Sectio 1, art. 2: UTRUM BEATITUDO HOMINIS CONSISTAT (pars 1)

IN VOLUPTATE VEU DELECTATIONE.

Slatus qurastionis. — Komine « voluptns i> itilelligitiir primo deloctatlo sensuoJis1 nut sensibilis, sed secundario intelligitur etinm delectutio in gcuere, etinm altior; v.g. dclectatio vira? poetieip socnndum imaginationem, aut vita» philoHophico? seonndnm intelligeutiant.

Est igitur quirstio : an beatltudo ( euSatuovta ) sit in delectationo (fjoovn). Scilicet: Utrutu beatitudo sit ideni ac deiectntio.

Ad qutestioueiu quidam reHpondertint aflirnintivo dioeutes beatitudinem esse in delectatlone priesertim vebementi et in inottt. Epioiirus dicebat beatitndineni cousistcre in delectatione quicta et stabili, tpuo est oessnlio doloris.

Uoh: quffistio tractatur ub Aristotelo in Ethica, Hbr, I, primis capitibus (cf. S. Tbom., lect. 5) et llbr. X, c. 4, lect. 6 S. Tbom.. ubi dioit: « Delectotio sequitur operatlonem in suo genere perfectam siottt deoor juventutoin ». Videbimus qiiiuaiu est sensns hujus profunda* nssertionis. S. Tliomas hanc qinestionom tractnt etiniit infni, q. 4, n. 2 qnoad bealilndinem subjeotivnm seli formalem ; ntriim sit in cognitione summi boni, uu in ejus fruitione. Cf. Cajetan. ibi, ot

DB KUMMO OONO

Contr. Oont., I. 111, 00, 27 ct 33. Cf. otium I--1I", q. 32, »■ 1, ""™m opcratio sit oauso proprii. deloctutiouis ; a. 2, iitrum motus an quie» sit catiBiv delectuUonis; q. 34, a. 4, utium delectatlo sit meusura secuudum quatu judicetnr bonum vel malum iu tnoralibus. Hunc agltur de beatitndine objectiva.

Difflvultas autem quiestionis apparct ex objectlonibus, scllicct: 1« Beatitudo ost id quod ud nli.id non ordiuatur. Atqui delectotlo non ordinatur ad allud. BrgO beittitudo est in delectotiono 2° Delectatio maxime movet appetituin, et tallter nbsorbet hom.u s .ue.ttem nuod alia bona contemnore facit. Ergo beatitudo est ... delectuUoue. y Onmcs, snpieutos et iusipientes, appetunt deleclationem, nam ipsa e»t Id quod omniaappetunt, Ergo delectot.o est sii.nmum bouuni.

Huw arEumenta lnvanluntnr npud Epicurtin. et alios IiedonistoB : Mtw : delectutio Jaxte eos est su.nmum bonum. piicscrtiui si s.t s&ilis. et bnborl possit. etinm intcr tormenta, etliun in tauro toneo ordonti IMialaridis '.

Rosponslo est .legaliva: Bcatitudo non eomhtit csscntiaiiter in

"""in argumento >ed oontr* affertur » S. Thomi; auctoritaH Roetii es piilciierriino opere ,iv Vm.mlatiotw philottaplyw. 1. III u I, Tristcs exitUH esse vol..pt„tum, quisquis .•emm.sci lib.dmu.n suun n, volet, intelligot... Cf. P..ato, PhHib., seu do Voluptate, 21 b ub dicitur quod snmmnn. bonum non est in dolcotat.one, quta ha-c non est. seonnduni bo mornlitcr bona, cum possit csse molo.

in oorpore «rlic„li sunt duo nrgumonta: in pruno probatur quod beotitiiilo ol.jectlva ...... ost in delecta-tione in genere ; in sc^ cnndo voro probatur qnod beatitudo objectlva non est. a fortiori, in delectntloue corporoll aut sensibili.

lum arqumcntuni: Id ,|Uod pl-a>snpponit posscsslouem boni non est essentia beatiUidinis. sed ej.ts propriotas. Atqu. deleetat.o pr»supponlt posseudonem bonl. Ergo delectajio nou est esseut,,, beet^ 3,iH. sed est ejus proprletns, si est delcctatio provenions bono

"siaior probotur ex hoc quod beatitttdo objectiva est Ipsum bonnm perfect,..,., et bentitudo subjectivi. seu for.uohs ert ejns posse*s o

Minor probntnr: Ex hoo enim uliqnis delectntur bonum oliqiod sibi conveniens, vel in re, vel in «pe, vel snltom in

^"Ego Vlaro sequitur conclnsio quond bealitudinen, saltem objeoti van. Dolectatio. ut aiebnt Aristotele» contro sens..,.l.stns. non esl ipsa beatltudo, sed adjungitur porfecUe operatiom, slcut dooor Jttve»tuU Decor enim nou coi.stituit juventntem. seu vitul.tntem i orgunismi sed eam sequitur ut proprictns, et juventutem manifestat. Ito doleolalio e»l cjTcetu» et »i.0"ii»i oncrofioni* m suo gcncrc per i PhnlarlB «nt t.vrunnns mtrlgratlnus, qnl poilotait vlcUmnB mins U, nrdontl t.uro nuico ln quo Ipse landeui concluso», mortuuB ett.

tM HEATITri'INB B0KX2CU feoUr, ncd non cr,n»tituit fianr perfertiimcm t v.g. delect-utio qua? eequitur ex visione, ex gustu, «X tntellectione. Of, infm. qq. 31 33 de delectatione, ubi profnnde exponitur primo natura delectationis, deinde ejus eausa. et postca ejus cffectUH. ITie tres qiupstionefi aunt multo mngis philosophien? quam ea qtUB eomniuniter dicuutur de delectatioue n philosophis hodiernis etium eutholleis '.

Ijum Arifumentinn : A fortiori beatitudo objectivn non esf in de lectatione eorjiorali, quia lionum quod pertinct ad corpus ot npprehenditur pcr scnsnm. non potrst esse perfectum homiiilri bouiim : nam nnima rntionalis excedit proportiouem mnteriaj, et qimmdnm inlini tatffm habet res|»eetu corporis, prout iutellectns ordinntur ad ens univcrKiile, et volutas ad universale bouum.

Profnnde ideo Pascnl nicbat : « Tous les corps, ie tirmameut, les 6toile«, la terre, et ses roynttmes ne vnlent pas !e moindre des esprits. cjir il conuait tout cela et soi, et Iok corps rien ■ (Pemtfen).

Objectiones:

I' Objcctio: Beatitudo est id qnod DOD ordiuatur ad aliud. Sed delftotntio non ordiimttir ad aliud. ct nppelitur propter kc. Erpo bca titudo est essentialiter in delectntione.

Rrxpondctur; Conceilo miijoreiu. DistinRuo miuorem : l>electatio nppctitur propter se. /icr modtnii unius cinn bono, ncilicet nt. consequens insepnrnhile, eoncedo; itt moth-utn formalc. nego. Hujus ratio est quia delectatio up|ietitiir proptcr houiim quod est deleotationis objeetuin et formnle motivtini inteutionis. Alioquin esset porversio. scilicet suhordiniirctur priucipium BUO eonscquenti, seu essentin suhordinnretur sun* proprietati : v.g. ninnducatio ordinatur ad rcstau rationem oorporis, non ad deleetationem. Scd deleotntio conscquens cst effertns et si;;nnni boine nperutiouis MQ est « quies iu bOflO desi dcrato ». T"nde si dislinpuinius it l'eo deleelntionem qtin> provenit a Deo possesao, ipsa delectatio ordinnnda est ad glorium Dei. soilicet debemoi uoMiuctipsos djligere proptcr Denm, Cf. TI'-IImD.n- 20.3: 27.3.

1 fmffirit eompnrore lin* tres riuiestloues 31 -.13 cum oliquo mnnuatl iiJillof-s»phlco nnslerno. Pnruni hn> qunntioncs i-otrnoncuntur, et ln schola theolojrlae momlls deest Icmims nd enrum expllcntlnnom.

Hic notauilum est qaod ttecuiHliim S. Thomam, slcot juxta Arletotelem. dclectatlo est omotlo r*eu [«anslo api<etItUK conwHiuenH HpprelieneioDem el volitlo- Qcra bonl, pnpflerttm poswsslonem DOOL Unde delectatlo est qukl pndtlvtUD, congeqnens. Hjpc doctrina do delccltitione oi»|»onItur doi-trlna* eorum qul dlxerimt quod delectotk» nou e«t qukl i»oMtlvuni, sed est nolum cesaotlo dolc^rls. Indolendn, non dolentla; irnln, ut alunt, houio wniper ludlKi-t nllquo DOBOi et indlgenthi est cuni dolore niit tristitin. vel omnU eonatus wt difflcilis. et 0Hsnnte cllfHeoltiite et tristitln hnhetnr delcetnrlo. ltn B]»lcnruf, Knnt. i-wslmistie ut Relmi>ennaer,

Be«l fHUium ent dlcere quod oumls eonntns elt dlfflcllls; nnni potest e«w moderutus. Nec vemni est Oamen Incllnntlnneni e*»e eam dolorosa Indlaentln. Iwo. etlumsi omnls couatns *«»wt dllHellis, uou »cqueretur eorum ccinclualo, qnln si per eountum difflcllem perrenlmus ad Iwnum iDtPUtum. Ihl uabetur 1»'- 8itlv« delectBtio.

Qfl SUMMO BONO nbieclio- Bed beatitudo e« td qood maxime movet api^Utum. AMu\ deStioues sensibiles «.uxitne movent appetitum. et abeorhent meutem. Erfio iu eis est beatttado.

Itcwondctur; DistinKuo majt.reu. : BeotitudO e«t id quod ***** I^S^. = Pt-rfeetivni*. co«<*d<>; ratione PropnUu, te'^(XliKtiUg,io minorem : Del^tationes ^JbU»

vent uoPftitum et ab«>rl*nt mentem, qoift sunt maps perceptibiles.

Ct eanim ohjectum. concedo; quia sun, perfectiores, nego.

3* Obfcctio; Beatitudo est id quod appetitur ab <W^J*. ^ Lieotiutui sive insipieutibu*. Atqui omu^, stve sap.entes si e lH^ X> X» apiH.tunt delcctationem. Fr,n, bcatitudo est e^ent.ahter |D Llctatione. seu in collectione delectab.I.um.

ilo beatitudiin" objectiva.

,„,. vii - UTRUH BEATITUDO HOMINIS CONS.STAT PBINCIPALITER IN ALIQUO BONO ANIM/E.

mmc wrmo iwt de beutitmliue objwtivo. ,,„„„„,„ «en toM., etiam lnter omnia «lven» permaueute . Bte hjtott» thetani»). Sapieus ric «uperat lm.it». BMnUUB, imuiu». i

UF. iiEAIITVVlSa iiominih i< civis universi ». Inutile est et impiiim resistere fato: nain « durnnt volentom fatu. iiolentem trahunt ». Si vero eis objicielmtur quod saltem pars benlitudiuis est iu sntisfactione pasKionnm ; cr^i. 8ummuni Ironum non cst in virtute; respoudebunt quod passio est impe dimeutuiu virtutis. obex vineeiidiis, hcu quid coutrarium rationi, seu natnrm rationali, xfvY/aii e&OYo^, motus irrationnlis. Ideoqiie virtus debet passioneui vincere, et sic pervenire ad tmpasKibilitateni, ad dirafleca. Inde nenteutin Epieteti: « 'Av^ou xai &7dx<n, *uttthw ct ahntinc; idcst pnticntia et abstinentia: esto vir contra delectatiouem, fortifi contra pnssiones, trunqiiillns in ndversu' sicut in prospera fortuna. Delectatio et dolor aunt quid indiltereiiH; pirtua hahct in §9 ttuum prwmium.

