Sectio 3, art. 1: UTRUM VOLUMTAS MOVEATUR AB INTELLECTU

Status quiestionis. — Vidctnr quod volnntos non nioveatur ab intelleetu. nntn: 1° tuepe sclmus bouuiu nec ilelectat agerc : pnevolat intellectus, seqnitur tardns aut nuilus nffectus. 2" Item ironginati» proponen8 appetibile sa>pe non movet appetitum. 3° Esset circulua vitiosns; nam voluutas movct intellectum ; ergo nou movetnr «d eo.

Responsio cst aflirmativa. In arg. «ed ccmtra » nototur id quod dlcit Aristoteles in III dc Anima: « Appetibile intellectum est mm™j» non mntum, voluntus autem est nioveus motum ». Scilieet voluutas movet qnoad cxerciiium ollas facultates, sed movetur quoiid speclttcutionero a bono proposito ab intelleclu, ut dicetur m corpore artienli.

A QDIBrS MOVrSTUB VOLUSTAS

In corpore articnli sant tres conclusiones : 1. Conclusio: Duplcx o*t tnotlo, KMioet quoad cxercitium. et nuaad tpeeificationem, seu «s pnrte subjecti et ex purte objccti. * .listinr tio nou erat ita clara apud S. Augnsluium, qui loque- hntur de deleetalione cietricc, sive carnali, sive rxelestt. 8. AtiguuHniis ner delcctationem victricem videbatur mtelligero prasertim otZtum- seu fincm atlicientcm, potiusquam eaumm ^etenten, quoad rcitium Sed mauifcstuin cst facieudnm esae distinctionem : nam ssum coiorc mco objectivc movere oculuni seu risum altenns taomints nou vero movere quontl esercitium ejns facultatem vunvam ad Mtuni Hoc solus Deus facere potest. Item magister httmanus movet S,iecli've inteUectum discipuli, scd solus Beus potest Uunc intel- ' iMtain movcre subjectivc qnoad exercitiuni. Panter pro voluntate, ut infra dicetur. Et hoc agnoscit certe 8. AugustiuuB. v.g. ... suo traciaru dc Magixtro, qunmvis non ita espl.cite hauc ilistinctionem facutt.

pro&alur coi.c/««io 1': Aliquid iudiget moveri prout indigel rednci de potentio, nd actum. Atqui facultatos auima» dupUciter nunt in noteutlo, primo quoad excreiti«m; scilicet ad ng.u-e vcl uou agere; secnudo vero quoad «pccificationrm, scUicct ad agere hoc vel Ultitl. Ertro focultates animai indigent moveri quautum ad duo, sciUcet es parte subjecti quood escrcitium et es parte objcctt quoftd spc cificutionem.

J» Conolusloi Volunfoii movet intellcctum et aliat potcntiax «i6i mbditas, quoad excrcitium ; scilicet. applicat eas ad opc.rationera, ut longius dicetur infra, q. 16, a. 1, de unu.

Probaiur: lu omnibus potentiis uctivis ordinafis. illn not^nlia qtue rcspicit fincm univcrialem movet ad exercitium poteutin» qna) respiciunt fines particnliii^es, sicut dux eserritns movet sno lmperi.i miUtes sibi subordiuatos : quia ordo agentium eorrespondet ordmi finium. Atqui voluntos respicit bonum et finem in comraum, et quiB_ lihet alia p.itcntia reapicit aliquod Isiunm proprium : v.g. ™us est ad percipiendos colores, intellectus ad coguitionem ven. Ergo voluntas movet quond exercitium omnes aninur, potentuts, prffiter vires natm-ales pnrtis vcgetativas, quos nostro nrbitii-o non subduntnr.j

Iiw conclusio explicatur q. 1G, de usu passivo eeu de exercitio potentiarnm ut. est ab usu activo voluntatis, et q. 17. itbi ogilur de actibus im]ieratis. Intelligcndo est luec conclnsio non iu hoc sensu quasi volnntas sit principiura o.rorf movet alias fncnltates; nam prin

' Ex hoe upiwret ^uod rolsslo. c»l •peou.H» facu lla, «r/lnolo .b «PPeUW nator.ill cujaallbn tacultatis: niun ordlnalur non aolnm ad booum proiirlum hnjua fneultntis. v.g. visus vcl intelllitentto. aed ad bouum totiu, «ir(./crt( (cf. I». «■ W. un. 1 et 2). Spinoia e contrarlo ident«ct voluntatcm eum upwtlw nnlunm insius IntellJtus. - rroMere» vlrtutea ame rcctm.-ant voluntatem (vel «Ju« rvctl.ii.llnem pneaupponunt, ut prndentlai faelunt Uomlnem itmpliei.iT bc. «um, dmn vlrlutes mere InK-llectuales f;.elnnt bomlnem bonum ae™odum qu.d tantum, v.ir. bonirm mctaphyirtoum. aut phyaicum etc.

I.E ACTIBI-S VOI.ITNTATIS PSYCHOt.OGlCi: CONSlDlGHATiS cipium quoil est snbsistens et est ipse houio. Sed homo per volunm tem movot nlias biius focultutes qnoad exci-eitinni. 8ic vohmtns esi movens ni qiio, non ut quod.

Voiifirmatur tf eonclusio pcr ctperieiUiom : ,. Utimur euim alila potentiis euui volumus», nt dicitur in nrticnlo,

3» Concluslo: Intcllcctus mocel voluntatem quoad specifieationcm, qnia eam doterainat ad nctum tolis spcciei, pro/ionendo objecluni rolunuiti, n i|uo spccificatur volitio. Sic dicitnr: < nihil volitnm nisi prux-oguitum ut coureniens ».

Specilieatio aetionis natnralis ir.g. dum calidnm ealefaeit dum Ikis genernt borcm), proreuit a forma. specificn agentia; specittuatio niitein nctinnis roluntalis provenil u forma objecii propositi ab in tellcctn, nt couvenientis, cf. I". q. 80, o. 1, 2.

Objcctio; Quaudoque intellectus proponit bonnni aliquod, et tamen nou movetur volimtus.

Ucspiindetur : Iniellcctus uiovei uon quoad esoreitiuni, sed quoad specificationeiu. et quidem non ex necessitate. si agitur de bono portieulari. sen « de objecto nou ex omni parte bono » cf. lnfra, q. io,

Ad 2am; lntelleetiiB qui sic movct voluutatem, est intellectus non siiecnlntivns. sed practicus, qni proponit bonum nt conreuiens subjH to. Item id qnod normaliter movet specincatiTe appetitum scnsitiviini ttOD est directe imagiualio, sed lestimativa in bi-utis, cogitotiva In homine, qna; proponuut bonum allqnod ut hic et nunc convcniens. — Aliquando tumen imaginntio movet uppetitum sensitiTum contru directionem cogitotivas (teuuitio) : cf. F, q. 81, o. 3, od 2»".

Ad 3™.- Sine cireulo vitioso TOluntas movet intelleituiu c.t niovetur ab eo : quin est in diverso geuere. Canea; antem sunt ad inTicem cnusa> iu diverso geuere.

Voiuntas niOTet intellectuni quond esercitiuni, quia ipsuiii vcrtim cognosceudnm est quoddam bonum particulare. Intelleclns moTet toluntatem quoad specilicntionem. qnia ipsiim bonitm est quoddam veitim purticularc.

Sic optinie explicatur uiutuo relatio enusalitaiis inter Tolnutateiu et iotellectum. Ha?e autem mutna relatio attente est considerando nd probandiim libcrum arbitrinm et ad osteudendani miitiiam relatioueni inter electionem et ultimnm judiciuni practicum o quo regulutur electio. Cf. circu hoe. Thcsiin 21 inter Vigintiquntuor Theses phllosophia? S. Thomo) propositns a S. Congregnrione studiorntu auuo 191«. In Bne hujns Thcsis 21" dicitur: « Sequitur elecrio judicium prncticum ultuuum, scd qund sit ultimum. roluntas efficit ». (Of. op. uostrum, Dieu. p. 632 sqq., ubi lougius luec esplicnntur).

Principaies textus S. Thomoi in qnibus alhruiatur et expUcatur broc mntua reiatio iuter inteilectum et Toluntatem iuTeuiunfnr in Tabula Aurea nil Terbnm Intellcctus. n. 237. Snnt: I", q. 11, a. 4, ad l"n>; I", q. 82, o. 3, ad l«m; I'. q. 82, o. 4. ad l«m; P, q. 87, o. 4, a Qtnnus Movm-un volcntab

L 2»»- P ll". 1- 9, o. 1. ad 3o»; q. 1T, a, 1. a. 3, ad 3™! «tp- q 109. ». 2, ad 1»»; De Veritate. q. 10. a. 9, ad 14»°; q. 22,

12 i" De Vcrit., q. 1. a. H] od 5"">; ibid.. ». 7. *' Uwc mutna relatio est principium solutionis multarum objectaonam voluntoristarum. qui tenent inteUectnm non alttngere Tentotem X sub inliuxu Toluntatis etiom quoad specibcationelm. Qnod quijL verum est de judicio prudentioli cnjus Teritos practica snmitnr ^conformitaU-m ad appetitum rcctum, ct remanet nouobstaute ertore suei ulatiTo invincibili. Hoc est Terum etiora de copitione Bdei cniu-f objctum obscurom nou sufficieuter moTel. et do eognitione oiiasi esiierimentoli doni Sapientia;. fundoto. in connotnralttote tpstns coritatis ad res divinas. Sed non est veram de intellectu speculatiTO ojjca. priraa principi» enlis per se not», et circ-a concliistones demoustrotos seu cvidentes.

1«™ Dublutn: In quouom genere causie iuiellectus moTeat Tolnntotem quond specificotionem.

Rcspondctur: Non omnino consentiunt circa boc tliomisbc. Sententio probobilloi- proponitur 0 Copreolo, Ferrorietisi. Bonne», Gonet, BiUuurt et est quod intellectns moTct TOluntotem i» gcncre eaum finalis ct formalis cxtrintcaT tantum, nou in genere cuuae clbcientis.

Ita loquitur S. Thomus in hoc aiticulo, in eorpore, parngi-opho ultluia, et etiam Contr. Ofiit., 1, 72: « Intellectus non secundum modnm ctiusiB cfflcieutis, sed secniidum modum causaj fiuolis movet voluutatem, proponendo ci sunm objectum, quod est linis».

Objcctio: Cajctonus tenet quod intellectus moTet Tolunuvtem etlaui in gcncrc oausw effk-icntis, prout objectum cogultum cum toluntote etffctive concnrrit ad specificationtm cohKoms fere sicnt species inipresso cum intcllectu effcetive coucurril ad spectflcationem intellcctionis.

Rcspondclur: Sic propositio objccti nouuisi improprie concurrit effectiTC, scilicct uon infltiit per Teram actionem, cst tamen coudirio seu dispoBiUo ad hoc. quod tolis actns spcciticatus eliciotnr o Tolunlate. Ad concurrendum proprie effecrive, proposltio objccti nb intc.1loctn deberet esae volimtati intrinseca, sicnt species impressa In mtellectu recepta. Sed nou est ito.

ium Dubium: Otrum volimtas moveat quood exenitium alins facnltutes actione formalitcr transenute. an solum virtunUter transeunte.

»e»po»de(«r.- Usus octivus, nt infro dicetur, nou est actlo formaliter translenB; scUicet ipsa artio voinnlaliB nou tronsit v.g. iu «ppeiitum senaitiTUm ita nt esset terniinatlvo in iilo, sicut ealefactio octlo esi teriuiuativc iu ligno calefacto. Sed octio volnntiitis (sicut 'n Uro nctio creatrij) est formolifer immonetw et tnrlniutter tran- "e'is, prout producit cffectum ad cstra, sciUcot nsnm passwum et exeri-itinm alinrum facultntum.

I» ACTIDUS VOLUNTATIS F8YrH0L0tIU-K 0<lSSII.Ei.ATIS

3i.m Dublumi tltruiii vnluntaa ninveot nlins fno.ultates vi soliu» sympathxa sco connexionis qnnm habot cum illia, an taprlnramb! aliqmd rwla in lllis quo pbvslec iiumntontur.

Respondctur: Fosterins videtnr probabiliiis ex q. 18 a I ,i„ uau, in quo dicitur: « Potenlte inferiorea comp»rantor ad volnnte! tem u, qua applicontur ad ttgendum, sicut instrumcnta ad priuciimlc ogens ». Iusuper sympatbin non auflieit ad movendaa poteiitia* gZ resistunt; v.g. intellectum distractnm, ap|ietitum scnsitivnm iuor,li natum ; resisteutio enim nnn vincitnr nisi immutundo.

Ita Deus movet volnntatem nostram per actionem forninliter lmniauenteni, virtualitcr transennteui, qua? tamen produeit alumid reale ln 00, ecilicet ipseni reductiouem pnssivam de potentia ad actum, ut voluntas ipna vitaliler elieiat uctum. Kst complemeutum causalitutis? Volunta* erat in potentia elicicns, et tit in actv elicicis suani operationem.

Akt. II. — UTRUM VOLUNTAS MOVEATUR AB APPETITU SENSITIVO.

Slatus qurestionis. - Vldetur quod voluntas uon nioveutnr ab oppetitu sensitivo, quia superiiis non movetur ab inferiore; nec ngens pnrtlculnre potest movere agens univcrsale; imo cssot eirrulus vitiosus, quia appetitus sensitivus movetur n voluntote.

Responsio tamcu est nflirmativa.

In arg. « se.d cmlra » citatur Kpist. Jacobi, i, 14 : o Unusquisque tenlntur a concu piscentia sua, abstractus ct illcctus ».

1" Conclusio: flx parle objceli apyctitus scnsitivus movet volun tatcm, medianlc judicio intellectus.

Probatur: Objectnm intellectu apprelicnsnm ut conveniens, movet voluutotem quood speciBcationem (a. 1). Atqui possione suscitota in appetltu scnsitivo, fit ut intcllectua apprehendot aliquid ut conve nicna, quod quidem non judicossct ut tulo nbscnte piiKsione. Ergo appetitus sensitivus movet voluntotcm meiliante judicio intelleotus modo piwdicto.

Major est conclusio articuli pnecedentis.

ilinar constot ex experientia. Blc iralu* judi.nt vindictam sibi conveuicntem, quom non judicarct tolem pocotus. Item luxuriostis. Propterea aiebat Arlstoteles: Qualin unusquisque cst, talis Jtnis ridettir ei conveniemt, seu uuusquiBque judicat practice secuudum suam incliuationem prasvalentem. Unde postco 8. Thomos dicet necesse esse babere v.g. virtutein temperantio» nd recto, seu prudcntioliter judieandura bic et nunc de eo quod convenit in hac moteria. Alioqoln potest csse, sicut in peccatore, advertenlia legis temperoutia? obser vnndaj et niliilominus uitimum judicium practicum esset: Iutemperoutio est mibi simplicitcr bona liic et nunc. Bic veritus LuteUectnfl practico-pmclici accipitur secundum couformitntem ad appetitum a quiors Movprcrn volcntas f.m' II»-II" <l 57 o. 5. ad 3™).' A fortiori itn est qunad impeveniciis '[Kist. iiltiraum jndicium practicum. _ Ct. pulehnim cororaentarium Cojetani de bac re in P-II- q. 58, a. 5.

jmn et a<l 2um.' Appctitus sensitivus uon potest sic movere vohuitatcni. qno) est ei simpliciter superior, nisi medioutc jndicio tatcllcctiis. scd valde eara allicere potest prout electio est circo aingulurio.

Irf U*m ■ Kon est circnlUB vitiosus si appetitus sensitivus movet voliiutiilcm et ab ea movetur. qtiifl, non cst in eodem genore caume.

Corollariumi Kublntn possibilitate judicii per somnnm aut BJgritudiucni, noii datur acius voluntotis.

a» Conoluslo iqme invenitur in respons. ail ?,"<"> : Volunta* movct quoad exercitmm appetitum sensitivum politico principatu, non vero despotico piincipotu, sicut movet od nutum coiqiom memor» — Hox- bcne explicontnr in I', q. 81, tt. 3, ad 2™<: « Animo dominntur corpori despotico priucipatu, quia corporis membra m nuilo rcsistere nossnnt imperio anima'. scd statim ad uppetitum ouima) movetur mnuus et pes, et qnodlibet membrnra, quod notuiu est moven volun tario motn. Rotio nutem dicitur principari iraacibili et concupiscibili poiitico principatu. qnui nppetitus scnsitivus hnhct ataqmd pro-_ priimi nude poteot reniti imperio rationis. Hatus rst cmm mmen appctitus sensitivus «on dolum ab astimatU-a in aliis onimalibus et aamtatira in homiue. qucm dirigit uuiversnlis ratio, sed etiam ab imaqbmtica et scnsu. Unde cxperimur irascibilem et concupiscibilein rationi repugnare per hoc. quod sentimns vel imnginamur aliquod delei tabile quod ratio vetot, vel triste. quod ratio prawipit. Et sic per hoc quod iraacibilis et coucnpiscibilis in oliquo rotioni repngnat. non exctnditur quin ei obediant ».

Ar.T. III. — UTRUM VOLUNTAS MOVEAT SEIPSAM.

Status qusstionis. — Xnn qiueritur utriini voluntos moveat se iiwiuu in quoUbet suo actu. sed utruni moveat seipsam siibintclligendo saltcm in quibusdam actibus. Et od qna-stionem sic positnm i-esponsio erit alTu-niativa. ut patct cx corporc bujus artlculi et seqiientis in

1 Slc lniwo valile sobrlus. mviDciblllier limoruiia exrraonUiiurlnm vlin aUcmius vlnl, jndlcut i^iruin Iiojus vini ettse bibciHlun) : et uiobrintnr lnv<.liunnrle- Jnilicliiin Istnd orot Wsllr» »(icculil»l'C, Idcst nlne contormllute uil rcm. sed •nn. rcrui» proclice, proiiler contorniltiitenl nd oppctllum rectum seu oii nclam wonnenrm.

, E coutro. st allinils obrlosiis, Invlncibllltcr lSnornns oxlraonllniirliiiu aelil- "'«i™ uilniiiis vini, indicnt minmum ounntltutcm suiirn moduiu liuju» vlnt »»• bibeoanui. et inntea n.m ebrintnr, Judicluin Itwius non ernt pniiirlp r.Usuni snwuuilive, soil revera /nbrarn ,,itn>HV-e. et aolum pcr accldens non lnenrlatur. ■nUii Iier se voloit Inebriarl.

DB ACTIUCS VOr.tTNTATIS 1'SYCHOLOGICE ' ' >.\ :■ 1 1 '1 .: : 'n .- respous. ad 3om. — Nec est ideni voluutntcm aticrc. seu elicere aetum et volnutotom sesc tittiverc «</ ucdtm, ut explicabitur in corpore.

Diflicultas est quia- sub nliquo nspeetu videtur qnod voluutas non IHissit seipsam movere, 1° quiu quidquid niovetur, al> alio luovetnr uilii] inovet weipsuin, secns esset simnl in potentia et in nctu rcspcctn ejnsdem, et destrueretnr prima via ad denionstroudaui existeutiam prinii uiotoris (esset molinismnsj ; 2" mobile movetur ad prtesentiutu nioventis; sed volnntns est semper sibi pneseus; ergo scmper moveretnr a seipsn, quod patet esse falsutn ; 3° voluntas jani movetur ab intellectu ; ergo uou a seipsa, quia sic moveretnr a. duobus motoribua immediatc , quod est ineonveniene ; nom motores per sc snnt snbordinati.

Conclusio: Vohtntas seipsam mticct qiioad ejcrcitiunt 'n aliquibus actibus.

Probatur dnpliciter: 1° M> OOtnmHHi notione libertatis, iu orgumeuto « scd contrni>; 2" cx propriis et ex comporatione cum intellectti, in corp. art.

1° Ex eotnmunibus : Voluntus, ut est Ubern, est domina sui nctus : in ipsa est veile e.t uou velle. Atqui boc non esset, si non posset 8eii>sajn niovere ad volcndiini. Ergo voluutas potest seipsam movere ad volenduin.

Iu isto argumento S. Thomas loqultur de libertate secundnm sensnm commnnem, quia solum postea in q. 10, a. 2 ostcndit voluntntem non de uecessitatc moveri o bono particulari.

