Capítulo II
Quanto Jesus Cristo merece ser amado por nós, pelo amor que nos demonstrou ao instituir o Santíssimo Sacramento do altar.
Sciens Iesus quia venit hora eius ut transeat ex hoc mundo ad Patrem, cum dilexisset suos... in finem dilexit eos (Io. XIII, 1). O nosso amantíssimo Salvador, sabendo que já havia chegado a hora de partir desta terra, antes de ir morrer por nós, quis deixar-nos o maior sinal que podia nos dar do seu amor, que foi precisamente este dom do Santíssimo Sacramento. Diz São Bernardino de Sena que os sinais de amor que se demonstram na morte ficam mais firmemente na memória e se consideram mais caros: Quae in fine in signum amicitiae celebrantur, firmius memoriae imprimuntur et cariora tenentur.1 Por isso costumam os amigos, ao morrer, deixar às pessoas que amaram em vida algum presente — uma veste, um anel — em memória do seu afeto. Mas vós, Jesus meu, ao partir deste mundo, que nos deixastes em memória do vosso amor? Não uma veste, não um anel, mas nos deixastes o vosso corpo, o vosso sangue, a vossa alma, a vossa divindade, vós mesmo todo inteiro, sem nada reservar para vós. Totum tibi dedit, diz São João Crisóstomo, nihil sibi reliquit.2
Diz o Concílio de Trento que, neste dom da Eucaristia, Jesus Cristo quis como que derramar todas as riquezas do amor que guardava para os homens: Divitias sui erga homines amoris velut effudit (Sess. XIII, c. 2).3 E nota o Apóstolo que Jesus quis fazer este dom aos homens naquela mesma noite em que os homens lhe preparavam a morte: In qua nocte tradebatur, accepit panem, et gratias agens, fregit et dixit: Accipite et manducate, hoc est corpus meum (I Cor. XI, 23, 24). Diz São Bernardino de Sena que Jesus Cristo, ardendo de amor por nós e não contente de preparar-se para dar a vida por nós, antes de morrer foi obrigado pelo excesso do seu amor a fazer uma obra maior, que foi dar-nos em alimento o seu próprio corpo: In illo fervoris excessu, quando paratus erat pro nobis mori, ab excessu amoris maius opus agere coactus est, quam umquam operatus fuerat, dare nobis corpus in cibum.4
Com razão, pois, Santo Tomás chamou este sacramento de sacramentum caritatis, pignus caritatis.5 Sacramento de amor, porque só o amor induziu Jesus Cristo a nos doar nele todo a si mesmo; e penhor de amor, para que, se alguma vez duvidássemos do seu amor, neste sacramento tivéssemos recebido o penhor. Como se o nosso Redentor tivesse dito ao nos deixar este dom: Almas, se alguma vez duvidardes do meu amor, eis que vos deixo a mim mesmo neste sacramento; com tal penhor em mãos, não podeis mais ter dúvida de que vos amo, e vos amo muito. Além disso, São Bernardo chamou este sacramento de amor amorum,6 amor dos amores, porque este dom compreende todos os outros dons que o Senhor nos fez: a criação, a redenção, a predestinação à glória; pois a Eucaristia não é só penhor do amor de Jesus Cristo, mas é penhor também do paraíso que quer nos dar: In quo futurae gloriae nobis pignus datur.7 Por isso São Filipe Néri não sabia chamar Jesus Cristo no sacramento senão pelo nome de amor. Assim foi ouvido exclamar quando lhe trouxeram o Santíssimo Viático: "Eis o meu amor, disse, dai-me o meu amor."8
O profeta Isaías queria que se manifestassem a todos as invenções amorosas que Deus encontrou para se fazer amar pelos homens.9 E quem jamais poderia pensar, se ele mesmo não o tivesse feito, que o Verbo Encarnado se pusesse sob as espécies de pão para se fazer nosso alimento? Não parece uma loucura, diz Santo Agostinho, dizer: Comei a minha carne, bebei o meu sangue? Nonne insania videtur dicere: Manducate meam carnem, bibite meum sanguinem?10 Quando Jesus Cristo revelou aos seus discípulos este sacramento que queria nos deixar, eles não puderam chegar a crê-lo e se despediram dele dizendo: Quomodo potest hic carnem suam dare ad manducandum? (Io. VI, 53). Durus est hic sermo, et quis potest eum audire? (Io. VI, 61). Mas o que os homens não podiam pensar e crer, pensou-o e fê-lo o grande amor de Jesus Cristo. Accipite et manducate, disse ele aos seus discípulos, e por eles a todos nós, antes de ir morrer: Recebei e comei! Mas que alimento será este, ó Salvador do mundo, que antes de morrer quereis nos dar? Accipite et manducate: hoc est corpus meum (I Cor. XI, 24). Este alimento não é terreno: sou eu mesmo que me dou todo a vós.
