Sectio 8, art. 3: AN SCANDALUM SIT SPECIALE PECCATUM

Responsio: Scandalum passivum non est speciale peccatum, item scandalum actwum per accidens; bene tamen scandalum activum per se, seu proprie dictum, propter specialem intentionem inducendi alterum ad peccatum. — Scandalum non directe, sed indirecte volitnm, quamvis non sit speciale peccatum, est tamen specialis circumstantia actus mutans si>eciem. Species enim peccati desumitur ex objecto primario et directe voiito, eircumstantia autem sumitur ex objecto secundario et indvrecte volito. Ita est in scandalo indirecto quando peccatum proximi pravidetur ex actu nostro vel omissione (nisi. nt dictum est. actio sit in se bona aut indifferens, finis operantis bone stus et habeatur ratio proportionate gravis ad permittendum peccatuni proximi).

Alt. IV-VIII CONSECTARIA.

Arl. J/. — Scandalum activum proprie dictum est ex genere suo peccatum mortale, quamvis fieri possit veniale ex indeliberatione vel cx levitate materia;.

Art. 5. — ln his qui perfecte Deo adhazrent per amorem, scandalum passivum non invenitur, etiam visis peccatis aliorum. Sic 1'aulus ait: « Neque mors, neque vita... potest nos separare a caritatc Christi ». Incidnnt tamen perfecti viri in atiqua peccata venialia.

DE VITIIS CAKITATT 0PPOSITTS

Art. 6. — In viris perfectis non est scandalum actwum proprie. dic.tum; nec ex eorum dictis vel factis ratiouabiliter potest sumi occasio peccati.

Art. 7. — Utrum bona spvritualia sint propter scandalum dimit tenda, hoc est ad explicandnm verbum Domini : « Nolite sanetum dare canibus, neque margaritas vestras mittatis ante porcos, ne fortc conculcent eas pedibus suis et conversi dirum|>ant vos » (Matth., vn, 6).

Resp.: 1'ropter scandalum vitandum, non sunt dunittenda bona spiritualia qiuv sunt neccssaria ad salutem. atia bona vei-o spiritualia sunt propter scandalum pusillorum occultanda vel differenda, non vero propter scandalum pharisaicum: De Uoc ultimo scandalo non est curauduni, unde Christus dicit: « Sinite illos, cseci sunt et ducew cacorum » (Matth.. xv, 14).

Corollarium ad 1""' : Correctio fraterna omittenda est «i corri piendus inde liat detcrior; item punitio peccatorum quaudoque di mittenda est proptcr pericuium schismatis.

Art. 8. — Utrum propter scandalum- sint temporalia dimittenda. Hoc est ad explicandum verbum Domini : « Bi qui vult tecum in judicio contendere et tunicam tuara tollere, dimitte ei et pallium » (Mait., v, 40).

Respongio: Bona temporalia quorum sumus domini, sunt diniit tenda propter scandalum pusillorum , et. hoc totaliter vel partialitcr, aut scandalum est sedandum per inonitionem aut instructionem, quia tenemur subvenire uecessitati spirituali proximi. Scandaium pusitlorum est scandalum passivum ortum ex ignorantia aut inGr mitate eorum, duni scandalum pharisaicum est scaudalum passivum

QlJyESTIO XLTV.

DE PR/ECEPTIS CARITATIS

Vide supra p. 479-485, explicationem anticipatam hujusce quse- Rtionis, ad melius tractandum de principali actn caritatis scil de dilectione Dei et de motivo eius formali.

QUiESTIO XLV. DE DONO SAPIENTI/E

In hac quawtione S. Thomas qua>rit: 1° Utruui sapientia sit do uum Spiritus Sancti; 3° An sit in intellectn sicut in snbjeo.to; 3° Utrum sit speenlativa tantum an etiam pra-ctica: 4° An (ionum sapientia? possit esse cum peecato mortali ; 5° An sit in omnibus justis; 6° An ei respondeat septima beatitud.o: beati pacifici.

ART. I. — UTRUM SAPIEHTIA OEBEAT IHTEB DOHA SPIRITUS SANCTI COMPUTARI.