Hiec sehola stoica fuit qnidein in nntiquitute schola fortitudinie et ronstautia), seu aniuii roboris, sed Kimul mnocimie superhiae. Neg-nbat inHuper libcruni nrliitriuin, propter puntlieismuin seu detenuinisnium iinivcrsalem. Sic ducoliat ad fatiiliKmum etiam in praxi. Erat etliicn QTUB videbutur supra Iiuinana ; revera erat inhumuna. dum dicelmt qund delectatio et clolor simt quid indilfcrens.

AHquid simiie remanet in cthica panthcistica .Sprnocr. quamvis Bpinozu mnpis ascendat od eontemplationem Boni divini. Sed ju.xta tpHHD Uonum divinum est nObii immnneuK, propter pauthelsmum. Intellig-entia uostra est juxta eum niodus eogitntiouis divinje. et anior noii distinguitur a cognitionc ; non datiir libermu arbitrium, nec meritum.

Aliquid simile remanet etiam, etsi sub alio nspectu, in ethica hantiana , prout in ea puprcmum motivum a-tfcntli est in nontra dignitatc rationali nervanda, Sed sic huberetur inconveniens anthropolatrio, sicnt in ultniismo Aupusti Oomte est sociolatria.

Denique aliqiiid ethicte stoicie remanet apud Nietche in aua theorin de « super bomiue ».

Qua*nani sunt argnmenta quibus defenditur ethica quie ponit summiim bonum in aliquo bono animm. Sunt praicise illa qune< H. ThODUM adducit nt diffieuttates solvendus in articulo, scilicet:

/" diff\culta#: Rentitudo est qiioddam bonum bominis. Atqui bona liominis non sunt nisi tria, scilicet bona e-\teriora, bonu corporis et boua auima'. Ergo, si beatitudo m>n consiKtit in dtiohus primis. remnnet quod cousistnt iu tertiis, scilicet in bonis anima;.

difficultas: Pcrmna miigis diligitur qnain bonnm ei desideratuni : v.g\ magis nmnmus anticnm quam pecnniam ei desiderntam. Atqui nnusquifiqiie quodcumqiie boinini Kihi appetit. Erpo seipsuiu amnt niagis quam onmia nlia bona; ergo in nobisipsis cst bentitudo. Unusquifiqne debet sese diligere super omnia, nou quidem quoad vitjim Kensitivum, sed (|Uoad vitam rationalem et virtuosnm.

8* diflicultas: Perfcctio est aliqnid ejns quod perucltur. Atqui beatitudo est qua?dam perfectio auimie honiinis. Ergo est nliquid 1111101».

DB HUMMO KONO

aliquid anuna- -fferlur auotorita* Angustini, quit- est ,In ni-Riinieuto *f <e miuml „uod homo non est

.toplex ,vmru.atio do~ ^Li* est „ropter

Deura ailigenaum u , D luB uanl se,pSum, primo a- 3:v"Z,Z iet ^^uudolu ordine su^rn.iturali. Qnod est evita ordme natui ali « ««.uau ^ ^ ldqnld

^ri^ .--rir ^tro pouitur fundft.

«nentuin huju, docWn». ^ dtatlgtdt heutitu-

1» «^^jfjXtom, ethenUtudinem ^uhject.vun. . toemobjeet.vam ^u ren es,ue (.0uelu8ioueS, quarum

^mrrrrd.»e&. et^U de >,eatitudine suh^eeUva aeu foin.ali.

.. conolu9iol B^ludu obf***», « ~«™!2 potest esse i|»a Wntn» * ^^IL.ifa „,/ „(»HM «1*4 non e»t Buunm qu,Ml csl ulun. us lu... . t i ' {amt |ld uuiniam,

0bi<'Hoc,argument.U, «pUeatione.u » , i«J ^ citer intelliBi: de ^."'Xw» est ens " ««iversuli, itu objectum Etenim aicut objectnm Jg^ j„ pmdieando, et non volnntati» est 6onu«t m Jenaitivo. Sed tunc non

'""Vei^major potest aiiter iutelligi; acilicet: 0^»^»»^; eat botnm ^ .fi?*™ Z'lTZ^T,rZt

7P- OB HEATTTITHNE HOMINIS obscnre sive elare visa. Et insuper esset inconveniens, quio t»ne voluntas uotiirnlis haberet Idain objectnm speeiihativuni nc curitas iufusu. qoie sic esset inntilis.

liespoudct Cajetaims, n" 2: « Proprie loqueodo: neulro modo intelligitur fundonientuni Uind. Sed sonsue est qnod sieut objeclnm mleHeelun cst vcrum universale, idest «nn contraetum ad talc vel tolc veruui, sed absolute; itn objcetum colunlatis est bonum unicermlc, ldesl. 11011 eontraetum ud tale rel tale bonum. sed absolute lnsuper iiddcnduui est quod vernm et fulsnni sunt in meiUe. bonnui unteiu et. muluni in rcbus (ul ait Aristoteles. VI Metapiiuxic, quia iuteUectiis trahit objcctum ad sc, et veritas est forinuliter in judicii., duiu volnntos tendit ad reni. et bonum est ipsa perfcctio roi appeti' bilis. E.v hoc seqiiitur quod in Ula re soia erit uostra beutitudo, in qua est bontim tibstiltite, scilicet in solo Deo, nom in owteris lUM cst bonum nisi eoHtivctum» (Cf. Cajetan. etiani in Iam q. 80 a 2 u" 11 ; itcm ibUl. . q. 2(1, a. 2).

Uude ad qiuetrtionem ntrnm objectum voluutatis sit bouum universale. quasi iibstractum, un bouum totole. uemjie Deus; se.n trtrnm objectiini volimtotis ait b<mnm universale in iinedirnndo, an bonum nmveruale in essendo, respondendum est quod objectum rohtntatis cst bonum unicersalc non contraetiitn atl tale cel lale boniim. scd absaliite. Et quia Imnum est in rebits, non in intelleetu. remanct quod bottiim totale non contraetum est solummoilo iii Deo.

Dicit S. Thomas, de Terit,, q. 22, a. 7: « Bomini inditus est appetitus ultiiui liuis sui iu couiniuni, ut scilicet appetat naturaliter se csse eomplclnm in bonitale. Sed in quo ista completio consistnt tton cst ei detcrminatuni a uotura u.

Conradus Koeliin. O. P., couvciirus lUmensis, optiiims coninieu tator I"'-I1«. qui feie eodcin tempore ac Cajetanus serlbebut, eodem modo loquitur, in suo Commentario. p. 27. Dicit euim ipse: « Nota hic quod cotttntas est boni unieersalis , idest fcoui n( hoiiuiii cst. et quio bouum ut bonnm comprehcndit omue bonum. idco voluntns htonana non quiescit donec hubeat id boiium in quo est oninc boiiuin actualiter: et hoc est bouum per esseiitiam. Et hoc S. Doctor vnlt iu prolnitinne miuoris. quia ergo omue boniim nninia; est bonnm uon uuiversalc. ideo niillum eorum quietat appetltum ».

Pariter lliUuni t : « Nou est ergo eensus, volnntatis objcctnm est bonum nniverstile in proidienndo, seu sub statu abstractionis. sic bonum eat iu intcllectu. non in rebus; sed sicul objectum ndaoquatum iutelleclus nou est hoc. vel Ulnd verum. sed omnc omnino verum. ita objceium odnequatum volnntatis non est hoc vel ilind boiium, sed onnie omnino bonum, et solns Deus est omne nmnino bouum contincus omnes bouitates creatas nt participatioues sui ».

Minor aiKnmenti cst iu ipso articulo: « Quodlibct bonum Mus rens ipti aninm est bonum participatum et per eonsequens particulatnm ». idcst non cst bonum perfeelnni et nniversaie.

Hoc est evideus, qoia quidquid inbieret ipsi oninuc, etiam gratia sanctilicans, est occidens. ideoque bounm participatum. coni-ctaliim vel contractnm et limitatum.

I)B SUMMO OONO

Insnper luec minor pi-obntur inductive. Nam bona qiuc iuhacreut aniuiiC sunt potentia;, babitus et nctus sivc. scieutiiu'Uin unt ai-tium, sive vinutuui etinm heroicurnni. Atqui has! sunt occideutia et bOD» linita nd aliquid alind ordiuabUia. JJam pmentia et habitus ordinantur nd actum, uctus autem cognitluuis ordiuatur ad vcrum cognosceudum, et ultiiuo ad sunimum verum. Paritcr nctus voluntatis virtuoso; ordinnntur ad bonum honcstnm, et ultimo ad sunimum boiiuni, non coarctotum, scilicet non ad taleni out talem siieciem objecti virtutis, v.g. teinperautio;, fortitudiuis aut justiliaj, sed ad insnm «ominum Bonnm ad quod omues virtutes ordiuautur. Cf. Vontr. Oenl.. 1. 111, c. 20, n" 7. Sic dcfcuduutur jnin ipsius objei-ti rcuilru snbjei-tivisinuiii niodernuni.

Aliis vcibis eontru sloieos diceudiim est quod ipsa cirtus non potcst esse mmtlum btmnm- desideratum: uain virtus non cst quid absoiutum, scd reintivum ad aliud, soiUcet ad suiim objcctum; et objecta vii-tutum sunt subordinatn ad wmnHHll bonum. ut osteuilit Pioto iu Convioio seu de Aiuore (in line). Virtutes quideni ad felicitotem pertineut, sed ut via ud termimiui ; rio autein distingiiitur a termino. Propterco virtus lion satiot oppetitnm. sed rectilicat fcaotnm. Conseqnenter, ut comniuniter ilicitur, felicitas est pneniiuui virtutis secnudiim unionem tid Deum, principium omuiuin virtntnm; sed virtus non est ipso felicitus.

f Conclusloi Hraliludo focmalis seu subjeelivo esl aluiuid Smho*,

Probatur: Houio per intelleetuiu et voluutotem possidet summuui bouum eoqnc fruitur. Atqui beatitudo formnlis est ipsa possessio eummi boni. Ergo beatiludo fornuilis seu subjeitiva est uliquid iUiima?.

Et in siM]ueuti quKstionc quicretur: iitrum bMC beatitudo formalis sit esscnUuUter in iutellectu ; ecUicet in visioue, an in voliiutute seu in fruiUone.

Qnoad baoc socundam conelusioneni notandnm est cuni Koellin in rao Comment., p. 27: o Nota quod nnlhis actus hominis ut sic, ut est actus ejus, est beulitudo, ncc qnietat appetitum, sed soluiu w( est conjuuetio ad aUqaod infiniium bonum; ijnure iu actu homiuis nt sic uon coneiatit beatitudo objeitiva? qnia non quietat. Quod autcm aliquis actus sit beatitudo foruialis, lioc non habet ut est huminis uctns, sed nlin ratione (scilicet ut nos conjungens mmmo bouo) ». et per niodum nuius ilesiderutur ciuu eo : niim Unis qno, seu possessio rei, et flnis qui seu res desiileruta uou sunt duo Ilnc-s se.pa rati, sed integrnnt ununi tinem.

Sic voluntas uostin uaiuraUs ■peeiflcattu a bono ut bouum est, nun o Deo. a quo spccificotur coritos'.

i Etenini rolioila* noslca iKifwraJJv simclUcntur ub ulijei-to quod ndmO el proponltnr a rutlone uatarali, scilicet o bouo. uou Mib rnlioui* toul nensiblli», slve •Jeloctabllls, slve ardul, swl o fiuiio »Mfi rn/iom EkhU, Varllae uuteui lufusn ■OQ amlciliii cum Iloo «ptW/Icadir ab objeclo i|lio(l cl i<roixtuilur uer revclu-

DR IIEATJTI DINB IIOMINIS

Corollarium: Unt)" stoici, sit uf postca Spinoza. Knnt, Nietche, nimis seraetipsos considerant, iiec satis ad Deuiu, summum Bonum, oculos erigunt. Nieteho vult esse i» super homo », sed in ipso homine subjective nou potest inveniro id quod superat hominem : hoc iuvenitur in objecto supremo uitelligeutia» et voluntatis, scilicet in Deo. Et tune verus « super homo » est homo supernnturalis, seu sanetus, qui non pro seipso vivit, sed pro Deo, et omnia propter Deum, amicum Biium supremum, diligit et facit.