E oh, com que desejo Jesus Cristo anseia por vir às nossas almas na santa comunhão! Desiderio desideravi hoc pascha manducare vobiscum (Luc. XXII, 15). Assim disse ele naquela noite em que instituiu este sacramento de amor. Desiderio desideravi: assim o fez dizer, escreve São Lourenço Justiniano, o amor imenso que nos tinha: Flagrantissimae caritatis est vox haec.11 E para que facilmente cada um pudesse recebê-lo, quis deixar-se sob as espécies de pão. Se tivesse se deixado sob as espécies de algum alimento raro ou de grande preço, os pobres teriam ficado privados; mas não: Jesus quis pôr-se sob as espécies de pão, que custa pouco e em toda parte se encontra, a fim de que todos, em qualquer lugar, possam encontrá-lo e recebê-lo.
Para que também nós nos animássemos a recebê-lo na santa comunhão, não só nos exorta a isso com tantos convites: Venite, comedite panem meum et bibite vinum quod miscui vobis (Prov. IX, 5); comedite, amici, et bibite, falando deste pão e vinho celeste (Cant. V, 1); mas também no-lo impõe por preceito: Accipite et manducate: hoc est corpus meum (I Cor. XI, 24). Mais ainda, para que vamos recebê-lo, atrai-nos com a promessa do paraíso: Qui manducat meam carnem, habet vitam aeternam (Io. VI, 55). Qui manducat hunc panem vivet in aeternum (Ibid. 59). Mais ainda, ameaça-nos com o inferno pela exclusão do paraíso, se recusarmos comungar: Nisi manducaveritis carnem Filii hominis, non habebitis vitam in vobis (Ibid. 54). Esses convites, essas promessas e essas ameaças nascem todos do grande desejo que ele tem de vir a nós neste sacramento.
Mas por que tanto deseja Jesus Cristo que o recebamos na santa comunhão? Eis a razão. Diz São Dionísio que o amor aspira sempre e tende à união;12 e, como se diz junto a Santo Tomás: Amantes desiderant ex ambobus fieri unum:13 os amigos que se amam de coração gostariam de estar tão unidos que fossem um só homem. Ora, isto fez com que o imenso amor de Deus para com os homens não só se desse todo a eles no reino eterno, mas que também nesta terra se deixasse possuir pelos homens com a união mais íntima possível, dando-se todo a eles sob as aparências de pão no Sacramento. Ali ele está como atrás de um muro, e de lá nos olha como através de estreitas grades: En ipse stat post parietem nostrum, respiciens per fenestras, prospiciens per cancellos (Cant. II, 9). Sim, nós não o vemos, mas ele de lá nos olha, e ali está realmente presente: está presente para se deixar possuir por nós, mas se esconde para se fazer por nós desejar; e até que cheguemos à pátria, Jesus quer dar-se a nós todo inteiro e estar todo unido conosco.
Ele não pôde satisfazer o seu amor dando-se todo ao gênero humano com a sua Encarnação e Paixão, morrendo por todos os homens; mas quis encontrar o modo de dar-se todo a cada um de nós; e por isso instituiu o Sacramento do altar, a fim de se unir todo a cada um de nós. Qui manducat meam carnem, disse ele, in me manet et ego in eo (Io. VI, 57). Na santa comunhão Jesus se une à alma e a alma a Jesus, e esta união não é de mero afeto, mas é verdadeira e real. Por isso teve de dizer São Francisco de Sales: "Em nenhuma outra ação pode-se considerar o Salvador nem mais terno nem mais amoroso do que nesta, em que se aniquila, por assim dizer, e se reduz a alimento para penetrar as nossas almas e unir-se ao coração dos seus fiéis."14 Diz São João Crisóstomo que Jesus Cristo, pelo ardente amor que nos tinha, quis tão plenamente unir-se conosco que nos tornássemos a mesma coisa com ele: Semetipsum nobis immiscuit ut unum quid simus: ardenter enim amantium hoc est.15
Quiseste, enfim — acrescenta São Lourenço Justiniano — ó Deus enamorado das nossas almas, com este Sacramento fazer que o teu Coração e o nosso se tornassem um só coração inseparavelmente unido: O mirabilis dilectio tua, Domine Iesu, qui tuo corpori taliter nos incorporari voluisti, ut tecum unum Cor et animam unam haberemus inseparabiliter colligatam!16 Acrescenta São Bernardino de Sena que o dar-se Jesus Cristo a nós em alimento foi o último grau de amor, pois se deu a nós para se unir totalmente conosco, como se une o alimento com quem o come: Ultimus gradus amoris est, cum se dedit nobis in cibum, quia dedit se nobis ad omnimodam unionem, sicut cibus et cibans invicem uniuntur.17 Oh, quanto Jesus Cristo se compraz de estar unido às nossas almas! Disse ele um dia, depois da comunhão, à sua dileta serva Margarida de Ypres: "Vê, filha minha, a bela união feita entre mim e ti; eia pois, ama-me, e fiquemos sempre unidos no amor, e não nos separemos mais."
