitnr, qoamvis nou omues eodem modo delinlaut analoginm. Et est impossibile iu via, sciro quidditative quid est in se aclio divina, sicut qnid est essenfia Dei. Cognoscitnr analogiee quoad id quod commnne est in illa et in actione creata, et negative et relativc quoad id quod propriuiu est in ea, sciUcet actio non causivla, actio suprenio, fous omnium uetionuui creataruni, ipsum agere per se subsistcns. Unde gicere possumus quod dc motione Dei scimus potius qnid non est, quam qnid cst. Propterea nequit proprie definiri.

MoUnistie autem « bauesianismum n, ut dicunt impuguant, ac si motio dirina univoce couveniat cum motione creata (cf. Zigliara. op. cit., II, p. 489).

2° Jfotio divina ex parte creaturw (cf. Dicu, p. 480). Quieritur au ex parte creaturas motio divina sit motlo creata. Quod quidem aUqui theologi uegaut diceutes quod snfflcit n-ssistentia extrinseco Dei, et quasi per sympatuiam creatura etinm Iibera vult id quod vnlt Ubertas divina. Ita Scotns. Alii dicunt quod suflicit causalitas moralis seu objectiva, prout Deus nos allicit delectatione eojlesti et victrici, vel multis ausiiiis moralibns, vel snscitnndo octus iodeliberatos qui disponunt ad electionem.

Scd respondent thomistiB quod sic non expUeatur quod Dcns obtineat infallibilitvr bnnum effectnm o se volitum : nam nullnm bouum infailibiliter allicit qnoad exorcitlum voluntatem nisi Dens clare visus; et sffipe homines absquc delectatione victrice volunt bonum etiam supermituraie, v.g. iu ariditate spiritus, in nocte spiritus.

Ideo requiritur gratia movens quoad exercitinm, scUicet gi-atia actnalis, sive operaua, sive cooperans, de qua agitur in P-ll", q. 111, a. 2. Hiec outem gratia actualis sic moveus, non est ipse Deus, sed effectus Dei ; nec cst actns noster ; nam sub iniluxu gi^atim operautis bomo elieit primum vellc salutare, et sub iufluxu grutias eooperantis sese inovet ad electiouem salutarem. AUquid simile est etiam in ordine natnruli.

Quod autem talis sit doctrina S. Thomas eonstat ex plnribus locis :

OK ACnUUS VOLUNTATIS PSYCBOLOUICE COSSHIEIIATIS

In F-TV, q. 110, a. 2 querUur utrum gratio sit i|unlitns animaj; et de gratia aetuali dicitur: « Ex grutuita Dei voluutnte lioino adjuvatur priino inquuutum anima- hominis tnocetur a Deo uii nliquid eo. guoscendum, vel volendum, vel agendum, et lioc modo ipse ijratuilus effectus in hoiuiue non est: quritttte, sed motus quidam uninne ; nctns euim moveutis in moto est motus ».

Hia aulem motus anitmr non est aetio noslra. quia actio nostra non pTOduGltur immediute n. solo Deo in uobis. sed clicitttr citalitcr a nobis. ctinm primtr. volitio.

Quid sit antem hic motus aninia? antecedens actionem nostram a nohis elicitam? Dicit 8. Thomas: « ld quod o Deo tit in re naturnli, quo nctnuliter ugut, est ut intentio sola, hnbens esse i]nodam incompletum, per modum quo colores «unt in aarc et virtus nrtis in inslruniento urtilicis... est vis qna euusa. secunda ngit ad esse ut instrumcntum prinue cnusa?... quia uon potnit conferri virtuti nntui-nii ut moveret seipsam, nec ut conservaret se iu esse... ita rei nnturali conferri non potuit quod operaretur ahsque operntioue divina» (Dc Polent., q. 3, a. 7, ad 7'"". Cf. Dieif, p. 480).

Item : « Motio moventis pnecedit motiiin mobilis, rntione et causn... Xos ideo per bona opera proncimus, quio divino unxilio prasvenimur » tOontr. Oent., III, 150).

Pariter: « UHiinuni in houitate et perfectione inter en in qiue potest ugens secundum, est illud quod potest in virtute primi ugentis: uam complcmcntum cirtutis agentis sccuudi est ex ngente primo » ilbid., III, 6G>.