Ho!c sunt jura objecti supremi, idest jura imprescriptibilia Dei super omuia diligendi.

Solutio objectlonum :

i* Objectio: Beatitudo est quoddam bonum hominis. Atqui bona hoiuiuis non sunt nisi tria, scilicet boua exteriora., boua corporis et bona anima>. Ergo beatitudo, si nou est in bonis externLs, nec iu Imuis corporis, est in honis aninue.

Rcs/tondct ur ; Transeat major. Distinguo minorem: ha?c euumeratio non continet omuia boua quas sunt homini appetibilia nisi continent Deuiu supremum bonum, concedo ; secus, nego et pariter distiuguitur couclusio; sic iuter bona animuj est supremum honum ut beutitudo objectiva.

2* Objectio; Persona magis diligitur qiiam bonum ei desideratum, v.g. «mieus magis quam |>ecunia ei dcsideratn. Atqni unusquisque sibinietipsi quodcumque bonuin appetit. Ergo seipsum amat magis quaiu omnin ulia bona.

Rcspondetitr: Distiuguo majorem : persomi. inagis diligilur ut finix ctti scu nub/cctum cui desideratur aliquid. couccdo ; ut bonnm ei dettideratum-, uego. Oontradistiuguo miuorem eodem modo. Et nego consequeus et consequentiam.

Explicatur: Beatitudo inaxinie amntur tamquam bonttm desidcratnm, et nou tamquam aubjectum seu persona cui desiderntur beatitudo. Tusuper iu tractatu de euriUvte, q. 26, a. 3, probatur qiiod homo non appetit soluin ttibi quodcumque bonum, sed plora appetit. et amicte et ijnti Deo, immo vtilt Deiim habere iu se summum bonum iuiiuitum et reguare super omnes creaturas. Sic plus diligit Deiim qnnm seipsum, quia bonum infinitum nl magia diligibitc et dilitjendum t/uam boiwm finitum. Et hoc est evidentissimum.

3* Objectio; Perfectio est aliquid ejus quod perucitur. Atqui beatitudo est quuMlam perfectio auimu1. Ergo beatitudo est aliquid anim&\ tlonem aupHrnnturnlcm et per Hdem, sclUcot a Deo ln sun rltn lntunn, a Deo snb Intlmn rjitlonc Deltntld, a Deo atietorc gratia, prout et hocuihIuiii nunni luiinltiun bonltatem suitprooturaUlcr dlllgendut super omola, et prout est MRt ou xupremun qul nobln vult vllnm wternnm, eluue volumiw manffeslntionem bonltutls suae.

OE SUMMO BONO

Sl

Rcapondctur; Concedo majorem; distinguo minorem : Beatitudo fonnalis seu tub/ccUva est qwedam perfcctio animiD, coucedo; beatitudo ob/ccUca ^ seu id iu quo lieatitudo consistit, est qutedam perfectio aufmaj, nego. Distinguo pariter conclusioncm in sensu minoris- scilicet cenced.tur qnod beotitudo subjccth*. est aiiquid anim»; sed negatur quod beatitudo objccth:a sit aliquid animaj.

AKT. VJII. — UTRUM BEATITUDO HOMINIS CONSISTAT IN ALIQUO BONO CREATO.

Stalus quajstionis. - Hiec quawtio primo aspectu videtur inutilis post urticulum pnecedenteiu in quo prohatum est beutitudiuem non esse in bono anim», quia hoc bonuiu est coarctatum. Sed remanent dimeultates qua? expiiniuntnr initio hujus articuli, sciiicet:

diffictiltas; Justa Dionysium supremum iuUmi attingit infimuui Bupremi: v.g. supremum viUe vegetativie nttingit infimum Wtue Bensilivae et supremum vito? sensitivai, v^. in imaginatione artistira, attingit luhnium vit« ratlonalia. Atqui imraediat« supra hominem invemuutur angeli, seu, ut dicebat Aristoteles, formui sepa rate a matenn, SafuovE;, dii inferiores. ut aiebat Socrates et Plato

K-Si^^iJ38 d; dc licl>uhl-> a; Apol. Socrat., 27 d : ilem Aristoteles ,n Rkctorica, 3. 18, 2. Ergo videtnr quod beatitudo honiiuis consistat in cognitione angelorum et in eorum conversatioue.

KrT PrST^!LPfr8ue8tlPf0pter t0tum' At(lui uomo wt Pft" unimnm, . g bT:tmi° h°mi"i8 conBi8tit in totlt «niversitate ,reatu- E > 'cnm T TVersfl1*- Item Augustus Comte dicit quod nomo, ctun slt pars societatis, est propter soc.ietatem

2?5^S&aSi5r aoa Mt copax "oni li'

•»» "Sfi? tm"r Mt r'a,im- BcatUudo objeetiva tomim, .vffer.,,,- ouc,ur IL T" In "^"'«"to ««-1 contra „

OOrporis, ita n(I « i - !CCt ™CUt amaa mt Principiuin vit» baaatoSais U,'u,. "ri.nclI'!nm ,-itffl homini.s, quasi animo

«• «■■riptu™! « nlZ^ "', uuuljs- Affe,Tl ,-muul multi tra,ua miH en i,™].,! °l """" >><>/* tered.tati» mcac „ 15, ; „ Qtl„, Wtemum , (™0" ° ''■.<!«'* «"/« «./w tcrramt Par. mrn Dcus i„

I „„,„,,. " m "PP"' glorui tua „ ,P,. 10). " 8Hni:U:UFt. ^noltn'US ^™"1 : ^ dtatur v«-l.nm 8. Augn-

•v.ucu»-^.. vz'UJ" ,' • °l'!m'-' lK Itom «lantur res,,on«iona, n"a"d" W-wtu» e crnce pendens qu»,ivit a S. Thoma

i'R PEATITUPINB bominis

Aquinate. quodnam prsjinium postularet pro suo bouo opere in seri beudo de lllo: uNihil, nisi tc, Domiue » respondit 8. Tbomns. Et forsitau luee 8. Tbomae responsio non est inferior rospoiisioni 8. Joniinis a Cruce: « Pati et contemni pro tcf Domine n. Nnni velle pati et eontemni pro Christo ordinatur ad ipsnm Deum videudnm et Rlorieeandum in ietemum. Dicit 8. Joannes a Cruee quod erux pa tienter portnta est eausa summi nmoris et pnidii ; revera id qnod tunc poslulnvit ernt amor erueis, qni est pro viatoriliu* altissinia fonnn earitntis.

In corpore artieuH, si reete intelligitur, invenitnr pulchra de nionstratio existentiie Dei.

Conolusio: hnposnihile eft beatitudiucin koHtinb cnse in aliouo b(MO ercato. xed hi xolo Deo eonnixtit.

Probatur: 'Nihil potent ijuietarc vohintatem hominit* ni*i hanum unvrcrxate , quoil in folo Deo invcnitvr. AU\m lieatitiulo est bonnm perfeetuui totaliter quietans appetitum. Erjjo bentitudo uon potest eonsistere in aliquo bouo creato, eed in solo bono nniversali tpiod est Deue.

Hoc argumentnm coutinet probationeni exitstentiie Sunnni Boni seu Dei. itmdntam in prineipio hnalitntis sie applieuto volnntati. seilic<*t d-cnidcriit-m ejiif naturale nequit essc inane. Sed mn^is explieite ostendi poterf ejus relatio t-uiu principio flnalitntis et mm prin cipiis cansalitatis ac identitatis.1

' Hiee probatlo eslntcntije Det impllolte continetur In IV* VI» S. Tnonine: oujus vl« prinoiplum est : •* Magis e.f miiius dicunlur dr iliver/riii t&vundum quod appropiiiouihit ud aliqulil qiiod maximc ,<d n (I«, q. 2, u. 3). Appetltus autenj Ixtni ost nllqusl priu» Impcrfrctum ten-Jens ad iHjnum.

Verltas hujtis prmclpii apparet innMendo suprn verlm miniiH p-rfrctum et dc divcrnli.

1° Dr tttrcrtttii, - Xlultitudo enim bonorum prv:xupponit unitatein, qol» qua* soetiiHlum se dlversa nunt, non eouvenlunt iu aUQnod unum (seoundun) wluillltu- ■illnem>) nlnl jier aliquam causain aduiianteui Ipsu (I», q. 3, a. 7).

Kt nltera parte mnnc tmpcrfei-tum «'*! compoMtum er perfrcti HiC llltlttHQ ct ex tnparilat? per/eetiuiti» qiup pcrfcctloDom limitat. Ati|Ul onutt eonii»osituui Uabot oauRam. qala <-a mttfl gunt Becuudum se dlvcrxa (iwrfectio et eMimcltiis I«rfectlonls), non couvenlunt in atiqunl unnm nini pcr aiiquntn cauanm' adnuantem in.sa (I". q. ri, u. 7), et ln ultiinii nnnl^i wtr onusnm simplicls.slmum, qtua ent ijmnni cssc suuslHteus el bonum. Sie nietapnrxlce et rigorose in-

IBUiSllWl qnotl o tnagi* et inltiu» dictintur (lc MUMfl* sceunilmn quoil aniiroplnquant 'liversmwMlc ad allautd qiitid maHmc cst », qoia multitnilo suiiponlt unl- Uitent et composltlo slmpllcltateni, usque <1um perveninmuH n(l summnm 1'lenlltntem, in qn» purlsslme verliiejitur priuclpltuu Identitatls ve! eontradictionls : « Ero snm qpj «um » (cf. opun nostnun: Dictf. ffOH cj-islcitee et m natMTe, P. I, c. III, 39". «I.

In hac probutlone nullum est perienlum ontoioelsmi, qnifl nullo moilo tllclmus quod eswntln Pei lmmedlnte sliecliieet intellectum uominis. Objeettun enini Inteilectus est ens, et non est Ipse Ileus lmmeillate eognltus.

Nec proinde est perlcnlum ontoloBlsmi ia nostra iirobatione exlstoutiip suuiml Bonl, quie num- evolvit psycbologlce quurtani viam S. TUonue. Hin- autem stntlm videbinras.

iie sruMO im>no

Uinor prius ennntiatnv in articnlo, ut stepc, est eridcns et in nrticulo probutur pep absurduni, Kllioet ulio(|uin beatiludo non csaet ultimns liniK si ndhuc restaret nli(|iiid appetcndnm : quamvis possit essc ouiedaiu beivtitudo aecidentalis superaddita. v.g. glorla covporis ; sed cst solum effectns beatitudiuis esscntialis animte.

Slnjor, probntnr: Oijectum valuittatts c»f bontim mthtntale, sicnt objcctum intellectns est verum uuiversale. .Ifgui oonrim univerxate non invenUur nisi in Deo; uam omnis crvaturn hatiet bouitatem nnfticipatiun. Ergo voluulas in solo Deo qnietatur; BCilicet beatitudo liomiuis in solo Deo cousistit ntpote solns Deus est bonum uuiversale, capas satiaudi totaJiter voluntatem. Sic Deus disit Moysi : « Ego ostendam omne bouum tilii ». Bxott., xxxrn, 19.