Portanto devemos nos persuadir de que uma alma não pode fazer nem pensar em fazer coisa mais grata a Jesus Cristo do que ir comungar com a disposição conveniente a tão grande hóspede que há de receber em seu peito; pois assim se une a Jesus Cristo, que é a intenção deste enamorado Senhor. Disse: com a disposição conveniente, não já com a digna, pois se fosse preciso a digna, quem jamais poderia comungar? Somente outro Deus seria digno de receber um Deus. Entendo conveniente aquela que convém a uma mísera criatura vestida da infeliz carne de Adão. Basta que a pessoa, ordinariamente falando, comungue em graça e com vivo desejo de crescer no amor a Jesus Cristo. "Somente por amor deve-se receber Jesus Cristo na comunhão, dizia São Francisco de Sales, pois ele somente por amor a nós se doa."18 De resto, quanto à frequência com que cada um deve comungar, nisso deve regular-se segundo o juízo do seu pai espiritual. Saiba-se, porém, que nenhum estado ou ocupação, mesmo de casado ou de negociante, impede a comunhão frequente, quando o diretor a julga oportuna, como declarou o Pontífice Inocêncio XI no seu decreto do ano 1679, onde se disse: Frequens accessus ad Eucharistiam confessariorum iudicio est relinquendus, qui... laicis negotiatoribus et coniugatis, quod prospiciunt eorum saluti profuturum, id illis praescribere debebunt.
É preciso, pois, entender que não há coisa de que possamos tirar tanto proveito como da comunhão. O Eterno Pai fez Jesus Cristo senhor de todas as suas divinas riquezas: Omnia dedit ei Pater in manus (Io. XIII, 3). De modo que, quando Jesus vem a uma alma com a santa comunhão, traz consigo imensos tesouros de graças. E por isso bem pode dizer uma pessoa que comungou: Venerunt autem mihi omnia bona pariter cum illa (Sap. VII, 11). Diz São Dionísio que o sacramento da Eucaristia tem suma virtude de santificar as almas, mais do que todos os outros meios espirituais: Eucharistia maximam vim habet perficiendae sanctitatis.19 E São Vicente Ferrer escreveu que mais aproveita a alma com uma comunhão do que com uma semana de jejuns a pão e água.20
Primeiramente, como ensina o Concílio de Trento, a comunhão é aquele grande remédio que nos liberta dos pecados veniais e nos preserva dos mortais: Antidotum quo a culpis quotidianis liberemur et a mortalibus praeservemur (Trid. Sess. XIII, cap. 2).21 Diz-se liberemur a culpis quotidianis, porque, segundo Santo Tomás (3 p. q. 79, a. 4), por meio deste Sacramento o homem é excitado a fazer atos de amor, pelos quais se apagam os pecados veniais.22 E diz-se a mortalibus praeservemur, porque a comunhão confere o aumento da graça que nos preserva das culpas graves. Escreveu, pois, Inocêncio III que Jesus Cristo com a sua Paixão nos libertou do poder do pecado, mas com a Eucaristia nos liberta do poder de pecar: Per crucis mysterium liberavit nos a potestate peccati; per Eucharistiae sacramentum liberat nos a potestate peccandi.23
Além disso, este Sacramento principalmente inflama as almas do divino amor. Deus é amor: Deus caritas est (I Io. IV, 8). E é fogo que consome nos nossos corações todos os afetos terrenos: Ignis consumens est (Deut. IV, 24). Ora, este fogo de amor veio precisamente o Filho de Deus acender na terra: Ignem veni mittere in terram; e acrescentou que não desejava outra coisa senão ver aceso este santo fogo nas nossas almas: Et quid volo, nisi ut accendatur? (Luc. XII, 49). E oh, que chamas de divino amor acende Jesus Cristo em cada um que devotamente o recebe neste Sacramento! Santa Catarina de Sena viu um dia nas mãos de um sacerdote Jesus sacramentado como um globo de fogo, do qual a