2° Bji propriis: Sic se habet fluis in iippetibilibiis sicut princi- (lium iu intelUgibilibus. Atqui intellectus per boc quod coguoscit principium, rcdncit seipBiim dc [Hiteutia: iu actum qunnttim ad c«ucltisiouum cogoitionem; et sic scipsum niovet. Krgo pariter voIuntaB per boc quod vult ftnem, movct seipsa-m ad volciida media.

Conclusio ieta intelligenda est in hoc sensu quod volnutas nou solum elicit electionem mcdiornm, sicut elicit primimi volitionem. sed movet seipsam ad electionem, et hoc ut causa secuuda, nou excludcndo causalitatem Dei. Nam in ort. sequcnti, ud 3"™ dicitur : « Yoluntas quautum ad aliqnid snfllcieuter se movet, tn suo urdinc, scilicet sicnt agens proximum. Sed nou potest seipsnm movere quautnm ud omnia. Undo indiget moveri ab alio sicnt a primo movente ». liaic motio diviua requiritur nd ipsam electionem Uberam, ut dieetur tufr». q. 10, a, i, ad 1"" : « Magis repugnuret tliviuns motinui sl voluntns ex neccssittite moveretur, quod suas naturto uon competit, qnnm 8i moverctur libere, prout comiietit sua) natune u. Et tnmeu movetur iufnllibiliter, nt dieetur ibid., ad 3°™. Itcm dc Malo, q. 3, ». 2, ad 4"°>, et I"; q. 105, a. i, ad 2»™, nd 3»"» ; item ibid., a. 5-

Solvuntur objectlones artioulh i* Objcctio: Nihil movct seipsum, quia essot secundiiiu ideni in actu (ut moveus) et in poteutia (nt mobUe).

A griurs movetco volcntas

Rcspotuletur: Nihil niovct seipsum SMMiidtim mmdcm aclum, nncedo tccundum divcrsos actus, aego. Sic voluntas inquantum letv vult flnem, reducit se de potentia iu actum respectu inedioruni. Et hoc facit ut causa secun<la, snb iufluxn cousib prinue.

& Objeotio: Mobile movetnr ad prasseutiaui inoveittis. Atqui voluutas est semper sibi pnesens. Ergo volnntos semper moveretur a Boipsa.

Resptindetur: Distinguo mnjorem: Mobile movetnr ad pnesentinni moveutis in aetu, concedo; moventis i» potcntia, nego. Controdistinguo miuorem; Voluntas est eemper sibi prajsetis, in actu mlens fiuem, "ego ; i» potentia, concedo.

3" Objectio : Voluntns moveretnr a duobus motoribus immediotis, rseu uou subordinatis ; scilicet a eeipsa et ab inlellectn.

Rtsspondetur: Volnntas moveretnr a duobus motoribus immediatis sen nou snbordinntis, iii eotlem ordine, uego ; in dieerso ordine, conccdo: nom movetnr nb intcllectu quoad speciflcatioitem. et a selpsa quood exercitium.

iVodi quod hic articulus est moximi mommeuti nd distinguendos oetus mi/stieos (nd quos voluutas nou se movet, sed a oratia operante move.tur) a(i actibus asceticis (ad quos voluntos se movet sub gratm eooperantn cf. P-II", q. 111, o. 2.

Ditfictdtat remanet de primo volitione flnis : acUieet utmm yoluuU* nostra possit se movere ad honc priniam volitioncm, sive ogotur de prima. voUtione simpliciler respcctu totius vitie, cum homo porvenit ad usum rotionis, sive agatur de prima volitione sccnnduni quid. sciUeet in aUqno negotio, ut cum quis primo vnlt hoc uegotium. vel du priiua voUtione quotidiono post somnum. Ad hanc priiuntn voUtionem voluntas non potcst sese movcre, aed movetur solum a Deo, eUciendo tnmen actum vitaliter.

Do hac autem diflicnltatc agitur in articulo sequenti.

AkT. IV. — UTRUM VOLUNTAS HOVEATUR AB ALIQUO EXTERIORI PRINCIPIO.

Status quajstlonls. - Nou iiroprie quteritur an volnutas moveatur ab aiiquo exteriori ohjecto, spccificative : hoc enim est monifcstum, et declaratur in argum. « sed coutra ». Sed pnesertiin <iuasritur on voluntns moventnr ob allquo extcriori priucipio <;uo<«i- exercitium sui actus.

Et videtnr quod non moventnr ab ullo cxteriori principio qn<md oxercitium sui nctus. Nam : 1° de ratione aetns volnntani cst quod «it a prineipio ititrinseco sicut est de ratione motus naturalis seu spoufanci; 2° insupcr sic. uiferretur violcntia volontati, et supm «lictnm est quod volitio violcnta implicat contnidictiouem ; 3° »1 quod «officienter movetur nb uno motore. non indiget movcri ad oiio. "oluntos outem sufflcienter movet scipsaiu. Ergo non mdiget moven

228 DB ACTIBUS VOLUXTATIS P3ICH0L0GICE CONBIUBUATIS ab aliquo exteriori. Itac tertia objectio renovota est postea a Molina in Concordia in I»™, q. 14, a. 13, disp. 26 (edit. parisiens, 1875. p. 152-153). Cf. opusc. uostruui Dieu, 11* ed. 1950, p. 795, ss.

Conclusio: Etinm qiioad exercitium neeesse est ponere rofimtatcm ab aliquo principio exteriori movc.ri, scilicet a Deo.

Totus articnlus est probatio existentiaj primi motoris, per viam motus voluntarii, sicut proposita est 1*, q. 2, a. 3 per viam motus iu geuere.

Artieulus ad buuc syllogismum reduei potest :

Id guod cst in potcntia ad agendum, indiget, ut agat, pnrmo- ■veri al> co quod cst in actu: sic ad cleetionem mediorum voluntas movet seipsam, quia supponitnr jnm in nctu per intentionem nnis.

Sed ad primam volitionem flnis totius vita, quai nnllum actuni anteiioreiu voluntatis prsesupponit, voluntas cit mlum in potentia.

Ergo nd banc primam volitioncm fluis totius vitie voluntas non potest seipsam movere, sed debct moveri a supremo motore, seu a Deo auctore nnturs) et natuiie ipsius voluutatis.

Hoc quidem afllrinat ctiam Ariatoteles, uut aliquis ex suia discipulis, anctor Ethiow Budemiete, cujus hie citatur 1. VII, c. 14. Et boc iiuixime confirinatur per Revelationem, secundum quam « In ipm (Deo) vivimus et movemur et sumxts i> Act. Ap., xvii, 28.

Ad intelligeutiom hujns conclusionis videamus primo golutionem objeclionnm articuli.

Solvuntur obleotionos articuli:

?' Objecth: De ratione motns volunlnrii, sicnt et motus nnturalis, est qund sit a principio intrinseco.

Rcspondetur: Distingno : De ratione motus voluntarii est quod sit a principio intrinseco. tatnquatn a eausa seeunda . concedo : tamquam u euusa prima. nego.

Kom « de ratione voluntarii est quod principium ejus sit iutra: sed non oportet quod hoc principinm inlrinsecum sit primum principium nou motum ab alio », ut dicitur ibid.

Etiam primo volitio totins vitm est a voluntate tnmquom a causa secuuilu elicientc. Sed voluntns eliciendo linnc primam volilioneni, non sese movet ad eam: diritur enim sesc move.re proprie quiuido ex uno aclu procedit in alinm, ut dum ex voHtione flnis se apphcot ad electionem mediorum. ut dictuiu est nrt. pncced.

Prasniotio autem diviiia nou reducit volunlnlem de potentio aU ac.tum qui est ipso operatio. sed sic pnomotio divino voluntatom movet ut (aciat eam transire dc potentia elieicndi actum ad e"c[e_ dum aetualitcr actum vitalem, ucilicet ad productionem actus : sicu sub iuiluxu ignis. lignnm mleflt, et postea lignuui ignitura ealfjiic'- Sic. ergo 1" est motio divina, 2° motio-pnssio, T operatio vitannj eliclta, Objiciontes nesciunt distinguer niotioueni-pnssionem et ope rationem.

A QI-IUPS MOVETOT VOLUNTAS

^ Objectio: £i voluntas lnoveretur ah oliquo exteriori principio, hor esset ei violentiam inferre, etiamKi istud exterius principinm esset Deus.

-Respondetur : Distinguo ossertnm: lioc esset. violentiam volun- Tati iuferre, si moveretur contra sttam inclinationem , concedo; secus, nego. Sub motione enim Dei voluntas « ipsa est qtue vnlt, ab alio tameu mota » ut dicitur ibid.

6* Objcctio: ld quod sufncienter movetnr a<l uno motore, non iBdiget moveri ol) alio. Atqui voluntas suflicienter movetur a seipsa. Ergo voluutos non iudiget ab alio, scilicet uec n Deo, moveri.

Bcspondetur: Transeat mojor. Distiuguo miuorem: Voluntas Builieienter movetur o seipsa, ad primam volitionem, nego; ad sccuniam volitionem, subdistingiio : movetur a scipsa ut a causa proxima, coucedo; uf o causa prima, nego. Eodem modo distiuguitur conscquens '.

Instantia: Prinia volitio nou potesl. esse immediate o Doo; nom pnesiipponit cognitionem intellectualem boni, et rnrsus hicc cognilio priBsnpponit raotiouem volnntatis qua? applicat intellectum ad consideratiouem : et sic in inflnitnra.

Respondet fi. Thomas, I", q. 82, a. 4, ad 3'™ : « Wo» oportet proeederc in infinituin, sed statur in intellectu sieut in primo. Omueni enim voluntatis motum necesse est quod prfficedat apprehensio ; sed non omnem apprehensionem pnecedit motus voluntatis; sed priu ci]iium consiliondi et intelligcudi est. aliquod mteiieoMtium prinoipium altius inlellectu nostro, quod est Deus, nt dicitnr in Ethica Eudemica, 1. VII, c. 14. Unde per hunc modum ostenditnr quod non est procedere in inflnitum ».

Of. etiam T\ q. 79, a, 4, de coucursu pilmi lutelligentis ad iutelicciioncm creatam. Omnis perfectio simpliciter simplex iKirticipato et omuis iictuotio ejus de[R*adet a Deo suh ratione hujns perfectionis simplii-iter simplii-is per essentiani. Sic omne ens dependet a primo enle. omuis actio vitalis a primo viveute, oinnis intellectio a primo lntelligente, omnis volilio a priiuo volente et omnis eleetio libei'a a priino libero, omnis actio bono o supreino bono.

Ha-c S. Thoma' doctriuo revern cnarrat gloriam Dci, dnm doctnnu Molinu> videtur potius enarrare gloriam hominis. Molina erot bomo virtnosus i-onsidernns snam proprinm nctiouem virtnosani. S. Thomas erat sauctus cousidernns in se Dci actionem.

-Uia objectioncs. ctiam qiniad priinaiu volitionem totius vitw:

Objcctio: Primn volitio liuis etiam in primo inslanti ubub ^ationis est non solum vitnlis seil libera saltem quoad exercitium er Iwtest esse meritoria. nt patet in Ohristo et in angelis. Atqni od

HnX' objcctio reiiovjitnr a Molinsi (cp. eil., loco ImlicHto). (iul fotetur se »1 i °T a ^^ctrtua S. Thoiim'. utl filterl deoerent hotllernl inolinlntii'. Oontra inod Moiloa atteerit. enulflt leitere 8. Tliomnm iu 1», q. 105, an. 4, S.

230 de Acnnos volcstatis psyohologice consipekatis actnm nou solum vitnlem sed liberum et meritorium requiritur non solum quod voluntas eliciat nctnm, sed sesc moreot nd actum. Ergo etlam ad primaiu volilionem totiu» vitao voluntns sese movet.

Respondetur: Distinguo majoreni Prima volitio finis in prlmo instanti QffQl rationis cst Uhcra, transeat; est detibcrata, nejfo Distinguo minoreni : Hoc requiritur ad achim dclibcratum, concedo* ad achim libcrum, nego.

'ExpUcatw: HiQC prima volitio si sit circa beatitudiuem iu communi est solum libera quoad cxereitium, ut infro dicetur. Bi nit eirca liuem ultimum in voncreto, est libera. etiam quond speciticationem. Sed a<l actum Ubcrum sufficit quod objectum proponatm* voluntati «ub indiffereutia judicii (tnnquum objectmn non ex omni jinrte bonuni), ut proponitnr nb iuspirolinne Spiritus Saueti supra prudentiam diacursire deliberantem. Et hoc potest esse Oiiite primam deliberatiouem sen initio ejus. Tuuc dieitur quod dictnmen dntur a Deo, proirt Deus inspirans specioiiter movet intellectum in bOo primo actu, ut proponatur objectnm prinue volitionis (1% q. 82, a. 4). .Postea voluntas jain in aetu volitionis circa Hnom «altem in commnni sese movet ad deKbernndum. Et tnnc secuudus nctns est non solum lilivr. sed discursive dcUbemtus, et in eo est plenum doinhiium et plenum mcntum. Tdeo S. Tbomns dicit I*} q. 62, a. 5 et q. 63, a. 5 et 6, quod in prhno instanti vita? angelorum non potuit essc pcccahim, qnia dictamcn erat iinmcdiate a Dco; nec in illo actu erat plenum domininm et plennni meritnm. Sed in secnndo actu fuit vcl peecatum, ut in dn>monibus evenit, vel plenum mcritum, ut in nngelis.

Actus donorum Spiritus Snucti, pnesertim vcniens post orationem quo? nd ipsum disponit, est liber et plene mcritorius, qunmvis nou discursive dcliberatus; fit euim sub specioli inspiratione.

Instantia: Eomo potest peccore in primo istanti usus ratiouis (IMI", q. 89. a. 6). Ergo in illo instanti homo so niovet; secns peccatum refnuderetur in Denm. Dicitnr euim loc. ult. cit. : « In primo instanti rotionis homo debet deliberare de seipso et se ordinare ad debitnm fincm: si vero nou ordinet seipsum ad debitnm finem... peccat morlaliter, non faciens quod in se est».

Rcspondetur cum pluribus thomistis, cf. Billuart: Distinguo assei-tuiu: Homo potest peccare in primo instanti physieo usus rationis, nego ; in p-rimo instanti morali, concedo. Eteuim in homiue 0508 rationis ocquiritur per discurgum a coguitione confusa bom m communi ad distinctom cognitioneni boni honesti. Ideo uon acquiritur nno instanti pUysieo, sed in instanti morali, seu per aliqunm mornlom temporis breviorem vel longiorem, secundum qnod snbjectum est snblimioris vel inferioris ingenii. Istud- autem instans morale seu Diorula temporis, constat pturilms in-stnntihus physitis, saltem duobus. In primc igitur, in qno homo speciaiiter movetur a Deo, pcccarc nequit; iu sequentibns vero potest, qnia ex actu quem in primo instanti ex speciaU Dei motione elicuit, potest per consilium se movere atque applicare ad qnod voluerit.

A QCIBUS MOVETUn VOLUNTAS

^um Dublum: Utrnm Deus movvat voluntotem dumtaxat ad primam volitionem et non aW alias.

Respondctur cum thomistis: Hegatite; «cilicet Deus non movet folnutntem dnmtaxot ad primam volitioncm. Ad primam quidem vo- Utiouem movet Deus spccialitcr; nempe ea speciali motione quse snpplet actum priorem es qno vohmtON se moveret et nd sequentem Actum se applicaret. Ad omnes alins volitioues Deus movet saltein nt primus motor nniversalis; uom ipsa voluntas se movet ut causo secunda, sub influxu primi motoris, ut dicitnr hic ad 3""*, e q. 10. a 4; I', q. 105, aa. 4 et 5.

Attamen ad alias volitiones Dens movet non prwmotionc indifferenti, ut dicnnt Card. Billot et plnres neo-molinistat, sed movet divei-simodc, prout lue sequeutes volitiones vel sunt peccata, vel actns uaturoles boni, vel actus salutores disponentes ad justificotionem. aut sunt nctus supcruatnrales ac meritorii. 8ic etiam diversimodc movet Deus ad actus rirtutum et »d nctus donorum3 item Deus diversimode movet prout hi actus resistuut levi vel grovi tentatioui, ut longe explicatur in Iractotu do Gratio, q. 109. Manifestum est enim quod secnndum has. varias considerationes est divcrsn bonitun in seqnentibus volitionibus ; et sic diversimode dependent a Deo summo bono.

Monifestum est insuper quod Dvus «o» est coma peecati, sed solnm cntitatLs physica? ipsius peceati ; dnm c eontra Deus est causa virtutis nostne ct nctnum ejus et cujuscumque boni existentis in opcrihtis notttria. Sic eominuniter esprimitnr dogma providcutue et estensiouis ejus: c Omnia qmccumquc voluit Deus, fecit » (Ps., 134). NViU enim in ca?lo et in terro pt, nisi quod ipsv Dcun aut pi-opitius faoit (si est quid bonum) aut firri juste permittil (si est pcccatum)

Erravit Moliua, Concordia, q. 14, a. 13, disp. 23, edit. Paris, p. 196, rejiciendo pnemotionem et affirmnndo concursum simultaneum (« sicnt duo trahentcs navim »). Poriter errant illi qui adrait tunt solum pnFinotioncm indiffereiitem ad honnm et ad inaliim. Ex uoc sequoretur enim proposito quam Molina (cf. Ihidom, p. 1!Hi). pntavit inveniri in opere genuino S. Juetini =, nenipe: « Sane quod bene vel male ea opera exeifejuuus, qna? per solam arbitrii uostri fncultairem ct concursum Dei generalem possumue cfficere, iu nos ipsns Inmquom in causam pnrtieularein ac liberam. et non in Deum

1 Oiwies E|»la(^H)i Gnllias h<* prUn;li»luiu admisemnc n<l tenuluandas utrov(!riine de i»rn>do3tliiiitl«ue. ortas saocnlo ix ex ptTii<tl« Goltescalc. Cf. Con- «1. Tualncmii. H. L.. t. ISB, col. 123, et Ueeele, flittoria OoiiofT., tmd. fr., IV, P- 229, textiis ecrmnnicoa p. 216 ss. — Cf. S. Thomnm tn Bplst. I nd Cor., iv, 7, ^h^ea. hiec verba: Quid avtem habca yuorf non aceepUttit Qnis e»im le dicernttt

3 Opus tjuneu IhHkI. fal»o S- Justlno tPibultur. est apoerypUam ft ■ peln- Rlnuin iuiicuIIk inslpnc » ut dlcltnr in pnciactitme editurts Migne. Hojus operls atnJaa ent « QuwxUones ef rrsponflonrg a-d Chrisi ianos o. — Cf. opns uostrum °ic". PP. 707, S21.

232 PE ACTIHrs V0LUNTAT18 PSVCHOL0G1CE CONSll.EllATlS est referendum... &<m igilur rausa est Deus cirtutis RMtra ac vitii, Md propositum nostrum et voluntat».

Manifeatum est quod pelagi..nuni est dicere « Deus non est cnus» virtntis nostra) ac vitii, sed proposituiu nostrnni et voluntas ». Deus est auetor omuiuni bonoruin etlaiusi ugntur de bono opero uatuiiili, od quod majns auxilium uaturale requiritur quum ad actiuu peccati. Imo hoc neg&re est paganum. Si autem ngitur de opere supernaturnli retinenda sunt verba 8. Scripturai: « Sinc me «ikU potesUs favre , (•loASN. , xv, 5). « Xon quod tkltUt suffieienles cotjitare aliquid quati ex nobis, scd tufficientia nostra ex Dco est » (// Cor., nt, 5». « Quit est qui te dccerniti Quid autem habcs quod non aeeepisti, ti oufen aeeepisti, quid gloriarit quasi non aecepcrist » (J Cor., w, 7).

Item propositio Ula a Molina admissa radicaliter opponitur detl nitionibus Concilii Arausic.im contra. pelagianos et senii-pelngianos : « Ncmo liabet de wo niti menduvium et peccatum » (C««. 22, Dnsz., 105). « Multa Deus faoit in hominc bona, qvm non faeil homo. Nulla ccro facil- homo bona, qutc non Dcus pra-stat, ut faciat homo » (Cffl»., 22, Desk., 193).