Ui hoc non esset, talsnm esset principium Hualitatis: tlesiderhtm natnralc nequit c*«c inane. et hlc non agitor de desidcrio eonditjonajl et iueflicaci, scd de dcsiderio snmmi Boni sine quo beatitudo ctiam OStcraiis esset impossibUis, nt melius iufra dicetur.

Ex hoc articulo melios apparet veritas interpretationis thomistartim jam expouitffi cum Ojetano in art. pnecedeuti. Scillcet quando dicitnr quod objectnm voluntatis est bonum universnle, non agitur proprie de bono nniversali solum in prtBtitOondO, scilicet sub statn abstractiouis, quia voluutos tendit ad bonum quod est in rebus, et iu rebns nou est snb stutu abslractionis; nec primario agitur de bouo univci-sali iii emtendo sen totali, quod est Ilens; uam Deus non speeiAeat immediatc nec intellectum nostruni, nec voluntatem : sed agitnr tte bonu non etmtracto ad tate vel tale bonum: ct sic non invenitnr realiter nixi in Summo Bonu, seilicet in Ileo.

8ic solvitur hiec objectio contia hnnc rationcni : Objectum voluntatis cst bouum univevsiile in pra?dicnndo. Atqnl Deus non est bonum univcrsalc in prwdicando, setl in esseudo. Ei-go Deus non est objectum voluutatis, eam satinns.

llespondetur: DistiiiKtio majoiem : Objectuin voluntatis esthouum nniversale iu pitEdicando, tmb statu nbstractionis. nego: cst honum universale iti re, eeu non coorctatum, concedo. Concedo minorem. Pariter distinguo conclusiouem : Deus non est objectnm sations voluntotem, si voluntas tenderet ad bonum sub statu abslraetionis, concedo; «i roluntas tendit nd bontnn ut est in rcbus, nego. Cf. de Veritate, q. 22, a. 7 : « Homo uaturalitcr appetit sc esse completuin in honitate » '.

1 Cfr. Cnjetanum ln lam. q. RO, a. 2, n. 14. — Ad ostcudendum quod nppetltus sensitivus et iuteliectivus sunt diverse potentiH1 Cajetnnns notut quod distingnendnm est . inter rertsOiuia ullcujus actus et rattmem termhiaiitll: v.g. etun appetlmus sanarl, termlnns est res appetita. selllcet corpus snuum. rntlo vero terminundi upiietitum est eanilatia iHiutlan».

Termiitus potest esse quld tringutare, boc bonum blc et mmc existcns : rntlo lermiiiiiiwij iiotest esse unlversaUe, scllieet sub rntlonc boni. Iteui Cnjet., in J«m, q. 20, n. 2.

Insuper, ut in primo looo eltuto dicit Cojetanns : ■ Naturn allqun dupllciter dlcitur in coinmHiil, scjllcct odccrofcilifcr et nomliiaUler. 1° AderrbtalitiT qul-

I>B BBATTTtJDINE HOMINIS

Insuper nddendnm cst, quod «i in infinilum muittptioqrmtW bona /inifa unirersi et nobis praibereutur, i» /lao mttltiplicntionc indeBnita bonornm non mvcnirctttr bcatiludo nostra, quia semper hipc mnltltudo essct nctnnliter Anita saltem a parte post, et semper ei addi possct novum bonuin finitnni. Imo otinmsi hnrec multitudo esset aetualiter infinita i parte nnte et » parte post. non tamcn satiaret. appetitum nostrum, qui» multitudo ctiam actttalitcr infinita honorttm finitoritm non /aceret botttim mfinitnm, sicut multitudo actu inttuito onimaiium brutornm non faeeret unum liominem, nec infinita multitnda stnltorani fnccret unum sapicntom.

Ex hoc oritur insntisfartio ct profundum tiediuiu innndnunium qui volunt in creaturis invenire liouum perfecte complens appetitnm. Unde Augustinus dicit: « Irrequietttm est cor nostrttm, Dorainc. rfoncc reqiiicscat in te » (Confcss., I).

Solvunlur oblectiones Snnt objectiones qum jam a S. Thoma toruiulantur iuitio pitescntis articuli OCtOvi :

I' Objectio: Supremum inttmi attiugit inlimuui supremi. Atqui iminediate supra bomincm snnt augeli. Ergo bcatitudo hnminis est in cognitione et amore nngelorum.

Rcspoittletitr: Distinguo majorcm: Bnpremnm intimi attiugit infnnum suprcmi. ttt proximnm na-turam , couceilo; ut finem ttltimitin. nego. liodem moilo distiuguitur conclusio, scilicet: Beatttndo ho minLs cst in cognitione ct amore angelorum, «i beaiittido esset conse fOutio alteritts sccnndtiin proximitatem natum, epncedn; si beatitutlo est eonsecutio finis ttltimi, uego. Ttn Cajetauus iu finc ort. septimi.

Ratio cst quia volunlns hominis, sicnt voluutns angeli, speeilicatur a bono uuivcrsali, Bcilicet a bono snb ratione nnivcrsali boni. seu non contracto ad tnle vel tale bouum. Sed bonum nniversale nonnisi in summo Bouo scu in Deo realiter invenitur. Proinde visio. ctiom intuitiva natuni' nugeliea* ctiam supremae, nullo modo potcst sntinre opiietitum uostrum: niim subito intelligeutia nostra viileref. hoc bonum, scilicet uaturum nngelicara clare visnm, esse bonum iinitnni, participatuui ct iileo stntim surgerct desiderinm boni supremi non coarctati.

deiu, ut emn dtpltnr quod color lii eoiuiuuni est objecruni vlsus. Nou enim color commuiiis uut unlversulis sed color oomnuunUvr et univorsaliter esl ob.1ectuui vlsus... 2° ffnmtnoHlwf autem, cuui dlcilur quud eolor In couimuul intellifijtur (8le solo intellcctu attinizitnr) ».

Hls isisltis constdcnmduni est ouod etsi rtilttntas respiclnt bomun nbsolute bonum, unlversaliter boniuu, etsl ulbii aiaietat nlpl sub ratiooe formall Imni. «oii tamen ttiipelit hoititin in iHltUU HH, seu htntum ahstracttim. sen rallonera boni. Katio est quta volantas nppctll, bomuu reale aut futuniin ; et luuoni uuiversnlc Qbatrablt ab cxlstentia Hlve actuajl, Blve futur.1 : sed. ut alt iu boc loeo Cojelauua. « aleut objeetum intellectua est venuu unlveraalc. Idest no» ciwitroctitm ad tale vel tale veruni. aed abaolate: ita objectnm voluntotls est bonum universole. idest »o« contractum nd lale vet laje bonoai, scd absoluten. Ideo est uiiiiao moilo sleat vicua qui uon fertam In ixilorcm iiii/iff^a/tm. sed cogTloscit colorem unlvrraolttcr. Cr [KjP*, q. 21), a.*6.

DB SCMMO BOKO

2- Objectio: Pars est propter totnm. Atqni homo est pars nniversi et eUam societatis. Ergo iinis sen bentiludo hominis cousistit ia uuiverso seu ctiom in societate, ad quam essentialiter ordinatur.

Respondctur: Distingno majorem : Pare est propter totum, tamauam proptcr finem saUem intermedium . ut manus propter corpus, concedo: tomouom pioplci' flncm uUimttm, nego. Transcnt minor: onin alifltiid iii homine revera cst pars univcrsi et societatis, sed niens hominl», auimo ejus immortalis, nou est pars nmverei pliysici nec societotis.

Ita, erravit Augnstus Comte qni dicit homiuem non esse propter Tleuni sed propter societatem, quia. secnnilum ipsum, nescimns an Dens csistat. et pro positivistis Deus nibil est nliud qunm societas huiuann semper scsc evolvcns.

R Thomns longius hoc. explicat II--TI". q. 182, comparaudo vitam activam et conteraplotivam. dum dicit vitom activam, quie ordiuotur ad bonnm comnmne societatis out etiom Ecclesue, ease infr» vitam contemplativom, quae immetUate ordinatnr ad Snmmum Bonum separatum, scilicet ad Denm gloriflcaudnm. Sic. ctiam II--H", q 39 a. 2. ad 2»": bonnm ecclesinsticn) unitatis c.m oppouitur ^Mbto», est minue quam bonum veritatis divintc, cui opponitnr infldelitas.

Disiiuus: transeat minor; scilicct bouio cst pars societatis et universi physiri. Ad hoc explicandnm ponitnr et eolritnr seqnens difflcultas.

Dubium : Tltrnm indlvidnnm hnmannm sit propter societatcm, an c coutr» societus sit propter individnnm.

Respondetur: Commuulsta., StnUsto respondcnt : individuum csse propter societatem. Iudividualistn: vero et libernlcs dicnnt Boctetatem esse pi*opter individuum.

Ilesponsio S. Thonuii cst medium ct colmeu intcr uc supnv commn nisnium et indivldualismum. (Cr. Tabula ourca ad verbum « fcowiim », n* 181 et 184 ; itcm II' II", q. 117, ». 1, ad Vm. q. 1"2, n, 4.

Scilicet: individuum nt cst pars societntis est, quood teujiioralia. propter eiim, seil prout in sna ouiina raUonnli inuncdiute Deo snbordinntur. superat societatem civilem et cst oims sanotorum et dotiuislious Dei. ExpUcatnr : Individuum, nt est pars soctctatis, est propter socielolem eiqne suliordinatur. sicnt manus coiTiori : sicut bonmn privatum bono communi, sic civis debet ad pntrim defensiouem sanguinem effnudere, si sit necesse. Sed ex altera portc auctoritas civilis deliet proraovere bouum commune sou pncem civitatis in ordine od vitam secnndnm virtutem et religiouem, et nltimo in ordine iul vitam tetornam.

TJnde iu rcsponsionc ad dnliium dicendum est quod id quod est inferius in bomine, scilicet caro et sangnis lin quibns conUuetur « raHo inferior » circa res humnnas seu vit» socialis activa) subordinatur societati : sed id qnod est superius in homlne, scilicet mens, seu spiritus immortulis. scllicet vita contemplotivn jam in ordine

D* BEATITITIXE HOMIXIS naturali, o ratio superior,,, est supra. societatem civilem ct imme diate ad Deuni gloriiicauduni urdiuatur.

Id autem quod est inforius in liomine vocari potest indiridmim ■ nam ind.v.duiitionis pnucipiuiu est materia qaautitate siguatn ,,„» est etiam in brntis, et id quod est snperins in liomiiie vocari potest persoiia; uam pcrsonnlifns (ratioue cnjus homo est snbjeetnm renle uitelUgens et liternmi ,, od dignitatem bominis pertinet . et non dicitur de brutis.

In Christo individmitioiiis principium est. mnteria, di.m eius pcrsonalitas est iurreata. J

SJe dici potest: imliridumn est pmpttr socictatem. sctl socictas proptcr perfetmontm prrsoiue !.

l,ouif,IelsrT'!'"""S- "*"• %• "7- "• 1 ad i<m ait: « xmrttunlibns boms debet homo semper ttbi nmgis providere ,|,.am aliis. sed iu temporolibus luudabiliter liberalis f.ic-it e converso ,,. Item docet iden, B Doctor. TIMI- q. m, a. i, q„o,l virginitas «cdtentha est luiitnninun, qui. bonum divimuu est ,,otius bouo humuno et lionum anime bono corporis, ei bonum vitaj contemplativae bono v.tne oct.vne. Ib.d., ad 3"nydiciti.r quod bonum privatum spiritvnlc est 8upm bonmn commmte chile.

Proptcr eaudem rotioueiu S. Thomas tenet qnod sccrcla cordiitm nou siint. pnrtes univend, ideoque nou cognoscuntur nnturoliter ob luigeiis, quia sunt nctus mere iramnnentes, qui nnllam counexionem Unbent cum |,artibus universi, neque cuiu ani.ua in q„a suut i.niu l.bcra sunt : I", q. 57, a. 1.

