Sectio 7, art. 1: Utr. malum sit natura quaedam

Status quaestionis: ia diff.: Aristotelcs dicit quod malum est gcnus, ergo est natura quaedam.

2a Malum cst differentia constitutiva in moralibus, v. g. habitus malus, actus malus, ergo.

3° Aristotcles dicit quod malum et bonum opponuntur ut contraria, sciL ut positiva.

4a Malum agit, corrumpit bonum, ergo est aliquid.

5a Malum pcrtinct ad perfectionem universi, quia suo loco positum commendat bona.

Insupcr, ut ait Renouvicr, Histoire et solution dcs Probl. Melaphysiqucs, p. 164, « sccundum experientiam dolor physicus aliud cst quam imperfcctio aut privatio ct sccundum conscicntiam nialum morale aliud est quam ignorantia. Est igitur aliquod malum positivum ».

Imo pessimistae tencnt quod malum physicum, ut dolor, cst non solum quid positivum, scd quid primitivum. ita ut delectatio sit solum quid sccundarium et negativum, scil. cessatio doloris. IIoc vult probarc Schopcnhauer diccndo: Homo semper indiget aliquo, sempcr aliquid desiderat. Hoc autem desiderium pcrpetuum non est sine dolorc. Ergo status normalis hominis est luctuosus. Unde delcctatio proveniens ex satisfactione praedicti dcsiderii est ccssatio doloris. Dolor est quid primitivum et positivum.

Kantius, ante Schopenhaucr, diccbat ctiam quod pocna antcccdit delcctationem, quia delectatio cst conscicntia ipsius nisus \ italis, ct omnis nisus supponit obstaculum ct poenam. Montaigne ctiam scripsiti Essais, II, 12: « Notre bien- ^ etre n'cst que la privation d'etre mal». Epicurci dicebant siinilitcr quod dclcctatio

Sjj cst absentia doloris ct perturbationis, ataraxia, cfr. ("iccr., de Finibus, I, 11 (1).

jj ('») E contrario quidam philosophi negaverunt existentiam mali. aut moralis aut physici.

Pj ^ Sic Socratcs ct PUto, reducendo virtutem ad scicntiam de bono, re<luxcrunt malum morale

IJyt **' «gnorantiam vcl errorem (Memor. III. 9); ac si non existerct proprie malitia.

^fe* Stoici tcnuerunt quod mors, acgritudo, paupertas, dedccus sunt quid inditlcrens, non quid ma- l»m. Spinoza in suo detcrminismo negavit cxistcntiam et boni moralis ct mali moralis. Mahim mo- ?! rale rcducitur ab eo ad insipientiam; insipiens non tenetur scrvare legem rationis quam ignorat.

Ittm quoad distinctionem inter bonum moraU et malum extremae sentcntiae contradictoriae pto- + ^ P°»tae sunt, Quxdam ntgant dislmctioncm hanc, prout confundunt bonum verum cum bono apparenti.

Ita in antiquitate et intcr modernos hedonistae et utilitaristae reduccntes bonum honcstum ad dele-

Responsio tamcn articuli est: MaUm non esl aliquid, sed est privatio boni.

To Prob. auctorilate Dionys.: • Malum est non cxistens». Ita etiam Augustinus citatus in 1. dc Malo, q. i, a. i.

2o Prob. ratione incipiendo a defmitionc nominali mali, quod juxta omnes opponitur bono, et cognoscitur pcr oppositionem ad bonum. Unde sic conficitur svlloyismus explicativus, qui transit a definitione nominali ad definitionem realcm a conccptu confuso ad distinctum:

'Bonum ct ens convcrtuntur (1). Atqui malum opponitur bono. Ergo malum non cst aliquid positivum, scd est vel negatio vel potius privatio boni.

Prob major: Bonum est omne quod est appetibile. Atqui omnis natura .nnetit conscrvare suum essc ct suam pcrfectionem. Ergo pmne esse et omnis Pcrfectio est quid bonum, ac proindc malum non est quoddam esse, aut quaedam n-,tura Dositiva, sed est aut negatio aut privatio boni.