Faisum est ergo dicere: o Non igitnr causo est Dens virtutis nostras ac vitii ». Si ita. csset, id quod est perfee.tius in online creato. scilieet bonus eonsensus, bonus usus gralia- non csset a Deo tupremo bono; et Deus nou esset fons oinuis bonitatis.

Consequentia ista sequitur eS pluribus aliis propositiouibus Molime quai facilc iuveniuntur in indice operis Voncordia nd verbum Auxilium: «Auxilio aquali lieri potcst ut unus vocntorum ronvertalur et alius non. Auxilio gmtia- minori potest quia adjutuB resiirgcrc. quaudo alius mojori uou resnrgit, durusqne perseverot ». Et Lessins. De Gratia effieaei, c. 18, u. 7 : « Quod ex dnobus similiter vointis ulter oblatam gratlani aeecptct, altcr respuat, rerte dicitur tx sola Hbertate provenire, uon quod is qui acceptat, sobv libertate sno aceeptet, sed quia ex sola libertale illud diserimen orialiir, lta ot non ex dicertitate auxilii prwvcmcntis». Cf. Salmanticonses, • Gratia, disp. VII, dnb. I. Dicnnt: hoc ceneUiari neqnit cum verbo S. Pauli: « <?«! enim te diteerniti Quid habes quod non aecepistif » (I Cor., IV, 7).

2um Dublum: Utruin Dcus tpeeialiter moveat ad primam eoliliouem tccundum quid, soilicet initio dici txri negotii.

Rctpondctur cum thomistis cf . Billuart : Supposito usn ratiouis. qnando nova incipiuut negotia et novns liuis intenditur, ad pruu.im ejus voUtionem Deus quandoqne specialiter et subito movet, ita BI voluntas non sese moveat, et in hoc primo actq non est peccatum.

Hoc outem accidit: 1- /n motibnt supcniaturalibus, ud quos voluntas uon potcst se movore ei praicedenti actn superuaturali. quia potins ln ea es oontraria dispositio. V.g. quando infldelis movetnr ad lldem ct ik^cjitor ad pcenitentiani per ljratinin oiwrantem : cf. infra P-II", q. UJ.

A (JUIBDS MOVETUB VOLfNTAS

n. „ In illo effectu, in quo mens nostra est mota et non movens. «im autem Dcus moveiis, 0,-iratio Deo attribuitur et secundum hoc fl?.nr oroito opi-ra»s. In illo autem effcctu. in quo inens nostra et ovct et m°vctur. opcratio non solum attribuitur Dco sed ettam Z ™ et Tcnndum hoc dicitnr gratia cooperan* ». Quandoque .uit... Zi sonimum nobis couceditnr et gratia operans ct statim po- 11 ^"tiacm.ncr.ms: sed non semper ita est, nam a»pe pruua co- Smtio pcccatorum initio diei est solum de beatitndine in communi et subito postea dc objccto peccoti.

•>» /,,. moKJKM »01««««», »a <luos qnandofl^e Dens w'b,.to mo" hon.ines uui de illis unn.quam coRitavcruut, seihcct. pront in mente Srbonon, consilium.ut dicitnr in lib. Machab.. IV. Ito potest esse initio diei, in primo momento vigilue.

S" E contrario. iu quibusdom aliis casibus voluntas set» nm# ,ev nLedcnti intentione salten. virtuali) ad inchontionem .d.cnjus TviC^ . .in indigct specialiter moveri ... Deo. Et hoc probatnr : ll,„.%„odl.on.o potest peccare etiam in voutione ™ < * Soviter occurrentls, nt experientia coiistnt. dnm objectnm ,«ccati nrin o JcurrT,v.g. in primo inslanti saltem morol. ngil» po»I &ntTvo.nntas cousentit. Tnnc hic actus oon est ; apecjaU ter o Deo, secus peccatum in ipsnm Dcun, refnndereh.r, ut icitnr ta aoistioue de peccato angeli, qiiod non potuit esse in pnmo nstnn ti. P „ 63 a 5. Sed ad hoc. voluntas sese movct ex oliquo inordiu.ito ^•p°Ledenti, formnliter aut virtuali.cr permnnentt. schcet ex ntf,,!,, boui proprii scu delectabllis, habentc conuexiouem nun Ulo iovo negotio. Ita Billnart cf. infra in piwsenti qmestione IN. a, b. et qu. X. a. 4.

Al,T. V. - UTRUM VOLUHTAS MOVEATUR A CORPORE COELESTI.

Est qnaistio dc fato. quas tractatnr etiam I*. q. 116, a. 4 : utrnm omnia subdontur fato sen nccessaritc conncxioni causaruni.

Status quEstlonis. — Uodie diceretur : utrum voluntas moveotur ab ngenlibns atmosphcrii is ; v.g. a veuto qni dicittu- « notus » »1 rocco. — 1- difflcultas esf : vidctur quod rcvera voluntas moveotur a corporo c<plesti, mediante corpore nostro qnod subest infuxu varia tiomuu atmoephene, qnarum principium in uimido nostro est diiru^io caloris solaris. — 2» dif ficnltas : Motus con"»ris humam qni cousarirr » volnutnte reduci neqnit nd priiua ofentia physica msi etinm votantas ab eis moveatur, quin, debet esse subordinotio ngentium. _ 3* dimcultas: T'er observatiouem corporum co-lestinm osti-ologi c|...-o- <lam vera p,-*unntiaut de hnmanis actibus futuris: v.g. pnevideri POtesl quod adveniente tali vento mcridiano suicidia erunt plura, materlaliste dicuut qnod existentin liberi arbitrli rcfutatnr a

DB ACTIBUS V0L11XTATI8 PSYCHOLOGICB COSSIDKriATIS prlnoipio CdMBrrattonli euergijB, ■eonndnm quod totulis energla mundi scllicet snmnia energi» nctualis et potentiulis. est semper eadem.' Si vero libertus huuiaun inlluxum exerceret ln corpini nosln.m, augeretur qunutitns energia?. Pariter etiam, si existeret Deus primus motor. augeret quantitatem energin», qno> sejnper eiidcm est.

Sed ronlro est auctoritns Dnnmsceni, De Fidc orthod., n. -: o Corpoia cadesti» non sunt cnusa nostrorum ai-tuiim ».

Concluslo: Volunta» movcvi potcst a covpovibus aclcstibu» ex liartc objccli. non vcro quoad excrcitiuin.

Prabatnr: 1' Pnrs: Vuluutas moveri potcst a corporibus eadestilius cx partc objecti. Sun objecta leiWiwB» et ipsa orgnna nostnv mtdacent motibus co-lestiitm corponun, seu variatiouibus atmospherh-is, Ul sic bie vnriulioues indirecte rcduudant iu voluntatem, pront ner piissiones appetitus scnsitivi voliiutns morefnr objective, seu alliciiur "d desideinnduin nliquod bouum. Sic corpora cielestin roncurrunt it<l nioveudnm voluutiitem ex pnrte objecti, ut materiu objecti. nit Oajetanus.

Probatav: 2" Pnrs: Voluntas nioveri uequit n corporibns cirlestibus ijnoad cxcrcitium. — tiam IMHMn corpud aycre potest in rem incorpoream scu spirit ualein, Atqui voluntas, sicut ratio, est fai-ultas spiritualis non nlligala organo coriKirali. lirgo corpora ctelcstia vel variutiones atmospherico! nou possunt lnflnere directe in cnm qUOOS cxcrcitium.

itajar prohalur ex hoc qnod « res spiritnnles sunt formalioriB et uuiversnlioris virtutls quam corpornles » nt dicitur iu corp. ait. Uude elinm objeclive phimtasma non potest movere iuteliectmn msi sub illuininntione iutellectus agentis. Ita Aristoteles in III <fe An.ma, c. 3. E contro, vires scusitiva! cum siut nctus organorum corpoinlium, per accidens movcri possunt a variationibns ntmospliericis, motis sciiicet organis.

Corollarlum clrca Fatumi Cf. I*, q. 110, n. 4. Fatura adiuitti polest in seusu christiuuo ut t ordi.iflfio «mMHdarMBl ciiiiaariun aa elfcctus dicinitas pnrvisosr.. Unde « qiueeumque causis secumlw subdnntnr, e.v subduutur fnto. Si i,aa vcro mnt, qu<c • mincdia. « Dco flunl, eum non subdnntur cansis secundis. non subduntiir jnwi Sed qunnto aliquid Iongius a prima meute discedlt, ..cr.fiiis faU i«»J»ribus implicalur, quia magis subjicitur necessitnli secuu.lnnim snnim » (8. Tbom., loc. ult. cit.). ,

Unde dicimus quod raofio dir-.no in libertatem sed e contra liberat a fatalitate eaumrum matcriahum Hoc qma.in non intellexit Molina, qui posuit, e contra, involuutiinc, «a theoria scientiie mcdiie detmmiMtmUm civaiiiittantiariim qui w. non ex ulto, scd ab imo, a lapidibns et immutntionibus neris, .t. •

Ad I»™: Multifonnes matus roluntatis rcdniuntur in aliqnaui aanam unifonncm. scilicet i» Dcuin, non vero in corpus co'lesi .

A QCinUS MOVBTim VOL,CSTAS

S3S

4rf Sum- Prout plnres l.omines sequuntur pass.ones, qun> >a- ,,° sub'iullusu phnmomenorum atmosplieno, « ut in plur.bus J^JtZ ««m pnenuutiuntur de actibns hominum eecnndun. con- Twuaon -m 'astrorum. Ai tnmen „t Ptolouncus dicit : Sap.cn, dott^raZis ». resisteudo passiouibus per liberam voluntatem.

tnitantia moderna: Qaantita» totolio encr;,;.,; phytiem actnnli» i 1 in ....■■■d" semper cadem manct. Atqni s. liberti.s n- tSTL "»rpn. uostmn. angeretor lune quanti.as. Ergo .bcr.as Bon ila iulluit : sed ipsa uou est nisi epipl^nomenon virium mate- ri"T,'oon<i.-tur: (Cf. opus nostrum De Revelatime, 1, 268, de prinmoio onlm onis energue,. Disliuguo majorem : Quantitns mtalis KtoTbysica actunlis et poteutinlis in mundo, productac ab ZZmJuenergia phytica, semper eadcm «u.net, concedo: enn-.jnc V Z,c « cauL ilvisibiH, sciticct « Deo vel a Mertate, scmper em monct. hoc esset probauduin.

Espticalur: Hoc principium upproximative veritotor u, so\o iufcrioii ordiue phvaico-clumico, pruut est «V"™'- « ZIZ/Z TiKlae et «meroiae productricM, c.g. njquivalentia xis motnc.s anD ftnamotuslocaiis et caloris gouerati per huuc f '™n

Cmentalia nou potest probnre influxum .nr.si6.lc.» T»ei n KS, aut liberu-tis nost™ »on exMere. Et et.um P^*^"? agmm. nt uumquau. probatum fuisse mundum essc sys t™.« ila us <«, idest separatnm ub omui iutlusn cxteriori ctiam lnvisibib. autem oportei4t probare, ut valeat objertio, qua, revera est pctitio ;"■»'" »• snpponit 'et nou 'probat muudun. pbysicum esse systona^ clanennu in.n.o hoc patet essc falsum, qnia lit al.qu.d nov, m muudi , et il s est tn eneroio quec transformalur qnam si »oh lro»«/orrao»<f«. . bifcu ad huuc transformutionem rcquiritur pnmus molor.

AnT. V.I. - UTRUH VOLUNTAS HOVEATUR A DEO SOLO SICUT AB EXTERIORI PRINCIPIO.

Status quastionis. — Vidotur quod voluulas nou moveatur o Deo soh. sicut ah exteriori priucipio, uam: 1. Voluntus huniaua putest moveri ab nngelis, qui suut nobis superiorcs, sicut corpora infcrtora acorporibus ca-lestibus. 2) Sicut intellectus uostcr potest il I. im «n ab anqelis secuudum Dionvsinm, itn et volunlas vndetur quod possu ab eis moveri. 3, Si a soio Deo moveretur voluntas hominis nnmquum moveretur nd molum; nam Deus non est causa nm bonoium.

Resp.n.10 cst afflrmntiva. ln argum. scd ci.ntva citotur i.l quod Aisjstolus dicit, PhUipp., u, 13: « Deus cst qu, aperatar m eoH» e* vclle et perfciTc pro oo/k. voluntate». - Uov auten. ita dicitur de Deo ut de ipso solo intelligi possit. - S. Thoums ... suc , Commei,I,.r.o «upra hu..,! locum. Epist. ad PhH., n, 13. d.c.t : «8. Paulus hoc

23G DE ACTIBCB VOLIjNTATIS 1'SYCIIOI.OGICE Hl 'HIIHMMIII dieeudo eonlirinat liducinm in Deo et cxeludit quatuor fnlsns exLsiiniationea, seilieet : 1) quod homo per liberum nrbitrium possit sulvari absque divino auxtlio; 2; quod bomo ueeessitetur a fato, vel a pro. videntia; 3) erroreut pelagiauonim diceulium: velle cat o nobis, nrd [icrficerc a Dco; 4) quod Dens non facit boiiiim in nobin nisi pro ritis noatris, boc exeluditur per ultima verbn : pro bona votuntatf idest seeuudum suum beueplucitum : gratia enim est principium m* riti. Propterea aiibi dicit PauluB, Rom., ix. 16: u Igitur non mt volcntis, neqtte ruiTcntia, acd- miscrcntis cst Dciu. Antoa Isitiu« dixerat, xxvi, 12: Omnia enim opcru nostra opcratus est in nobi*. Domine ». Kt Psalm. uxvn, 20 : « Confirma hoc, Dcu«, quod opcmtwt es nobia», et CbriHtus (Joan., xv, 5): « Sine me nihit potestis faeerc» et Joan., vi, 44: aNemo potest renirc ail me, nisi Patcr qui misit me trawrit euvio.

Conclusio: Yoltintas a solo Dvo inoveri potest quoad excrritium , aicut ah cxtcriori principio, acilicet a uulla alia causa extrinseca.

Probatur: Cum motus voluntatis, sieut motna naturalis, sit ab intrinsceo, produci ncqnit nisi ab ipea voluntate et nb ejus anctore. Atqui soIiih Dous cst auctor coluntatis, sicut auctor natime. Krgu a solo Deo voluntas moveri potest quoinl exerrit.ium. sicut ab oxterioH principio.

Major probatur (cf . I», q. 105, aa. 1 et 4) : Ad producendnm in volnntalo motuin ah intrinseco oportet habero potcstatcin immtdiatam (ot uon solum mediataiu, ex parte objecti) in ipsamvict vohin latcm. Atqui sola causa voluntatis hnbet hanc potestatem immedintam: nam cadcm univcrsalitas requiritur in causn ad aliquid pcr 8ct iinmcdiate causandum ct conservandum ct ad iltutt immcdiate humulandum: v.jr. ad producendum per croationom eur inqiiantum ous et ad illud immediate immutaiidum i-er ti-anssubstantintionera ; ad creuudam mnteriam et ad eam immedinte ah intua iinmutawlum v.g. per multipHcntionem panum : nd produieudaui naturam plnntaj et ad oam movendam ah intua ad siins operationes vitales, item nd prodncondani l-osurrectiouem mortuorum. Cf. I*. q. 105, u. 1 : iitrum solus Deus jiossit immediatc movere inateriam ad formam : ulriim mnroria obediat augelis ad nutum, et renpoudetur negntive: cf. I", q- 110. a. 2. Item Deus solus potest roKsusritnre mortuiim. quia ille solns habet potestatcm immediatam iu iinileriam ct in substantiam auimie separatSD.

Objcetio: Attamen homo uon est auctor lnpidis, el potest lapidem movere etiam doorsum, quamvis hic motus sit in lapidc uatm'ali« or ab intrinBeco.

Jtespondctur ; A'el iste motus est citior quam esset ox proprio lapidis pondere, vel uon. Si ost citior. non est naturalis pro lapldi*. Si non est citior, tnnc projiciens cnt soluin removens proliibeus, Noilicet roinovot inipodinientum exlornum hujus motus naturalis.

Sip pnret inujur nrynmonti : motutt ab intriuncco non potcat pro-

A QCIBCS MOVETCR VOl.CNTAS m dttei nisi ab aijcutc proj-hno a quo procedit et ab ejua auctore prwno 0t conscrcotorc

Miuor argnmeuti probatnr; scilicet: Atqui aolus Deus rxt auetitr voluntatis, sicut Ule solus est auctor uatune.

Hoc probatur dupliciter: 1° ex parte subjecti vohintatis, 2° ex parte objecti.

1° Voluntax cst potentia npvrituatts anhmr i-ationalis, Atqui solus peus est auctor nnima^ rationalis por creationem ; nam anima spiH - tmilis non potest ednci e p<tti'iitia materia». Erp> solus Deus est lactOF voluntatis: nam qui dut csse spocilicum, dat conqiieutia ad ess<* Beu proprietates.

2" Ordo agentium debet correspoudere ordini tlnium; et ad tinem univorsalom non movet nisi universale agens. Atqui votuntas ordinatur ad honum nnicrrmle. Ergo voluntas uon potuit produci nisi a prinio iiKente univorsalissimo. scilicet a Deo.

Manifestum est enim quod causa particularis non dat inclinatiotiem iiniversalom. TJnde nco materia prima, quie est in potentia ad omnos formas, potest causnri ab aliquo ngente particulari.

Ideo v inclinare ad bonum universale est primi moventis, cni pn>|»orti<iiiiitiir ultimus rinis » (I', q. 105, a. 4).

Eodoai modo S. Tbomus, I*, q. 105, a. 4, prohavit qnod Deus boIiis potest movere volnntatom creatain ; et I', q. 111, a. 2 quod an»eli u<m possuut imniiitare voluntatem hominis ab interiori, scd

' (Jlrcn liDDi* iimjoreui. iiuicdam notiiiiilo «unt ln nrtlculo S. Thonue <lf btiivIbos, ut iippiireat relntio lntiT |>r<>l>HlliiDi>m exlnteutin' prluil Motorts ot le»eni uravitnilonlg unlversnils. — Dldt H. Tuonios lu lslo ortlculo: * Motum naiuralcm eansoro uim |>otest ul«i Ui <|ui-i est nllqunllter cau»a naturtr,... natunilis enlm niotu» lniiMin dou eousntur ulsi nb eo. <iuod enusut untumm. Inde dieitur iu VIII 1'hunUwum, c. 4, n, 7, leet. VIII : a GeuernuB movet Aeeuudum locmn arnvln ot levhi* o. Er nd lam ; .. Cor]>ortt eoeletla buii! causa formarum naturaUum ad uun-s ronxviiutmtiir nattirnlcn niotua ». — Pliysleu nullcjiin supponlt quo«i eorporn «iHestln slnt lncorruptlhllln et uon grnvin ei enusn pmvltatis cori">nim terre^triuin. A tempore Gnlili-1 vWetur qui<leni quod uon nlut eorporn almolut^ leviH «ikI snltvni nlatire; nnm omnln eorporn In vneuo cndunt. ot es annlysl «peetrjiii eonnlnt nstm non eino Im-orruptlbiUn. Setl non sunt In pbysicn moaeruu ni,ii hypotbeses nd esplieaudnm yrnvltutom corporum: lex nttrnellonls indveriuiiis uieiLnurat enm, sed enm nou explicnt: exprlmit mnthenuitlce fnctinu autiuiHi (nuiernlc miitua- approrimaUaniii corporum necunflnui rntioncm «linvtam wnuii niiin«p et secnn<lum rntlonem InverBam qun«Irnti eonim distflntlif. SeI *x xsla non iisshinnt (iiumiin hujus approxlmntionls mutuii-.