• Ohjeetio: Beotitudo quietot, sed nou excedit noturale desidenum et capiicita.tei„ liominis. Atqui bomo uon est cnpax boui increoti, seu eseedentis limites totins uatnra». Ergo beatitudo lu, minis non est ui bono increato.

Respondetitr: trauscot mnjor, quin. bentitudo supernotuialis quodnmmodo suiierat naturale desideriu.u, „t iufra dicetnr. Dfattagno iwnoreui: Bomo non e»t oapa* boni inereati. ut rei ititrinseetr, roncedo; ut objccti. uego. l'ossumns euim joni in ordiue nnturali Deum, ut iiuctorein uatiine, ex creaturis cognoscere ct super onmia diligoro. la hoc esset, beatitudo rtatoralto, infra vlsionem Dei intuitivum oub supernnturalis est, ut dicetur in sequeuti quiestioui.

AImt ohjcctioncs iuveuinntur apud Billuart: Objicitur enim : Appetltus hominis est fluitns. Ergo potest satiari bono Bntto.

t n ^lirJL B'.'^?;V"M'.°- P" Leto1" * p»'"»"P*'e sodatr. Pnri*. 1M1. n„n * 2 ' et £""«*« * '>/. eathol.. art. Democratlo, eoL 283. - " vxpUcnvtaUH reeentor In porlodico Dooror Oomfmlt (Aeto Ac- nocto» d* I Etvt „ la mrteotton de la Kr,onc humoinr.

lnrtliM,!,, dlC" bene: "Tonte iwsonue homalne est un lndlvdu: mals Unt

SaS^^JS, ?2 nf,r*"ul» <P" «■ na *X">i et II no tooc pas traltor ium, «.ntra rommunlsnium, uui negot dlsnltntem porsonic humnn»..

t,F SfMMO DONO

Rcspondetur: Appetitus hominis est iinitua in esecndo, concedo; in opi»ytcndo, uego.

Explicntur: Ap|ietitus iiomims est intentioualiter inflnitus syncategorcinntice pront semper oliquod uovum bouum op|M»tere potest. lmo nullo modo coarctatur ; ncqne repleretur ninltitudine BCta&litor inlinita bonornn. iinitorum. Unde non sotiotur nisi bono intinito.

j* ln.*1tnitin: Sed beiititudo subjectiva est flnita. Quare crgo non snfllccret beatitudo objectiva tiuita, seu bonum fluitum.

Rexpoiidetur: Beatitudo subjectiva est tinito, i.t actu-i clicitit*. coucedo: rnt circa objcctmn finittim, nego.

2" Jnstantia: Sed tunc homo appeteret cognoscero Deum n.odo inliuito.

Rexpoiidrtur: Negotiir assertum, quio ai>|iaret imponsibilc quod iutellcctns creatus cognoscat Deum infinitum q.iautum coguosclbilis cst. scilicet modo infinito.

Instantio: Salteui beatus inferior appcterct cognoscce Deum intxlo altiori. sicut beati supcriores.

Rexpondrtur: Beatus iufeiior nppeteret cognoscere Deum luodo altiori. „i non etieet recttts, coucedo; xi eitt reetun. uego; uam beatus etinm infcrior hohet id quod ei debetur secnndum sun meritfl.. Sic qui minus esurit, miuiis manducat, et taineii satiotur, sicut ille qui plus esurit et plus manducat.

Itistontia: Qui possidet Denm, adhuc nlia desidemt. scilicet gloriiicationem corporie, salutem parentum, qiiasdam ulteriores cognitiones. Ergo Deus nou est objectum plene satians.

Resptindctur: (iui possidet Deum aiHinc alia desiderat ponxidenda vi ipskls pqsaeseionis Dci, ut ejus exteusio, concedo; sccus, ncgo. Eodem modo distinguo concliisionem : Deus uon est objectum plcue satiuns, formalitcr ct intensire, nego; materialitcr ct cxtenxicc, tran seat. — Ha*c distiiictio melior est qoiim dist.nctio datu. a Billuart.

Explicatxir : Formaliter et intensive Dcns pleuc satiat appetitiini, quia est bonnin infinite perfectum, et cmineutiori modo eontinet perfectiiinein bonornm finitornm, Sed materioliter et extenuive Dons uou pleae sotiat nisi dum confert appeudices beatitudiuis ut v.g. glorificntionem corporis, quam beatus desidcrnt solum pro tempore a beueplueito Dei pncfixo. Undo hnjc objectio solvitur per commnue effotum : CreaturiB simnl c.nm Deo suut plura entin, sed non plus entis. Id est. uon plus entis formaliter, siuipliciter et intensive, sed secundum quid seu exteusive, cum tota perfectio ereatu i*arum priecontiueatur emiuentiori modo in Deo. Et sic melins est si theologus beatificatns videot suam Theologiam iu Verbo, quam extro Verbnm.

Corollaria: Cf. TabiUmn auiram, ad verbum Boitum, n° 212 seqq., de bonis temporolibus iu com{Hiratioue cnm bouis spiritiinlibus et futuris.

riB HeATITCniNE H0MIXIS

1° Bona tcmporalis quaei nihil gon» im™.t,, r.., non debent ,u*ri nisi propter spiritual,™ '«"onuo, et

2° Exteriora bona nmt bona lnatrnmMitaH«_ eipaiiter; pro stoiris sunt unlla. ,Ust""n™tal"lw. n°» nuten, prin.

3» Bona tomporaiia non sunt piwuiin virtutum

/■«»,( eos »,lperbi„. (Cf . I--II" „ «7 . ! -l 'fa "^»^^^ raiin. 0^^^^ - amore^i?8iWHm,!rit!a'iaJ!0n "**? infectnn, amore sensibUinni, prawcrtun venercornm. Cf. IP-II» q "0 a -I

^snnt simn, pTenepoS^non^n^r,^

«d eandem ventatcra, virtutem. enndem Deum. Materin ^riTdiriS?' soiutionu, quiestiouis socialis secnndun, Augnstinum.

APPENDIW

DE SUMMO BONO APUD PLATONEM ET ARISTOTELEM.

invenmifannd1 'rST" ~~ "^™ C°ndnsio Qe Snnu»° Bm"> desTnZ D" J , nem. ln.Di",0g° <*» titnlus «OowMlH»» sen ae amorc, cnp. 29 (edit. llenriel Stcphani. pajr. 211)

lec.i™mb°n„Ii!!aJOKO .dret •P,at° 0nod ««»°a»»> ascendentem dianorum colorn m P°'^ ,',';Un0 amare P^^-itndinem eorponun, »■ mani ie^n^! ""-^ ascende"', «* *»• «taor corporU bu-

Mcbritud^nfn a" "n,nia' » ?»• c°T»s aecipit motnn, et ritam, oportet c raswl „ '"' ge.re' Cum auteD1 nl» «nimae dfenitas ceDHfs ,„ZP.nP<''1U'i5 ac«°nib»8- ')»* fuunantur in optimis prae- «tiones 7J±ZT A0etriuae- '<uib"s »»■»»

Krf n tTo J?^ bUtein "a,,,m «"**Mmnn dependet ab exiinia.

pufectione suprcm» scientte cujus objectum est ip,„m Pulvhrum

L>B SDMMO ItONO et Bonum in ze xuhsigtciw. Et Plato in tine hnjus aseensionis ait: « Qnanta felicitas esset, quam felix illnd speetuculuin fore putamus si oui contUjerit ut ipsum Pulckrum intucatur, sincerum. perfeetuni, purum, simplex, uon humanis earuibus, coloribus, uou uliis mortalibus nugis contaauinatum, 8ed ipaum uniformc pulchrum illcinum inspiciat... Nonue cogitas (juod ille... verns virtntes pariat... Dex> amicurt efficietur, et ei qnie alius lioiuinum, is maxime immortnJis existet i) <Cfr. opus nostrum Dc Rcvclationc, vol. I, p. 393, et 4' riiitio p. 3l!7 ; item ArAitcxiNB, Uistorm PhilosophUr, I, 22ti-i!27j.

Propterea Plato, post Socratem, rejicit utilitarismum Hophisln ruui, tenet beatitudinem non consistere principnliter in voluptate seusiblli, qunmvis delectatioucs uaturales, pi-fesei-tim superiores, non excludantur a beatttudioe. Tenet insnper qnod beatitmlo obji^etiva eat summum bonum, seu Deus. qui pcrfecte sntiat nspirationes auima?. Ad consequendum nutem Denm retpiiritur ut homo, inquaDtmn Ueri possit, ei similis reddatur: debet essc imitatio Dei, Auotwat; ©£(p, "t dioebant Pythagorici, per exercitium virtutte. et aupra virtutes morales, qua; sunt temperantia, fortitudo, justitta, prudeutia, est sapieotia cujus principalis actus est contemplatio ideas Boni: cf. de RcpuH., X, 6X8; Thcaetet, 176; Phaedo, C2.

Insupcr Plato affirmat immortalitatera animic, pront iutellectus noster jam eognoseit universnle et spiiatuale (cf . Plncdo, 66, 93, 9!) ; de Republ., X, 608) ; et jnxta ipsum, post mortem anima? bon* praemia et boua aesequentur, et deorum consortio fruentur; mahe vero animn; pn?nis et snppliciis crnciabuutur. Quce vero uondum bonae, nec tamen irrepunibilher mahe, per metempsychosim in novo rorpore novam vita probatiouem subire debent. Et in hoc Plnto non propooit doctrinam sibi certani, sed nd mytlioK traditionnles confngit. Quandoqne etiam satis aperte loquitnr de «ternitate pa?nnrum sieut et pnemiorum. Aliis locis videtur dicere quod pnmBB aniniie in tine ad beatitudinem pervenicnt.

Judieium de hac ethiea — Plato fncilius quam alii philosophi peiTeuit ad has altissimas conceptiones, nou solum propter altitndinem sui ingeuii, scd etiam quodammodo propter duos ejus errorcs, seu duas exaggeratinues suas pliilosophiic, sciiicet: primo Plato admittebat realismum ab»olutum; sic aliqnateuns confundebnt ens univcrsale in pnedieando cum ente divino, et bonum universale in pra?dicando cum Snmmo Bono, ac si Deus spccificarct immediate voluntntcra nostram ; quod quidem duceret ad pnntlieismum. Secundo P\aUt posuit i» homiiw duali-ttmum exaf/gcratum inter animam et corpus: anima euira, juxta ipsum, non est connaturalitcr corpori unita tam quam ejus forma snbstnntialis. Sic facile perdncitur ad conceptiouem immortalitatis auimaj et viUe futurnc. Scd tnnc, in hac conceptione, hnmanum compositum est aiiquid quod in auimue detrimeutum cedit. Hoc autem admitti nequit; uam corpns debet esse propter nnimam eique essentialiter utile esse dcbet, ct non aggravat eum nisi accidontaliter, cf. P, q. 76, a. 5.

Nunc, retinendum est- quod Plato clare |>osuit i'a DffO conttistcre m Hbtxmmofi BOKorti bcotitudincm homini* objcvtiram, scUieet in Dca auctare natuiur (non iu Deo auctore pratia*. de quo loqui nou potenit). ct proptcr rcalinmum abnolutnm ac intnitionifiiuum mti* farilitcr nperabat co ijnitioncm non SOlum abslractivam. •■*('(/ guani intuitieam Dei auctorin tiaturar.

De ■uprama norma moralftntin, scilicet de lege mterna. expreeee OOO loqnitur; sed ex totu- eju.s pliilosophia patet ultlinaui morulitntis ivgulam etiaiu pro Platoue esse Deuiu, qui totum uuiversum cnusti tuit ejusqut* legcs stabilivit )cf. Maiico.ve, Hintoria Phil., I, p. 328).