Slatus quastionis. — Videtur quod non : 1° Quia ut dioitur in Ep. Jacob. (iii, 15) : quaadam sapientia est « terrena, animalis, dia bolica». 2° Quia sapientia videtur acquisita cognitio rerum divina mm, ita est in pliilosopho et alio modo in theologo.

Responsio: tanieu est affirmativa, scil. : Sapientia est donum Spiritus Sancti.

1' Probatur ex auctoritatc. S. Thomas citat verbum Isaiae (xi, 2) de Mcssia : « Requiescet super eum Spiritus Domini, Spiritus sapien tiaj et intellectus ». Et pluribns aliis locis Sacra Scripturae est ser mo de hac sapientia quas desursum venit a Patre luminum. Dicitur (Sap., vn, 28) : « Neminem diligit Deus nisi eum qui cum sapienUa inhabitat » et (Sap. . i. 4) : « Iu malevolam animam non introibit sapientia, nec habitabit in corpore subdito peccatis». — (Ep. Jacobi, in, 17) : « Qua? desursum est sapientia, primum quidem pudica est, deinde pacitica, modesta, suadibilis, bonis consentieus, plena inisericordia et fructibus bonis, non judicans, siue simulatione ». Ei opponitur stultitia (I Cor.. m, 19) : « Sapientia hujus mundi stnl titia est apud Deum ». — (I Cor., u, 14) : « Animalis homo non per cipit ea qu» sunt Spiritus Dei, stultitia est illi et uon potest intel ligere». — (Ibid., u, 6): « Sapientiam autem loquimur inter per fectos, sapientiam vero non hujus sasculi, neque principum hujus sasculi, qui destruuntur, sed loquimur Dei sapientia in mysteno (fidei), quas abscondita est, quam prsedestinavit Deus aute saecula in

AN SAPIBNTIA SIT OONUM 519 gloriam nostram... Quis enim coguovit sensnm Domini, qui inrtruat eum? Nos anteni seusum Christi habemus».

His locis S. Scriptura? Patres, praisertim S. Augustinus, 8. Gre gorius, exposnerunt doctrinam de septem donis Spiritus Sancti, in ter qiw eminet sapientia.

ltem S. Damasus Papa, an. 382. iu Actis Synodi Itoraana? (Denz., 83) enumerat septem dona sec. Isaiam: « Prins agendum est de Spiritu septiformi qui in Christo requiescit, Spiritus sapienttie... Spiritus intelligentiai » : « intellectum tibi dabo et instruam te in via qua gradieris » (Ps. xxxi, 8, etc). Est Spiritus de quo Christus ait : « Ille de meo accipiet et aununtiabit vobis » (Joan., xvi, 14). — Cf. etiam Conc. Tridrnt. (Dknz., "99) : « Causa efliciens justiiica tionis est misericors Deus, qui gratuito abluit et sanctificat, signans et ungens Spiritu promissionis Sancto qui est pignus Imreditatis no stnu (Ephes., i. 13) ». Item Catechismus Conc. Trident., I» Pars, C, IX, par. 3: « Oredo in Spiritum Sanctnm... ». Liturgia pariter continet pulchrum testimonium in hoc hymno :

« Veni Creator Spiritus,

Mentes tuorum visita...

Fons vivus, ignis, caritas

Et spiritalis unctio...

Tu septiformis munere

Dextera? Dei tu digitus,

Accende lumen sensibus

Infuude aniorem cordibus.

Per te sciamus da Patrem

Noscamus atque Filium

Te utriusque Spiritum

Credamus omni tempore...

Da tuis lidelibus sacrum uepteuariuin ».

Cf. Leo.nis XIII, Encyclicam Divinum illud munus, 9 maii 1897, tota est de Spiritu Sancto et de septem donis eius.

2° Probatur ralione theologica sapientiam esse donum Spiritus Sancti. Contemplatio altissimas causa? pertinet ad sapientiam quae sic de omnibus judicat. Atqni hujusmodi judicium consequitur homo per Spiritum Sanctum, sec. illud (I Cor., n, 15) : « Spiritualis homo judicat omnia», quia, ut ibidem (v. 10) dicitur: « Spiritus omnia scrutatur etiam profunda Dei ». Ergo manifestum est quod sapientia est donum Spiritus Sancti et quod contemplatio altissima? causae ad hoc donum pertinet.