Zigliaua, op. cit., 11, 497-498, optime hoc ejtplicat uffereDdo taxtma 8. Thoma? cx I Sent., dist. 40, q. 1, n. 1, ad 1»™, ex onologio uctionis erenta?, et ex his quie praerei|iiiruntiir ad uetionetn immnncntem.

Kteuiin quoad nctionem trauseuutem creataiu tria sunt considerandn : 1" Molio-actio (v.g. calefae tio nctio procedens nb igne).

2° Motio-pnssio (v.g. calefactio passio, seu calelieri ligui ex iguis calefnctione activa).

3° Operalio consequens (v.g. lignnm calefnctum calefacit). Ligiiuiu uutem non ealefiirit nisi caletiat et prajcalefiat.

Item quiedum prcerequiruntur ad operationcm immanentem v.g. ad sentire, ex parte caune creata : et quidem :

1" Molio-actio iv. g. eolorutnni liiuvct visum).

2° Motiopassio {Ttg, vlsus movetnr et in eo producitur, species impressn. Sic sentire cst quodilnm pnti).

3° Opcralio conscqttcns scilicet visio elicita.

Nunc nutem transeamus ad motioncm diviuam, per nnnlogiom.

Sicut liguum non cnlefncit nisi pra?cnlelliit, et slcut sensns non sentit nisi prayiccipiat impressioneni objecti, ita qmclibet res mota non movet nisi piyrmoveatur, et qna>Ubet cauBa secunda non operatur nisi prwmoveatur a Deo. Cude pariter ha?c tria distinguenda sunt:

l>B MODO QUO VOI.fNTAB MOVETUII

1» Molio-aclio, scilioet actio dlvina formaUter immanens et vir tunliter trausieus;

•x> jfofio-naMio. Bcllicet voluntus movetur, lit de poteutin volcus actu"clicienS yotttionem, et sic constitutitur In actu primo ultim» (ci. Zioliaba, op. cit., II, 499) ;

3« Operotio elioila voluntatis, qua) sub motioue Dei eliclt vltaliter et libere sunm volitionem.

Jfofio divina, prout se tenet extra Deum, est in motione-passione ■ oua? qnidem motio-passio, quidqnid dicant ndversaru, uon est confundeu.ln cum operatioue a voluntate elicita; nnm m motionc-pasgione voluntus mocctur, dum in o|wratioue voluntus operalur lpsa, seu se habct active.

Plures ndversarii thomisini qui recent lssime, ouno 1949 l.hit), soripserunt nondum intellexerunt linnc distuictionem, qua> tumen est mnnif csl lssime funduta.

Objicitint advcrsarii : Tuuc voluntas uou est domina sui nctus, quia nctus iste producitnr in ea a Deo, sine ipsa.

/fespoiidcliir.- 1" Moiio recepto a Deo dici |ioiest motus animns sed nou est actio voluutatis, seu volitio. 2" Distiuguo : Yoluutas n»n est domuia stii passM (seilicet educi de potentia) concedo; yoluntns non cst dominu «i(i OOfwi (scilicet suie volilionis sub .ndiffereutia judicii elicita», uego. Kempe nou est in potestate nostra motio divina, sed nos sumus in potestale Dei.

Oportet igitnr uon confundero motionciu pMfdvam, seu pussivum uctunlimtioncm voluntutis a Dco cum ipsa actione elicita n yoluntate. Et beue uotandum est quod Deun adaplat, attemperat niotioncm suiiiii conditioni Hbcne voluutntis nostne; motio enim divina non detcrmiuatur a voluutntc uostnt, sed detcrminutur a Deo ut uuturic voluutatis convenint |cf. Zigliaba, ibid., p. 501). Deus non ileteriinuat immedintc electionem uostnvm ac si voluntas uullo modo eum determinaret. Sed Deus infoUlbUiter movet voluntatcm uf «csc detcrntinet in his cii-cumstantiis ad bouum imlius qunm nd mnlum; ycl perimltit malum tieri propter tines ultiores de qnihus ipse solus judicot.