ItemiuK'! lyiiur problemn : Hctllcet quonioclo lunn tmhitur n terrn. terrn a •"^Bol nb nllo ceutro: estne procetleiHlom in inllultuuiV Certe nou. Hie vnlet r™lna ArlMotclia et S. Tliouue: a OcncraJi* morcf Qcnvla tccumlum locum j>.

llu'l CencTans? Est g^uernun nou uuivocuni. quin Koneruus iinivocuni nliiilio corpus quo"I imriter ont jnruve. Et gciirnjim irqulrncum, alterlun or- ^'"^. Juxtn mitiquos cof/m? coclcttc. quo<l luuuerlto lestlmnlnmt iueorruptlblli". uwrenU1' m"1 Sr"ve* tleueruns intu<l iHiiUvoeum est cnusa. untuno cori-u-bi, ncl-

' o*t nuelor nntune, qul pm>movet prhuuni coitiw quod e«t ivn-

^J"1 ntimetionlti universnli», et illo medlnute 'Ula c<>ri«ra. prout nlln eorporn , "r"'lfrr n<lout ab isto centro. Sic dlcmiu» : oceaims i-ortntiir n term. IirV" '^ililiur a „„] m, :i||o Kiiperlorl centro nttmctlonis, m«1 uon i-osxiinnis

"•'••ivr^ 1,1 Uuinltum lu HulHinimutione <-ausnrum nctutilller lufluentlnm: deve- «n»ium «it u<l 1'runum mo(or»-m totiu» milvemi.

f

DE ACTUtrS VOLCNTATIS PSVCUOUKIICE CONSII.EKATIS soluni ab extcriori per inodnm suiulentis, proponcudo objectum iniaginntioni act intellectiii, vcl commovendo hnmores eorporis et sic uidirerte pnssiones.

Corollarlum i Cf. I'. q. 57, n. i; SOhM Dcm« Itmtot cor hominis, ut dicttnr apud Jebem, Xm, 10: iSjo DoMftWa mvtn/nt cor et probaim mWa ii. Item P«. VXXj 10. Ilujns nitio est « qnin voluntas rationnlis crentura soli Deo suhjncet, et ipse solus in enm opcrnri potc-st. Et ideo ea quas ex voluutate soln dcpcndent, vel qnao in voluntiite soltt sunt, soli Deo snnt nota ». Becrcta cordinm non snnt uecessnrio cimnexa nec cnm rebus i-xternis (quiiv sunt immnuentln), uec cuni esscntia anima' (qtua suut libcrn.) ; ergo no.i tmt portr* uniccivi et ideo uou coguoscuntnr untuniliter nb nugelis, etinmsi nngeli natiiniliter cognoscal nmnes partes uuiveral.

Ai : Angelus est quiilcm supra homincm, nou vero ut cnnsn voluntntis uostnB. Idco cani moverc potest solum objcctivo. per modum sundeutis, non vcro subjective ah intus quoad eseieitiniu.

A.& 2""i : Ita pariter nngelus potest illuniiuare intellectmu nostrum cx fxirfr objecti, proponendo objectum modo multo allion et univorwiliori qunm raceret maglater hnmanna, v.g. manifeatando piilclierrinmni svulhesim metnphysicniu ; uon tamcu potest movere a» i,.!«j et quoiid exercitium intellectum nostrum nd intcHigcnilum. Cf I' q 111 a 1 sic intcllectus uoster potcst confortari nb angelo objcciive iRM- ndniiriibilem propositioncm objecti, no» nubjecticc pcr iufusionein lnniinis confortantls. Hoc enim solms Dei eat.

81 vero nugelus potest movere volnntatem nostrnm objerttve, suadendo. sicut mater dilectn suadendo movct fortiter et suaviter libertatem tilii sui nd ea qn» prina fillus nolebnt. quid potert facere Dens qui cst inllnitc potentior, moveudo non solum objectivc scn eliam mthjcctive auoati e-rercitium ub intust

Dublum oiroa rosponslonem ad 3«™ praisentls artioull.

Ad Sm; Itec est famosa res^ionsio qmB sncpc citntur n , MoUnislis ad probnndum quod S. Thomns numqui.ni admiait preaeterm niitiouem i.livsicnm. sed solum concursum gencruleni aut iflW» fio„c„, Migermtm. Ba Oard. BfflOt, Dc Deo ii-io pni-t. U, <j de Bcicntlu Dei, ct Pignntoro in suo trnctatu Dc Dco ccatore, p. 31»-

In hoc tcxtn S. Tl.onne sunt trcs aftirniationcs, scihcct: 1» « Detts movet voluntatcm Itomini* sic.it »nivOTsal,^m°u" ad uniccr*alc ohjretum voluntntis. quod est buuura; et sne universiili motione homo nou potest ahquid vclle ...

. uanc onlnlouem lonae «n0,lT,nvt,n„, U, nlln Jib». '■^"'%tol., a* ticle Prtmatton, eol. 35-30.

A QUinLS MIH^ETV" VOLCNTAS

• „ Sed homo ,*r rationem tlelcrmhtat ee ad eolendum hoc , Zd . qnod est vere bonum, vel apparcns bouun, ,,.

Efet jt^i^^no^ ql"eSlil"!utelli"euUam hujua textna considernnda cst 1- mter,nettttio ffiolinistS"n! ^utc.1.«tatio thomistka et aolutio objectionum moliniBtaruui.

..,,„ -.„iiniRllra l-lnres moluiista; ex hac rcsponsioue s , . .nu, ■ aauiitierc pra>motioucn. physiciua nlji ad

&terni.t S. Thomom^ jo , c„„„„„ui, seu qno homo fer« "m. ti ^ideo postea pnemotio esset indiffereus: nam vnlt se issc ' «""u'- . ' determiuurct sive ad bouum, sive virtiitc cms bomo cx ,e *oU> °' _t D tu,„. ad llct„ni

ESwrfe^SK rri"Sritprt i^Tata™ "Xi.tetur theoria AloUn» dc n scicntaa media» circn futuribilia libera.

interpretatio ihomls.loa trlnm pnecedentium P"P«Wonm.

Bio», p. 414, 485, R15, ss. , ■ 1- rropotttio: «Dcas movet voluntatcm aomii.M, «ici.t U «otor, «»l»We oh/ecf...» voluntetu,, qucA o*t bomtm, rt .,„, «flo «„irc,-sati ...otio,.o fto.no ..c9n,t «■«' ^ » • ^ "

«itiu „„u coutiuet difficultatem, ut patet ex art. 4 Est mot^o ad buuuu, univcrsale sub qna voluutas non sc movet. MoUo ista . nt u ritui- ad quemlibet nctum, ctiam ad pe«',"u,m- ^ Z',< ik. priuia proposltionc rejicitur concursus s.mnl.ouens («, .in t . toaentes imvim ,,) et nfflrmatur concursus pnr«.i» J^J~J^J, eerons) : ,„„„ Deus u.ovct voluutn.em, dum, e coutra, uuus eqnus non mov.-t olterum ad trahcndnni cnrrum vel navim.

8- Propo»it.0, «Scd ftomo pcr ™fio.,e.a J"™^," ^ fe„<!,„„ /,0;- rcf Hf«<7. qnorf ct rcre i,o."»» rei «W»^ : Hav propositio aOlrmat qnod homo per rntiouem ^"'n'u0£ °L' ' voluullum hoc vel illud, qnod est vere bouun. vel "PI~ 8ed ^ facit homo. nt dicitur iu a. 4, nd 3™. «> ™« °"Unc' nt aBaM pr0Sl

' Blllunrt tamcu noa »tlK clarc «pllcat prunam „ropo.lUoa™.

2-10 riF. ACTIBUS VOI.l.NTATIS PSVCBOLOGICE CONBIMtRATIS mum. 8. Thomiw aulem non afflnut qnod homo sie so determinat ex so solo; imo manifestum est quod pramotio non ett indiffcrcn,, «od divcrsimode se habet ad actum bonum et ad actum malum; alioqniud DeuB, movendo quoad cxcrcitiutn, uou esset magis auclor virtntis qiiani vitii, et non posset movere ad actum virtutis magis ,vum angelus custos, scilicct persuadendo.

Ad intelUgcntinm inlerpretationis thomisticie Juvat haw sj-nopsis;

/ ad bonum untrcrinlc: biee jiriina motlo pra.requlrltur ad oiunem voUtiooem slve bonnm, sive mabun, et includitnr in omnl volltlone (Konxui, 04) (1* prop. ad 8um). ad dctcrminatum bonwn iiarlicularp (Erntin o|-.-rnnnon icto moccndo ^ _ q. 111, a. 2 — lta infldells ad fl- dem, peeciilor ad poenltontlnm, nlhll prorsaB de llde nut de poenltentln cogitantes <> propoa.) ; Item od actua donomm Spiritu.i SancU auprn delllioratlooem liumanam.

ad aotum bonum scio movcndo iinturalcm: grnlia Inle diclo deblta naturtp hQouuur, non vero hule indlvlduo. eupcrnoturalem: gratla eooperoote - I*-H**, q. 111. n. 3.

I ad aolum occcatl, quoad cjus eutltatem phyideam — IMI". q. 70, a. 1, 2.

vel mngls explicite, secuudum explicationes P. nn Prado, de (Iratia, op. cit., IT, 253, 256. Cf. etiam Garruiou-Lagrangk, Pcr/eetion chr(ticnnc ct contcmplation, I, p. 3G0, et De Oratia, 1916, p. 31, 138.

I 6) ad actns donorum Splrltui Xaneti. Hie, voinntas uoo se movet. 5 . sed llberc eonsentlt.

g 2 3 V *> *" Wctermlnandatn nd ejercltlum vlrtutum infusnrum. Blc, ql tl i voluntaa se raovet.

• I e t / || ad tc nonccrtcndum ad jMOH ulllmum tuiicrnaturalcm. Hlc. ^ I — g ' voluntaa nou »e movet vlrtute iiriorla nclu», sed ae dlspoiui eum grnlla operaute et libere conseiitlt.

3. ipcctali HwlrHwM, bona fortuna, in rcbu» morallbua, poeUcH, pblloHophiclB, belllcl».

, Hic volunta»

, \ verum bonum mi,«,im movet et 2) ad »r«- dctcriiilaandam ml J . aolpsam nio.v

' ( tpperam tioinnn poteat peccnre.

II ad bonum tH communl. Tunc non se raovet. nec potest peccnrc. aed eliclt vltaUtor deslderlum beatlludlnlB.

111 sex gradu» motionis ad trcs reducuntur. ueiniie :

3, luiiro dclllicratlonem 2> post dtlllnTulloncm 11 antc deltbcralloncm rallonlt

(ct otlum n, J. qunmvl» f« dellbernUo dlnpoaltlval.

a ouibits movwtur voluntas

Voluntas sub motione divi.ut cfficaci nd bonum, nunqnam peccat.; , : " 'tra jansenistas) potest peccare, si rcwtcre veM (remanet SUto 5 oppositum) ; attamen numquam resisterevuU sub ipsa jSSri motione ,ul bonum. Hoc explicabitur infra, P-U", q. 10, »■ *. 3,un et clare afllrmntur ibidcm a 8. Thoma. lu corpore. urticuli declaratnr quomodo influx.is Dei m volun t„e,u influite supcrat inflnxum angeli. Cf. Contr 0,-nt., III. 92.

Ncc est. obsiMiritas in pnesenti responsione ad 8"» poxt ea tfOM t»m dicta sunt a. •», ad 3™: « Volnntas quantum ad aliqu.d sufll Kte. «■ '-ovet et in mto ordinc. ueilieet sieut agen, proximnm .. nndu qunudo vol.mtas se movet ex iatentione tinis ad elect.onem med orum. ipsu se move, ut eaurn secunda sed siib inUuxu prun motorL de qno jnm ex professo tractavit 8. Thomas .,. 1 , q. lOu, a. 1 : &r7pri«m cst Dei movere voluntatem, maxlme .ntcnu, eam mcll- n0n,iD,,:.;A'-Un?'drc'tum est, no» eodcm modo voluntasa Deo mo oetur ad. peecatum et ml actum virUiomm: cf I"1I", q. 79, m.1 uk no» est cnusa peccati nec dlrecte, nec uidirecte, scd est causa t -, is phvsidD pc cati, qnia Deus ut prinu.ra ens est causa omnm Jt s eM,t pri,uun, agcns est causa omnis nctionis, uiqnan uu, «t ZtU prroscindendo tamen a defectu hujus act.onu. qn. exigit solum cau«;„ d-Ucicutem, sicut voluutas causat motum membrorum «» » claudicatiouem, quu, provenit a dbia cnmi. At Deu, movet voluntatcm ad m determinandam ad bonum aotum. cf. I -11 , q 1(1» a 2 utru... homo possit ubsqi.e grat.a aliquod bonum facere vel veile: In quocumque sUtu homo indiget auxilio divmo ad volendum ct. faciendum quodtumque bonum, sicut primo n.ovente. "P"»lionun. lionestum ordiuis naturalis requir.lur saltem nat.i rale Dei nuvaliuin; ad boiiuni vero supernaturale m|U.r.tur uux.lium fapernaturalc (I' II", q. 10», «)- anxilium d.vmum nou eat Idem in homine qui bonmn opu.i fncit, absqnc divina permissione pec cati, et in hoiuiue, qiii cum diviua permissiouc pect-at. pcocot.

Sic expUcntnr secunda propositio S. Thoma). Iusuper de ejua seusus coristat etiuin ex ohjectione ad qunm respoudet. Objectio enim Btat ; Wi a solo Deo voluutas homlnis moveretur tamquam ab exte riori princlpio, uuniiuam moveretur ad malum. Ad l.anc object.onen. respoudetur quod volunUis a solo Deo movetnr tuuquani ab exteriori principio, sed movctur a. icipsa tamquam a primtpw intrinseeo, ut dictum i-st in art. 3, et qnuudoqne ad bouum verum, qnauiloque ad bonnm iipparens, et sic potest essc peccatum. Item I*, q. 10", a. 1, nil 3»'". Dum, e coutra. nou potcst esse peccatum in pnmo actn ui ttno vohuitas movctnr a solo Deo et non a seipsa, sicut in prlmo instanti vitaf nngelorum (1«. q. 03, a. 5). vel quando volunta* vult bouum in communi.

• Propositio; «T-»,i.-.» intcrdum specialiter Deus movet aliquos «d aliquid rtetcnnimite colendum quod est bonum, su-ut m (,,«, quos «orrf ;>Pr ai-aliam ut infra dicelur » [M", q- 109, a. 0 ; q. 1U . a. -; «• »2. a. 3j. Ilaic propositio est pr.e<:ise do hac spcnah motyyne, quae nuaioriD-L.QUSC.1 •

Ut Btatttu&lne.

DB ACTIUUS VOLUNTATIS PSYCHOLOGICE CON SIDEB ATI : - est sive initio viUB.sive iuitio eonversionis.sive cum modo supra liuma- 110 donorum Spiritus Soiicti, non deliberaudo. Dicit enim S. Thoma* | « Sed tamcn interdum speciaUter Deus movet aliquos ad aiiquid deternrinate volendum, qnod est bonnm, sicut in his qnns mnvet per gratiam, at infra dicetur <q. 109, a. 2,0 ; q. 111, a. 2). m In hoc ultimo articulo 8. Thomas distinguit gratiani operantem et gratiaiu cooperantem, et dieit fere sicut in pnesenti articnlo: <> In illo effectii, ba quo mens nostra est mota et non movetts, solus autem Deus moren* operatio I)eo aitribuilur, et secuudum hoc dicitur gratia opcrnm. In illo auteiu effectu in qno meng nostra et niovet et niovetur, operatio non sotum attribuitur Deo, sed etinm aninue, et secuudum hoc dicilur tjralia cooperans ».

TJt bene notat BUlnart in prajsenteni articulum, explieaus ullima verba hujus responsionis ad 3u,n « Sensus est qnod sicnt Deus nos movet ad bouum ut sic, absque eo quod ad illud tios morvamuK, itj quandoque speckiUter nos movet ad bonuni particnlare deterniinatnm, abnque eo quod ad illud ttott movcamuM, sicut in his quos movet per gratiam operantem, v.g. iufideles ad lidem, peceatores ad pa*nitentiaia, uihil prorsas de tide aut pxenitentia cogitantes. At ha?e aingularis motio, ut patet es dictis, non excludit gratias cooperantes ad alios actns supernaturales, neque motioues commuues nd alius uctus naturnles, a quibus homo sic movetur nt etiam se moveat ».

Sic intelligitnr synopsis supra posita.

Ita Koellin in nosLro articulo, ubi insistit in hoc quod i» oinni volititiiw cst inclinatio aetuulis ad boniim ut sic, sub geuerali motione Dei. Hoc modo constituitur modus liber in eleetione boui particulnris.

Joannes a S. Thoma, in Iam-Hne^ disp. v, n. 38 eq., dicit snmmatim: Voiuntas determinari nequit a scipsa tantitm l" (|iiia determinatio a «e debet esse mediante aliquo octa quo movct et determiunt seipsam; et de Ulo actu rursus inquiram a qiio principio determinatur ; 2° quia voluntas est indilTerens et iudeterminata. et omnis determiuatio dependeta suprema determinatione nctns puri.1 Attaraen ipsa, sub motione Dn, est causa propria sui actns, prout bic aclus ut mens vel tuus est individuatus; sed hie nctus ut est ens. est a supremo ente, ut boims est a supremo bouo. Sic totus actus est a Deo et a voluutate sicut a dnubns cansis totnlibus sitborditiatis (scil. una subordinatur alteri), et uou solum coordinatis ut duo equi trahentes currum. Ita Gonet in I*-II"*, disp. 6, n. 138-140, qui explicat etiam duos alios testus S. Thoime ab odversariis allegatos. Ita Del Prado, de Gratia, I, 236; II, 256, 228.

i Omnlp onim aetuntlo alleujus perfeetlonls slmpUciter simpUcLs dei*^' ■ ■ ab istii perreettone pront est tn Deo por essentlnni. Sic onine ens peimet a i>nu eate, omnis actio a primo agente, omuis aetus ritjtlia n primo viT*'I1,**'J>.^ inteUectio a primo intelUgente, omnis voUtio a prlmo volente, umnis eiociio bera a primo Ubero et n prima electionp seu decreto. omnls determlnaUo aetUH a suprema deternuuatlone Actns puri. Si enlm Lteus non oaset aie mirtaim, et»set determlnalu* 06 allu sibi infcrinri, seU. a <letermlnatione mwru fultem foturiblli, coBnitn per a nclentiam meOIum » exeogltotnm n Mollna.

A QUIDCS MOVETTUn VOI.UNTAS

Fatet ergo totam objectionem molinistarum fundnri in fabtiv detlnilioue libertatis creata?, quaj oppomtur principio causalitatis efflcicniis et uuiversaUssima? causalitatis Dei, sicut etiam opjiouitur nviucipio priediiectioms : Wullum ctis crcatum esnct alio mclius si {lon esset magi* dilectum a Dco. Cf. I', q. 20, o. 3. „

Denique diceuduiu est qnod S. Thomas hic vult agere de possibUitate peccati non proprie de conciliatione motionis divinaa cum Ubenate nostra uou la«a. Hoc enim facit q. 10, a. 4, nbi quntrit irtrvm voluntan movcatur de necessitate a Deo; et tune clarissime loqnetur, sicut postea Bannez, pnesertim in responsione ad objeciioues, ut infra videbiinus.

Ergo iuten»retatio moJinistica est nbsolnte contraria doctrimB S. Thoma?.

QUiESTIO X.

DE MODO QUO VOLUNTAS MOVETUR

Determinaviiuui, a qutbumuim QMutis iuovetur volunta* quoad speeilicationem et quoad BXMdtlnin. Nunc agitur de modo secundum quem voluutas movetur ab hin cuusia, scilicet utrum de neeessitate, an liberc scu non ox neeiwnitate.