Ad intelligentiam hujusce argumenti considerandum est in quo hax: sapientia infnsa differt et a metaphysica, et a scientia theolo gica et a fide?

Ad hoc respondetur ibidem ad 2"™.- « Sapientia qu» ponitur donum diffcit ab ea quat ponitur virtus intellectualis acquisita. Nam illa acquiritur studio humano ; basc autem est de sursum descendens

DB DONO SAFIENTIiE nt dicit S. Jacobus, ln, 15. Similiter diffcrt a fide. Nam fides assenlit veritati divinsc secundum seipsam. sed judicium quod est sec. veritatem divinam pertinet ad donum sapientise. Et ideo donum sapientinr. pncsupponit fidem-: quia uuusqiiisqne bene judicat quae cognoscit )>.

Oubium: In quo difjert donum sapientw a fidc infusa.

S. Thomas respondet ad 2UD1.- « Fides assentit veritati divina; Recundum seipsam; sed judicium quod cst secundum veritatem divinam pertinet ad donum sapientise. Et ideo donum sapientias praexupponit fidem ». Unde distinguuntur sicut assenlire et judicare.

Sed est difficultas. nam assentire sine formidine enandi jam est judicare.

Secundum Cajetanum et eius responsio a multis acceptata est : quamvis assensus inferat judicium et e converso, tamen formaliter differunt; nam assensus est determinatio intellectus ad unam partem contradictionis ex quocumque motivo sive intrinseco, sive extrinseco (ut testimonium). Judicium autem dicit plus quam simplex assensus, quem pnesupponit, judieium est determinatio rei ut est vel ut esse debet. Sic assentimur factis historicis, nos determinamus ad narrata, sed s<spe non possumus judicare luzc faeta, ex suis causis quae remanent ignote. Item omnis bonus discipulus assentit conclusionibus S. Thoraa;, saltem quia docentur a S. Thoma, sed non judicat e<w ex altissimis principiis sicut S. Thomas.

Pariter in nostro casn, ut ait Joannes a S. Thoma (De Donis, q. 18, a. 4, n. 20) aliud est assentire solum veritati ex auctoritate revelationis et aliud reddere rationem dc eo quod judicatur, per causas altiores. Item Joannes a S. Thoma, ibid., a. 3, 710.

V.g. aliud est credere quod Chrislus pro omnibus hominibus mortuus est et aliud est judicare hoc factum ex altissimis motivis providentue ; scil. sic Deus voluit perfeetissiine manifestare in Christo moriente, amorem suum erga Christum cui voluit gloriam redemptoris, et amorem suum erga omnes homines, speciatim erga electos, ita ut oporteat dicere cum S. Paulo : « Omnia enim vestra sunt, vos autem Christi, Christus autem Dei ».

Item aliud est credere quod Deus permisit peccatum Adaa ut transmittendum generi humano, et aliud est judicare sapienter Deum hoc permisisse propter hoc majus honum quod est Incarnatio redemptiva, quia nunquam Deus permittit mala fieri, nisi ut exinde majora bona eveniant, ita ut dici debeat cum S. Paulo (Rom., v, 20) : « Vbi abundamt deZictum, superabundavit gratia » ; ita ut liturgia cantare possit: «felix culpa qu<e talem ac tantum meruit habere Redemptorem ». Cf. S. Thomam, III*, q. 1, a. 3, ad 3Ujn.

2um Oubium: Utrum fides et donum sapientise disponant ad actus distinctos, an donum sapientias perficiat ipsummet actum ad fidem pertinentem.