InfrTs Thomas dicet ma.is explicitc in art. seq,. Malum est pnvatio bom

^ l0^^l^^^^^ .uoddam genus ^ TtZ^o^-^s in hoc libro logicali dat exempla quae

**fi£ Arist^hi C^,"ct. ,), ubi cx quatuor modis oppositionis, optime distinguit privationcm a contranct te.

, / Oppositio relationis, v. g. inter patrem et

( vv l » dclectationem et dolorem

J ] » -irtutem et vitium enset ens ( 0ppositio Contrarietatis ( s juciicium verum et j. er- f f roneum

Oppositio 1 intcr | ens et non ens

Oppositio privationis, v. g.

Oppositio contradictionis. v. g. inter hominem et non hominem . ^ ^ ^ caecitatem

» lucem et tenebras » cognitionem et igno- rantiam » bonum et malum.

Cfr. Arist. Metaph., mdex ad verbum Opposita ct Privatio.

Vcontrario ffli «<d drf«d««la W* ^" ^JZS^ »ub nominc .otdinb. ponunt

Sic bonum c^t propncto ^'JT" ,t omne risibile cst homo. tuntur proot omnis homo cst mibdu. n omn

Kx bac divisione oppositionum jam apparet quod malum est non nc^tio sod brivatio boni. Ncmo enim dirit quod est malum pro hgno aut lapide non rocnosceio ct nomo dicit quod tignum ignorat. Item nemo dicit quod ost malum oro homine non habere fortitudinem leonis. Hae sunt negationcs non pnvationes. Freo iam apparct quod malum ost privatio boni dcbiti ot non solum negatio boni.

Hoc ost magni momcnti, sic doindo dicemus: Non conscrvalw vokmtatis nostrao in bono hic ct nunc, non est quid bonum, quia non est ens, nec quid malum quia non est privatio boni debiti, sed negatio bom non debiti. Deus enim non tenetur conservaro omnes voluntates creatas in bono, et impedire omne peccatum. Sic non conservatio voluntatis nostrae in bono dilfcrt a subtractione divina gratiac quae. est malum pocnac, praesupponons malum culpac.

Coroll.: Minus bonum non est malum (quamvis importet negationem majoris boni, quae non cst privatio boni debiti); item: MitoUS malum non cst bonum. Proinde plerique theologi distinguunt impcrfcctionem a peccato veniali levissimo, ut minorcm gencrositatcm (v. g. in actu caritatis remisso) a negligentia. In concreto quidem valde difficile cst dicere ubi cessat minus bonum et ubi incipit minus malum, sicut diflicile cst dicoro ubinam cst infimus gradus vitac scnsitivac et supromus vitae vcgctativae. Attamen ordincs rcntm non sunt propter hoc confundondi. Destruerctur ethica pcr hunc rclalivismum. sec. quom doccrotur quod minus malum non solum physicum (ut amputatio alicujus membri) sed etiam morale (ut mendacium) licitum est ad majus malum vitandum. Hoc esset contra rationem; hoc minus malum morale potost tolcrari quidem, non vcro positivc eligi, cfr. S. Thomam, dc mcndacio, II-II, q. no, a. 3, ad .j.

Ad 2m. Bonum ct malttm non sunt diffcrcntiac constitutivac nisi in moraltbus. \ g. habitus malus, actus malus; scd etiam in moralibus malum non constituit spociom, nisi scc. quod privatio finis dobiti adjungitur fini indcbito; sic finis intomperantis non ost quidom carcrc bono rationis, sed est delectabilr secunduhl srnsus nbsquc ordino rationis. Undo otiam in moralilms malum, ut malum, non cst differentia constitutiva, scd ratione boni adjuncti.

