Sermo 1
S. FRANCISCI CONFESSORIS
DE EXCELLENTIIS S. FRANCISCI, DE MORTIFICATIONE PRIVATI AMORIS ET DE INNOCENTIA EJUS COLUMBINA.
EGO stigmata Domini nostri Jesu Christi in corpore meo porto. Galat. VI, 17.
Hæc verba S. Paulus apostolus in propria dixit persona ad litteram : quæ excellentissimo confessori beatissimo patri Francisco valde sublimiter competunt, quoniam quinque vulnerum Christi impressuras seu stigmata, quæ erant realiter vera vulnera, in suo corpore accepit et tulit. Hunc præelectum Christi ministrum ac imitatorem perfectum, Deus fons pietatis tot gratiis præornavit, ut sufficienter admirari non valeamus nec ejus præconia digne effari. Nihilo minus in Dei misericordia confidendo, tentabo vel modicum quid de tam præclarissimo Sancto ad omnipotentis atque piissimi Dei laudem gloriamque proferre.
Prima gloriosissimi hujus Francisci excellentia, est admirabilis et gratiosissima ejus conversio. Nam iste Franciscus in civitate Assisio natus et mercator, pannos scilicet vendens, dies suos pene usque annum vicesimum in vanitatibus perdidit. Erat equidem valde vagus, vanus, lascivus, sumptuosus, et cum coætaneis sociis suis ivit die noctuque per civitatis suæ plateas cantando et vanitatis suæ signa monstrando. Interdum etiam portavit vestem superiorem pro media parte ex subtili et optimo panno, et pro media parte ex grosso vilique panno. Quod fecit, non ex sua inopia, sed vanitate et petulantia. Sed et frequenter, dum sedit ad mensam cum suis parentibus, auditis signis sociorum suorum præ foribus, statim surrexit et ivit ad eos, quamvis vix pro media parte finivisset refectionem. Socii quoque sui fecerunt sæpe eum quasi præpositum suum, et tunc pretiosissima ac lautissima fecit præparari convivia : quibus finitis, iverunt cantando per urbem, et Franciscum fecerunt quasi domicellum suum, ita quod una eorum pars eum præcessit, alia sequebatur; ipse vero fustem quasi pro sceptro portavit in manu. Verumtamen reverentiam quamdam et bonam inclinationem habebat ad Deum, et postulantibus ab eo aliquid sibi tribui propter Deum, nunquam negavit, aut certe rarissime. Fuit et probus, contentiones et lites vitando. Verum, ut tactum est, tam vagus fuit, quod parentes sui, quibus singulariter carus fuit, sæpe de hoc contristabantur. Præterea, quum tempus miserendi ejus propinquasset, cœpit eum Pater misericordiarum et Deus totius consolationis variis sibi modis allicere, et mentem ipsius multipliciter visitare :1 aliquando per adversa, interdum per visiones et somnia, interdum quoque per spiritum prophetiæ. Nam semel cum aliis captus et incarceratus, aliis valde dolentibus, ipse mirabiliter exsultavit. Interrogatus a sociis cur gauderet, respondit: Bene possum lætari, quia adhuc per totum mundum venerabor ut Sanctus. Sæpe vero Deus per consolationes internas et suavitates spirituales cor ejus benignissime atque dulcissime visitare, alterare et sibi attrahere dignabatur. Sicque ad Christum conversus est. Imo, quum quadam nocte post cœnam cum sociis suis lautissime consummatam, iret in eorum medio tanquam domicellus, venit sibi dulcissima consolatio talis a Deo, et ita cœpit carnalia totaliter aspernari: quia ut dicit S. Gregorius, gustato spiritu, desipit omnis caro.
Secunda excellentia ejus, est rigorosa et maxima pœnitentia quam peregit. Siquidem peccata sua tam ubertim et assidue deploravit, quod flendo lumen pene perdidit oculorum, et ultra humanas vires, vigiliis, abstinentiis, jejuniis et variis corporis castigationibus insudavit.