Kespondent Cajetanus, Bannez, Joannes a S. Thoma, Josephus a Spiritu Sancto (Cursus theol. myst.schol., t. II, dip. 13): donum

OVOMODO DlST]XC,rATVn A FWR

Kspientia; perticit actnm ad lidem pertinentem ; sic jam (itles, adli<erendo mysteriis revelatis. jndicat de rebns creatis secnndum Deiini. et bOC judicium perficitur per donum sapientie, sen accipit novam modalitatem quasi expcrimentalem xub hispiratione Spiritus Hancti; pariter uccipit a dono intellectus penetrationem, et a dono scientise aliam niodalitatem. Sic dona ista non perducunt ad conclusionem deductam ex veritatibns tidei ut facit sacra theologia. non proceduut enlm discursive, sed intnitive ; nec producnnt actum superiorem, quo supernrent fidem vivam. nain dona suut infeviora virtutibus theologicis; nec ibi sunt duo actus coordinati quusi ajquales; est quid simplicius.

Sic tides viva dono sapienti» illustrata nou solum adlvwret mysieriis revelatis. sed ea. gustat, de eis judieando sub inspiratione Spiritus Sancti per counaturnlitatem ad res divinas nt explicabitur articulo sequenti.

Pariter fides vi?8 illustrata dono intellcctu6, penetrat mysteria revelata eis adluerendo. Item fidcs illustrata dono scientife, judicat i|uasi experinientaliter de vanitate rerum < reatarum per oppositionem ad divinas.

Unde juxta hos auctores, contemplatio infusa procedit quoad substuntiam a fide viva. et quoad modum ipsius gustus a dono sa- pientite, quoad modum penetrationis a dono intellectus. Jam actus lidei vivas procedit qnoad substautiaw a fide, et quoad modum a caritate ex qua tides dicitur viva '. Dajc conclusio admittitur a Joanne a S. Thoma (Dc Dtmis. disp. 18, a. 2 et 4), a Valgornera (Theoi. mystica 8. Thomo', ed. 1911, t. I. p. 471 ; t. II, p. 446), a Josepho a Spiritn Sancto, Zoc. cit., qui citat Suarez in favorem hujusce sententise.

Hffic conclusio, ut notat Josephus a Spiritu Sancto. ibidem, fnndatnr in pluribus locis S. Thomie; v.g. 1*11", q. 6S, a. 8: « Sicut virtutes iutellectuales pr«feruntur virtutibus moralibus et vegulant eas; ita rirtutes theologicw iper quas unimur Spiritui Sancto moventi) praferuntur donis Spiritus ittQncti et regulant ea. Unde S. Gregorius dicit I Mor., c. 12 : neque ad deuarii perfectionem septem filii, id est septem dona, perveniunt, nisi in fide, spe et caritate fiat omne quod agunt ». Item S. Thomas dicit super Isainm (c. xi) : « Operatio, procedens a virtute perfecta dono, dicitur beatitudo » et in qq. disp. De Varitale, a. 2, ad 17"' : « Dona perficiunt virtutes elevando eas supra modnm hnmanum, sicut donum intellectus virtutem fidei ». Item 111. d. 34, q. 1, a. 1 s.

Cf. Joannbm a S. Thoma, Dc Donift , disp. 18, a. 4, nn. 3, 4, 5. 17, 18: « Fides habet simplicem assensum per modum- credendi as- «entiens auctoritati et testimonio dicentis, sine hoc quod inquirat, neqne intelligat rem qnw credit per cansas; sapientia (acquisita) vero

1 Joannes a S. Tn.. lie Ooni», a. 2, n. 25, dieit : « Dona ad exwlli-ntlus r*rficleiKlum et i'xercendum vlrtutes theologitas deservlunt ».

2 rioc loglus explieiivimus alibi : PerletUon elirelienne el contemplation, 1923, t. I, i>. 410 SC|.

DE DONO SAPIBNTI/E intelligit rem per causas et judicat resolvemlo et analytice proce: dendo ut supreina scientia: donum autem sapientia habet cognitionem istarum oausarum non per quidditatem ipsarum, sed per experimentalem quandam unionem et ajjectvvam, sec. illud Domini (Joan., vh) : " Si quis voluerit voluntatem eius facere, cognoscet de doctrina utrum ex Deo sit " ».