santa se admirava como daquelas chamas não ficavam abrasados e reduzidos a cinzas todos os corações dos homens.24 Santa Rosa de Lima, depois da comunhão, irradiava tais raios do rosto que ofuscavam a vista, e saía tal calor de sua boca que quem acercava a mão sentia queimar-se.25 Narra-se de São Venceslau que, pelo simples fato de ir visitar as igrejas onde estava o Sacramento, inflamava-se de tanto ardor que o servo que o acompanhava, caminhando sobre a neve e pondo os pés nas pegadas do santo, já não sentia frio.26 Dizia, pois, o Crisóstomo que o Santíssimo Sacramento é fogo que nos inflama, para que, saindo do altar, exalemos tais chamas de amor que nos tornem terríveis ao inferno: Carbo est Eucaristia, quae nos inflammat, ut tamquam leones ignem spirantes ab illa mensa recedamus, facti diabolo terribiles.27
Dizia a esposa do Cântico: Introduxit me rex in cellam vinariam, ordinavit in me caritatem (Cant. II, 4). Escreve São Gregório de Nissa que a comunhão é precisamente aquela adega de vinho onde a alma fica de tal modo inebriada de amor divino que se esquece e perde de vista todas as coisas criadas;28 e este é aquele languir de amor, do qual depois fala dizendo: Fulcite me floribus, stipate me malis, quia amore langueo (ibid. 5). Dirá alguém: Mas por isso eu não comungo frequentemente, porque me vejo frio no amor divino. Responde-lhe Gerson e diz: "Então, porque te vês frio, por isso queres afastar-te do fogo?"29 Ao contrário, porque te sentes frio, tanto mais deves aproximar-te frequentemente deste Sacramento, sempre que tens verdadeiro desejo de amar a Jesus Cristo. Licet tepide, escreveu São Boaventura, tamen confidens de misericordia Dei accedas; tanto magis eget medico, quanto quis senserit se aegrotum.30 Igualmente dizia São Francisco de Sales na sua Filoteia (cap. 21): "Duas espécies de pessoas devem comungar frequentemente: os perfeitos, para se conservar na perfeição, e os imperfeitos, para chegar à perfeição."31 Mas para comungar frequentemente, ao menos é necessário ter um grande desejo de se fazer santo e crescer no amor a Jesus Cristo. Disse um dia o Senhor a Santa Metilde: "Quando fores comungar, deseja todo aquele amor que jamais um coração teve para comigo, e eu receberei tal amor como tu gostarias que fosse."32
Afetos e orações
Ó Deus de amor, ó amante infinito, digno de infinito amor, dizei-me: há mais que inventar para vos fazer amar por nós? Não vos bastou fazer-vos homem e sujeitar-vos a tantas das nossas misérias. Não vos bastou dar por nós todo o sangue à força de tormentos, e depois morrer consumido de dores sobre um tronco destinado aos mais vis criminosos. Reduzistes-vos enfim a pôr-vos sob as espécies de pão para vos fazer nosso alimento, e assim vos unir todo a cada um de nós. Dizei-me, repito: há mais que inventar para vos fazer amar? Ah, pobres de nós se nesta vida não vos amamos! Quando entrarmos na eternidade, que remorso nos causará não vos ter amado!
Jesus meu, eu não quero morrer sem vos amar, e amar-vos muito.
Causa-me demasiado pesar e dor o ter-vos dado tantos desgostos; arrependo-me e desejaria morrer de dor.
Agora vos amo acima de todas as coisas, vos amo mais do que a mim mesmo, e vos consagro todos os meus afetos. Vós, que já me dais este desejo, dai-me a força de o cumprir.
Jesus meu, Jesus meu, eu não quero de vós outra coisa senão vós. Agora que me atraístes ao vosso amor, eu deixo tudo, renuncio a tudo, e a vós me abraço; vós somente me bastais.
Ó mãe de Deus, Maria, rogai a Jesus por mim, e fazei-me santo. Acrescentai este outro a tantos prodígios por vós operados, de transformar pecadores em santos.