Dlcit autem 8. Thomns, dc Pottmt., q. 3, a. 7 : « Deus cst ennsu actionis cujuslibet creoturas inquantom 1° dat virtntcm ngcndl, » conscrvnt cam, 3" applicat eam actioni, 4" ejns virtute omnta nlio virtus ngit (scfl. qunsi iustrumcutaiiter nd iiroducendum ln suo cffcctn esse quod est cffectus proprius Dei) ».

Quaritur: An pmmolio pracccdat opcralioncm nostra-m, t-ef «if coRctiran« mer» tfanaltaneiw. Cf. Zwliaba, Ibid., p. 49R.

Besnoiidcfur.- Pnemotio divino operationem uostrnm iira-cedit uon tenrpore, sed cansalitatc. Etenim .norcrc et mocen suut simul tcmpore, nnm idem cst qnod est a mocentc et quod est in moto. Sed est prioritas causaUtatis, ut pntet; uam r«tieus uon moveretur si ngens non moveret. et patieus nou ngeret nisi praimovcretur ad

286" DB ACTIDUa VOLUXTATIS rsYCHOLOOICB COSSUIEIIATIS ngcndnm. Sle liguuni nou ralefaceret uisi culeflerct u<l ieueseusiiB uou scntiret nisi moveretur nb objccto. 8ed motio "div'in.r quie prlus est operans, est postea OOOptntU. At eli.nn ut coonerZ» est pnor cnusaUtate uctioue uostra cul cooperatur IDc Yerit „ .7a. 5, ad l"m). 'J "' -'•

8. Thonias dicit solum « motio », non dicit « prtrmolio » ™i, omuls motio est pruuiiotio, prioritate cnusiUitotls, nt dicitur in TlJ Coi.tr. tjent. c. 150 Pnemotio est ta.itologia quiednm; „d qnam tamei, rccurrimus ad melius distin..-uendain motiounn diviuani concursu mere simultoneo Molinte. Hic concursus est pnevins rel .te ad suuni clTcctum. sed nullo modo pra.vius relate ad produetionem noslne opcrat.onis, qula Deus et voluntas, iuxta Molinnm, se babeiit iit duo eqm tnhentcs currum; nnus nutem eqnus nou movet nlte runi, sed ambo movent currum. Sed ita nuUotenns eqdicMnr quod voluntas tninseat dc potentia ad actum; ot quia voluntas nostra nou est suum velle, mdiget prasmoveri ut agat.

Ideoque erravit in terminologio P. SertUlanges, O. P in sno opcre S. Thoma d'Aquin, I, q. 285, dum dicit quod plurcs thomista) vtaentur hoc verbo « priemotio physicu » designare ipsnm Dei actlonem. lunc secundnm ipsum csset triplex heresis verbnlis scilicet pra qwu non est prioritas temporis, tnolio quia uou est motio sed ereotio' physica, qma uon est physicu sed melaphysica.

Ad hoc respondiiuus jam (Dicu, p. 482) : Pfw designat solnm prlo. ntoteni nuturas; motio beue dlcitnr; est enim tcrmiuus 8 Thonue I-iilsiim est dieere quod est creatio, nam crcotio est ex nihUo et si nctus nostn crearenlur in nobis, nullo modo vitailter esseut o noins: essot occasionalismus, qula revern solus Deus ugeret. Deniqne phijeiea dicitur non pcr oppositionem ad nietaphvsicain. sed nd morulem seu objectivam.

Dublum: Vtrtim prti-motio dicina sit eliam pmdctcrminatio. Cf. Zioliaba, op. cit., II, pp. 161, 504.

Deni. notot Zigliara, ibid. : « Sunt iionnulli, qni nrmmotionem coneodunt ', sed borrent pnedetermiuationem. Vernm hi Ircpidant timore nM nou cst tiinor. et id unum oslondiint, nec pnemotiouis qunm nd.nittiint, nec pra'determii.atiouls quam recusant, uaturam habere perspectom ». Pncmotio euim M pi-iedeterminatio sunt ldem : sed prieniotio dicitur reh.te ad omnipotentiam moveiitem, ct pnede termiuulio relale ad divinnm voliinuitem, seu n<l dccretmn pmdcterminans unn prioritute temporis, sed prioritate cnusalitatis, ab atterao. Intellectus divinus concipit, volnntas divina eligenilo priedoteriiiinnt. omuipotentia pnemovet. Cf. Zioi.iaiia, Ibid.. II, p. 461.

