Sermo 2

DE INGRATITUDINE NOSTRA; ET QUAM VARIIS MODIS CIRCA PASSIONEM DOMINI MEDITANDAM DEBEAMUS OCCUPARI.

MEMORIA memor ero, et tabescet in me anima mea; hæc recolens in corde meo, in Deo sperabo. Thren. III, 20, 21.

Quemadmodum Deus omnipotens et æternus, unus in essentia et trinus in personis, ab æterno decrevit salvare genus humanum per Christi passionem, sic tota salus, perfectio atque profectio nostra consistit in hoc, ut circa Christi passionem habeamus nos debito modo. Denique, ad hoc crucem Christi tam mirabiliter exaltavit Deus hoc die, quatenus passio Christi cordibus nostris tenacius infigatur, et circa Christum pro nobis passum, affectuosius ac reverentialius habeamus nos semper, considerando ex intimo corde quæ, quanta et qualia pro nostra salute unigenitus Dei Filius, verus Deus, assumpsit, fecit ac pertulit; sicque eidem jugiter gratias referamus, et non negligamus nos ipsos, nec parvi pendamus causam animæ nostræ cum Deo, sed Christum imitari conemur, et ei in omnibus obedientes ac subditi simus: alioqui tanto culpabiliores damnabilioresque erimus, quanto plura atque majora pro nostra salute fecit ac passus est Filius Dei. Itaque quilibet nostrum cum Jeremia dicat propheta: « Memoria memor ero », id est, diligenter recordabor eorum quæ pro me fecit ac toleravit Dominus Jesus Christus, « et tabescet », seu præ admiratione et dolore aut compassione deficiet, « in me anima mea ». Quis enim sufficiat admirari, quod tanti nos æstimavit Creator altissimus, quod tanta pro nobis agere et sufferre dignatus est Filius Patris æterni, quod etiam tam ineffabiliter, imo tam lamentabiliter ac damnabiliter magna est ingratitudo, negligentia et perversitas nostra? Et inde vehementer dolere ac contristari debemus, et emendare nos ipsos. Hinc merito ait Doctor devotus, dominus Bonaventura: Currite et convenite undique, gentes, et admiremini erga vos caritatem Dei, et erga vos ipsos cæcitatem et malitiam vestram. Si enim Filius Dei voluit inseparabiliter conjungi humanæ naturæ, multo libentius deberet anima nostra ipsi inseparabiliter copulari. Si Filius Dei voluit ex tanto caritatis fervore sibi nostram fragilem substantiam cineri et pulveri comparatam unire, multo avidius deberet unusquisque cor suum ad ipsum recipiendum aperire.¹ Quæ est insania animæ nostræ, quod hoc negligit, et potius vult rebus vilissimis adhærere quam Deo? O admirabilis cæcitas hominis, qui quum subsistat ex anima et corpore, et anima incomparabiliter nobilior sit corpore, totum tempus suum expendit in provisione eorum quæ caro requirit, et animam suam negligit ac si nihil esset, nec ipsam in Deo quietare conatur!

Præterea, circa Christi passionem debemus nos occupare pluribus modis. Primo etenim eam considerare debemus ad imitandum, quoniam ipsemet Christus in Evangelio loquitur: Qui vult venire post me, abneget semetipsum, et tollat crucem suam quotidie, et sequatur me.² Princeps quoque Apostolorum fatetur: Christus passus est pro nobis, vobis relinquens exemplum, ut sequamini vestigia ejus.³ Et istud uno modo omnibus necessarium est ad salutem, quum dicat apostolus Paulus ad Galatas: Qui sunt Christi, id est, per caritatem et gratiam pertinent ad eum, carnem suam crucifixerunt cum vitiis et concupiscentiis.⁴ Quid enim est carnem propriam crucifigere, nisi eam rationi subjicere, per opera pœnitentiæ castigare, ejus desideria refrenare, eam in Dei obsequio exercere?⁵ sicut Paulus testatur: Castigo corpus meum et in servitutem redigo. Hæc crucifixio seu crucis bajulatio, est salutaris violentia de qua ait Salvator: Regnum cœlorum vim patitur, et violenti rapiunt illud.⁶