Footnotes
-
«Solet utique homo, quum est in magno amoris fervore, ex vehementia dilectionis facere magna... sicut etiam in carnalibus amatoribus patet: quanto magis in philocapto Jesu. Nam... sciens Jesus quia venit hora eius... in finem dilexit eos, id est, maiora signa dilectionis ostendit eis, more scilicet veri amantis et amici cordialis. Nam quae in fine mutuorum recessuum inter amicos in signum perpetuae amicitiae ac memoriae celebrantur, fortius et firmius memoriae imprimintur, et cariora tenentur atque servantur.» S. BERNARDINUS SENENSIS, O. M., Quadragesimale de Evangelio aeterno, sermo 54, in Coena Domini, art. 1, cap. 1. ↩
-
S. IOANNES CHRYSOSTOMUS, In Ioannem, hom. 46. ↩
-
«Ergo Salvator noster, discessurus ex hoc mundo ad Patrem, sacramentum hoc instituit, in quo divitias divini sui erga homines amoris velut effudit, memoriam faciens mirabilium suorum.» CONC. TRID., Sessio 13, Decretum de SS. Eucharistiae Sacramento, cap. 2. ↩
-
«In illo fervoris excessu, quando paratus erat pro nobis in mortem tradere vitam suam, ab excessu amoris maius opus agere coactus est, quam umquam operatus fuit ab origine mundi, dare nobis corpus in cibum, et sanguinem suum in potum.» S. BERNARDINUS SENENSIS, O. M., Quadragesimale de Evangelio aeterno, sermo 54, in Coena Domini, art. 1, cap. 1. ↩
-
S. THOMAS, Sum. Th., III, qu. 73, art. 3; qu. 79, art. 1. ↩
-
«Potesne aestimare quale vel quantum est hoc Sanctum sanctorum, et Sacramentum sacramentorum, amor amorum, dulcedo omnium dulcedinum?» Inter Opera S. Bernardi, Sermo de excellentia SS. Sacramenti et dignitate sacerdotum, n. 10. ML 184-987. ↩
-
Officium Corporis Domini, Antiphona ad Magnificat in secundis Vesperis. ↩
-
«Mal entrou Borromeu (o Cardeal Frederico) no quarto com o Santíssimo Sacramento na mão, o santo ancião de súbito — embora antes estivesse com os olhos fechados e parecesse morto — abriu os olhos e, com grande fervor de espírito, disse em alta voz e com muitas lágrimas: "Eis o meu amor! Eis o meu amor! Eis todo o meu amor e todo o meu bem! Dai-me depressa o meu amor!" E dizia isso com tanto afeto que todos os que ali estavam presentes choravam... Quando chegou o momento de comungar, todo fervoroso disse: "Vem, vem, ó Senhor: vem, meu amor!" E comungou. Depois acrescentou: "Agora recebi o verdadeiro médico da minha alma. Vanitas vanitatum et omnia vanitas. Quem quer outra coisa além de Cristo não sabe o que pede e não sabe o que quer."» Pietro Giacomo BACCI, Vida, Bréscia, 1706, lib. 4, cap. 1, n. 4. ↩
-
Notas facite in populis adinventiones eius. Isaías XII, 4. ↩
-
«Recordamini Evangelium: quando loquebatur Dominus noster Iesus Christus de corpore suo, ait: Nisi quis manducaverit carnem meam, et biberit sanguinem meam, non habebit in se vitam: caro enim mea vere esca est, et sanguis meus vere potus est (João VI, 54, 56). Et discipuli eius... expaverunt, et exhorruerunt sermonem... quasi insanire videtur... Sed insanire videtur stultis et ignorantibus.» S. AUGUSTINUS, Enarratio in Ps. XXXIII, sermo 1, n. 8. ML 36-305. ↩
-
«Vulnerati cordis, et flagrantissimae caritatis est vox haec. Habet in se unde pascat ruminantes se.» S. LAURENTIUS IUSTINIANUS, De triumphali agone Mediatoris Christi. ↩
-
DIONYSIUS AREOPAGITA, De divinis nominibus, cap. 4, § 15. MG 3-714. ↩
-
S. THOMAS, Sum. Th., I-II, qu. 28, art. 1, ad 2. ↩
-