Socrates etiarn loquebatur contra sophistas <lc lctjibux non xcrip Iim, vtfiic: iYparpo:, qitnrum violntor puniri dehet.

2. Apud ArlBtotelom. — Quid iiirruiiitur apud Arixtotetem circa beatitudincm objrctivam:

Ethica pro Arislotele est scientia de nctibus humauis secuudum rc^uliini moniin. seu Kccuudum rcctam nitioueni. quu* ad debitum lincm "idiiiul aclivitatem nnstiiini.

Inftio Kthiiyr ad Nicomachum, 1. I, c. 2, OKtenditur quod secun duiu oniues philosophos homo nutiiraliter dcsiderat esse lientus. Ad hoc tendit, scilicet ad fellcitatem, tamqiiam ad ultimum lincm. Sed, ul ihiil., c. 3 expouitur, quidiim philosophi hauc felicitatcm consti tiiunt iu voluptate. nlii in divitiis, alii in potestatc. nlii iu virtute. alii ut Plato in conteiuplutioue veritatis et Hummi Iloni. Cnde ne cessc cst slntucre nliquem tinem uJtimum in eonereto, a<I qucm obtinenduni homo in uctibus suis juj^iter teudut, Aristoteles autem ibid, c. 5, rcjieit pnedictns opiniones philnsophoruin, exceptn ultima. Hujus ratio exponitur iu FAhica, 1. I, cc. 5, B, 7. Quia beatitudn objectiva debet cskc bonum pcrfcctum . iu quo homo perfecte quiescut. seu id ad qiiod natura liumana ordinatur. Atqui hoiim. niitura «ua rationali. est orilitiatus ad cognitioncm et rontenipbitinuem veritatis; per bOG enini siiperat aiiimnliu bruta. Enjo supremum homiuis l>onum coiiKiKti iu contcinplatioue veritntis, pnecipne in contcmplatioue Def, ex qtiu sequilur iiiapiiiui gaudlum (ef. Ethica, 1. I. cc. C, 7).

Virtutes niitem monileK qiiibiiK regulnntur pasKinncs et rela tinncs intcr homincK ud hanc roiitemplationem disponunt, sicnt etium disponunt ad ipsnin. cpiamviK imtgis i-emote, vnletudo corjmriK et hona extema nd Kiistenlntiimem necesKaria; sic et ista |>ertinent ad beatitudinem. sed serundurin tantum.

In I. X RtlNt-ir, c. 7 (lect. II, S. Thoma*) Aristoteles trartat de vita contemplativa, quu* supernt vitam voluptuosam et vitani civilem sen activam Bccundum virtutes poiitiras. Et dloit quod in hnc vita contemplativa est beatitudo, f6Boxuovta, quie delM't e«Ke optima 000 ratio xupremir facultatix, scilicet iutellif^entiu>, circu optimum objectum, gcilicet circa Summum Iloniim. iIo?c openitio, Inquit, p<> test ckkc magb continua quam opeintiniiea exlcrnic. et parit BWgnnni Kaudiiim piirnni, sceurum, stahile. Hiuc vita contemplativa sibimc tipsi suflicit : nam etiam in Holitudine nbKoluta sapiens potest contemplationi vacan*: qiiod non veriticatur de vita activa seu civili. Demnm ruutcmplutio Hiimime veritatis nd nihll aliud ordinntur:

DE SI<MMO BONO

dum e coutra vita activa arl aliqnid cxtcrnum ordiuatur, v.g, ad Ititcem in civitate Btatueudam. Sic, ait Aristoteles, vita contempla tlva cst quodammodo supra humaua, quasl divina, quia inteJlectn* (vot>;)( I» uobis «rt quid dirinnm (Oiiov). Conclndlt Igltur Aristo t^les iu Kthwa-, 1. X, c. 7: « Non o(>ortet, ut quidam dicunt. honiincm hnnu>na tantum snj>ere ct mortalis mortalia; quia potiiis sumina ,,pe niteudum est, quantum pcrmittit liuinaiia conditio, ut Moundttin partcm melhrrm aniunr rimnuw. Haic enim, etsi niole exigua est, faciiltate tameu et honore longissime cudcris pnrtibus antecellit. Imo vem, Ut videtur. imntiquiitque nontrum ent pwnertiin id quod cnt pcr intrllectum, qui in iioWk est jiui-k principalis et nielior... Ergo hoinini etiam ea vitn. qine sectiudum meutem habetur. optinia est et Jnonndlssimu. Siqnidem luec pars maxime homo i*st. Haec ijjitur vita esl etinm lieiuissiuia ».

Hic textus Aristotelis citari delwt coutrn historicos <pii post averi-oistus dicuut quod iteoundum Aristotelem iutellectus mm solum eat sepnnitUK a materin, scd est etiam sepumlus ab auima liumaiia individuaii. qiia? proinde nun cssct iuimortnlis. wd parth-ipnivt Kolum Intelloctionl per tucomprehensibHem luiionem transeuutem •iiih intel lectu Nt|iiimto.

In hoc c. 7, I. X Ethivw Aristoteles refutat Simonidem qui dicebaj ojKirten' hominem humuna sapere. et mortnlcm niortalia. Coutru ipsum Aristoteles dicit quod hmno drbet #c ad immortalia ct dirina trahrrc quantum potest. Et in 1. I de Partibu* aniinalium dicit quisl quamns parnm sit id quod de Kubstantiis su|M»riorihus percipimus, Uinen id modicum est magis amatnm et derideratnm omni eogni^Eone qimm de substaiitiis inferioribua liabemiis. Item Arist. rfc Vtrlo et mundo, 1. II, c. 12. Hoc. citatur a rt. Tlumia in Contr. Cent., I. c. 5.

J udioutm de hac Bthica fundamrntali AriMtotelitt — Mmiifestuiii est qnod nnirmiitioncs Aristotelis de line ultimo et de lieatitudiue objectiva omnino veritati coucordaut, et proptorea assumptae siint a K. Thoma, qui lucc omnia trnnsjMisuit iu ordine supernatum V. .

Hed ArisKtteles quasi nihil dicit de bentitudine alterius vias; loquitur pnenertim de bcatitiidinc qua? haheri potest in hac vitu. Cum juxtu ipKiim anima intollectivn sit forma siihstantinli.s corporis, aou facile intelli^it quinnm potest esst* status aninne scparuta* a tu>rpore, et ipiomodo anima scparnta possit intelliKere stne conrersione ad phnntnsmatu. l*ndc de his n-hus niiscoudltis fere nihil dicit. Non hahet eonsuetudinem recurrendi ad mythoe, ut Plato. seti |sitins tacet; non tamen ncKut.

Deui.pi»' qmcstio de rejrula suprema moralitatis ab Aristolelc fere omnino pnetermittitur, ut notat Maiicoxe. op, cit.r I, p. 260. Sratuit sane jiistum. cui opponitur injustum, csse aliquid natunilc et ohjcctivum (cf. Ethic. ad Xu, V, 10, IIM, h, 18); attamen uon explicit^ uNtcndit i|iia"iiam est BUprema regula momlitatis actiium humanorum, sicut uon penonit ad explieitam notionem Cn*atiouis.

Non obstantihiiK his ha?mtationihus Aristotelis, In eo apparent. flicut opud Socratem et Platonem. Unem essentiales naturalis ethica» tratiitinnalis.

PROBATURNE EXISTENTIA SUMM, BONI EX NATURAL. OESIDERIO EJUS.

«nmoOo proponcnda mt Aodfe fcw prohatio ezistmtia, Dei. Cf. opus nontrum, Dieu, p. 302 sq in aliquid unum. «cllioet in bonilatJ ,li , ™ m'U conrei'i"'>t nniiteni ipsa (I- o 1 .. 71 L,?U',ate' ",SI «J"iuam cwigum Bdu-

«.» 2! V"""""'° proponmtla cit h,rc demonxtratio > _ H,w ,i„mn„ bonum uSto f^SodS^SS. mTSSS! "b,°W«'to l»""il„.ll„ls mut, s

Ua tamm S£u . i^finZi. ' lBta """""'■ AtQU' adtK rolu°- lunu,» hunuuu, «IanS2Thm?«SSh^fc: ?rubalur ?»«! » BXUUl vo-

ln «llUonlbu» i™i«X™u/?VIS, " rSTft™ 7m '"''i"°- ~m '°n""°- ~ • ^*™*11 Perfeelt fortDaimionoru «unui. ged rann-

DK SUMMO IIONO

De*idvriuin noturalc non potest esse inane, aeu tendere ad ali quid impowibtle. AUiui omneg homincs naturaliter dcsiderant bcati. tuilinem, hcii sunnnum honum infinitc perfeotum. Rrgo hoc summum bonum infinite pcrfectum esistif, et est uliquo modo iiutiiraliter ussequibile, seu cognoscibUc, diligibile, fruibile.

Sed hipc demonstratio potcst iutelligi dupliciter: I) prout dure pnemissu' sunt rertae secunduni iuductioneiu cmpiricnin tuntum; II) prout sunt inetaphysice ovidentes et eertia.

Hoc explicaudum est.

I) Diur prudictae prncmissac sunt certae sceuudum empiricatn. inductioncm. Ktcnim major induotivc constatf prout in rerum natura deKiderium nuturale uunijuam eflt inaue, seu nunquum tenditad tinem ItUM&equibileni. Per accideus quidcm, iu aliquo cnsu pnrticulari, uliqua maiita vcl aliquod nuimu) caret neeewiuriis nd vitam. sed hoo non accidit pro uliqun specie rive planturum, sive animalium, Bcillcet uuii(|u.iM|iiie speciea seni|>cr invenit id quod est sibf ntK:es.sarium ad vltam. ud propngatiouem ; v.g. ad iuclinationem ad respirationem correspoudet oer reKpirabUiB, ad indigenliam uulritionis resi>ondent aiimenta appropriata ; aoimal indigens herba, ut bOB, invenit lierbnm; auinial indigens carne, ut leo, inrenlt cnmein : ut dicit CbristUK upud Mattu., vi, '2ii: n Kespicite volatilia cifU, quoniam uon sernnt, ne*|ue met.nnt. neqne congregant in horrcn, et Pater vester ccelestis pa«cit Ula it. Dieamus solum, ad probandum Dei existentiiuu : o et inveuiunt alimentuin n. Iteui dicitnr : « Vulpes foveas halient ct voluci-es CCUi nldoen (MATrn., vm, 20), <« Etenim pnsser invenit sibi domiim et turtnr nidum sibi ubi ponat paUofl kuos b. (Ps., lsxxiu, v. 4 - Unde in .Tob, xxxviii, 41: d (Juis pneparat corvo escnni sunm? », et « Qui dat jumentis escam ipsorum et pullis corvorum invocantibus eum »>. (/*#., cxlvi, fl).

Vndc major est indiictivc certa nu(i'<|iuim revelatione confirmetnr, et etiam untequiiin probetur Uci existeutia.

Paritcr minor; num secundnm experientlaxD comuiunem bomi num, quamviH carnaliB houio absorbeator in suis voluplatibus, nulluni bonum Qnitnm satiure potesl cor hominia; non rohiptas scnsunlis. restat cnim aliquid desideruudum, et in ipsa voluptate invenitur taedinm ; non divitUv, etiom in iiUs est tristitia; non honores et p<itestns, in UUs etiam est ta^dinm ; non svicntiir, qnin nostra cognitio reniauet sempor limitata; non amicitia, qnift rnro profundissimu est. et talis non e«t nisi desuper veniat. Quid igitur dicendum? Responileudum est ciuu Augustiuo in Confess., 1. 1, c. 1: « Feoisti nos. Dominc, a>f te et irrcouictum cst oor nostrum. donco rcquisoat in fc»; seilicet net tmn<m difllcaltu <iuoad ulluaam DUtom; Sl bonum Inllultum noa t*»t Impowlbllo, rovern exlstlt. H«m.' |>rol»atur nlmls raednte • boc <iu<nl vx uxlnlfntTB volunlatlft IhiIkHut poaltive a iiontcrlorl I mn iuflultum uon esse uBiWWlMtei

<t cnm «lt neivtworlum secuutluin •ttam dftlnllUmem, erRit e-\L«Ut. Se*l lilc n»»du« Droponendl unne pn>twtlOIWD est nlmln comiilexun. et noii wt vln norumllH usceuHlouix lutellectus notrl ad gummum Uonum.