Uude prwinotio cst cxecutio pnedeterminationis.

.„,™^.! °^Unt 8°lom PnnnotloDHO iii<unerenloni el in-lelorinlnntn-n, goie •a|-nonlt Uieortam mollnlanuin . «clentln. inedta. » ; rfc contro enm reninnent fere omnes obloctlones forniulntas u BMnlatUi oontrn molinlnmum.

1)13 AIOlKt quo VOLUNTAS MOVETUlt

VocnbiUiiin pitrdelerminatio uou est inventio thomistiirum, sed est upud 8. Tbomnni, Contr. Ocnt., III, c. 00, Ilne : « Domasceuus sequcus S. Gregorium Nyssenum dlcit quod eo qme suut in nobis Deus pru-noscit. sed uon pmdctcrminat , exponeudu sunt, ut intelligi.ntur eo qua? sunt iu nobis divitUB procidcntiac detcrtninuliaiti non osse aubjecto, quani ab ea ncoeasitalem accipientia* »» (Item I», q. 23, o. 1, o<l l1"0) Deus onlni priedeterminnvit in durutioue leternitulis uou solum futnras nostrns uctioues liberas prieserlim meritorias, sed modum earuin Ubernm : et wternitos pnecedit tempus juioritate nou temporis, sed enusitlitatis et ordinis. Cf. do Pnemotioue et pnedelerminatioue articulura queui seripsimus in Dictionnaire dc thiologie calholiquc, iirt. Primotion et PrMcntination, ct librum nostrum : La predcntiiuition dcs sainls ct lc grdcc, Paris, 1036.

De interpretatione medla Inter thomlsmum et molinlsmum

Hiec interpretatio fuit proposita a Conl. Pccci, 8atolU, Lorenzclli.

In tnolinismo gratia Dei non est efflcox per virtutcm propriaiu, sed dicitnr ellieaoc nb offectii, seu u consensu nostro prajviso per « scieutiam n.ediiuu » quoj est de futuris conditionalibiis lilierls, onte docretum divinum circa consensum nostrum.

Congmismti.i Sunrezii et Itellarmiui de molinismo retiuot scientiom mediam, sed distinguit gratiam oongruam ab incougrua, prout congi-ua, quanivis non sit ex se infallibiliter effirax, consonat indoU et temperamento subjecti, sic in genere beueflcii moraiis superat graliain iucongi'uam.

Si/ncrctismus deuique propositus o Card. Peocl, Satolli, LorenzelU et eoriini discipulis, vult eum thomistis rcjiceiv stAcntiatn me* diam et admiltere ijratiain intrinseee cffcacem, sed non prarciam nequidcm •naturd. Hic syucretismus examiuatur n Card. Ziiiliaiia, op. cil., II, p. 501 et 518, et longius a P. Del Piiado, op. cit., t. III, p. 168-521. Hunc Byncretismum exainiuavi iu tr. Dc Qralia, 1045, p. 868-374, et in libro La prcdcslinntion dcs saints et la grdcc, Paris, 1036, p. 180-100, ubi exponitur dilcmmo: « Dieu dctcrminant ou detcrminc, pas dc milicun. Si Deus non est detei-minans ut dicunt Tliomishe, est determinattis in sna scientia o nostro consensu prieviso : ideoque tiieologi qui nolunt odmittere decreta priedeterminautio. debent. velint uolint, admittere « scientiam niedlum MoUnte, qnamvis sub aUo nomine eam propouaut.

Nunc sulncit seipiens synopsis, ut raelius ajipareat locus tbomismi ]ier respe<'liim n<l alla systemnta.

Hiec synopsis osteDdit quod Thomismus est sicnt OOImen lnttt ac supra systemnta ad invicem opposito. non solum inter uc supro errores gi-uvissimos et hasreses nd inviceui controrias, sed iuter ae supra opiniones liberos tlieologorum, et supra etiam eclectismum qui

2S8 ne actibus volcntatis prychologice consioeiiatis vnlt invenire justnm meriiuin, sed in media aititudine remanet et ad culmeu uon pci-venit.

THOMISMUS Dou* pm-umvet, / \ llboro operaiur

\croatura ut pnooiota

OCCASIONALISMUS Solus Deus onerntur.