Tertia excellentia ejus, est laboriosa et gloriosa victoria qua, Deo auxiliante, vicit se ipsum, hoc est mortificatio sui ipsius vivifica et perfecta. Per biennium enim a sua conversione vel circiter, antequam primos suos sanctissimos socios convertit et congregavit, et antequam Regulam edidit, fregit se ipsum mirabiliter valde: quia in propria civitate ivit quotidie mendicando in veste pauperrima, et quidquid sibi dabatur, accepit in una scutella, ac talem commixtionem ciborum, naturæ suæ ultra modum contrariam, manducavit. O qualis violentia naturæ hoc fuit; quam sublimiter carnem suam cum concupiscentiis crucifixit!2 Denique quadam die festiva transiens mendicando, quum venisset circa domum in qua fuit chorea, paululum erubescens de sua mendicitate, divertit ab ea; sed protinus, Deo inspirante, rediens ad se ipsum, increpavit se valde, et vim inferens sibi, intravit domum in qua fuit chorea, et coram chorizantibus genua fle-
Actens, manibus simul junctis, dixit: Orate pro me, quia adhuc valde superbus sum.
Quarta excellentia ejus, est admirabilis innocentia, purissima vita et præclarissima sanctitas ejus. Etenim per prædicta pervenit ad sui ipsius totalem mortificationem vivificam, ad plenissimam privati amoris exstirpationem, ad paradisiformem innocentiam, ad sincerissimam ac fervidissimam Dei dilectionem. Sunt etenim duo amores: quorum unus, scilicet amor Dei, est omnis boni origo; alius, scilicet amor sui, hoc est privatus, improbus et ad se reflexus, est radix omnis peccati. Itaque amor Dei, id est caritas infusa, qua Deum propter se, proximumque in Deo et propter Deum diligimus, est omnium origo virtutum et omnium fons bonorum: sine qua nihil est meritorium, nihil Deo acceptum, quoniam ipsa est forma virtutum, vita animæ, apex et finis omnium divinorum charismatum; ex qua imperative aut elicitive oportet procedere omnem virtuosum ac meritorium actum. At vero amor sui est, quo rationalis creatura diligit se in se, non in Deo et ultimo fine, sed ea sibi vult et cupit quæ propriæ voluntati aut inclinationi seu naturæ aut assuefactioni placent, aut delectabilia vel appetibilia exstant. Hic amor, omnium est origo, causa et incitamentum culparum: quia ex hoc maledicto perversissimoque amore oritur affectus inordinatus propriæ excellentiæ et honoris, id est superbia; desiderium voluptatum gustus et tactus, puta gula et luxuria; appetitus divitiarum, hoc est avaritia; item jocari, ludere et ridere, et breviter vitia universa. Cur enim injuriantibus indignamur sive irascimur, nisi quia diligimus nos in nobis?
Sanctus ergo Franciscus pervenit ad ardentissimum sincerissimumque Dei amorem, atque plenariam privati amoris eradicationem: ideo Deum super omnia incomparabiliter præamavit, et se ipsum amavit pure in Deo. Ideo quidquid placuit Deo, quidquid animæ suæ fuit salubre aut utile ad complacendum Deo, ad proficiendum in gratia, ad approximandum et concrescendum ad gloriam sempiternam, hoc summe desideravit, in hoc potissimum delectabatur : puta in paupertate, in contemptu et vilipensione sui ipsius, in adversitatibus, castigationibus, injuriis, in obedientia ac ceteris exercitiis bonis; atque in horum contrariis tristabatur. Non enim volebat laudari, honorari, deliciari, ditari, sed talia vehementissime abhorrebat ac fugiebat. Unde dum quadam vice, tempore hiemali ambularet cum uno de Fratribus suis primis, interrogaretque eum in quo consisteret perfecta lætitia, ipsemet inter cetera dixit, quod perfecta lætitia non esset in magna sapientia, nec in prædicatione prævalida, nec in reputatione humana. Quumque Frater ille sciscitaretur ab ipso in quo ergo consisteret, ipse B. Franciscus respondit : Ecce jam frigus magnum est, et nos male vestiti sumus et esurimus. Si ergo de sero alicubi peteremus hospitium propter Deum, et paterfamilias diceret, Quid quæritis? cur hinc inde discurritis? hinc abite; et nos diceremus ad eum, Jam frigore, fame et nuditate affligimur, jube nos propter Deum suscipi; et ille durius responderet, nos vero tertio rogaremus, et ille tunc diceret, Illi pultrones et ribaldi, sunt homines absque pudore, et informari non possunt verbis, ideo eos informabo verberibus; sicque veniret cum fuste nodoso, et nos pedibus conculcaret, vulneribusque impleret, et vulneratos jactaret in nives : ecce, frater, in hoc esset perfecta lætitia.