Videbimus quod in tota ista quiestione X' « non e<r neccttsitate » signineat Ubcre. Et sic interpretatio artiuull 4" erit evidens. Dicitur euim in articulo 4° bujus quaJBtionis : u Sic Deus voluntatem movet, quod cam uou ex necessitute ud uuuiu determinat ».1

In istu quasatione sunt quatuor articui, <|ui sic propoui pussunt in s>-nop.si jnui supra ullata:

rfc ncceanitatc dc nccr*ilalc a Dm vtare ttoo a bcatitudinc in oommuui a. 1, 2 a bono partlcuturi Mh indiffcrcntia judidi propo&ito.

a boiu, parliculori mtb Indiffvrvntia judioii pro- pojtito - (i paettotw 8 ad volcndam l^atttudincm in communt i

M diligcndum lleum olarc MWfH 1 ad volcndum bonvm particutare sub indiffereutii judleii proposituni, .-•lHeet non evidenter connexuiu hlc et nuuc coin bcotKudiuo ln (■ommanl. *■ *

' P. TfAtta, S. I., alltor liuc de re sentlt. Toxtum Ttaonw ioffli «1 w K. Tbonios soriilssot ■ non ad unum dctcrminan et tunc verbit « er nvc<*' tate » essent lnutllln. Partlculn « MOH » codeivt supra verbum a drtcrmiwi wn dod vero supcr verba o ex necensltnte ». et nenauB eft»ot ac sl textus esset slc: • ... non- determinat m nece**ilate. m, dum. o contra. allter est lcffendUH prout Jacet, uomue: a ... Detcrminat MM H neoowrftafc ». „

Controverslam Ulter I». P'Alf« et OOS vide in JZevne ThomUte, 1034, W>- '» ' 518; 1MB. Pp. 193-210: JJfe* dMcrminanl ou dttcrmtne. Ilem Keme dc phnoj^phie, lltai, p. S7D 88.. 423 ss., 059 bs.

Gompradluin bujua qua-stlonu* halx» in op. Dieu, 11- edlt.. 1950, pp- 9*HH»« nu moi»o <jro volpntas Movnrrn 2-15

Anr. L — UTRUM VOLUNTAS AD ALIQUID NATURALITER MOVEATU R, soilicet non llbere.

Conclusioi Volunta* appctit aliqtiid naturaliter, scilicet neces- 0 necesitttate specifiviitionia.

probatur; lu omnibus rebus eji qnas non per se et natiiruliter insiinl, rediiciiuiur in aliquid quod per xc et uaturaliter Inest, sicnt In priiuum. Atqui in voluntalc sunt motus liberi, qui non pcr se et uatuinlitci' iu ea- in^unt, Krgo in voluntate est motus qui per ttc et naturuliter illi couvenit.

Major probatur dupliciter : V quia natura ent primttm in omnibtm, t tfi&picndo vocem uatuno ud Ki^nincandum non solum naturam rerum seosibiliuni, s«l etiain csseutiam nTiim spiiitualium aut faculta.tnm. 8ic loqiiimur de uatura Dei, de natnra anima? intellectivai. de natura inlellectns et volunlalis. 2* Qnia in omni rerum ordiue diversu et mntabilia priKreduut ab uno et eodem, nnifoi-mi et immutabili: aUm procederetiir i n inliiiitum.

Confinnctur; (in orjnim. « sed contra »: Intellectus aliqmi natu ruliter intelligit. wilicet prima rntionie principia. Atqui voluutns- WHpiilur actum intellectus. Krgo voluntas aliquiil naturalitcr vult.

Gorollarium; Dupliciler cousiderari debet votuntos. scilicet 1" nt nntura, 2° ut libera. Voluutas ut natura nppetit naturaliter bomim «i ncoetrtario couveniejis : volnntns ut libcra nppetit liberc bonnm ef tiofi neccBsario couveuiens.

Kadeni distinctio fit pro voluntate divina, quro neccssario diligit ipsam bonilutem diviuam, lll>ere autem creaturas diligit.

Dubfum: Qnid voluntos nnturaliter et necessnrio appetat. Rv/tptitidetur in corimrc urticuli:

/ 1) bonum in cnmmunt non contnietum nd tale vcl tale bonura, (jula eft ejun objectum, et omnls potentin uotarallter tendlt nd soum objeetum. Volunuui -naturatiter l ulttmum flncm sen bcatttudlncm in cammuni, bcIappetlt oo Iu <iuibuH ) llcct sub comnmnl nallone relicitntl» npprohcn- flT J*tl i a''ltrehen- wun, non sub expllclta notlone Del. Ent enlm

QJ^ ratio mall. «ut primum api»etibUe.'

I fli r#w, rirere, coanotcere ffmm o( similla potontlanmi objccta nnturalla vccundum e cantidcrata: nam- ln cts Mecunrlimi bc cfin5l<leratl4 non IKitcst apjircboiHil rallo mall.'

B^n«V1Inn'lam 081 <ilIod v1,"",n' n»nqn:im volle potert OHHwltum prlml ct non-buni "'"'^ n'B duo'm* IH* I*1" accldcut« <iukU'm apprebendl potest rntlo

^ ".j^otanduin est tomcn auaitd bnnc lertlnm cntcnorlam, ut apporcblt ex •cciiiri.'11101 <,sse' ^iverc, IntcIllfKTe powrant pcr accidcn dlnpUcere. n<m vero notur,! u1 ^'"^t tantummodo rntlone Incamraodltatls ndJuncUc: ct b!o non dq((1| i J «Plftunlur, ot llbcre rwpul possunt proptcr ndnexn iucommo<In, ut °mh | , ^811"0"1^"» «| ul nppetunl morl, unin ln raorte np|»rehcaidunt rntlonl' ncmix- non esso ralwron.

2-10 DE ACTIBC9 VOLONTATIS PSVCBOLOOICE CONSIDERATIS

ABT. II- — UTRUM VOLUNTAS MOVEATUR DE NECESSITATE A SUO OBJECTO.

In pMenentioruni est qua&tio de libero arbitrio relate nd motivum objectivum electionis.

Ad bujus qnajstionis intelUgeotiam uotjiuda est 1° multiplet libertatis nceeptio, 2° claesificatio errorum circa Iitierum arbitrium

1°. Mulliplex llbertatfs accoptio. — Libertas in genere est exemptio ab aliqun necessitate ; et subdividitur prout iuec necesKitaH snniitui- ew parte nornue seu legis, et sic habetur Hbcrtas moralig, scilieet prajsertim e-arcutia obligationis ; vel snniitur ex partc principii elicitivi actionis, et eic habetur Hbertas jtsycholoyica ad quam pertinet liberum arbitrium.

Haj diverste Hbertatis aceeptiones in sequeuti synopsi brcviter exponuntur:

| lcgc liei. Sic solus I>eus est Uber. prout albl itwi est iox, et quodnnuuodo etlnm justl, pront faciunt ea qua» leels sunt, non quin oblignti, sed ex iuclinatione virtutis. Hnnc divinnm Ubertatfm inordinafe habero vellent qui jura Dei nesant et proclnmnnt absolutam mitonomiam rntionls et voluntntis ° hunianxp.

a ir.ge humniia ix'atricHra t. cicitls: Jus possldeudl, testandi. veudcndi, euiendl. nul>endi.

t. polltiea: pnrllcipaudi guberulo pntrin; I*er votum.

t. oofHdentia rt eoaitaiuli : Jm* protileudi suaui Udem rellgiosnni.

externa — et n miweriis cjus, o carcere.

peccati — - Qui fticit peeeatiun, servus est peceotl » (Rom., — Bplnosa ndmittlt In sun Bthlon ilari Ulicrtateni passlonibus, sed pqgat rndicnUter llberum nrbltrium.

crereitH <seu contradlctlonte) ad a neccxnitatc i

[ aiicclfleatioais

BffBff. non velte.

eontrnrUr, nd ilUtpnratte, nd rellc - niuare. nollc - odlsse. orure. stndere.

a cfiactionc (sou spontaneitas), In omnlbus qul agTint ox inclinntiom"1 neoessitantc, seu detcnnmantc od luinm. tta uuimal appetit cLhuni. — Slc Pmis seiuetiiwum dlliglt, «t beaU diUgunt eiuu in patrla. — Jansenlsue dlxeraut hauc libertntem n coactioujj suflleere ihI mcrltinu et demeritum, — Bergson nou jilhun admittit IllM-rtotem.

DIO MODO QrO VOLUNTAS MOVBTUU

Libcrtas a necessitate dicitnr etiam libertatt indifferentUe , qnia «r nd opposita, prout dum vult aliqnid remanet readis potentia ad Emnaltum' v.g dum vult obedire remanet potcntut non obedieudi. Tibortas electionis fundatur in Ubero judicio seu iu indifferentia jndieii et proptereiv vocatnr otiam liberum arbitnum.

Notaudum est quod in Deo libertas non est facultas seu potentia nsi trausit ad actum, cum Deus elt actus purus; sed est in Deo ftctu^ liber v.g. crenndi, cum plena indifferentiu iwl oppositum. Et Heiinienda est libertas proxrt in ipso actu libcro jam eUcito remanet: ulioMiiin Deus non libere creasset, quia ab o?terno hoc volmt. Actus ILber postquam ost determinatus remauet liber. Hoc est quod moUnista) nou juiimadveterunt.

Nuuc exiwneudi sunt crrores circa, Uberum arbitnum. Quod idem brevitatis cansa in seiiuenti synopsi fiet:

ERRORES CIRCA LIBERUM ARBITRIUM

[ Hi errores suut deteriiUnismus et pcr opposituiu irulrterminixmus abwlutus prawertim libertista-rum, sic subdividuntur:

P , -e / rfctermi.UsH.i^ proteatanlium vl nccessitnute Kratlie ln stutu natura! 1 laptMe post pcccHtiim originale. — Wiclef, luUieronf, calvinl- sta?, Bjiius. Jansenius. — EsROt solum llbertas a eoacttoue. non vero a necensltate. dctm/^iismu* pantheixticus: omnUt necensurlo i>rov«niaut es «"l»stan- Btia divlnn. — Stoid, Spinozu [Bthica, I P., pn^p. 26-2«»; Degel _ Oontra hunc detenulnismum probatur In I», q. \8, ii. u ipiod Ueus libere vo\t alla a se. cum etiam al«quc eis slt lnflnite perfectus, nec flnt perfectlor creando.

ilvicrmhrtamus ptycholooiciis: ultimum judlcium prncUeum detcrminatur infalllbiUtcr (necessltatc mornil) a forllort motivo. — LclbnltK. — Contro quem dicendum ost ultimum Judleluui practicum liberum esso.

/ er lcmpcramento. Coutrn qaem dicendum est bas 1 lncllnaHones snbdl judlelo.

er drcMiiiBlantiis phueiois. Coutra est dlcendum quod ct istn' subsunt judlcio. c.r pi-inripto cnmaiilath. Coutrn est diccndum <iuod solo tsiusa ad mwm determtnota ln Ilmleiu clrcumstantlls eundem semper producit effeetmo.

\ ex prtnclpio conacrcaliania meroia'.

\ detcrmhiitmit* tiatifitleti*. secimduiu quem prn-vlderl potest clrcitcr ln Uill reglnnc uumerus bomicUlii.ruro. suIchUormo, furtorum. mutrimoulorum. - Coutra e*t dicciKluro quod hoc ollqualitvr osse i>otest quoad coUccUviiatem, uon vero qnoad lndivMluum.

dclciviiiilxm n» phytlous ef phfffitotoyteuK

1 Xoumdum est quod fatallsmns plurlum paSuuorum ot mniiuroetanorum Qon «1 proprle neKOtlo Ui^-rl nrbiirli. bcu libortntls lpsius volltiouiP. se.1 miam "bertntis aotionis cxtemie, proptor necessorlam couuesionem eventuum est«r- ^iiu. yic sceuu.imu fntalliaicm OcUpus debobnt palxom snnm oceJdoro. sed °«*Ut emu iuvoluntnrle, scillwt nesclendo, ldest bnnc occlslonem non volult.

DFl ACTIBVJS VOLUISTATIS 1'SYCHOLOGICB PONHTW ATfg l" Llborta» Uumona valet ihI bonnm afeut ad malum alne gratia d^j

2" Libertas bumnna Immerlto liniitaretur sl nffiroiaretur neo^&nitag gratla? pnevenleatfs ad conversionem.

3° Ltbertjifl hnmana non fnlt lnesa per ueceatani orlginiile et fHflliratem habet ad bouum eJcut ad malum.

Libertae potest cligere etlam sinv tiuitivo, seu sub duobua ultimla Jq. dicllg practlco-practfcls ad invicem oppositla. — Ita quodammodo Suarcsi.

A voluntate Ilbera Del depeadet prinmria dtetfnctio iater txmani et nialuui morale. — lta Ockam : lmo a Ubera Dei valuntate dependct etlam vcrltOB prlnclpli contradlctionk (Cartefdanj. «t distlnctlo inter nnturam ct gratfani, at volebat Seotun.

Voluntaa cx se uon magls ordla.ntur ad bonuni quam nd malum : et impeccabilltas Ilbcrtatem destraeret; qua; Ubertns «■s.*eniluliter contiaet potentlam peccandi. — Ita loquuntur ol qui non vident potentiam peccandi pertincre ad defectlbilltatcm libertatls, et non nd ejua essentiam.

Qusrilur: An S. Tuonian hos errores contra> liberum arbitrium cognoverit.

Rcxpondvtur aflirwalive, ut constat ex objectionibus tnitio linjaa articuli secnndi positis, et ex 24 objcctionibus qu. fl" dc Malo, a. 1.

Status quasstionis art. 2' : Serino est de necessitate uaturali ; scilicet an voluntos moveatur necessario a suo objecto, Kicut calefactibile o, calefactivo, ant sicut visus a colore propoaito.

Videtur quod rcvera voluntas moveatur necessnrio a suo objecto, nam : 1D Volnntas movctur a buo objecto sicnt a. motivo sufficicnti. Atqui motivum vere eufficiens movet mobilc ex necessitate. Ista cst objectio postea proposita a LeibniU, qtii dicet in suo dcterminismo psycuologieo quod voluntns movetur a motivo sufllcienti non qttideni necessitate metaphysica (quin oppositum non involvit coiitradictionem), ncc neccssitnte physica, cut fit dei-ogatio jier mirneulum. sed necessitate morali, quie positis «'ircumstantiLs hic et nnuc est infallibilis virtute hujus principii : Nihil volituui ni&i pneeoffniUtm ut conveniens et ut melius hic et nunc. Cf. op. nostrum, Dicii, p. (121).

2° Intcllcctus de necessitate movetur a sno objecto, etuun a vero particulari demonstrato. Ergo pariter voluntas de necessitnte ntovetur a bono etiam particulari, si est evidenter bonum hic et nunc et evidenter cum beatitudine counexum, ut vivere, intelligere.

3° Fiuis ulthuus in commnni necessario npjietitur. Atqui finis est ratio volendi inedia. Ergo et ipsa media necessario appetnntur-

In q. 6, art. Unic. de Mato suut viginti quntuor objectiones similes in favorem determinlsmi sive physici, sive psrcholojzici. vel ex Dei influxu. Notauda est praisertim objectio 15' ex ntotivo aufficieutL doductn, profuudius proposita. sicut postea a Leibmtz. S. Thomas tractat de libero arbitrio sive tn Deo, sive in angeUssive in homine primo relate od judicium libernm in iutellectu (exrca

I .[: MODO QUO VOLCNTAS MOVETTUR 249

_ . T» q 19 a. 3 ; de angelis, q. 59, a. 3 ; de homiue q. 83, a. 1 : 2 communi dc Vcritatcf q. 24, a. 1 et 2) : secundo relate ftd eleftiouem in voluntate <1', q. 82, a. 1 et 2; MP, q. 10, a. 2; de \cnt q •>•' a. 5 ct B). Duplcx napcctus coadniiiitiir niirabiliter in ile M<uo, f ^gcA oontra est auetoritas AriatoteUs in /X Uelapli,, dicentis nnod iiotenti» ratiouiUes sunt ad opiiosita : ideo et ipsx voluutna. cum sit potentia ralionaUs, est ad oppoaita, non es uecessitnte faotetur ud altermn oppositoruiu

Auctoritas supernaturalis alTei-tur es duobus testibus citatis ln duobus articulis immcdiute seoueutibus, ueoupe: Oenc«., iv, 7: .yonfM- ei lenc cgcrit, rccipies (merccdem), sin nulcm mnlc, ttahm in foribm imvatum oderilf Hed mb te erit appctitu* e)»l, et lu domHutberis illius o. Item Eccli,, xv, 14: « Deus ab hUtio eomtituit homincm el i-clu/uit illum in mouii consilii »«t».

Allci-ri debet etiam deunitlo Kcclesias coutra Jauscnistas, cx daiunatione bujns proposltionis : « Ad merendum ct denierendum in stotu natune laps» non reqniritur in homiue Iioertos « ncccmtalc, sed snflicit libertas a coactioneo (Dekz., 1091).

Es diversis declaratiouibns F.eclesiai, nt ostcndit Dcnziuger, in suo iudice, VI d, constut quod iwiiuia inteUectiva eat pnwlita hbartut« et onod luec veriias probari potest tum ex S. Scriptura, tum ex rationc: itein, VII d, quod per piwcatum originalc libernm arbi trium non est destructum sed attcuuatum. CJ. etiam X c, de efflcacia gratio!; X g, de pnescientia.

In corpore articali suut duas conelusioncs.

1" Conolusioi yuoad rxercilium voluntas ex neccssitatc a nullo objeoto movetur, nisi a Deo clare viso.

Probatur ex hoc quod aliquis, saltem in via, de nnocumoiu' objecto polcst non cogitare et per cousequens potcst illud non velle. fioo verum ejrt etiam de beatitudine in commuui; possumus emm de eu iu:tnaUtei- non cogitare, quia us.stimanins quod melius sit, v.g., uormire, aut eogitare de aliqno alio olijecto, v.g. de mathematicis. Attainen si aUqnid voluiuus, «a(t«i» cirtwafitor hoc volumus propter beatituuiuem in communi, quas sic i-st virtuaiiter volita in omni voUto.

In pnedicta conclusione adjnngimus ox l'-II", q. 5, a. 4, verba «ni»i a Oeo ciore piso », uon tameu iu hoc seusu quod neceasitas «ercitii amoris beatiBci orlretur ex eolo objecto. seilicet ex Deo clare vlno. Hus- enim nccessitas cxercitu oritnr ex ipsa natura colun-

Artalott.lM dite .mrniot eiWraliam Ubcrl orbltrii |D, p',n\tr'"™V""; ,'" !W. 13 s. Thom., In qno ostenditur, conlra id 'l**! [»»lea dlj« unl StokM, qnoa « aunlms coutra.lli-lorlls [.ro[»8ltlonlbus c.nlingenUbn» dc futuro (v.g ntrum >"«l unmn u,,„m„ l.clrus ln lnliliua clri-uiustuMll. [»»»us percnblt an noni "Olls cat Mvrmtmte vera : seeus dcstrucretur UUertas, ct c«sct Catum lopcum. aoc vatat cuntro sciwitlani uicdlam, a Mollna cvcDgitataui.

250 DE A..TIUU8 VOLlTSTATIS PSYCHOLOQICE CONSIDEUATIS tatit, qna> tttlis est ut uecessario ferat.ur in objeetuin in quo nulla ratio mali relueere potest. Tunc, cuui auxiUo Dei, movontis quoad. exercitiuiu, voluntas necessorio diligit Deuiu clare visnm. AUis verbis: Deus mnvet quoad exereitiuiu ut est agens, non ut est objectum et fluis. Sed Deus elare visus infallibiliter allicit.

2» Concluslo: Quoud spccijicntioncm iet a fortiori quoad cxercitiuni, coluntas a nnllo bouo pitrticnlari sub indiffcrcntia ju&ioti proposito uiorcri potest mvessario.

Probatio hnjus couciusiouis est metaphysica probatio libori orbitrii, qine explicite contiuet iil quoil in coufuso babetur in eonseieutin liberi arbilrii. Hicc prubatio ignoratur a modeinis, quia nou nmpliua considernnt fnudamentum solutionis, scilicet objectum iiiliriiiiiitnm- voliiutatis esse bOftum univcrsalc. Imo non amplius considerant voluntatem nt appetitum rationaleju, quia dividuut facultates animus iu inteUecttuu, voluntatem et sensibiUtatem ; et iu sensibilitule ponuut non solum pussiones appetitus sensitivi, sed et aitiores inclinatioues appetitus rationalis. Ha?c divisio focuitatum auinuo proveuiens a J. J. ISousseau est mere phOHnomenalia et falsa, et non oraplius servat distinctiouem inter vitam intellcctuolem et vitam seusitivain (Ot. Op. nostrum Dien, 602, 805, n. 1).

Probatio 3. Tbomos ad hoc reducitur:

Probatur: Voluntas iion movetur necessario, (pioad Bpecifica' tionem, uisi ob objecto hic et uuuc proposito ut universaliter bono secuuduin omnem consideratiouem. Atqui bona partieularia non ex omui parte bono, iuquantum deflciunt nb aliquo bouo. possunt. ncripi ut non Iiona, et sub alio aspeetu ut boua. Ergo voluntas non uecessario movetur quoud speciflcatiouem a bonis pftrticnloribas, sic snb iudiffereutia judicii hic et uunc propositis: scilicet possnnt considerari ut quid bouuiu et ut (piid non lionnm.