I»K HKATITiriHSE HOMINIS per coffnitioneni saltem nnturalom Stuumi Itoui seu I>ei in spceulo erenturarum. ot pftT dUectiouem DeJ auetorem iiatnra* super omnia. Etonim aliu omniii nihl] sunt nisi « vanitas vanitalum, omuin- vanitns ot afflictio spirltiisu pneter Dei dileetionem, ut dicebat Bccle siastvs '.

Sic eonueitur argumentiim ex his dunbus pMBminU, prout sunt iuductive cert«\ 1'nboratur etiam ex bac consideratione : Si animalia escaui inveniunt, a fortiori homo debel invenire panem aninuc snae, (|uia anima altior est et plus valet ac plus indiget. 1'nde Cln-istns dieit : « Nnnne vos magis pluri.s estis illis? • (Matth., vi, 26).

1 1 1 lioc argumcntum magis rigorose propoui potost. ut fncit S. Tliomas. proui nempe dwt pnrmittaae MMi metaphi/*ice ccrlae vt eciilentes,

Major enim est quaidam forinulu principii liualitatis : Desideriiim naturalc uun polesl e&sc inain:; nam nt desiderium tendit ad bonuin reale. aoo ad conceptionem boni, et nt naturale batiet fundn meiitiim tirmum, scilicet in natura, non in plinntasin, seeus natura auimw innnia esset. Idest boc nuturale desidoriuni ncquit teudere ad aiiquid iuassequibile. FIoc est dicere quod omnc ageiiK agit propter fincm proportitmatum. HOC autem principinm, ut vidimus, est evideus, et defcnditur per absurdum : iiam si aetio ogentis «011 tendcret iid linem. seu si desiderium naturale esset iuane, esset *ine ratione exscndi. Atqni nihil est aine ratione essendi ; sed quidquid ost liabet suam rationem esncndi, sive iu se, sive iu alio, alioipiin non distiu gueretur n- nibilo. Vnde debct e##e ratio quare agcns agat ct desi dcret, et agat aut deitidcrct huc potiuK quam illud objectum.

Imn necesKitiiK CMMB HnaliK niu;H» apparet quaudo agitur de aliquo entc intculionali, seu relntivo, ut desiderium, cujus tota na tuiii est ad aliud tendcre. Sic manifesl um et evidens est quod visiis est ad visionem. auditus ud nuditiouent, intellectiiH ad mtellectionem, intellectio ad verum cognowendum. Hoc est evidens, aulequam de mouKti-etur existentia Dei. secus esset. circulus vitionus eartesianus. Ante demonsjnilinnem exiKteutiie Dei evideus est quod potentia visiva. vej iutellectiva, vel volitivn OOD est a casii, qiiia est nimplex, duiu id qnod est n cnsu est unio j>er jiccidens duoruiu fortuite oecurrentium. Uem antequam probetur Dei existentiu certi sunnis de viv lore iutellectiiK noKtri prout ad ens ordinatur (cf. opus nostrum DiEr. p. 323 sqq.).

i tirrU'8iaiitca onUUHllt vantlnleni ndentlje liauiniuf. volapliitls, dlvltinriun, et Jifflrniiit Deuut koIuiii dnrv iK-utlLuOlm-m : ■ HodiIdI bono Lu iinispcctii kuo deiilt IMi» Knplentinm t>t nelemlnni ot lirtltlnm : jvccntorl nutem dcdlt tiullciliv iifni et ^Tirum Hii|H.'rfliiniii. ut nd«lnt ot conBrenot ot trndnt ol Qttl phieult Doo: »«1 et boc vanltnn et CttU nolllcltml» mentls (n. 24-251. Hoc dlcltur mltla I*«-II«>. — Insuitor Ecotciate* o^tendlt, c. IV. (|uod homo «Ppe non j>otoet moln et lioeniiH linjunco vIIjh nurcriv : «M '"iii tfim-rv juitlcantlitm oxt de ProvUlciilln : o contrn o|x>rtot In mnnoa *-JnB coniniondnrt' nnlmnn nontrnn, o. V. Homo debct e»Wf vlrtun«ii.s «t bMeflOlM n tomitoro juvcutiillK. ot nd hoc non OMi^octarc soncctuiem : CC. XI, XII.

UE SllMMO RONO

Pariter evidens cst quod volunta-s est ad volitionem, volitio autem -d bonum voleudum et eoiiHequendum. Ideo dci<hium naturalc no» Intest esse inanc, seti tendere a4 aiiquid iuasscquibile et tmpossxbile, Lin tune Kimul tcudcrci ct non tcnderel ad aliquul. Aliis verbis, rVlativum est propter abKOlutu.n, in.perfectuu. propter perfectum. potentia dicitur ad actum. Ergo dcKiderium naturiile tendens atl niMi, seu sine. objeoto reaJi, est iiupossibile.

Minor pariter cst metaphyKice «oUefM; scilicet lut ostendunus sunra art. VIIlj sicut objectuin iutellectns est cus universale, seu m coarctatum ad tale vel tale eus, ita objeetum roluntutt* qua- Liuitur intellectum, est bonum unircrmlc, seilicet non cmrctatum nd tale vel taJe bonum. Kt quia bonum exiht '« rebu i/»ur prout sunl perfectffi et ap,>etibiles. bonum non coaretatum non pUui e«se dl.rat boc suu.mum bonum, iafinito perfectnm. Sic «phcatur insa- UKfacrio qu» «le facto inveuitur in possessione cujusl.bet boni flnltt.

Krco «quitur conclusio certiUidine n.eta].bysica : Brgo Kummum Bonum infmite perfeiHum vxistit, et est aliquo modo iiatu,-aUter asse-

BLlicatur sensus exactn* conciusionis. Krgo suminuu. bomim inlinite perfectum exlstit: non enim tiotest esse finia effectii* seu productUB i nobis. quia majus uou producitur a minori perfect.us ab imperfectiori. Ergo non potest esse nisi fims obtenlus. seu asse- (luendiiK. ,.

Dicitnr etiain in hue concladone quod smnniiini bnmim est aliquo morio «otnroliter aitequibile, qnia in line prouatione erirtenti» IX-i nou ujtitur, sn.lU'iu dircote. .le desiderio natnraH vulenrti Denni per MNntium, de quo iufro, wd dr deMcrio mtutaU bnUM.m* UtnUt. Hoc est nttente uotnuduni : unm, ut infrn. dteetur q. S, o. », dcsideriuui naturule vidcndi Hcuni per esseiitiom, seu beaUtualnlB aupernntnrnlis, non noU*t esse nm cowHtionaU «•( inrfflcaJ'. eoutrn. heresim Bftjl. et sic de fneto frustrnri possct; scllicet »i Den« _non elertwSet homincm n.l llncm superunturnlem. Scd es lioe aesiueno bMfflenci, nt videbimns, nuadctur possibilitas visiouis beatlfleie, seu ejns ussequibilitns eum gratuito Dei nnxilio, seilieet si Detis veht.

Hoc arguinentnm crit fortissimum prout denMerium videndi Detm rtmcntiam ost natttratr et sub boc .uqiectn non Inaue. Sed crit fortissimum nt argttmrtituitt cottrcttticntiaa . "on rrro apodictictttit. prout hoe desidcrium visi.inis beatifictt est condiUonale, sci Bael si Deua vclit n.l eiun eievare ct si gratia elcvnns uon lntnnscee repiignct.

In nostro antem nrKumenlo pra..senti agitnr de desi.lcrio naturali beatitndinis ntUuralitcr atmquiliili». quln l»"' argnmentnm fnndatur iu desJderio natnrali non conditionato et inefncaci, sed absoluto, ltno in dWKlsrio imioto qnod identiflcatur riim •>«' natura eoluntotH, tfpccifinuta a bong naircraali \ tcu nou conrc-tato ud talo vel tale bnnnm ; propter hanc iimplitudiucm univel-salem volnntatis. uullliin bouum liuitum cam satiure vcl complere potest. Sie urofundttai, coluntatt,

1 1)E BEAnTL"WNE HOMINIA

H|J i/iiani infinita, Bt hona finltS uon possunt eam allieerp et gatiore *J BnperflqJeteoug, proptere» libera est crga litec bona, qun> eam Ui'liii'e neqnennt. Huic igitur desiderio innato a quo dependet tota J jvitas voluntatis, ut vidimns, debet correspondere objectuiu plene

»luns et uatnraliter a-ssequil.ile; nlioquiu natura ipsa moveret com u 'l<entia ad aliqoi non naturalitcr assequibile, quod est impossibile •

■•• orio ageulium lunc 110» mrpondcrct ampliiis ordini finiuin. ,.' »0 hoe objectum sic summe et efflpnciter a natura nostiu deside- ,.''1111 cst Suramum Bouum prout est naturaliter coguowibile in spejj ''i seusibiliuui et naturaliier diligibile et diligendum; scilicet est

"Us auctor iiaturaj. j TJnde existeuiia Dei sic piobatur ex hoc desidcrio et npodictice. , boc sensu [lotiiit dicere pbilosophus neerlandus Hcrmsterhu jg : „ 'n seul soupir de 1'arae vers le iiieilleur et le pariait cst une d6.

H

'tistrntion [ilus que geom6trique de ]*existenee di Dieu » ; plue quaiu ""'rien, quia fundatur in principiis metapliytdcis a quibus depenrineipiii muthematica ; et insuper hiec veritas vivUlc sentitur r<*„"J,/,cr'CT''la vir,r> dununodo tamen anima nou habeat uffectnm in- J '' nm amore Toluptntum seusibilium, priesertiiu venerenrum. Sic ve- '"atur jnni quodammodo in ordiue naturali verbum Domini : «

Beati

^ '»<Io corde, quoniam ipsi Dcum vifahunt » (Mattb., v, 8); seu l, cognoseent enni esse super omnia diligendum. Hoc apparet in 'uuio Diulccticw aniorh iu Convivio a Platoue expositu», ult. cap. . tJltinio notnudum est qiiod illi qui, ut Blondcl, defendunt in ^'"ilagctica et in Theologia ualurali primatum mcthodi iinmanentiac actionit, mnltum quidem insistuut in hnnc probationem exijj^htia? Dci. Scilicet: nctio hnmnna postuiat existentinm Summi

M»i, ulioquin non iuveuit. id quod profundissiiue dcsiderat. ,1(| Sed hi pbilosophi, plns minusve seeundum nns Kantii proced^les, geueraliter plus minusve dnbitaut de valore ontoiogico et ^'bscendeutali rationig specnlntivaj; adniiltiint primntum nctionis gl( 'ationis practlea;; idenque aliquatenus dubitaut. de vaiore <uitoloprincipii linalitatis et de valore ontologico miuoris nostri urgu (1( '''ti snprn allati. Proptcren teneut qnod conclusio est solum practice ojT^O, scilicet certitinliite ohjcctire inmtfficienti, sed subjectivc suffilj( hti ad directhmem vita? moralis. Postea, juxta cos, concJnsio cou- ,,j ''latur per vitam moralcm, prout in Deo super oiuuia dileeto expe- ■^^''••utaliter inveuitur satisfactio aspirntionum nostrarum. Uude l ' Blondel deilnit veritatem uon « ad;equatio rei et intellectiis a «ed ^''Uvqnatio tnenti* ct vitaeo, prout mens judii-at secnndum esigenpinfundas vitic nostras: et criteriuin veritatis iuveuitur in plena ^^''sfactioue aspirationum qua? ad actiouem movent. Sed si dubitatur pl( *alore ontologico principii coutradictiouis, uequit flistiugui hn?c si;'l,a «^tisfnctio ab ejus apparentia, seu securitas vere fundnta a ex 'iritate aiipnrenti. Secuuduni hanc doctrinam intellectus nostor „( ''e solo ueqult tlicere utruui hiec pleua satisfactio sit realis an non, in^ffl vere res respoudeat nn uon ad ipsam voluutatis uaturam, quia S)i^'ioc systcmate intellectus ex se nequit naturam volnntatis cogno-

'•o. Unde ponere priinatum voluntatis et actiouis est velle quod

0E SUMMO BOSO ipsa vohiutas cognoscat, et transferrc characterem proprium intelli gentiw a<i nliam facultatem.