Conscqucntcr pcccatum commissionis cst actus posilivus, tcndcns ad bonum commutabilc ut dissonum rcgulis morum, sic actus bonus et actus malus sunt contrarii, item virtus ct vitium; sed in hoc contrario positivo quod est vitium invenitur privatio linis dcbiti. Scotus tcnet quod bonum ct malum contrarie opponuntur, hoc non verum est sec. S. Thomam nisi de bono ot malo in moralibuS, prout agitur de habitu malo aut dc actu malo.

Ad 4m dicitur: Malum agit, cornuupcndo bonum, scd non agit cflicionter, nec fmaliter nisi rationc boni adjuncti; malum dicitur corrumpere bonum ratione privationis, quia cst privatio boni, vol corruptio boni.

Ad 5m. Malum non portinct ad ordincm universi nisi rationo boni adjuncti. Sic corruptio univis disponit ad gonorationem alterius. Attamon malum ut opp<>nitvir bono, illud commondat, sic ox injustitia dolorosa molius apparot valor justitiae. cf. Dc malo. q. 1, a. 1, ad 14.

De dolore: Ouid vcro rrspondendum est ad objectionom . dolor cst quid posim et non simplex privatio, sic dicitur dolor violentissimus dcntium. Kosponsio habctur in S. Thoma I-II, q. 35. a. 1: « Sicut ad dclcctationem duo requiruntur, scil. conjunctio boni et percoptio hujusmodi conjunctionis, ita tiam ad dolorem duo requiruntur, Scit conjunclio alicujus mali, quod ea rationc est malum, quia privat aliquo bono, et pcrccptio hujusmoeti conjunctionis... Sic dolor sicut ct delectatio, est motus in appetitu intelloctivo vel sensitivo. Unde dolor' secundum quod est in appetitu sensitivo, propriissimc dicitur passio animae ».

' Cf. ibid., a. 4: Dolor ct dclectatio sunt contraria. Et sicut deloctatio adjuneitur actui bono faciliter exercito, vclut decor juvontuti, ut ait Aristotelcs, ita dolor adjungitur actui plus minusvc impcdito aut etiam immoderato ex quo sequitur dofatigatio.

Undc dolor non est quid privativum, scd conpingitur cum pnvatione et orovcnit cx pcrcoptione conjunctionis alicujus mali.

Quid rcspondcndum csl pcssimistis, qui tenent dolorem esso quid pnmitivum. et delectationem essc quid sccundarium et negativum, scil. cessationem dolons.

Rospondondum ost cum Aristotcle, quem sequuntur in hoc ( artesius, I eibnitzius ctc : sunt qttacdam dclcctationcs qttac anteccdunl omncm dolorcm erco delectatio non est essentialiter cossatio doloris: v. g. delectatio videndi pulchorrimum panorama, auditio pulchrae symphoniae possunt antecedere omnem dolorem; item delectatio gustus potest esse ante dolorem famis aut sms.

mc omnc dcsidcrium cst cum dolorc, v. g. desiderium cibi. momento opporfnno cicni' cst absciue dolorc fanus.

itcnTcont a Kantium non omnis nisus est pocnosus, imo ddectab.hs cst « modc atus ct proportionatus viribns nostris, ut prompta ambulatio, cursus, vcnatio

-»<'' m *« cst Sf™ dolons.haec cessatio est conditio deleetationis, sed cjus causa. ut diatur m I- I . q. 3> * • V^Toniunctio boni et perccptio hujusmodi con)unct,oms, cir. ,b,d„ a. 6. major £ ap x^itus delectationis fuga tristi.iac, quia bonum per se ,psum appc- nr^ti^ STSK sed positi^.. Dofor est eriam quid positivun, scd cum perccptione ^^^J^^SZ et malum opponantur inter se o^onc *£™*gg£ crroneum, itcm traria delectatio et dolor, item puhcum v, W« ) peccatum virtus ct vitium in moralibus, ,tem actus vutuos us et aet «s ' jfc^ commissioflis, cujus t tutrvum forrn^ e ut enent p l ^

SS^rriU »— s. Caictanus, Joannes tectitudinis dcbitac. Invonitur emm haec pn%c