Enarratio in evangelium

NUNC JUDICIUM EST MUNDI, ETC. Joann. XII, 31-36.

QUONIAM evangelium istud de Christi passione efficit mentionem, merito in festo Inventionis sanctæ crucis in qua passus est Dominus, legitur. Porro evangelium istud sumptum est ex verbis quæ Christus, in die Palmarum, dixit ad turbas quæ ipsum processionaliter ac honorifice susceperunt et introduxerunt Jerusalem.¹ Itaque Joannes ait :

Dixit Jesus ad turbas et ad discipulos suos : Nunc judicium est mundi. Istud intelligendum est de judicio discretionis, hoc est de ipsa discretione seu divisione inter electos ac reprobos, ut sit sensus : « Nunc », videlicet tempore evangelicæ legis, atque ex tempore quo hæc loquor, « judicium », id est judicialis discretio, « est mundi », id est, inter homines fit : ita quod quidam ubique misericorditer vocantur ad fidem, et finaliter perducuntur ad salutem, puta prædestinati; alii juste deseruntur ac pereunt, ut præsciti seu reprobi. Hæc inter homines discretio specialiter fieri cœpit Christo inter eos conversante ac prædicante, deinde post ejus ascensionem et Sancti Spiritus missionem, prædicantibus sanctis Apostolis, quando multi Judæi, deinde innumerabilia millia gentium ubique terrarum conversa sunt, multa quoque relicta. Per quod innotescit, quam mirabiliter Deus omnipotens, sanctus ac sapiens, inter electos reprobosque discernat.

Nunc princeps hujus mundi, id est diabolus, qui dicitur princeps mundi, id est hominum mundanorum sibi deservientium, qui ejus membra et servi sunt, quia ut dicit Petrus : quo quis superatus est, hujus et servus est.² Ipsi autem a dæmonibus et peccatis sunt victi, et opprimuntur jugo diaboli ac servitute peccati, quamvis mente contenebrati non cernant nec sentiant hoc. Ejicietur foras, id est, de electorum cordibus expelletur, qui ad Deum conversi, facti sunt templum Spiritus Sancti, qui paulo ante fuerunt habitaculum diaboli.³ Quod factum est per prædicationem Apostolorum et aliorum Christi discipulorum, virtute et merito passionis Christi, per illustrationem et operationem piissimam Spiritus Sancti, quando cœpit impleri quod de Christo fuit prædictum in Psalmo, Reminiscentur et convertentur ad Dominum universi fines terræ;⁴⁵ atque in Genesi, In semine tuo benedicentur omnes familiæ terræ.⁶ Porro quod ait Salvator, « Nunc princeps hujus mundi ejicietur foras », non est sic accipiendum, quasi ante a principio mundi ejectus non fuerit a pœnitentium cordibus, sed quod ante factum est in paucis, post Christi adventum factum est in innumerabilibus millibus. Propter quod tempus Christi et evangelicæ legis, dicitur tempus gratiæ.

Et ego si exaltatus fuero a terra, id est in cruce levatus, omnia traham ad me ipsum, id est, pro toto genere humano satisfaciam per meam passionem, et universos, quantum in me est, liberabo, atque de omni genere hominum quosdam per fidem et gratiam mihi caritative, non violenter, adjungam, ut impleatur quod Psalmista prædixit de me, Benedicentur in ipso omnes tribus terræ;⁷ et quod Daniel ait, Omnes populi, tribus et linguæ servient ei. Porro quod ait, « Si exaltatus fuero », non dubitative, sed assertive prolatum est, sicut et illud Job :⁸ Si putavi aurum robur meum. Insuper Evangelista exponit verbum inductum. Hoc autem, videlicet, Si exaltatus fuero, dicebat, significans qua morte esset moriturus, utpote quod suspendendus esset in ligno, juxta illud Jeremiæ : Super me cogitaverunt consilia, dicentes : Venite, mittamus lignum in panem ejus, et eradamus eum de terra viventium.⁹