Unde, ut uotat Joannes a S. Thoma, art. 2, nn. (i, 11, 25 sq., iuter ndem et dona intellectualia est distinctio non solum ex parte causv- effidentis seu grati* actualis plus minusve intensae, scd ex parte regulationis objeetivae, seu motivi formalis, quatenus non solum cognoscinius veritatcm luysteriorum ex testimonio Dei revelantis prascise, sed mystice et ex aliquo affectu experimentali divinorum, ut melius apparebit in articulo sequenti ',

AbT. II. — UTBUM SAPIENTIA SIT IN INTELLECTU SICUT IN SUBJECTO.

Status qusstionis. — Sapientia videtur quidem ad intellectum pertinere, sed ex altera parte, juxta quosdam hoc nomen venit a « sapida scientia » quod videtur ad affectum pertinere sicut spiri tualis delectatio et dulcedo. Insuper potentia intellectiva sufficienter perficitur per donum intellectus.

Conclusio tamen S. Thoma; est: Sapientia, quce est donum, caa sam quulem habet in voluntate, scil. oaritatem, sed essentiam habet in intellectu, cuius actus est recte judieare. Hoc enuntiatur in fine corp. articuli.

X° Probatur ex auctoritate. S. Grcg. dicit: « Sapientia contra riatur stultitue » ; sed stultitia est in intellectu; ergo et sapientia.

2° Probatur ratione theologica: Quia sapientia qua; est donum importat rectitudinem judicU secundum rationes divinas, non discur sive secundum perfectum usum rationis, sed sub inspiratione, Spi ritus Sancti et per connaturalitatem ad res divinas, qu» fundatur in caritate. S. Thomas dicit: « Sapientia importat quamdam rectitudinem judicii sec. rationes divinas. Keclitudo wutem judicii potest coutingere dupliciter. Uno modo sec. perjectum usum rationie; alio modo per connaturalitatem quamdam ad ea de quibus jam est judicandum. Sicut de llis quse ad castitatem pertinent per rationis inquisitionem recte judicat ille qui didicit scientiam moralem, sed per quamdam connaturalitatem ad ipsa reote judicat de eis ille qui habet i Sic dona sunt Inferlora vlrtutlbns thcologlcls, attameo eas perficiunt. tta substantla creata «st dignior suis accldentlbus, suis facultatibus, quie tanien eam perficiunt; unde dlcitur: asubstantia creata est propter suam operationem » scil., ut notat Cajetanus, i>ropter selpsam operantem. Ita arbor est quid perfectlus suls fructibus, sed tamen perficltur ab eis, et plus valet axbor fructllicaus quam non fructificans.

AN HOC DONUM SIT IN INTBLLBOro habitum castitatis. Sic igitur circa ree divinas, ex rationis inquisitiane rectum judicium habere pertinet ad sapientiam, quaj est virtus intellectualis ; sed rectum judicium habere de eis sec. quamdam con naturalitatem ad ipsas pertinet ad sapientiam qua? est donum Spiritus Sancti ; sicut Dionysius dicit in c. II De Div. nom., quod " Hie rotheus est perfectus in divinis iiot solum diecens, sed et patiens dwma ". Hnjusmodi autem compassio sive connaturalitas ad res divinas fit per caritatem, qua; quidem unit nos Deo. sec. illud (I ad Cor., vi, 17): "Qui adhjeret Deo unus spiritus est ". Sic igitur sapieutia, qua; cst donum, causam habet in voluntate, scil. caritatem; sed essentiam habet in intellectu, cuius actus est recto judicare, ut supra habitum est ».

Ad 2«'": I3x hac eoiinaturalitate in caritate fundata sapientia dicitur quasi sapida scientia, sed ut notat ibid. S. Thomas, Iubc etymologia forte non convenit nisi in latina lingua, non vero in greeco ; « sophia » enim potins accipitur pro fama seu gloria, qua a cunctis commendatur.

Ad S'xm: Donum sa.pientia; distinguitur a douo inteilectus, nam donum intellectus percipit, penetrat principia, sicut intellectus primorum principiorum, donum sajtientke experimentaliter et mystice judicat de omnibus per altissimam causam ; donum scientue experimentaliter et mystice judicat de rebus humanis secundum oausas creatas defectibiles, v.g. judicat de gravitate peccati.