Itaque passionem Domini nostri Jesu Christi debemus primo considerare ad imitandum, id est ad hoc ut Christum propter nos passum sectemur, et ejus passioni, irrisionibus, opprobriis conformemur, ejus intuitu ac amore omnia aspera et adversa, irrisiones, aspernationes, injurias, læsiones patiendo æquanimiter et gaudenter, quemadmodum Jacobus hortatur apostolus: Omne gaudium existimate, fratres, quum in diversas tentationes incideritis.⁷⁸ Hæc quippe est summa et perfectissima vita hominis in hoc mundo, imitatio Crucifixi. Sit ergo regula nostræ conversationis passio Salvatoris, ut tanto plus consolemur, gloriemur in Domino, regratiemurque ei, quanto plus Christo passo conformamur, sustinendo injurias, tribulationes et adversitates, et tanto plus contristemur, quanto amplius ab exemplari hac regula elongamur. Idcirco, quantum in nobis est, optemus ab omnibus conculcari, dejici, vilipendi, adversaque pati.

Insuper consideremus, quam caritative Christus pro nobis omnia tulit; quam patientissime atque humillime, quam fortiter et constanter, quam silenter et modeste in sua se habuit acerbissima ac ignominiosissima passione: quia (ut Isaias propheta prædixit) sicut ovis ad occisionem ductus est, et quasi agnus coram tondente obmutuit;⁹ atque ut in prima sua Canonica sacratissimus ait princeps Apostolorum: Quum malediceretur, non maledicebat;¹⁰ quum pateretur, non comminabatur. Sed et bajulans sibi crucem exivit, et inter latrones suspensus est.¹¹ Sic ergo et nos in omnibus patienter et humiliter, constanter, modeste et non verbose nos habere debemus.¹² Sed heu! quid hic dicemus? Ubi est christianitas nostra? Ubi imitatio Christi? Nam vix aliquis nunc apparet qui pro Christo aliquid pati velit. Omnes statim irascimur, indignamur, et pro posse ulciscimur: imo, pro parva injuria magnam inferimus aut infligere cupimus ultionem. Sic Christum miserrimi imitamur? Imo, non Christum, sed diabolum sequimur: in quo, ut divinus Dionysius contestatur, sunt proterva phantasia, amens furor et irrationabilis concupiscentia.¹³ De quo in Sapientiæ libro asseritur: Imitantur illum qui sunt ex parte illius.¹⁴ Sed emendemus nos, et Christi passionem pro exemplari semper intueamur ac imitemur.

Secundo passionem Christi considerare debemus ad compatiendum. Nam ut ad Romanos ait Apostolus, Si compatimur, et conregnabimus. Itaque perpendamus universa quæ pro nobis Christus patiebatur in anima sua et corpore, quantum etiam dilectissimæ Matri suæ adstanti condoluit, et quam ineffabiliter nostris peccatis, ingratitudinibus perditionibusque compatiens fuit. Certe dolor ille suus interior et compassionis acerbitas fuit intensior atque pœnalior quam pœna sua corporalis exterior, quemadmodum quidam in Christi persona satis devote locutus est:¹⁵ Quum tantus sit dolor meus exterior, major tamen est dolor interior, quum te tam ingratum experior. Itaque omnia ista pensando, debemus Christo tenerrimo, innocentissimo, piissimo atque dulcissimo, a sceleratissimis, atrocissimis, vilissimis tam crudelissime ac pœnalissime cruciato, intime ac cordialissime compati, vana solatia aspernari, carnales delectationes despicere, levitates, dissolutiones ac vanitates abjicere: præsertim quoniam omnia illa Christus absque sua culpa pro nostris toleravit peccatis et pro nostra salute.

Tertio passionem Christi considerare debemus ad admirandum. Admirari namque debemus, quod Dominus universorum,¹⁶

Apoc. xix, 16. Sanctus Sanctorum, Rex regum, Unigenitus Patris verusque Deus, tanta ac talia pro nobis peccatoribus vilissimis, vitiosissimis, ingratissimis pati dignatus est. Ideo cum Propheta dicamus : Quid retribuam Domino pro omnibus quæ retribuit mihi ?

Ps. cxv, 12. Itemque : Benedic, anima mea, Domino, et noli oblivisci omnes retributiones ejus.

Rom. v, 8, 9. Hinc ad Romanos dicit Apostolus : Commendat caritatem suam in nobis Deus, quoniam quum adhuc peccatores essemus, Christus pro nobis mortuus est ; et

Ibid. 10. denuo, Quum adhuc inimici essemus, reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus.