Respondit ei turba : Nos audivimus ex lege, id est ex Scripturis veteris Testamenti (sumitur enim lex modo pro libris Moysis ac Prophetarum), quia Christus manet in æternum, id est, immortaliter subsistit, atque perpetuo perseverat. Sicque Judæi isti aliquid cognoverunt de Christi æternitate : quia de ea in Daniele scriptum est, Potestas ejus potestas æterna, quæ non auferetur, et regnum ejus quod non corrumpetur;¹⁰¹¹ et in Psalmo, Tu es sacerdos in æternum;¹² itemque, Ante solem permanet nomen ejus;¹³ Isaias quoque, Multiplicabitur ejus imperium, et pacis non erit finis.¹⁴ Et quomodo tu dicis, Oportet exaltari Filium hominis, id est me Christum in cruce levari ac mori? Quis est iste Filius hominis? quasi dicant : Si tu es Christus, non erigeris in ligno, sed in æternum manebis. Quis ergo est iste Filius hominis, quem asseris exaltandum, per quem tamen, ut apparet, te ipsum designas? Sicque verba tua sibi invicem contraria sunt. Ecce quanta horum exstitit cæcitas Judæorum, qui probare volebant ideo Jesum non esse Christum, quoniam dixit se occidendum, quum tamen de ipso a Daniele prædictum sit, Post hebdomades sexaginta duas occidetur Christus;¹⁵ apud Isaiam quoque, Ipse vulneratus est propter iniquitates nostras, attritus est propter scelera nostra.¹⁶ Præterea mors Christi et ejus æternitas simul stant : primo, quia æternitas competit ei ex deitate, mors ex humanitate; secundo, quoniam licet ad horam occisus sit, protinus tamen ad immortalem surrexit vitam.

Dixit ergo eis Jesus : Adhuc modicum lumen in vobis est, hoc est, aliquantulam de Christo habetis notitiam, quamvis perminimam. Ambulate, hoc est, de imperfecta ista notitia ad perfectiorem Christi cognitionem procedite, et totum intelligite, scilicet Christum passurum et in æternum victurum, dum lucem habetis, hoc est, quando me splendorem lucis æternæ, sapientiam Dei, præsentem conspicitis, qui vos instruere sum paratus, ut non vos tenebræ comprehendant, id est, ne in vestra perfidia, culpa et ignorantia pereatis.¹⁷¹⁸¹⁹ Et qui ambulat in tenebris, id est, in peccatis et ignorantiis vivit, nescit quo vadat, id est, excæcatus est mente, nec pericula sua attendit, nec judicat bene, sed falsa et mala præfert bonis et veris. Hinc in Proverbiis dicitur : Via stulti recta in oculis ejus.²⁰²¹ Et iterum : Via impiorum tenebrosa; nesciunt ubi corruunt. Dum lucem, id est me Christum, habetis præsentem, credite in lucem, id est in me Unigenitum Dei, ut filii lucis, hoc est filii mei adoptivi ac filii gratiæ, sitis.

Footnotes

1. Joann. XII, 12 et seq. ↩

2. II Petr. II, 19. ↩

3. I Cor. III, 16. ↩

4. Gen. XII, 3; XXII, 18; ↩

5. Ps. XXI, 28. ↩

6. Act. III, 25. ↩

7. Ps. LXXI, 17. ↩

8. Job XXXI, 24. ↩

9. Jer. XI, 19. ↩

10. Dan. VII, 14. ↩

11. Dan. VII, 14. ↩

12. Ps. CIX, 4. ↩

13. Ps. LXXI, 17. ↩

14. Is. IX, 7. ↩

15. Dan. IX, 26. ↩

16. Is. LIII, 5. ↩

17. I Cor. I, 24. ↩

18. Hebr. I, 3; ↩

19. Sap. VII, 26; ↩

20. Sap. IV, 19. ↩

21. Prov. XII, 15. ↩