PANTHEISMUS Solus Dous est.

MOLINISMUS Concursus mere aluiultaneun. Creatnru non priemovetur a l^eo ut agat.

EVOLUTIONISSIUS ATHEISTICUS Pcrfccttus producltur ob iinperfectlori. Deus Ht ln evoluilom- uumanitatR

SatoIU rcjicit gcicntiam medlam; et admittit tjratiam cnno intrinsecc cfftcacem, scd non prwciam, ne quidcm naturA.

Paquct seuuitur eamdom viain, ned nuigis neeedit nd verum tho mi^mum.

Jte/tpoiidctur; 1" Immerito isti volunt lniuc doctriunm inveniri apud Cajetunum (of. Zigliaba, op. cit., II, pp. 501, 543; Del Phaoo, De Gratia ct Lib. arbitr., III, 476).'

2* 8. Tiionms uon dicit piirmotio, quia omnis niotio est pnemotio.

3° Ipsa gratia coopcrantt babet prioritatcm causalitatis relatc ad actionem uostram (cf. DUm, p. 482, in nota).

4° B3c syncretismus ducit, velint nolint, ad scientiam raediani.

Dicunt ipw qnod iibsc|ue rterrcto pnedetorminante Deus potcst cognoscere futuribilia Ubcra.

8ed respondetur quod Deus absqne decreto praMlcterminnnte posset cognoscere pottaibitia conrradictorie opposita, v.g. quiid Petrus

' Cajetunu* dlclt iu Iam, q. 14, a, 13, n. 17 : « Iden* divlnm repraesentnnt exiPtentias rcrum et conjiinctlones oontlngentcs euppotita Ubcra dctcrminationc ilivitnr colwilnlis nd altcram portcm conlrailictlimin p. Ct. ctlnm Cajetiuwui In Iam. q. 10, a. 8; Q, 20. a. fl ct 4; q. 23, a. 4; q. 105. a. 4 et 5.

Objtcltvr quod CojHJinud dlclt In lam, q. W. o. 8, u. 14: « Non oportot cuni allquls vult allquld, Mo eum M9 illumlnat, prluinm eausaiu pncvla motlone coopcrari; #ed sufflclt ct oxigitur eam lntrlmteee eooperarl tall olectloni vcl lllunitnatlonl .

Respondetur cum Zicliau, op. eil., t. II, p. 547, Cajetanu* neffat solnm prloritnioni durntlonta Inou vero prloritatom natura? ot cnusalltatin» ; suuTcH legwe coutcxtuni, speelHtim pnrnsTUphum wquentem n. Iff.

0,.in,a,iu.-.rsio finalis: Bemper retinenda sunt vorba S. Auaustini citataa Tonc o ?ridentino: '« De«< im^tUia ncn i«bet. *e<l ,« tT2 moZ et I-cere ,uod Po.*ie, et petere n«oi non po..«, et adiumt «t po—k » (Denzixo., 801).

lic eiDrimitur voluntas «ilnflcn univi-iimlis ab Augustino. Kt manifestum est quod uullum peeeatum evenit t-x »»«//'^»''»

tTcontradictio in terminis et negatio Provdentim divm» ae tpH.u»

De''sed remanet ex altera pnrte quod nullue esse. alio mel ior si ^uon olus acc-oisset a Deo: « Q«>d hahcs q«od «o» acee^nt ,, U Cor., fv 7,. Tdeo remanet certe myeterium : quomodo finito iustitin, infinit» misericordia et suprema l.bertaa. Fteo .ut.t..e ^uctliari nequeun, nisi in eminentia DeitatU, seu vlta, mtuu».. De., qua> non potest videri nisi in patna.

DE ALIIS ACTIBUS ELICITIS A VOLUNTATE CIRCA FINEM

QTJiESTlONIK XI-XII. DE INTENTIONE ET FRUITIONE

Breviter eolligenda est, quoad hoc, doetrina S. Tboni»: qmc revera dilficultntom non pnebet. Est enim qunsi corollnrium principioruiu jaui Btntutorum.

Unde imprattentinruni iudicnntur soluiuniodo, quoad hos diversos aetus voluntatis, priucipalioni' uotanda. Agitur dn fruitione, dc intontione, de eloctione et de consilio a quo dirigitur eiectio, di- consensu. de usu, nec nnn de mtibus imperatis a voluntate.