Quarto passionem Christi consideremus ad gloriandum in Domino, in quantum tam multa bona ex ea sunt consecuta, videlicet : dejectio dæmonum, salvatio hominum, destructio vitiorum, reparatio ruinæ angelicæ, abundantia gratiæ sub evangelica lege, honoratio Dei Patris, major quoque glorificatio Christi humanitatis, informatio et exemplum omnis virtutis. Hinc namque ait Apostolus ad Philippenses : Christus humiliavit se, factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis ; propter quod et Deus exaltavit illum, et dedit illi nomen quod est super omne nomen, ut in nomine Jesu omne genu flectatur, cœlestium, terrestrium et infernorum.¹⁷ Itaque de eadem Christi passione debemus habere compassionem, in quantum fuit Christo tam gravis ; et exsultationem, in quantum fuit ita salubris.

Quinto consideremus eam ad regratiandum, ut scilicet de hoc Deo Patri, imo toti supergloriosissimæ Trinitati totis præcordiis regratiemur, quod per Christi passionem tot bona consequimur, a tot malis eripimur, tam gratiose semper juvamur, quia et ex merito passionis Christi indulgentiæ conceduntur.

Sexto consideremus eam ad ferventer amandum, ut scilicet ex hoc quod Christus tot et tanta pro nostra salute assumpsit, egit ac passus est, Deum ardenter amemus, in ipsum per fervida caritatis desideria transformemur, ipsum intra nos caritatis brachiis constringamus seu amplexemur. Si ergo his modis circa Christi passionem nos occupamus, tunc vere crucem Christi in nostris cordibus exaltamus, et Christi passionem mente grata feliciter honoramus.

Refert S. Gregorius, quod quidam Judæus Romam veniens, quadam nocte pernoctavit in templo gentilium ; et quamvis christianus non fuit, tamen ob loci horrorem cruce se signavit. Media nocte vidit turbam dæmonum templum illud intrantem, quorum princeps præcepit uni ut videret quis esset ille jacens in templo. Qui quum venisset ad Judæum, clamavit : Heu, heu ! vas vacuum, sed signatum. Et statim turba dæmonum fugit. Quibus visis, Judæus ille christianus effectus est. Ecce quanta est virtus crucis. — Rursus narrat Gregorius, quod quædam monialis hortum ingressa, cœpit manducare lactucam absque benedictione crucis præmissa. Moxque a diabolo obsessa, corruit. Quumque S. Equitius venisset ad expellendum dæmonem, dæmon clamavit : Ego quid feci ? Ego quid feci ? Sedi super lactucam, et illa momordit me. Præcipiente autem Equitio, exiit. — Quidam Christianus apud Syriam, imaginem Crucifixi circa lectulum suum fixit: Post annum aliam domum conduxit, et ex oblivione imaginem in prima domo reliquit. Quumque domum illam conduxisset quidam Judæus, et cum quodam Judæo quem invitavit, in domo illa epularetur, Judæus ille invitatus visa præfata imagine, cum indignatione dixit Judæo habitatori domus illius, cur imaginem Jesu Nazareni in sua haberet domo. Qui excusavit se, dicens quod imaginem illam hucusque non consideravit. Tunc ille quasi pacatum se simulans, abiit, et retulit Judæis quæ vidit. Qui pariter venerunt ad domum præfati Judæi, eumque gravissime afflixerunt, et semivivum extra Synagogam jactarunt. Imaginem quoque conculcantes, cuncta dominicæ passionis opprobria renovaverunt in ea. Cujus quum latus perforassent, mox sanguis et aqua fluxerunt ex eo. Obstupefacti Judæi, sanguinem collegerunt in vase, et detulerunt in synagogas, omnesque infirmi ex sanguine illo inuncti, protinus curabantur. Tunc compuncti Judæi, omnia recitaverunt episcopo terræ illius, et fidem Christi devote amplexi sunt, suasque synagogas in ecclesias consecraverunt. Atque exinde mos inolevit ut ecclesiæ consecrentur: nam ante, altaria tantum consecrabantur.

Footnotes

1. Eccl. x, 9; xvii, 31. ↩

2. Luc. IX, 23. ↩

3. I Petr. II, 21. ↩

4. Galat. V, 24. ↩

5. 1 Cor. IX, 27. ↩

6. Matth. XI, 12. ↩

7. Rom. VIII, 17; ↩

8. II Tim. II, 12. ↩

9. Is. LIII, 7. ↩

10. 1 Petr. II, 23. ↩

11. Joann. XIX, 17; ↩

12. Matth. XXVII, 38. ↩

13. De Divin. nom. c. IV. ↩

14. Sap. II, 25. ↩

15. Philippus cancellarius Parisiensis. ↩

16. Act. X, 36. ↩

17. Philipp. ii, 8-10. ↩