Sic habetur synopsis doctrina? S. Thoma; de hac re : 1" Assensus mysteriis simpliciter adluerendo propter auctoritatem

Dei revelantis, est actus fidei injusrn, v.g. adhajrendo huic my- sterio: « Verbum caro factum est ». 2° Assensus huic mysterio illud penetrando, est actus fidei vbcai dono intellectus illustratm, v.g. Verbum caro factum est per mise- ricordiam ad redemptionem uostram. 3" Assensus huic mysterio, illud gustando sub inspiratione Spiritus

Sancti per connaturalitatem ad res divinas in caritate fuuda- tam, est actus fidei viwe dono sapientia: illustratae, v.g. dum

Sanctus parochus d'Ars loquebatur de immensa caritate Chri- sti morieutis pro nobis in cruce. 48 Cognoscere ex perfecto usu rationis theologiow quod actus thean dricus amoris Christi pro nobis morientis habebat valorem in- linitum ex eius personalitate divina; hoc pertinet a4 sacram.

theologiam acquisitam.

Ex hoc apparet quod donum infusum sapientia» su^rat theolo giam acquisitam, et in magnis Doctoribus Ecclesiffi, nt in S. Augu stino, S. Thoma, S. Bonaventura, valde illustrat eam et vivifioat eam ex alto.

□ ubium remauct in prsedicto argumento S. Thonia;. Hoc dubium proponitur a Cajetano hic art. 2, scil. : Quare fiAes cum caritate non sujficit ad judicandum per connaturaUtatem sec. causam divinam.

tm DONO SAI'IKNTI.11

Videtnr quod *>(- suilk-ieiitei- elevatur iutellectus jier lidem et voluntas per caritatem ; sic contemplatio procedeiet solum a fide viva, prajsertim iiuando haic virtus theologiea simul cum caritate pervenit ad allos ct heroieos gradus. Entia non sunt multiplicanda sine necessitate, qnare igitur a<idere douum sapientte, ant etiani intellectus.

Uoboratur objectio ex hoc quod in ordine uaturali, sec. exemplum datuin ab ipso S. Tbonue in corp. art. : dc his qum ad castilatem pertinent ille recte judicat sec. perfectum usum rationis, qui habet seientiam moralem, et ille recte judicat per quamdam connatnralitatem ad ipsa, qui habet habitum eastitatis. Pariter igitur nuQicit babere habitum caritatis sine dono sapientise ad recte judicandum dc rebus divinis per connatiiialitatem ad eas.

Responsio habetnr apud S. Thomani, P-H*", q. 68, a. 1, de distinctione donorum a virtutibns (Cajet,), a. "2, de necessitate donorum, et a, 6, ntrum remaneaat in patria, et II'- II", q. 8, a. 6. Respondendiun est: quod tunc homo judicaret quidem afjective, secundum quamdam connaturalitatem ct ita est jam in oratione acquisita affectiva, non vero judicaret sec. xpetialem inspirationem Spiritus Hancti; dona autem siint uecessa.ria ut dispositiones quibus anima dociliter movetur modo speciali a tipiritu Sancto, v.g. ad judieanduin sec. causam altissimam. Ita navis potest procedere dupliciter : 1° laliore remigantinm, et eo velocius quo melins suam aitem cognoscunt ; 2° impulsu venti, quem dociliter recipit navis prout in ea sunt vela bcue disposila. Sicut est doplex navigatio aut sub impulso venti, aut labore hiimano vel machin%, ita duplex est navigatio spiritualis, aut labore humano cum gratia actnali communi, aut sub speciali inspiratione Spiritus Saneti. Cf. I*-1I~, q. C8, a. 1. In hoc art. S. Thomas osteudit quod plures erravernnt in modo sec. quein dona distinguuntur a virtntibus, refntat eos et in tine exponit suam propriam doctrinain sic :