«Não, o Salvador não pode ser considerado em ação mais amorosa nem mais terna do que esta, na qual se aniquila, por assim dizer, e se reduz a alimento a fim de penetrar as nossas almas e unir-se intimamente ao coração e ao corpo dos seus fiéis.» S. FRANCISCO DE SALES, Introdução à vida devota, parte 2, cap. 21. ↩
-
S. IOANNES CHRYSOSTOMUS, Ad populum Antiochenum, hom. 61, seu In Ioannem, hom. 46 (al. 45): MG 59-260. ↩
-
«O quam mirabilis est dilectio tua, Domine Jesu, qui, antequam ascenderes in caelum, dimisisti homini potestatem ut te, qui velit, habeat in altari, et tuo corpori taliter nos incorporare voluisti, et sanguine potare pretioso, ut sic, tuo inebriati amore, tecum unum cor et unam animam haberemus inseparabiliter colligatam.» S. LAURENTIUS IUSTINIANUS, De incendio divini amoris, cap. 5. ↩
-
S. BERNARDINUS SENENSIS, O. M., Quadragesimale de Evangelio aeterno, sermo 54, art. 4, cap. 1. ↩
-
«A vossa grande intenção na comunhão deve ser avançar, fortalecer-vos e consolar-vos no amor de Deus; pois deveis receber por amor aquilo que só o amor faz que vos seja dado.» S. FR. DE SALES, Introdução à vida devota, 2ª parte, cap. 21. ↩
-
DIONYSIUS AREOPAGITA, De ecclesiastica hierarchia, cap. 3, I. MG 3-423. ↩
-
S. VINCENTIUS FERRERIUS, O. P., Sermones aestivales, Venetiis, 1573, In die sancto Paschae, sermo 2. ↩
-
«Sumi autem voluit Salvator noster sacramentum hoc tamquam spiritualem animarum cibum, quo alantur et confortentur viventes vita illius qui dixit: Qui manducat me, et ipse vivet propter me (João VI, 58), et tamquam antidotum, quo liberemur a culpis quotidianis, et a peccatis mortalibus praeservemur.» CONC. TRID., Sessio 13, Decretum de SS. Eucharistiae Sacramento, cap. 2. ↩
-
S. THOMAS, Sum. Th., III, qu. 79, art. 4. ↩
-
«Per huius ergo Sacramenti virtutem, universae virtutes augentur, et omnium gratiarum fructus exuberant. Per crucis mysterium eruit nos a potestate peccati. Per Eucharistiae sacramentum liberat nos a voluntate peccandi.» INNOCENTIUS PP. III, De sacro Altaris mysterio, lib. 4, cap. 44. ML 217-885. ↩
-
B. RAYMUNDUS CAPUANUS, O. P., Vita, pars 2, cap. 6. ↩
-
L. HANSEN, O. P., Vita, cap. 22. ↩
-
CAROLUS IV, imperator, Vita. ↩
-
S. Io. CHRYSOSTOMUS, De Poenitentia, hom. 9: MG 49-345. In Ioannem, hom. 46 (al. 45), n. 3: MG 59-260, 261. ↩
-
S. GREGORIUS NYSSENUS, In Cantica Canticorum, hom. 4. MG 44-846. ↩
-
Jo. GERSONIUS, Collectorium super Magnificat, tractatus 9, partitio 3. ↩
-
«Licet quandoque tepide, tamen confidens de misericordia Dei fiducialiter accedat: quia si se indignum reputat, cogitet quod tanto magis aeger necesse habet requirere medicum, quanto magis senserit se aegrotum.» De profectu Religiosorum, lib. 2, cap. 77: inter Opera S. Bonaventurae, VII, pag. 612. ↩
-
«Dizei-lhes que duas espécies de pessoas devem comungar frequentemente: os perfeitos, porque, estando bem dispostos, cometeriam grande erro se não se aproximassem da fonte e do manancial da perfeição; e os imperfeitos, a fim de poderem aspirar justamente à perfeição.» S. FRANCISCO DE SALES, Introdução à vida devota, parte 2, cap. 21. ↩
-
«Christus sanctae Mechtildi ait: "Quando sacram communionem perceptura es, desidera et opta, ad laudem nominis mei, habere omne desiderium omnemque amorem quo umquam cor aliquod erga me flagravit, et ita ad me accede. Nam ego amorem illum in te attendam atque suscipiam, non sicut est in te, sed sicut velles eum in te esse."» Lud. BLOSIUS, O. S. B., Conclave animae fidelis, pars 2, sive Monile spirituale, cap. 6, n. 6. ↩
Capítulo 2 de 18