Ifajor probatur dupliciter: 1° Ex notione potcntia; ct cjus «'»tiom ad siiiiin objectum specificatirum. Si enim proponitur objectum adajqnatnm scu perfecte compleus capucitatem poteutia», potoutin nou potest cxtro illud fcrri : sed si transit in nctnm quoad exercitiuni, tnnc nd hoc objeclum adiequatum fortur.

2" Ew analogia ristis. Scilicet si proponntur visui objectum ex omni pnrte coloratuiu in actu, ex uecessitate visus movetur ali h» objeoto qnond speeiflcotlonem ; nou vero si objectnm sit actn colorotnm iu hac parte et uon iu altera: nuui secnudum hanc partem nou videtur. Item si intellectui uostro proponitur objectum ex onuu pnrte evideus ut vernm, sive sit priraum rationis prineipimu, sive sit «mcltndo denionstrnta, tunc intellectus necessario inovetor objective, seu necessario deternunatur a tali objecto. quomvis qiiond exereitiuni consideratio talis objecti seu uttentio sit iu potestat.' uostra, ut dicetur infra, I" II". q. 17, a. 6. Si e contra inteUeetui propouitur probabilis sentcutia, tunc hoc objectnm quond spe.-incolionem nmi nectssario movet iutcUectmn, et dicitur quod judiciniu remauut iiidifforeus, seu mntabilc. Dicit enlm S. Thomo» loc. ult.

IlE MOOO QDO VOLU.NTAS MOVETPK

,, 1T a 0: «Snut quasdnm npproiiensa, quio uon adeo confi^t tateUeetum, quin possit asseutire vel dissenttre, vel saltem P"L vel dissensnm suspendere propter aliquam causam: et u. S "sJeusus et disscusus est in potestate nostra, et sub imperio Ait , Jti in fide, qnia mysteria remaneut obs..ura et ,. non snffl- ; nlovent ». Ita pariter est in ultimo jndicio prachco regulante Sectiouem. ut declaratur iu minori.

Uinor eic ostenditur: Bouun, particulare forte est snb uno LJtiT b<,num iioncstnm. sed sub altero arduum et diflicle; vel n , , asnectu est lionnm dclectabile aut materialiter uMe, sed sub Kff Imo etiamsi bonum particulare sit Becnndum se *1 .«rte bonum, ut csse, vicere. MeUigcre potest esse per ^idens uou bouuiu propter incomraoditatem adjunctam. Ad hoc £iZ nt obiecluni uun moveal nccessario quoad speciflcahonem, Sjs J quod rf iusufliciens ad perfecte complendau, illiinitat^uu ™ M l£tl voluntatis nostra-, qu» specifieatur a bono universiUi " ,U non eourctato, et quie proinde nou plenc satiatnr m» pe. pMsessionem iramediatam Dei clare visi, nt dictmu est supra, P-II», q. 2. u. S : q. 3, a. 1 ; q. 5, a. 4.

1Um corollarluni: lu via Deus etiam snb uliquo aspectu oppai^et bonns s„b altero antem, ut iraperans ea- qu» peceaton displ.cent, pXt ipsi peccatori appWre ut non bonus. Ita mysteri» «ve iata. - ^mut obs,:ura et possunt displicere superbis, non movent mfal-

Bic'iudidun. dicitur mntabile sen indifferens ex parte objecti, pront oi.jec.tum hic et nunc pi-oponitur; nam hoc objecrtm i^non Leessario movet intellectum ad judicandum: Soc f* , ,, „,/,„„. Ideo judicium renuiuet Ulierum etiam post consi,ler,.t.omra nioUvornni. F.i solus Deus clare visus potest iuvinc.b.Uter alliccre volnntateni uustran. usque ad fundum. seu radicem ejus; dum bona particiiliuia eam non alUciunt nisi snperfic.eteuus.

Attnraen concipi potest quod si liomo creatus fuisset in ordiue mere uaturaU, tuue, post probatiouem. iu beatitudiue relatiye perfectn. pneservatus fuisset ab orrore practico et nou reeessisset a Deo perfecte cognito ut cognoscibilis cst in speculo creatnniruiii (cf. Goculx, Phisolophia: dc Bcatitudine ultima ordims notnmui). Ita sani ii udhuc viotores. ij.ii qiianduqiie eontiriunntur m gratia. _

Sotnndum est insnper quod indillei-entia dominatrix yoluutofis Jier respectnm ad bona pnrticnlnria prius est. poteutialis postcii MtuaUs, scilicet in ipso actu libero. Dnm euim ju.n elictus est et determuiatus, luc actus reuiauet liber, quia fertur in bonum portiooiare nou ex omui parte bonnm cuni pnedicto iudiffi-reutia donuuatrice, it„ nt hoc bonum volendo, rcraanet potentia ad oppositum ; sicut Uomo dum sedet, potest stare, quamvls nou possit suunl seilere et stare. Sic dicemus quod sub gi-atia efficaci Bt transitus ab indif fereutia duminntrice poteutioli od act.naem. et i-emonet mudus Uber i,isius actus. In Deo est iudilfercutia doraiuatrLx nctuoUs, sed nou pOtontiaUs. Ideo si, nt qudain volnnt, indiffereutia potentialis esset

252 DE ACTIDt'8 V0I.UNTATI8 PHYCHOLOOICE C0N8IHKIIATIH de essentin libertatia, Deus non poKset okhc liber, cum actus ejn.K liber si t in eo ab asteruo.1

2um Corollarium : Voluntna inmtrji est quaai infinito profunda in hoc scnau quod solus Deus inftnitus, clare viaua, ndiequntc compler capacitntem ejus. Et ideo actutt liber cst gratuita rcsponnio proveniens a profunditatc quasi infinita coluntatitt ad impotcntcm nollicitationrm boni ftnili (Cf. Dicu, 644). Dici potcst de votuntate nostra quod Iiabet profimditatem qua&i inlinitam, prout aolua Di-uk clare VttUI pOte«t eam invimibiliter allicere usque ad fuudiim neu radicem ejiiH. Aliia verbia bonuiu porlic.ulnrc Henipcr augeri pntest et numquunt crit bonum uuivcrsalitcr Kccundum omncm conKiderntiouem el uecessnrio allicienH vdnntatein uoatram.

Quiestiuncula: Qaodnoin <*t igitur nuMlium demonstrativnm Hberi arbitrii?

Renjiondctur: Medium demoiiHtrativum cxiKtentim liliori arbitrif sivc homnia. sive ungeli, aive Doi, est dittproportio infinita intcr bonum particularv non cx omni jtartc bonum et bouum uiiircr/talr aeu non coarctatum ; ex qua disproportione sequitur indiffereutia judicii et iudifferentia dominnlrix voluntatis erga bonum particulare, quod eat bonum sub aiiquo aspectu, eL non bonum sub alio aspectu, inqunntum est saltem inauftlciens nd expleudam capacitatem voluutatis. Aliin verbis: Non datur ratio objectiva infalUbiUter dctcrminann ad tranacunduni a volitione boni iiuiversalis nd tale bonum pnrticiilnre potius qnum ud aliud, qnja hJBG bona suut OHJue infimaper respectum ad bonum universale. Ita dives uou infailibilitor allicitur a parva pecuuia aibi pnipositn, quia jam mult&fi mnjorea divitias poKsidct. Nos autem ctsi in via non possidcumns Deum visuni, ad euiu tameu ordiiiumur, ita ut iu nullo bono liuito invcmri posmt noslra beatitudo. Sic mnrtyres OHtenderimt Hiiam libertntem contemneudo oniniu bona iiuita et superando omnia tormeiitu.

" Dubium 1um: In quo differt btM denionstratio mctaphysica a co^tnitionc apontanen qmun aensiiH communis habct de existentin libcri arbitrii.

Rcttpomlrtur: Differentia inter dnns iatns cognitiones est aicut inter distinctum ct confusum; aicnt intelligontia naturalis et ratio

" Clrea fthfffffiWM indiffcrens, scu Uherum, ct. etHun Da Vcril., q. 24. n. uirum llberuni nrbitrium sit in bruttn. In bnitls judlclum ivstlmntlvie uon M Ubernm, quln non cotniosount rutUinem untvorsnlem bonl : «Judioium e°rum eat dctermtuatum ad unum; pvr conacqtitns ct appetitu* ei actio ad unum a<tcrminantur: y.r. ovbt vlso lupo, nccenso babet tlinorc et fURere. et cnnls, lu*»riwntf inifwlonc tne, oeoenae hnbet latrnre ct i>ro»cqiil nd nocendum ». E contrnrlo, bomo oonuonclt Imnum unlvci-snle, cl potrnt judlrarc do mio judicio pg flcxloncm. Et ]udlolum dc bono imrticulnrl dlUflMdd est tn |H>testute n->fltni. non solum quond exorcitlum cousldcratlouls, ut uctus nctentup, wd etlnm quona flDeelflcotloueui Judicil. qulu iiopeumiis Judicarc afllnuntlvc nut neHntlve.

Ilem clrcn llbertnU-iu judleli In Dco, I», q. 10, n, 3; in an&elli*, I*, q. 5>i J' lu bomiiM\ I-, q. 83, a. 1. Itcnt Da Vcrit., q. 24. a. 1.

D> MOIMI QUO VOLCNTAB UOVBTOB 353 kllosoohica. Etenim in quonam medio objectivo inteliigentia natu P lis coiruoscit electioucm noatram esse Uberam? Uoc cognoacit prout Anlibrrando intclUgentia naturaiis cognoscit in confnao diapropor tionem boni iiarticularis cum bono uuivcrHali. Sicque experimur hoc hftuuui iiarticularo uon posse cx omni parto explere appelitum uostriim r.Uiouaieiu, ct circa Uiud remanerc indifferentiam domina iricem voluntatia noatra».

Objicitvr; tted conscicntia non cognoscit uiai actuni jam eli Pitum Atqni actua jam eiicitua eat dctvrminatu*. Krgo non Iiabotur conHciditia ipaiua libertatis qux est potcntia ad utrumlibet, noudum deterniiiintu,

Rcttpondctur: Couacienlia coguoacit non solum electioncm elioitaui in facto esse, aed totam deiiberntiouem, cujua electio eat terminuH ct coguoaceudo lianc deliberationem successivaia inteiligeutia naturnlia percipit in coufuso disproportionem iullnitam iuter bonum Srticulare et bonum uuivei-aale. Imo eliamsi u«>n esset deliberatio intw^edeua, aed docUis ac libcra acceptatio inapiraUouiB divina), adhuc cnaet exiwrientia libertatis; nam actus iiber quamvia jam de termiuatus, remauct Ubert, prout habet indiffereutiam dominatncem non potentialem, aed actualem erga bonum particulare jam electum. Exiierimur aic quod atamus libere, quia possumua nou atare. Et Deoa cogmineit experimentalitcr se oaso liberum, quamvia nctua l-juk iiber uon llut. pcr traniitnm de potcntia tu\ actnm.

Dubium 2""! Ue IVIoltOMfl Mor uUimum judioiwn /iravlivuin ol 0leoHonom.

Iuter 24 iiropiisitiones seu TUeson tbumiaticu» a ti. Congreg. Stu dioruni propositas sub dic 27 Julii 1014, proiiositio 21* »ie se bubet: « Inlellectum sequitur, uon piweedit voluntun, qu»! necessurio ap [n-iil iil iiuod sibi pnesentutur tuiuiiuaiu bonum e\ oinui parto expleus appetitum. Sed intcr plura boua qiuu jwlicio nuitaliili apiwteuibi propouuntur, libere eligit. Seqnitnr proindc clectio judicinm pructii um ultlmum ; ut quod sit ultimum, voluntas ef tlcit ».

Propositio ista cst veluti compendium nostri urticuli et articnli «, q. 17". — Hm propositio est contra Huarci quoud primnm partem. Snarc» cnim touet, ut infra dicetur, quod proiiositis duobus bonis lequalibus, volunlas potest cligero uuuui sine utinio judieio dirigente ad Imnc electiouem potiusi|Uuiu ad opiiositam. IIoc stare non potest, <iuia lunc, ut nolnnt thomistre, hoc esset contra principium: SftMI "olilum ni*i pnrcoijnitum ut conveuiens, et nibll praidilectum uisi cognitum ut couveuieutius bic et nunc, saltem propter rationem omiiiuo accidentalem et disiwsitiouem subjectivam eligcntis.

Ultima pars hnjus propositionis est contra Lelbuiti, seu contra determinisnium psychologicum : scilicet quoil boc judicium sit ul tinitini voluntan hoc efticit. Hoc enim uon dctenniuntnr ex objecto W est hic et nunc propositum, ne<iue ex circnmstnutiis. (Of. iufra •«lutio objectionum. Vide de ilalo, q. 0, a. 1. ad 15»™.

254 pb Acniwa voluntatis rsYCHOLoorcE; oonsideratis

Dubium 3um: Quonam aetu ooUmtat tffitiU quod hoc judloiujn $tt uUitmtm.

Jtespctndctur: Plures thoinisttt^, v.g. Bnlmuntieenses iu rraetatu de Voluntario, disp. II, dub. I, n. 18, et de Angelig, disp. X, dub. 8 n. 7, respondent quod hic actus voluntutis est liber, alioquin judicinni istud non esset liberum, ut spe dicit S. Thoinas, v.g. de Maio, q. b', a. 1. Et ideo hic actus voluntatis sic deterininnus judiciuni nltimum eirca hoc medinm jmrticnlare, non est intentio flnis, nec consensns datus diversis mediis in globo, sed est ipsa electio hujusce medii determinati, prout electio in geuere causm efncicntis antecedit ultuuum judicium practicum a quo dirigitur in genere canste lormalis extrinsecae : nam hoc judicium uou dii-igit uctualiter voluutatem, nisi voluutas oligat sic dirigi. Caiisa enim ad invicem sunt causie iu diverso genere, sine circulo vitioso. (Cf. Solut. Objectiouum ; item Dteu, C32 sq. Quoad mutuam causalitalem iuter volnntatem et intelleetuni, cf. Tahulam auream ad verbuiu Intcllcctm; n. 237: v.g., P, q. 1«, a. 4, ad 1""': q. 82. a. 3, ad 1«"'; a. ad Dw; q. S7 a. 4, 2""i> : IMI", q. 9, a. 1, ad .I11"1 ; a. 17, a. 3, ad 3um ; H-IIae, q. 109, a. 2, ad l°m; de Vcrit., q. 10, a. 9, ad 14""; q. 22, a. 12 iu eorp. ; itcm dc Virt., q. 1, a. B, ad 5"i»; a. 7).

Si vero nltimum judicium jmtcticum habetur per specinlem inspirationcm doni Consilii, judicium istud eat libernm et mutubile uou in hoc seusu qnod sit proprie et plene in potestate nostra, sed in hoc sensu quod versatur i-irea objectum non ex omni parte bonum, et qnod dociliter acceptatur.

Dublum 4«»"i An motus voluutatis omnino subitanei sint saltem imperfecte liberi ; et si sint inordinati, un sint peccata venalbi saitem hevisKimu.

Cf. quoud hoc Billuart, in pro?senti art., nbi respondetur summntiin qiiod bi actus non snnt liberi. At qmestio ista est ningis complexn. TJndc ltC8/>ondetur: Certo hi actus subitnnei uon snnt deliberati. Sed quicstio est an siut liberi saltem imperfecte: nam aliquis actns jiotest esse non deliberatus, sed Hber, ut primus actns vit© augelorum in quo fuit, sine deliberatioue, iudiffereutia judicii et uliquod dominium, quamvis non plenum. Ttem sub insj>irutione Spiritus f^nneti actus donornm snnt non deliberati, sed liberi, et meritorii ex dOCUltata.

Unde ad solutionem qujestionis dicenduin est: Si iu his motibns subitaneis adest indiffereutin judicii sine deliberatione, snut liben saltem imperfecte, scilicet si adest attentio ad dnplicem nspeetum objecti, boni ex uua parte, non boni ex altera. Si, e eontrn, uon est nec potest esse haac attentio et biec indifferentia judicii, tunc uon Bunt Iiberi, ne imperfecte quidcm.

Sed alia difficilis qua'«tio remnnct, scilicet un homo in statu vig-ilin? debeat esse semper attentus nd motus, etiam subitaneos, qui snrgunt sive in porte inferiori, sivc pnesertim in parte superion unima?, v.g. ad tentntiones contrn. ridein.

DB IIODO QjEO VOLl'NTAS MOVHTITU 255

Videtur quod responsio S. Thoma? sit in P-IP*, q. 74, a. 3, nbi dicitur: « Corruptio fomitis uon impedit quin homo rationabili voluutute possit reprimere Kinyuton motus inordinatos seusualitatis. gi prwxentiat : puta divcrtendo cogitationem ad nlia. Sed dum homo co^itaiionem ad aliud divertit, potest etiam circa illud aliquis inordiuatns motus insnrgere, sicut cum aliquis traiisfert cogitationem suam a delectationibue carnis... ad speculationem scientiiD, insurgit, qunndoque aliquis motos inanis glorijc impncmeditatns. Et ideo non potest homo vitare omne» bujusmodi motus propter corruptionem pradictam. Sed hoc solum snfficit nd rationem peccati volnntarii quod iwssit vitare Hnguloit'». Si non vitat singulos. adest saltem nogligeiitia eontra prudentinm. A fortiori si molus subilanens inordiuatus est nou in sensnalitatc, sed in voluntute. Cf. Ta IT°, q. 74, ft. in, nbi dicitur quwl » subitiis motus iniidelitatis est i»eccatum veniale o.

COMPLEMENTUM DE MULT1PLICI RADICE LIBERTATIS AC DE MULTIPLIC! EJUS DEFINITIONE.

MulHplex radia libertatis:

nuvnmi efflcaHa itrrimr irtltnitotia inup ?st eauan unlvoraallsBlma totlus entts et omutum mo<loraiu cjus. Cf. infra, art. 4. Indc seyultur quotl m.vsterlum non fet «olum in homine. ut ooutra tlioiolsiaa uicuut iuoiinisln', tHHl in ipso Doo movonto. — Libertas uutem tam potentlalis quam actuolls ost modus et perfectlo voluutntis uo actlonum llborarum, Et Btante tndiCferentia judlcil Dous non potest movero nreeximrio voluntateiu atl objectuni slc proposltum : nam nutura actus noatri determlnntur ab oujeeto slo propoalto. Undo esset oontradictlo ln tormluis si ad lale objectiun volnnlos movcretur neceasarlo ct non llhcrr a Deo.

lpsa immnterialilax nalnnr inteltvctualitt. Llbertas euim est proprletas nou luilura" liumauao. wmI nnturne lDtellectTialis et Ideo slcut Ipu <llcltur auHloglee de Deo ct de nngelo et de homlnc : quod non satls nulmodvcrtunt mollnista?.

ut eausa: ext unirerxalita* inteltfrtun, pront coBnos<;lt bonom unlversale et judicnt de omnlbu.s etinm rctlexe de auo ultlmo jndlclo practlco {IndifTerenUn jndldl). Cude Angellcus : « Tota lilK-rLatls radix est in ratione coustltuta » {De Vcrlt. q. 24, a. 2J.

Ml subjectum: est ainiiUtHdo ct caparltax vnluntatiK ad omnc rt «iiiversalc bonum, ejusqne emlDentia supra omida boua jHU-tlcularla. ldeo B. Tlioma: a Kadlx llbertutis slcut rubjccfum est voluutus, sed slcut cansa wt ratlo u (in-II"*. q. 17. a. 1. od 2um).

Ex his rcsultat in voluntnte indiffereutia dominntrix sujira bouu Particubiria, qmn ne*jueunt ejus uuiversalcm capacitntem satiare. f8t ctiam indifferentiur dominatrix voluntatis kii[rt suos actus, nc ^Uf .'"^P<»nendi de illis ad nutum: in qno formaliter consistit liliertas mtrii et dominium- voluutntia sujira ."uos actus.