« Et ideo ad distinguenduiu dona a virtutibus, debemus sequi modum loquendi Scriptura;, in qua nobis traduntur, non quidem sub nomine donorum, sed magis sub nomine spirituum. Sic enira dicitur apud Isaiam (xi, 2) : « Requiescet super eum spiritus sapientue et intellectus, etc. ». Ex quibus verbis manifeste datur intelligi, quod ista septem euumerantur ibi see. quod suut in nobis ab inspiratione dwma: inspiratio autem significat quamdatn motionem ab exteriori... Oportet igitur inesse homini perfectiones sec. qiias sit sicut discipulus dispositus ad hoc quod divinitus moveatur. Et istas perfectiones vocantur doua, nou solum quia infundnntur a Deo, sed quia sec. ea homo disponitur ut efficiatur prompte mobilis ab iuspiratione divina, sec. illud Isaiae a. 5j: "Doininus aperuit mihi aurem, ego autera non c.ontradico " ».

Ibidem art. 2, ostenditur necessitac donurum ex altitudine finis supernaturalis et ex imperfectionc rnodi humani virtutum ctiam injusarum. Per respectum euim ad tinem supernaturalem eUam cum virtutibus infusis modo hnmauo pi-ocedentibus, sumus in statu infe-

DE NECE8S1TATE HUJCSCE DONI rioritatis, ut studens in medicina a-dhuc uescieus bcue operari ; unde sicut necesse est quod medicus adhuc instruat et diriget eum, ita Spiritus Sanctus erga nos. Unde dicit S. Thomas, I'-1I", q. 68, a. 2, ad 2"'" : « Per virtutes theologicas et morales non ita perficitur honio in ordine ad ultimum tinem, quiu semper indigeat moveri quodam superiori instinctu Spiritus Sancti ». Quidam male iutellexerunt hunc. textum, ac si S. Thomas voluisset dicere quod dona Spiritus Sancti semper interveniunt in omni actu superuatnrali etiam remisso, et hoc esset confundere inxpvrationem specialem cum communi gratia actuali necessaria ad exercitium virtutum. H«c interpretatio est falsa, nam in textu S. Thonue semper cadit supra indiget et uon supra mo-veri, sicut si diceretur : bic studens iu medic.ina uon est ita perfectus quin semper indigeat instrui a suo magistro, quod aliud est quam dicere: quiu indigeat pro quolibet actu dirigi a suo magistro. Hjec est iuterpretatio satis communis iuter thomistas, con tirmatur ex responsione sequenti ad 3'" : « Rationi hnmance non sunt oinuia cognita, nec omnia possibilia, sive accipiatnr ut pcrfecta perfectione uaturali, sive accipiatur ut perfecta virtutibus theologicis; uude non potest quantum ad omnia repellere stultitiam e.t alia hujusmodi. Et ideo dona Spiritus Sancti, quae faciunt nos beue sequentes instinctum ipsius, dicuntur contra hujusmodi defectus dari ».

Applicaiio. — Ex his omuibus satis clare apparet quod contempiatio infusa mysteriorum fidei procedit a lide viva donis sapientia), intellectus et scientia^ illustrata.

Contemplatio infusa procedit : 1° quoad substantiam a fide viva seu informata a caritate, quaj nobis dat connaturalitatem ad res divinas; 2° quoad modum. procedit ordinarie ab inspiratione speciali Spiritus Sancti ad quam dociliter recipiendam disponitur anima justa per doua iutellectualia et per donum pietatis. Per donum scientue cognoscitur quasi experimentaliter vanita-s rerum creata rum per comparationem ad divinae. Per donum intellectus penetramus mysteria fidei ; per donum sapuintUB inens gustat quoniam suavis est Domimis, per donum pietatis accipit uffectum tilialem erga ipsum Sic « Spiritus Sauctus testimoniiini dat spiritui nostro quod sunius filii Dei », ut dicitur ad Rom. (vni, 16). Consequenter donum consilU perficit pmdentiam, donum fortitudinis adjuvat fortitudi nem et patientiam, ac donum timoris pra?servat a pr^esumptione et adjuvat castitatem durantibus fortioribus tentationibus.

Sic donum sapientue ex alto dirigit alia dona sicut caritas ad quam correspondet informat alias virtutes.