8. Thomas tructat de Fruiiione uuteqnam de Intentione, quuanvu* chronolopce intentio pnecedat fruitionem.

liatio est quia fruitio est de fine simpludter; intentio autem de une relate nd ruedia. Sic Deus frnitur seipso. eed nou intendit selpsuiu.

Nomen fruitionis venit a fructum scnsihili e.t deloctabili. qui est quid oplimum in nrbore,

Fruitio est essentialiter deleototio de tine consecuto. Hioc delectatio prajsupponit possessionem tini» per facultatem appreheusivam, sicnt etium amorem finis. Undi* detinitnr fruitio: Jucunda i/uu-n amantix in rc ]>OKKi'#ita.

Pruitio pertiuet ad facultatem appetitivnm, cujus objectnm cst finis, et qme tendit iu tinem ant delectatur in illo.

Fruitio est jam in apperitn swisitivo. Sic iiuimal fruitnr cibo. sed imperfecte, eicut imperfectn est ejus coguitio.

Fruitio eonipleta est solnm de fine nltimo ; incompletn vero efit etiam de tlue intermedio. v.g. de medicinu sapida.

De Une autcm nltiniu duplex bobetur fruitio: fruitio iniperfecUi ultimi tiuis habiti iu intentione tantum, in spe; et fruitio pei-fectu nltimi tinis realiler posseRsi.

PB FTlt'ITK'NB T INTBNTIOrflC

QUiESTIO XII. DE INTENTIONE

Cf. apud Alvarra in I"»-II»« conelusioncs artieulorom bujus quawtiouis.

Mmtio est iaiderium vffica* fh.it por m«<lia a«»equc,,di 8ic fli^itur » siraplici volitione. quffl est nuda complncentta bon. SSTdiue media, Sic volo inefflcaciter pluvuun; eam non ta- ^do Ita ntturnle desidcrium visionis bentifie» ost aUquod velle, »«1 uon inteutio e01ca<x. „ . . -

Intentio est netns voluatutis moventis aUas v.res amraas m u- L eT^ sive circa tiuem ultitnum. sive circa nuem tatomrftam, lutentio .•ecta dicitur oeulm omma,, xuxta, .Und ChrisU: . S. oo«M tum faerlt Mmpkm, toM» Oorpm luum lucdum ^<&* ™ vi 22) Dieitur antem oculus anima-, quia prasnppomt rectam lowitioueni Buis «ltinu ; et secandum intentionem rectam opera »0ste apparent lucida ante Deum. secundum mteuttonem ma am appan.ut u.ueb.osa, Et mauilestun, est quod inUu.t.0 uou scdum est tois ultimi. se.1 etiam Bmum intermedion.m sutK,rd,uatorura.

Dubium babetnr circa id qnod dieit 8 Thoraas iu corpore^ tkuli 31 in 2' Conclusiouc: « Si autera accipiantur iuo od «««*» oviiMio, sic etiam simul bomo iK,test plura mtcu dere » Primo aspectu videtnr quod si n.vern ita est, ut verba. textus dieunt. homo posset duos bues ultimos simul .uteudere. ~"tr. id quod dictuu, est. Sic etium voluntas produceret suu ul duos^ ac tus divc-sos non «ubordiuatos. quod videtur irapossibile, sicut pro intellectn.

Re*vo,«lct Alvarez cnm KoeUin. Ferrarieusi Pctro a Bergamo. Voluutas potest sim.,1 plum inteudere «0» >uhord.mU^ , ua euus aclUcet coLmi««t i» aliquo tmo. quod est. primo et V.p. voluntas inten,Ut «m«I illos dnos tiues lmgu», scdicet loqveum et. guftum. qnia hoc organum valet ad duo.

Item ut dicitnr in tine corporis pr.esentis articuU, voluuUu. pr.e eUgit aliquod medium altcri » quia valet nd plnra ».

llrevius: AUqua duo ad invicem nou subordrData poaarat «ae coordiuat» ad uuun, Bnen,. sicut diversi sensus ad cogn.Uonera s,u sibilem perfectam : vel saltem possunt convemre al.quahter in ali- ■!>i'' uno.