DN ACriDUS Vor-UNTATIS PSYCTTOLOGICB OONKIWCIIATIS lindix V6T0, uon iihertatis, sed cteotionix libcnc est 1° in iut,.| leetu : indifferentia judicii, 2" in voluntate: rjun indiffcrcntia dotninatrix erga bonum partieuliiri- uou ex omni parte bonum (cf. Dieu p. 608). Hec indifferentia est actualis in elertione jnm determinata'

Multlplex libertatls definltlo ex S. Thoma.

Hffic detimliones suut mngis ac mugis explicitie.

i* Definith: Liber 9$t vautta sui, seu sui juris. ab alterius |w». testate solutus, habens domUiium Kiiiipsius (cf. Do Verit., q, 24. a. 1). Et dicitur nualogico de Deo, de Angelis et de hominc: de Deo auteru, ut putet( modo perfectiori.

2* Dcfinitio; Libcrtas arbitrii vttt facuttus votuntatis tt rathnin. Kst rationis originative ei regulative; est autcm formnliier volnnlaLis uam sola voluutas est eleetiva ct electio cst uetus ejus. Of. P-II*] a. 17, a. 1, ud 2"«'. Uase delinito tmnsmissa est per tbeologos meilii feyt. Libertus est igitur ipsa voluntas, scd inudiequnte sumpta: nani voluntas se exteudit eliaiu nd en qmo necessario volnmua.

Dcfitiitio: Potcntia rationatis ad oppostta (cf. dc Vcrit., q. 24, u. 3). Est scilicel. poteutiu ratioualis inililfereus nd agendum et uou agcndum. .Sullleit autcm libertas exercitii ut actus sit liber, ut infra patebit.

4* Definith; Facultan ctcctira mcdiorum, xcrvato ordine finix. Ila* definitio desumpta est ex S. Anselmo. Quia eiectio eat proprie uou de ftue sed de niediis; quaiuvis posslt esse do tiiie ut liuis est inediuiu relnte nd superiorem Queui, seu $& bealitudinem in 0OD£ miiui (I"-II"', q. 13, a, II). Dicitur axcrruto ordine finin», ad ostendendum quod eligere aliquid divertcudo nb ordine tinis, pertinet ud dofectum libertatis. Unde iuajor et perfectior est Hbertas arbitrii Deo, in Chrieto et in angelis, qui suut impeccahiles. Potentin enini peccandi noii est de esscnliu liberlatis, sed cst ejus defectihilitus. ltcm rntio est fucultus deduetiva conclnsionum. sen'nta vcritate principiorum.

Definitio mollnistarum : Libcrtas cnt faenttas. qu<r i»,<ti oiimibus atl atjendum prwrequisitis, polcst agcrc vel non ugerc.

Hffic detinitio secunduin thomistas cst 1" «ora, 2" ambijjua, 3° sumpta in sensu molinistnrum, inrolrit petitionem principii, ** uedit cuusnlitntem universaiem Del, 5° offendit ipsum prineipinm cansalitatiB.

Quond ejus uoritatem. uon invenitur apud doctore» scholastioos Hiecali xii et snsculi xiu, nt osteudunt recentee Iiistorici '.

Cf. artlculos P. rhnu I/jttin. O.S.B. : Lcs MflniHoHM <Ut Ubre arbitrc a» xii- xiecle, , Bcvuo ThonilrtU' p, 1927, mnr» vt mal ; La theorie du ilhrpfrb '^ pomtanl le prrmier lU-ra dv xui", Ibid.. se|rt. et nov. ll»27; Hcm aomV U""i mnl-julD. Juni<>t-*>iilemlire.

DB MOIJO qilO VOr.UNTAB MOVBTUR

Quond ejus nmbigiiitatem, notamua quod duo verba in ista delinitione sunt ambigua, scillcet « pnrrcquixititt », quod potest iulelligi nou solum de prwrcquisitis etiam tempore, ut aunt habitnB, grntiie sufni-ieutes multa*, sed etinm dc pnerequisitis nutura tiiulum, qune gunt prnemotio diviua elBcax et ultimum judicium pmcticnm. Aliud verbum nmbiguuin iu detinitione mnliuistica est « potettt ugere vcl non uijcrc ». Hoc eiiiiu « potcat » aut inteiiigilur de potentia antecedente, in seusu diviso tantum, aut etium de poteutia consequente, in scubu coinposito.

Molinista? et congruisUe sic uitelligunt, seilicet: Libertas est fneulms, qme poHitis omuibus ad ngendum pnerequisitis nou solum lemporc scd uatura, adhuc [lotest agere vel nou ngere, etiam iu seusii 1'omposito. Scilicet posita gratia eongrua ad sie ngcudum inclinnnte i;t posito ultinio jinlieio practico, adliuc libertus potest uon ngere in seusu composito; scilicet potcttt cum /ii« componcro uon dotum et nou solum compom-rc potentiam non agendi. l'ude couti*a priucipium praHiilectionis Molina dicit (cf. Concortiia, edit. Pnris, isTi». index auxUiiim): a Auxilio lequnli tieri potest ut unus vocatorum eouveiiatur et ulius non. Imo nuxilio minori potcst quis adjutns resurgerc, qimndu alius majori non resurgit durusque perseverat ».

Tbomiste e contrn sic iutelligunt, nempe: Libertas eat facultas quai positis omuibus ad ageudum pra^requisitis tcmporc, adhuc poteet agere vcl non ngerc in iiciutn romponito; sed ([ua? positis omnibus ad agendiim pra>requisitis natura-, adhuc potest agero vel nou ngere. iri Hcnxu ilivino. Scilicet cnm gratia eftlcaei et ultiiuo judicio practico possumus componere potcntiam non ageudi, uon vero componere nou uctum. Hub grntia cflicaci remanct solnm potentia realis expedila ud opposita; sicut ille qui sedet simul potvst stare, scd non potest ttimut xcdere et stare.

Calvinus et Janseiiius dicebnut qtiod siib gratiu efiienci nequidem l-euiuuet realis potentia ad oppositum. Ita male iutelligebaut sensum divisum.

Ideo huw delinitio, juxta nos, ut jacet, nou debet intelligi uisi de pra?requi.sitis teui[»oreF ut suut hnbitus, multas gratine suffieieutes ete. Alioquin csset petitio priucipii, imo esset negnlio prin- '''pH pi'iedilcctionis |uulliis esset nlio melior si non pMediiigeretur a Dep: « quid babes quod non nccepiatl? n). Imo esset negatio univer- «alissiiuiij causnlilatis Dei; et libertas diceretur quasi univoce de Deo et de creuturis.

Dubium ium: Utruin voluntas bis [tositn in iisdem circunisiiini iis **xi<-i-iib4 et dispositionibus iuternis prius teuiporc requisitis, possit uil!V].-ntcr ngere, nut snlteui in uno cnsn agerc et in altero uon ngere, enuiu iu sensu composito.

Hettpondetur afflrmative; Hoc commuuiter admittitur n tbeoU»- B*8- Est corollariniii pneccdentis dellnitionis in bono sensu acceplaf.

• Gsimoan-LAomsor - De ncatuiuune.

258 de Acnncs voluntatis pbycholoqick consideiiatis

□ubium 2umi Utrum luec libertu i n differ e n t he , cujuB existcutla defiuitur contrn jnnsenistns, coueiliari possit cum scientiii mediu, a Moliuii. exeogitata.

Rcspondent thumisUe ncijative. liujus ratio est quia, velint nolint nioUuista?, seientin media supponit daterminismum oiroumst&ntiarum quia in hnc theoria Deus ex solo examine eircumstnntinrmn prjBvidli InfaJUMHter quid faciet Petnu iu hte eircumstantiis positus, neilicet ut.riim peceabit an non.

Sic in istu llieoria datur pnesertiin Iriplex impossibilitae: 1° <Jeterminatio lihera ctiam bona esset aliquod cm ct aiiquGd bonum non procedens a Deo, fonte omnium entium et bouornm ; 2° Dcus in sua intelligcutia passive sc haberct, ut spectator, circa futuribile explorandum ct cognoscendum. Seientin Dei nou esset causa hujus rei sed potius ab ista esset causatu; 3'j Libertaa humann destrueretur propter dctcrminismum oircumstantiarum.

S. Tliomns didt contrarium I", q. 20, u. 3, ubi affirmatur quod uullum ens creatum esset alio mcliua, si non esset magis dileotum a Deo. Item in Matth., xxv, 16 snpra ha?c verha: « Vni dcdit quinquc talenta, alii autcm duo, alii vcro umim, unicuiquc secundum propriam virtutem » ait S. Thonias: « Qui plus conntur, plus imliet de gratia, sed quod plus oonetur, indigct altiori causan. Item m Epist. ad Ephcs.j rv, 7, supra hiec verba: « Vnwuique autem nostrum data est gratia sccundum mcnsuram donationis ChristiH.

De indifferentio ad libertatem arbitrH requlsita.

Konnnlc constitutivum liberi nrbitrii couMstit in pleno dominio supru proprion acrus, seu iu jure regendi seipsum, cum Uidifferentio domtnatrice.

Qinciuim vero indiffereutia includitur in ratione libcrtatis arbitrii? iudiffcrentin in gcnere opponitur determiuationi ad uuuin et innltipiicitei- dividitnr j

/ r imtiff-milia objrctlva

\ ad abjpctum \ \ •fioad Kpcctftcatloticm

Indlffercnlla \ I i,„ifff,uTiilia snhierlivn

I giiuad vxnvitlnm nor rei*])cctiim ixttcntiali* (/ pa**iva - ln poteiitiH ml utnimllbct arlualla vt avllra • ln electlone libera.

Ut vldebimus, ad libortatem urhitrii suQIcit indifferentiu cinn modalitntibus expressius designatis in hac synopsi.

/1) Rclate ad objcctum: indiffcreutia objectiva est qua objectum proponitur potentiie ut perindc se hnbens nd terminandos oppositos ejus actus, v.g. volitiouem vei noUtiouem.

Indifferentia subjcctiva seu formalis est qua potentia vlcissiuj ex pnrte sui periude ne hahet nd ohjeetum vel aceeptandum, V» i-espuendum.

w

IIB MODO QT.TO VOLUNTAS MOVRTDH 259

Denique htec indiffercntio subjectiva eat vel quoad spccijicuiioiH i» vel ipiond exercitlum. Quond speciflcutionem si sit nd actus contrarios, v.g. nd nmorem et odium : quoad cxercitium, pd sit ad ngciidniu, vel nou ugendum.

B) Retate ad actioncm: Iudifferentia passiva ct potcntiatis in Ipsa potentia nd utrumlihet invenitur; indiffercntia aetira et actualis est in ipsa elcctione libera, qum eum iudifferentia dominntrice fertur nd bonum imrticnJare. Indiffcrentia potcntialis et uossiva est cum voluntas otiosa est et suspensa nb actu. Hauc qnidem toliit grutia appUcnns voluntatem ad actnm, sed non pertiiiet ail uescntiam libertatis, imo est ejus imperfectio, cum omuis potcntia perficiatur pcr suum nctuin pi*optei' quem est. Alias sequerctur quod Deus, qui sempcr est in actu, non esset liber; et quod voluntus quoties ageret, etiam supiKjsito quod cx se sola ageret independcnter a notione divuia, amitteret Ubertutem, cum tolleretur istu- indifforontia potentialis et pnssiva.

Indifferentia nutem actualis et uctiva cst dum voluntas sic agit ut rctineat potentinni non ngendi, et lucc indiffcrentia, nt videbimus, est dc essentia lihertatiH, quam non tollit gratia per se efrtcax, eod confert (I', q. 19, a. 8); quin non solum movet nt fiat octus. sed «( Hberc fuit, idest sen^ata potcntia non agendi.

Indifferentia igitur potcntinlis in qunm insistuut molinistu) uon est tanti momcnti. Non existit in Deo, ncc dum uetu eligimus liberc.

Indiffereutia autem activa est vcl phusiea, vcl moralis. Pliysica est facultns agendi vei non ugcudi ; moralis est foeultae bene vel male agendl.

Qusritur: Inter ha.s iudiffci-entias, qua?uam est de rattone liborlutis arhitrii?

Rcspoiiiletur: 1° Contra Jonsenistas: Ad libertatcm arbitrii re~ quirittir saltein indiffvrcntia qutr enrlndit natumlem necessitaUiit ad Umm dcterminatam. Sic, ut diximus, libcrtas nrbitrii diffcrt a lihertutc Kpoutuueitatis, qua gnudct brutuni dum oiieratur cx natnruli hwtinetu vci judicio ud uuum dcterminnto. Cf. de Verit., q. 22, a. 5; q- 21, u. -5; I\ q. 83, n. 1; I»II", q. a. 1, nd 1"». Proprium ost enim natunc ad actiouem determinari ex necessitate siue esscuthe; voluntntis vero scipsam dcterminare per iiitcllectnm. Undo Cttjctnnu^ in Tam.ii"^ n< io, a. 1. ait : Diffcrt voluntas a natura in uOc quod uatuni cuusat quia cst, nempc cx necessitatv sun) formie BftturaUs nd unum dcterminalu». "*oliiutas vero causat quia vult, neinpi. non ex sua unturoli forma, sed cx propriu determinatioue mediaute Uitellectu, « prout voluntos est domina sui actus o 9- 10, a. 1. ad lum).

Objiciunt jnnscnisUe: Voiuntas sufficienter differt a natura, prout jigit non «eco impctn, sed eum luce seu directione rationis: nec re(|uiritup indifferentia.

Respondetur: 8ic voluntns (Ustingueretur a natnrn non cogno- ■Cento, scd non distingueretur n. natura coguoscente, in qua sunt

2i;o db mtmoa voMmuxa evtcsot/xiicx cossmraiATis cuui direi-tione rationis aetus uiiturales, ex sua ftHnlltila determinatl iiiiu liberi, ut amor bentitudiuis. Xam voluutns ex nntum sun a<i liuuc uniorein dctermiiintnr ex necessitute : hnbitu quidem scmper m-tu rero cnm proponitur ree iu gna est evidcnter beatitudo. OndS 8. Thomas, I', q. Sl, a. 1, ad 3"m, ait: m AppetitUB ultimi tinis u0n esl de iis quoruni domini sumus ».

2° Itidifferentia objeetica rcquiritur ad libertatem arhitrii: cf. l'-II", q. 10, n. 2. Hujii8 ratio est quia impossibile est nt voluntns liliere, Ubertatfl arbitrii. femtur iu objoctum quod sibi necessario propouitur nt omnimotle tolMHH et ntnabile; sed sotum libcre ferrur iu illu bona quie sibi proponiiiilur nt. sub uliquo aspeetu boiiu, sub alio deftcientiu. saltem nppnreuter. Aliis verbis voluntns uatnroli necessitate fertur nd objcctum sibi sine indifferentia proposito, ut esl Deus clare visus. Cf. 1", q. 82, a. 2, ad 2"°".

liisuper eatenus artus voliiututis est liber, quntcnus jndicium a quo procedit est liberum et iu potestute voluntutis. Atqui judicium non cst ttbarain et in poiestute voliiutatis si deatt iudifferentin objeetiva. Cf. I', q. 83, a. 1, et dc Ycrit., q. 21, a. 2. Libertns enini jiidicii in eo sita est ut objectuin judicari possit sub itliquo uspectu bonnin, ct. sub nlio tton bonnm mibi bic et iiunc.

Objcctio: Ex S. Thomu, locis eitatis, patet quod judicium in potestute uostrn est et liberuiu, prout possumus ipsmu per collationem formure et de eo judicnre per rerlexionem. Atqni boc cst possibile, etiam sine indifferent ia objectiva. Ergo indiffereutia objectivit uon requiritur.

Rcspondctur: lntellectus redecti potest supra judicium lieeessuriuni, reftcxionc cognoscitira, coucedo ; cotjnitione judieativii ct delihcrativa, itu ut judiciuin sit in potestate iiostra, nego. 2s'on enim est in potestnte nostra nssentire priucipio coutradictiouis vel cuuclusioui DkOM geoiuetrieo deiuoustratie. Cf. Ta-Il*", q. 17, n. ti: a Assensus ipse vcl disseusus in potestate uostra est... qnando appreheusn uou ita couvincuut iiitcllectnm, quin possit assentire vel dissentire propter nliquam causam ».

3° lndiffcrentia forntatis el subjeetira cst de ratione lihcrtatts arbitrii, quia lnei* sequililr ex indifferenlia objectiva. Alioquiu voluntas uou iudifferenter tenderet ad objectum ; nou sose. dcteriuiuaret. sed deteruiiuaretur a sna nntura.

•i° Indiffercntia moralis, scu ad bcnc ccl iualc agendum, non est de ralinnc libertatis, scd polius de cjun inipcrfectioiie cst. Cf. I". q. 02, n. 8.

Hnjns ratio Mt quin non est de mtioue potentine lu bonnni .irdinatie, quod detlectnt in miilum. Soit liberum nrhitrium ordiniitur lu Imnum, sicut et ratio onlinutur iu vernm. Ergo uon est- de rntioue liberl nrbitrii ut teudat iu ninluiu peccando sicut non est de esseiitin rolionis nt tendat iu falsuni. Ad rationem dominll lupra propnO" actus nou pertiuet potestas abuteudi, sed solnni utendi.

IIE MODO QUO VOLUNTAS MOVETtln

Sir in Deo, iu Christo, in bentis est perfcctissima iibertas bitrii. cnjn summa impeccabiUtate conjuncta.

5« Atl libertatcm arbitrii uo» rcquiritur nccesiario indiffercntia oatl tpeoificationem, srd sufficit indiffercntia quoad cxercitium. tenim luec secunda sufficit nd perfectum domininm. Hoc ipso nnmue qnod exercitinm actus nou sit volnntuti ex necessitate pneri]itum, voluutas censetur pcrfecte sui juiis in productlone liujus otus; de eo nd arbitriiiui dlsponit ipsuiuqiie elicit, non 7111"» c»t, -2 ex natura> determinatione, sed 71110 vult ex proprii consilii deteriuatioue. Cf. Contr. Ocittcg, 11, cc. 47 48.

Objcetio: 8. Tbomas in 1«, q. 81, u. 1, ad 3»m dicit: 0 Appetitus fiuii tlnis non est de iis quorum domini sumus ». Atqni bic umor - liber qnond excrcitium. Ergo bai; libertas non suftlcit nd libcr- .tein arbitrii.

Itcspondelur: Amor bcatitiidinis in communi non est liber qnood ""rcitium nisi pi-out [Hjssumus de bcatitudine non cogitare* sed si dc ea cogitemus, judicium nou est iiidifferens et voluntns ax natura sna ad bnnc nctiiiu necessitatur. Et revcrn boc beatitudinis desiderlum inclnditur iu omnibus nctibus suis.

Quairltur: An rcquiratur wquitibrium ad tibertatcm arbilrii. Bii.i.i-art, Tr. de tietibns humania, diss. II, a. -I, in flne. Quidam dionnt quod indiffcrentin. agendi et non ugendi est wquiriuiu. Atqui gratia per se efrlcax deterniinnndo volunWtem ad ununi eiinni per modum liberi, lollit teqnilibrium. Ergo ad liliertatem urbitrii non i-eqniritur teqniiibrlnm,

Rcsiiantlent thomistu-: Nos uequo rem, neque nomen trquilibrii jn hnc mnterbi ngnosclmns, qnia Ulud uon legimus neque in S. Scriptnm, uoque in dctinitiouibns Ecelesiie, noqiie iu S. Augustino, ueque in S. Tboina.

.f P1"i",''l"'r si pel' lt(l"'Ubrium intelligitur lequutitns propensionls n tacllitutis, imo facttltatis seusu moUnistico stifficiciitiH tam ad Ojinuni qnnm ud niiiluiu. fulsuiu est ; nec requu-itur ud libertatem. «oc esi leqnilibrlum quod exprimitur dum Jlolinn dicit: «AuxiUo requuli ueri potest ut uuus voontorum convertatur et alins non... ». ,„ "'■ r"' isieu. IS70, p. 51). „ Imo et nuxilio grntia; mi- 11 jioiest. quis adjuius i-esurgere. qmindo nlius majori auxilio nou wurglt durusque pei-severnt 1, \Ihitt., p. 565).

non n" TMo ,onl''a principinm piwdilcctionis (qnid IioIh-s quod todnaj Pt ^0"1'" Pri"eipium nniversalissimic causalitatis

Si vero per n.quIUbrinm inteUigatnr potentin resistondi cuivis «nxili ' , H ''"^1'""11 vincendl qnnmUbet tentntiouein cum Dei iittliFi"'.. "''.iniUbiiuui admittinius, qnia uibil nliud ost quom hnittsni 'a 'I'"1' Pn" grntium per se efflencem non tollitur ilii ii',," K'"-"'a efflcuei remanci polctttia ud oppositnm), se.1 immerito l"r «equilihrium.^ta optiine dicit Uilluart, loc. cit.