Ex his apparet quod dona intellectualia iliriguntur remote a virtutibus theologicis quas pnesupponunt et qu« sunt eis altiores (cf. I* II*°, q. 68, a. 8| et diriguntur proxime a speciali inspiratione Spiritus Sancti quam justus debet doeiUter et prompte scqui. Sic septeiu

DB DONO SAWENTI*

dona vere siint in anima justa sicut septem vela in nave ad accipiendam impulsionem venti idonei. Sed in incipientibus dona sunt xicut vela ligata a multis pcccatis venialibus parum deliberatis, quibus incipiens adhuc tendit ad terrena. In perfectis autem dona sunt sicut vcla extensa quae dociliter et prompte accipiunt specialem in spirationem Spiritns Sancti ; sic Paraclitus vere fit magister interior et dirigit totam aetivitatem internam et externam sanctorum '.

ART. III. — UTRUM SAPIENTIA SIT SPECULATIVA TANTUM AN ETIAM PRACTICA.

Responsio est: « Sapientia secundum quod est donum, n<m solum e$t speculativa sed. praetica ». Hoc jam dictum est de lide quaj cst de mysteriis et de prasceptis, item de donis intellectus et scienria; ; item etiam de sacra theologia.

1° Probalw ex auctoritate S. Pauli (Coloss., iv, 5) : « In sapien- Ua ambulate ad eos qui foris sunt ». hoc autem pertinet ad actionem.

2° Probatur ratione theologica, quia sapientia est in ratione superiori, qua; intendit veritatibtis arternis conspiciendis et consulendis, quoad directionem vitae.

Ad 1""': IIoc jam veriim est de sacra theologia acquisita. et a foitiori de dono sapientise quod altius est.

Ad 3°™: Ad sapieutiam prius pertinet contemplatio divinorum. posterins dircctio a<ttioriis : et sic « amaritudo (actionis) propter sapientiam vertitur in dulcedinem, et labor (actionis) in rcqnieiu ».

S. Tliomas dicit infra q. 188, a. 6: « Est aliquod opus vit» acti vae quod ex plenitudine contemplationis (mysteriorum fidei et praeeeptorumi derivatur, sicut doctrina et praedicatio ». Sic solum prsedicatio verbi divini vere dat iidelibus non solum litteram sed spiri tnm doctrina* fidei.

Corollarium : Suut sancti in qnibus donum sapientias magis apparet sub forma contemplativa, ut S. Augustinus, S. Thoma«, 8. Joannes a Cruce, et sunt sancti in quibus hoc donum magis apparet sub forma practica, ad directionem actionis, v.g. in S. Vincentio » Paulo, sed adhuc in eis remanet contemplatio infusa spe ciatim contemplatio corporis mystici ChriBti cuius membra dolentia sunt adjuvanda cum mafrno zelo. Virtutes morales ex se tantum sine donis Spiritus Sancti non perveniunt ad hunc zelum, in quo apparet cum perfectione virtutum theologicarum magna inspiratio Mugistri intevioris.

' Cf. F. Ceuwexs. O. P., De dotvis SpirUus Sancti apud Isalam, in periodleo AngeHoum, 1928, p. 525-538. - hia apparet qoare non possumns admittere ca qiuc dicantnr a P. J. <Je Bllc, S. J. (Pour Vhistoire de la theologie des dons - Jl». i'Asc. .rt Myst., 1946, p. 117 ss.), seeundmn qnem doctrina S. Tnemic de donie fundameuto traditionali careret.

AN HOC DONDM SIT tN OMNIBUS ITJSTIS

AHT. IV. — UTRUM SAPIENTIA POSSIT ESSE SINE CRATIA CUM PECCATO MORTALI.

Responsio cst. negativa, sec. illud Sap., i, 4 : « In malevolam animam non introibit sapientia, nec habitabit in corpore subdito peccato ». Ratio est quia donum sapienrise facit rectitudinem judicii circa res divinas ex quadam connatnralitate seu unione ad divina, quse quidem est per caritatem pnesuppositam.

Ad 2um/ E contrario cognitio divinorum, quss habetur per studium et. inquisitionem rationis, potest haberi cum peccato mortali.