Denique, ex hac beatissima privati amoris evulsione et mortificatione salubri, perductus est ad profundissimam christianæ simplicitatis innocentiam, quia in bonitatis, caritatis et pietatis viscera et affectum transformatus est totus, omnibus cupiens ac faciens bonum, nemini malum. Sicque ad conformitatem status innocentiæ quem habuit primus homo in paradiso, eminenter pervenit : unde omnes creaturas, fratres aut sorores vocavit, etiam inanimata et elementa, atque cœlestia corpora. Hinc etiam aves et ceteræ bestiæ ei ad libitum obediebant. Nam interdum in medio avium ambulavit, et undique veste sua tetigit eas, nulla tamen recessit a loco. Interdum quoque cum socio suo se in medio avium cantantium collocavit, Horasque legit, nec aliqua abiit avis. Item quum quidam ferocissimus lupus cuidam civitati, et cunctis per viam euntibus, esset terribilis et molestus, beatissimus Franciscus cum socio suo perrexit ad lupum. Qui viso Francisco, cœpit in eum horribilem impetum facere. Franciscus vero signum opposuit crucis, et mox quasi mitissimus agnus substitit lupus. Quem Franciscus durissime increpavit, deinde dixit : Frater Lupe, ego volo pacem facere inter urbem istam et te, dummodo mihi promittas ut de cetero nullum lædas. Quumque lupus posuisset pedem suum in manu B. Francisci, duxit lupum in civitatem, et coram toto populo fecit lupum rursus promittere quod nullum læderet unquam. Franciscus quoque promisit lupo necessaria vitæ. Et ex tunc lupus ivit quotidie ostiatim pro sustentaculo vitæ: cui et cives satis dederunt. Et post aliquot annos mortuo lupo, majores urbis fuerunt non parum tristati. — Amplius S. Franciscus purissimæ exstitit vitæ, cuncta carnalia, terrena, caduca plenissime abnegans et contemnens : unde et paupertatem vocavit dominam suam. Fuitque totus ardentissime ac integerrime in Deum conversus, transformatus, absorptus.
Quinta excellentia ejus, est contemplationum suarum excessus. Sæpissime quippe rapiebatur in Deum, et toto corpore elevabatur in aere interdum spatio octo aut circiter pedum, interdum spatio unius arboris, quandoque usque ad altitudinem turrium, sæpissime tam alte quod videri non potuit.
Sexta excellentia ejus, est stigmatum Christi portatio, seu quinque vulnerum ejus impressio. Quum enim in monte cujusdam eremi orationi et contemplationi devotissimæ esset insistens, apparuit ei
Christus in forma Seraph alati ac vulnerati; et tunc accepit ab eo quinque vulnera, quæ veraciter vulnera erant, et frequenter dolorem vehementem sensit in eis. Sic et innocentissima atque sanctissima virgo beata Elisabeth de Spalbeec quinque vulnera accepit ac tulit in corpore suo.
Septima excellentia ejus, est maximus fructus quem fecit in Ecclesia Dei. Nam ipso vivente, multa millia intraverunt Ordinem suum, quæ devotissime conversabantur. Per se ipsum quoque et socios suos ac Fratres, convertit undique innumerabiles homines, etiam multos sceleratissimos peccatores, prædicando, orando, hortando, miracula peragendo, virtuose et exemplarissime conversando. Insuper ardore caritatis et fidei intravit cum sociis suis terram Sarracenorum, et ibi inter ceteros convertit Soldanum. Obtulit quoque se ibi ad pœnam ignis pro fidei christianæ defensione contra perfidiam impiissimi Mahometi.
Octava excellentia ejus, est virtus et magnificentia miraculorum suorum, de quibus modicum tactum est, et in libro de Actibus mirabilibus S. Francisci multa leguntur, similiter in sua Legenda. Sed et post felicissimum obitum suum, inter reliqua multa et magna prodigia, suscitavit mortuos multos.
Hæc paucissima de multis et ineffabilibus præconiis ejus sint dicta, ad gloriam Omnipotentis, et ut tanti Patris sequamur vestigia, contemnendo terrena, tentationibus et vitiis fortissime resistendo, virtutibus insistendo.
Footnotes
Chapter 193 of 278