015 ACTIBCS VOLUNTATIS PSVCHOLOGICB CONSIDKHATIR

Examen determinlsml psychologioi.

Huetisque vidinius quoinodo Ubertas humana secnnduui S. Tho. mani fundatur in ratione, et simul etiam vidimua varias indifferen. tue speeies.

Nune transeuudum est ud secundnm partem, ad ostendendam oonciliationein libertatitt humatnv vum injluxu mottvi ttiffieicntia.

Exponendn est hiec pars per modum confutationis determinisnU PBychologici.

Prima objectio ex motivo snfficienti pi-oponitur n Leibuiiz; $ed iuve.nitur jnui apud S. Thomaui salteiu Iribus locis, nempe P-LP* a. 10, a. 2, 1* objectio; item a. 3 et I"-I1*", a. 13, a. 6, 3* objectio.

Solvuntur objeotiones dotermlnlsmi psychologioi. — Objectiones detcrminismi psyehologici solvuntur o. S. Thoma in art. 2 et 3 et objectiones detcrminismi sic, dicti u theologici » in a. 4.

Ex solutimie objectionum quio scquuntur apparebit conciliatio lilwri arbitrii cnm motivo suflieienti.

J* Ohjcctio; Ex motlvo suflleienti. Est prinin objectio prasseutis nrticuli 2', item I*-II*, q. 13, a. 0, 3* obj. et de Malo, q. G, a. 1, 15' obj. Denuo objectio ista proponitur a Leibnitz, et est fuudamcntum ejus determiuismi psyehologici. Cf. opus nostruin Dicu, p. 655 ss.

Sic proponitur objectio initio hujus arliculi secundi : Motivum vere sufficieus movet mobile ex necessitate. Atqui bonum particulare volitum se habet ad voluntutem ut motivum vere sufficieus. Ergo hoc bonum partieulare movet voluntatem de necessitate.

Ilcspondctur; Distinguo nuijorem : Alotivum ahsolute sufficieus et explens e&pacitatem mobilis, movct mobile ex necessitntc, conoedo; motivum relativo sufficiens ad eleetionem et nou explcus totnin capaeitatem mobilis, movet mobile ex nccessitate, nego. Contrndietinguo minorem: Bonum particulare volitum se habet ad voluntatem ut motivum vcre sufticieus ad neccssitandam voluntatem, nego; twl eleetionem Uberam hujus objecti potius quam alterius, conccdo. Cf. dts Malo, loc, cit.

IiMtantia; Atqui bonum pnrtieularc, quamvis liniitotuin, est motivum absolute aufflcieos et necessitans. Et hoc probntur: Voluutas movetur a suo objecto sicut nppetitus sensitivus o suo. Atqui appetitus eani famelici ex hoc quod est insatiabilis nou remanW liber nianducandi bueeellam punis. Ergo paritcr voluntos ex lioc qnou ordinatur ad bonnm universale non remanet libera. ergn bouum pnrticulare.

Rettpondctur; Distinguo majorem : Voluntas movetur a suo objecto, suppotiita indiffcrentia judicii fundata- in cognitione bon umvcrsalix, concedo ; neeus, nego. Conceditur minor, et distinguitnr conclusio in eodem sensu ac major.

DE MODO QUO VOLUNTAS MOVBTUR

Ha?c objectio proposita a uominalistis ostendit quod sensuagfimus non potest admittere Hbertatem, aed solum spoutnneitatem, nt volunt Hume et etiam Bergson.

Intttantia; Etininsi ndmittjitur distinctio inter appetitum sensitivuni et intellectivum, remanet diffieulas. Nam: In parte spirituali aniiujc voluutas movetnr a bono, sicut intellectus a vero. Atqui iutellectus, etsi ordinetnr ad verum univei-sale, non est liber eirca verum particnlare. Ergo voluntas etsi ordinetur ad bouum univer- Bttle, non est libera cirea bonum pailiculare.

Rettpondctur ; Transent major. Distinguo minorem : Intellectns... non est Hber circa verum particulare dcmontttratnm concedo; circa vcrum particulare opiimhilc, ncgo. Eodem modo distinguitnr conclusio: Voluntas... uon est libenv circa boniim particnlare, ex omni parte bonum, trauseat; non ex omni parte bonum, nego.

Ad majorem diximus « transeat d, quia intellectus trahit res ad $c et sic reducit plures voritatcs ad necessitatem primorum priucipiorum ; dum, e contra, voluulas trahitur ad rem iu qua bonum est semper finitum, nisi agatur do Deo. Couceditur tamen quod qmedam bona parlieularia snnt ex se ex omni parte bona, ut esne, viverc, intelligcre, et sic per se necessitant non quond exercilium, sed quoad spei^UIcationem, ct non possnnt n^pudiari nisi per accideus, propter incommoditatem adjunctam.

Instantia; Sed uon reinanet Ubertas seu indifferentia judicii de bouo particulari. Ergo stat difncultus. Et probatur: Admiratlo eethetica, etsi ordinetur ad pulchmm universale, ex necessitate rapitur nb aliquibus operibus pulcberrimis, v.g. n statua Moisis scnlpta a Miehaelc-Angelo, vel a s^-mphonia beetbovinua. Ergo pariter voluntas etsi ordinetur ad bonum universale, rapitur necessario a quiburidam bonis particularibus.

Rcspondetur; Distinguo conclusionem : Voluntas movetur necessario a bonis particularibus in quibus miscctur ratio mali vel insuffwicntiw; nego ; a bonis particularibus cx omni parte bonis, ut esse, vivere, intelUgere, snbdistintinguo : pcr concedo; pcr accidens, nego.

Instantw; Sed ex ipso noturali desideno finis tollitur indifferentia jutlicii (Est 3" objectio S. Thonwe). Nam: Ex necessitate volumus Unom, seu beatitudinem in commuui. Atqui finis est rntio voloudi media. Ergo ex necessitate volumus etiam media.

Rexpondetur; Coucedo majorem. quoad specificatiouem. Distin- Suo minoi-em: Finis est ratio volendi nceessario rnedia hic et nunc GVid<mtcr ncoestraria ad beatitudinem, ut esse, vivero, intclligere, Pnncedo : necessario alia media, uego : hiec Hbere volnntas vult.

Jnstantia; Sed saltem in ordino morali judicium practicnm est ^mper necessarium. Nam:

Eegula voluntatis detiet esse neccssaria, scciik ruit ethica. Atqui ^'dicinui pmcticum est reguh-i voluntatis, v.g. justitia cst servanda. rgo judicium pructieum ost nccessarium.

DE ACTIBL-S VOr.UXTATIS PSYCHOLOGICB CONSIDEUATIS

Rcspond<:tur; Distingnn mnjorem: Regnla voluntatis debet esse neeessaria quoad jirmeijria et eonclusiones cthicw, coucedo; reguJa voluntatis debet esse necessarin qmmd judicinm pmclico prneticuni prndeuliie, uego. Transeat niinor. Distinguo eonclusionem Hicut mn. jorcm : qiioad priucipia et conelufiiones ethicffl, coucedo, quoad judi. ciuin practico-praeticum formandum a pnidentia, nego.

KxpHcatnr: Judicium specnlntivo-procticum ad seieutiam morulem pertinet, et emiNtituit udvcrtentinm in peccutore. Judicium practivo-practicum pcr prudentinm dctcrminundum non cst psycholoqicc necensarium hic ct nunc; et peccator qunmvis judicet speculative quod justitia sit scrvanda ub aliis honiinibus, prafsertim erga soip&um, tumen iu praxi judleat quod hic et nunc injustitia erga alternm est sibi simjilieiter bona prnpter malnm dispositionein sui appetitus. Dicere potest cum poeta: Vidco meliora proboque (judicium speculativo-practicum), deteriora scquor (judicium practicopructicum ct eiectio).

Innlanlia: Attnmen vi principiorum causalitatie et rationis sufncientis tollitur ha?c indifferentia. Ergo remanet diftieultas. Etenim: Eudem cnusa in iisdem circumstantiis nequit producere diversos effectus. Atqui hoc facerct libcrtas indirTcrcntia?. Ergo luec uou existit.

Respondctur; Eadem causa deterjniiMta ail unum, in iisdem eircumstantiis nequit producere diversos effectus, coucedo; eadem eauso non dotcrinhia-la ad unum. in iisdem circnmstantiis, ncquit producere diversos effectus, nego.

Instantia; Sed volunias uou potest eligere nisi determinetur ab inteliectu. Atqui intollectus in iisdem circumstantiis non potest mutare suuni judicinm : nam hiec mutatio esset siue ratione essendi. Ergo volimta.s in iisdcm circumetantiis uon potest suam electionem inutare.

RespondeUir; Trnnaeat innjor; nura ita est quoad sjtecifieutionem. Distingno minorem : Intellectus iu iisdem cireumstantiis nou potest mntare suura judicium, n objcetuin circuinslantiia «*• stitur sit infallibililcr detertninans, concedo; secus, ncgo.

Instantia; Objectum circnmstantiis vestitum cst InfailibiliftS determinans. Nnm :

Objectum eligi nequit nfari judicetnr metius ultero. Atqui hoc judicium nccessario fuudatur in ipso objecto circnstantiis vestiio. Ergo hoc objcctum, sic hic ct nunc propositum, est infallibiliter determiuans.

Ha*c objectio propouitur a S. Thoma infrn ; a. 13, a. 6. object. m Respondctur; Distinguo mnjoreni : Objectnm eligi neqnit uisi jndicetur altero melius absolutc, nego; altero mclius rclatice nd voluntatem sic affeclnm libere, coucedo. Contrndislinguo minorem : Hoc judicium necessario fnndatur in objecto xolo, nego; fundfttar etiatn in voltintatc, quss deteriuinut indiffei-entiam jndicii. concedo.

Ultimuiu jndicinm praclicnm sic dcpcndct a disj)08itioue aetunli ipsius libertatis, qna* dispositio est initiuin electionis mutabilis. prout inelmalur v.g. voluntus vel nd vitium vel ud virtntem. Sulteui

DE MOr>0 QrO VOLCNTAS MOVETCK volcns potext ohjectura alliciens nott eliyerc, ad manifestandain libertnteiu suani. Ratio est quia c,c purte sofius boni particufaris etiam circumstantiis vestiti, non est motirum infaflibiliter dcterminaiis l. iloc apparet pra?serttm in quibusdam nctibus in quibus invenitur maxiuia iiliertas, pra?sertim in Deo.a

Dublum: — TJti'iun ueeesse sit elw-tionem semper dirigi ab uno ultimo judicio iu-actico, quo objectum electum judicatur lik- et nuuc nielius opposito quamvis possit csse absolnte minns aut a>qualc opjKisito. Cf. Billuakt, de Aet. hum.t diss. III, a. G, paragr. i.

Rcxpotidctit commuuiter thomistas contni Suai-cz affirtnative. Prcerequiritur ultimum judieium dirigeus imraediate electionem, quia nihil volitum nisi pneeoguitum ut niuveniene, et nihil pr&eleetuiu nisi judicatum ut couvenieutius hic. et nunc. Nam voluntas sine direcfionc intellectUH est potentia, caca. Hajc responsio aequivalenter Invenitur apud 8. Thomnm infra, q. 13, a. 6, nd 31™.

Objectio Suaresii: SuIBcit quod duo bonn sint proposita ut hic et nuuc squalia aut etiara imequalia, et absque ultimo judicio vo luntas eligit qttia vult, (jura stat jm> ratione volnntas: pra?sertira si hiec duo bona apjmreaut hic et uuuc a*qualia.

Rcspondetur; Suarez cxaggernt in seusu indctwminiHmi.

Tunc vei-hum « quia vutt » se tenet non solnm ex parte agentis seu voluntatis, sed ex jiai-te motivi sen objecti ultimi judicii practici. Etenim semper voluntns eligit quia cult ex parte agentis, etiam quaudo eligit mujus houum vel a?quale bonnm. Tuuc illud verbum « quUi vult n concurrit specialiter tamqunm motivuni ex parte objecti. Inio si homo sic eligeus intemigatur qunre minus bonum praj majori eligai, nut istud inter a?qualia, allegabit pro ratione et motivo quia volo. Ergo habet pro motivo eligendi suum bencplacitum . quod uni

1 NnuTdoo boua ftnitn. etsi luaquaUa inter te (at objei-tam virtuiis t& ot>jectiim vit»), sunt irijuaHlcr inflnfte dietantia u bouo JnGaiio, In boc sensu quod conipk-re ne<]Qi!Uut illlmltntnDi cnpacltntem sea ampUtuiIinem voluntatls noMrji.r 1K,S8ant eam iurinciblllter allicei-e. 8ub teto aa|>ectu duo bona U- Wta, et*i iiui-inalla luter se. .snnt nM|uallter influite lilstantlii a bono lnfinlto, aijualiivr infima: es utnuiup psirtc enim eat dlstantla Inflnlta, mjitalix ut infinufl. quamcls illrerxa i» ruilonr flnili. Slcut b1 nianniiB e«n«*t ub a;terno, uune auratio cjus inflnitn & nurte ante non exxet longior quiiin siecalo piteterlto, nivt *n ratiimc flniti. Ergo uan est rntlu iufallibilitcr dctcnuuinns ad eligeDdum hoe Bomim flnitmu ]»otius quaiu alterum.

3 Itn Deus sccaiKlnm nnuni bcnciilacitum Ubenime ellglt crenre mundmn taii Insiantl ix>tius qunm pnulo anten nut paulo post, aut mnltum nuieu. Uberrimr eligit talem augelum esne sui>erioreni ouinlum, quia potuissot oahun pvrfectlorvm creare et 8lc semper; nou est eniui ^upremum possiblle. f^m Uberrim^ eltglt dnrc taiem ^rAdum luintnis gk.rin' nninuc Cbristi : potuiH- »et ub.stilute dnre grodum nltloreni. Item micrrlmc eliBit dnrc taleui gradunj gloriu. S. raulo tiut S. Aupnstfuo etc, Itcm llborrlnie eleglt B. Marlam Virglnem ^J^itreni snam, iwtuiwvt allnm ellRere, cui tUHliaset eadem prlvllegin; Item *«*It [«pulum Isrnel ante adveutum Cbrlsti et potulsset allum populum elitfere.

2(>() UB ACTIBUfl VOLU.NTATIS PSVCHOLOGICE C0N8IMQRATIS applicat et nou alteri. Slc intclligitur cominuue dictum: Stat pro rationc voluntatt. Beneplncitum autem hominis sa»pe est eontra v>\rionis regulam; dum e coutin beneplacitum Dei, etsl sit liberrimiim' semper est conforme suac sapientiffl infinitro; et snpieutia judicat quod in hja qme uou possunt uecessario determinari, couveniens est agere secunduni beneplncitum, v.g. ad creaudum hoc iustftnti potius quam untea aut post, ad conferendum Iiuic electo talem gradum lumiuis gloriffl pofius quam nlium. Cf. I", q. 23, a. 5, ad 3<im.

^ Inxtat Suarcz: Deus prudentissime agens eligit huuc muuduni relicto meliori, etiam stunte judicio et cognitione praeticft melioris! Ergo a fortiori nos, qui sajpe iraprudenter agimus, possumus sic oligere absquo ultimo judicio practico.

liespondetur: Distinguo anteccdens: Dcns eligit niinus bonum eji parte roi oleota?, concedo; «c pare motivi etigendi, nego.

Etenim qiinmvis bic mundus, ex parto sun? bouitatis intrinsccffl, sit miuus bonus quam alii mundi quos Dens eligere potuisset, tivmen est quid melius et couvenientius ex purte motivi: nam lioc uiotivum cst Dei benepiacitum huic mundo et non alteri applicatum. In iis enim quaj ex liberalitate ct gratia liunt, ipsa gratia gratificans, seu n qttia vult », se tenet es parte objecti sou motivi, ut dictum est.

Insuper ditTert voluntus divina o voluutate nostra, pront nosti-a voiuntas supponti bonitateui in rebus ct ab ea movetur; voluutas autcm diviua non supponit bonita-tem iu rebus, scd facit eaiu dfflj geudo et eligendo. Sic Deus infundit ctiain bonitatem electioniB nostrro Iibera*. Undc Deus non eligit creaturas, quia sunt magis vel minus boiiic, scd contra res sunt magis vcl minus bonai sccundiini quod eas Deus magis vel minus diligit. Of. Ik, q. 20, a. 4: Utrum Deus meliora magis diligat. Iicsponsio cst quod Deua seraper meliora diligit; nain meliora sunt prout sunt magis dilecta a Deo.

Sic solvitur otiam objectio Leibnitzii contra absolutam Ubertatem creationis.

Dicit Leibnita quod Deus non esset sapiens, nec bonus si uou crensset, et si non creasset mundum optimum inter mundos postdbiles, quia non feeisset id qnod melius est.

Respondctur cum omnibus scholnsticls Dens non potest velle inter bona creobilia. abnolutc melius, quia nulluni est supremum poasibile seu creabile. Ut ait 8. Thornas, I', q. 25», b\ Deus potest fncere melius ex purte rei, quia < qnatibet rc a se facta, potest facero aliam m^liorem », sed uon potest facere mclius (adverbialiter) ex parte modi agendi, seilicet cum majori sapientia et potentia. Et, ut addii Joannes a 8. Thoma ', « gloria Dei externa, tanto ei melior est, quanto mogis in creaturis juxta liberum voluntatis suaj eousilium oporntur ». Sic summa Sapientia liberrime <i Indit iu orbe tcrrarum » {Prov., vin, 23).

" Cf. trnet. Dc Deo. I", q. 10, «lisp. IV, nn. fl et 7, n. 21. Itsm. G»Raicoc-L*oiianoe, Dicu, p. (167.

l>B MODO QUO VOLUNTAB MOVETTUIl

Sic oit .Toaunes a 8. Thoma1, •• non solum Deus vult sibi molius es bouis divinis, scd cx bonis ereotis vult sibi melius formaliter, idest magis secundum suam voluntutem, Ucet ex parte rei materia- Hter clectffl non sit semper id quod est nieUus absolutc ».

Ita obedientia nobis imperat nou semper id quod melius est in ae materialitcr, sed id quod est hic et nunc pro uobis foriualiter melius secundum beneplucitum Dei.

Dubium ultimumi Uujiis dubii occasio eet responsio ad 31"" nostri articuli.

Au supposita iibera et efficaci inteutione finis, oi uuum solum medium occurrat ad hunc liuem obtinendum, voluntas hypolhetice necessitetur ad electioncm hujuaco medii. V.g. qui vult efticaciter sauitatcin et videt eam obtincri non jmjssc nisi per membri ainputationem, necessiUiturne ud liuuc medium volendum?

Rcspondetur affirmative, saltcm pro eo tempore quo finis est por illud medium obtinendus Ratio est quia non potcst voluntas vclle «fficacitcr impossibile : scd ita esset si veUet efficaciter obtinero linem et uon vellet unicum me<lium obtineudi tinem. 8od sic neccssitatur iuomento executiouis, seu obtentionis ; uam aliquis potest cfficacitcr vellc linem, v.g. sonitalein, et sUBpendere volitioncm uuici medii, v.g. nbscissionis nicmbri, quousqiie est executioni mandnndum. Quod si tunc refugiat, convincitur relinquere intentionem efficaccm finis.

Notandum est quod hfflc neccssitas eUgendi hoc mcdium unicum ost hifpothctica nempc ex suppositione intontionis finis, quo; Ubera est. Ergo hiec necessitns hypotUetica non tollit liberiatem reqnisitam ad mcritum et demeritum.

8ic Kufticientcr <!xaminntus est determinismus psychologicus : nihil probot contrft doctrinam traditionalem de libcro arbitrio.