Insuper philosophi isti nequeuut bene distingnerc natiirns, n«^ proinde naturam et gratiam, sicut uec. desiderium uaturale efficax keatltudinis naturalis a desiderio naturali sed ineflicaci bi^atitndinis puperuatnnilis. Propterea non satis rccodnnt ab errorc Bnji, qui ftdjnisit naturale desiderium efficax bcatitudinis supernatnralis visionis beatilica?. Lougius hoc ostendimus in op. ilc Revelationc, 1 p. 385 sqq. et -1* ed. p. 35{» ss. Ha?u qmestio profun<ie tractata est n l'. Oardeil iu Rcrur ThomUlc. 1898, lSflft: L'Action, xex cxigcnces objectivee et ne& resxfjiircef ttuhjectireit >.

H<ec probatio existentdaj Dei Sunimi Boni debet esse evidentissinui pro augeiis. Ipsi delwnt lucidissiiue videre qiiod amiifitudo illi mitata- voluntatig humana* et angelica?. ejusque dewiderium nntnrale summi Itoni cxsent rmpossihiliti si summum Bouum non existeret. Enttet cnim con tradictio pxycholoffica desiderii untnralis aiicujns boni impossibilis. Si jam iiiiniiuus uiotun lapidis sufflcit ad proban dam existentiam Dei primi motoris omuium corporum ; si minima visio seusitiva aut aoditio sufflcit ad probandnm existentiam Dei Supremi ordinatoris nnivcrsi, a fortiori uostriim desiderium naturale Sumiui Boni probat esistentiain Snprenii motoris spiritumn, Supremi Ordinatorie eorum, et ultimi iiuis aeu Boni infiniti. scil. cxktciitiam Dci auctoris no.«/T*r natimr, autequam sit sermo de Deo auetore gratin?.-

' M.Hurltlus Diondel etiam in ultimis operlUu» ^uis, v.g. L'Btrr «( te* vtres, 1035, p. 415, uon ;i<imittlt evkiLMiiinm necessitantcm valoris oatologlei iirliuoruiu princliilorum raUouis: a cette vnleur, Juxta ipsuni, ne s'unpo8e pas h noiw avec nne i-ertitude ^poutauenicut et lufaitiiMeoient eontroiEnnnle ». In hoc reeedlt n realisuio trnditUmall. Cf. (6W.. p. 1S. 17. 21-2T, 38 et La Pentve. 1034. t. I. p. 130, t. ii, p. m.

a Kervandn est onuiino dintinvtio «/mfwiw nrdinam sio expresaa lu Conc. Va- Uc. (Dknz., 179o>: o Prspter ea aI qnie (tn Deoi naiornlis ratlo nertln?ere potest. eredenda nobls proiionuntur mi/tterla tn Deo abseondlta. qua nM rcrelato W*"n*i innotescerv non possunt o. — Qnldam coutru. hoc objlelont : Sed Dens eat suupHcieslmus. — Respondetur: Deus est suupiiclBsuonn ut est ent. eoncedo; sed ut objectum cst, diversunode est objeetum Uieodieea;. objectam fldel lnfusie, et objectum vlalouls beatincw.

' — Ouunoor-UGtWGfi - Df BeMiluaine.

QU2ESTI0 III. QUID SIT BEATITUDO

Stalus et Divlslo quiestionls. — Rie agitm- de bcatitudine formaJi MH subiectiva. «ojlioet de possessione summi boni.

Qiueetio oontinet octo articulos in duas partes distiilmto* : 1" Pftns Cst generalis (a. 1 et. 2), iu OOa i|Ua-ritur nn beatiliido mt diiid oreatnm ct sit oiieratio quBdam ; 2" Pars magis parttaUarfs (a 3-8) in qna niuerftnr utram lieatitudo sit operatfo parlis HUitMI an parUsintellectivae; ntrnm voluutalis, an intellectns ; utrom lutellectus practici nn speculativi ; et quidem ntrnm sit operatio intel- Jestna circa. scientias. an circa augelos. an circa Deum.

Antc explicatiouem nrticul.irum notuudie sont divcrsaj senteutiae theologoruni de essentia beatitudinis formftlis seu subjective Mffitderata;.

DIVEBS/E SENTENTIAE THEOLOCORUM DE ESSENTI A BEATITUDINIS FORMALIS.

Variie theologornm sententiai circa problema de esscntia bentitudinis formoiis sic scbemntice espimi possnnt:

»11 Honrico (iondnvensl. « In n»n,ortan revoo-at doctrlnam Fetx, i§ \ i \ lx,wl«mli sooun.luni .a.rlta» ost qnfci in.Toatum, selllccl

] ) Ik-ns bnbitnus in nobls.'

II ) I i i„ MtBnrttM Dci taortolo. ..061« commumccla pcr nclloncm f! ' I ' milliccm n noWs elWtom. Sio olim Mnillstor Bonn- epol. «

■ 6 , quslnmi Cnrmelitaul cnlcooli ln Belglo.

. Si .,ul.lnm rn.rsti.-i. «rfbOdML v,S. Tnnlor, nllqunD.l" <^S,*^2L2mf In hnc vl n nnlo mvstta. nclnnlls tlt non solnm por oontomp nt,onom * ■n-lllcM l«-r nnemSnM, s«l niosi< rn.llcnlllor .n fnrnlo nnlll». son ln ■£•>«" «Sn^ninuv „„.,,, Dous nUMur In 0,.; fortc lomo g

Sffl sgg ^ShSSSSSS

,„,,. ,«.,.»1 rof»i.l.il«'i» W«H pcrtcctc uaplcrc .. slc profnn.lltas nostno vo- '""EtninVSlwnnn; ost nnod „mm» e. nngolns non .-«.ont m.olliBoro fflB^rlSnStS, O&eMm vollo UW l*r volooUt™,. sl.-.UstlnRunntur

QI'II> SIT BBATTTLDO pobmalis

[ ia habitu 'tnflcnnlc rnscntiam anima et iKTueleute poteutlun superioivs, — Ltoc tribuitur S. lionaveutanp ln IV Senc, dist. 4i>. a- 1, q. 1, n. 6-

' in irtsionr bealiflca ,>nxcntia Dd, dlue «peclo impmSB et expivsau. I — jt. Tliouiu», tiKiminti»' et ulll wuiinaniter, irt S. E. BelluruU-

I nus, Becanui!, ViirHiuev, Tostatas etc.

1 dt beatiflco nmorr amirftioe qno l-ejiti tllllpnni Lk-uiu [iliw yusm I selpsoB, — Sc-otus.

, \ in fruUUionc. J in vitionc simul ct nmorc ex ■'-;■,<■. — Ita plareis ex Socletiito (le»m, 1 qul, ut Molina, Suiirwt, voluilt nulre S, Tiioiuun» el 8flQtnm«

1 vel medlam vinm luveulre lnter i Ad gaod dleeuduui etl.

quod en qoie Iiabeut M <T'/nij Huut coordlnnta: atqul omuls coordinntio eupiHinlt tiubordluutioneiii per respeetum Jid prluclpinm ordinir,: ergo visio et uuior Kubordluuri debeut et uon ^ \ nolumra«Kl<v eoordinurl.

SnppouiuiUr> ea qua11- dicta, suut in 1*. q. 12; «cilicet quod iutellcctnis creatiis. adjututi lumiuc glorue, potcst videre eesentiani Dei imiuedinte, slue si»ecio impressa et exprossa. Ipsa enini Dei esseutia, quse cKt ih seipsa iiit^lligibili» et iutellecta, eeu ipeum iutelligere sulisiwteurf, non potest videri sicuti est per specieui cre&tam et iiuitam, eed ipsa gerit vices speciei impressa? et expreseo?. non nt informanB, sed ut tcrminans iutellcctinu nostruui seu visionem nostram vitalem. Delinivit Bcncdictns XII: auimas sanctorum u videre diviuam essentiam visione intuitiva et etiam faciaii, nnlla mediaDte ereatnn in ratione objecti visi se habente, sed divina essentia imniediate se uude, clare et aperte eis osteudente » (Dbnziko, 530).

Abt, I. — UTRUM BEATITUDO (FORMALIS) SIT ALIQUID CREATUM.

In hoe articnlo Thomas distinguit beatitndincm eubjectivam ab objectiva, et probat quod beatitudo snbjectiva est qnid crejitum.

Scilicet: Beatitudo objectiva eet r«ummum bonum increatum, seu Deos. ut jam probatnm est art. 8 pnecedentis qua^Btionis; 6eatituitu zuhjcctica est iwieptio vel fruitio snmmi boni : sic e*t aliqnid creatum: ent enim aliquid javtum {ut dicitur in argumcnto « sed contra»| pttmt Deus uoh beatos Jacit. Nullum autem fnctum est Increatnm.

a Deo, qui mfVS r3, ma artuniitnn ultuna. sell. suum esse, stram InteiliBere ■ aum velle. E contario uullu subslantla ereata cst nuam ese (eed eolum habct M'' """a vet riiimu tutelllKere, nolla c>t numu velle.

!ir"batam cst ln I» Parte, q. 54, u. 1, 2. 3, ex prludpiis circn potenUam it «ctuui : qicc prmcipia. ut ibl exidlcuiur, punt jm-p «e nota pro Mpientibue.

aiystlcl orUiodoxi q.ramdon.ue vldcntur uon mlmiltere bit>c principia. K con- JtM-r-' n1 oWeiMUt Clt^l^ <>»ni defendit Tuuler. bi myfilici loquuntur moao do fun.io aniuiii-. jid dwignaudnm fundum fuculiatum BUperiorum iu.i- nwicantur in eniifntin anuua1, non ioquuntttr ontologice,- gic eorum termiraKtn diffsrt a termiuologui ihcolosomm. sed est diirerentiu non iiroprie in «Wflrina twd in moda toqucmU.

LOO

M BKATITCDINE HOUIXIS

A4 iuni Iu quonaui sensu dieitur qund Dous eat Imatitudo? Dens eet beatitudo objovtiva et por essentiani : dum beatitudo nostra et subjectiva est beatitudo (>cr participatione.ni.

Ad 3^0* - Adeptio siiuuni boni potest diei tinis ultimus prout conaideratur per modum unius cum objocto possesso; si vero ab eo distingnatur. debet ad eum referri, ut scilieet anima plus diligut ipsuui Deuui quam seipsam lientum. Deus increatus magis diligen dus est qnam bonum creatum qno uuinnir Deo.

Sic jaui cunfututur opinio Magistri Bouo> Spei dicearis quod beatitudo subjeetiva est qnid iucreatuni. Sed melius coufutabitur iu artie. 2.

Akt. II. — UTRUM BEATITUOO SIT OPERATIO.

Slalus quieslionte. — Hic status apparet cx difficnltatibus propnsilis initin articuli :

1° Beatitudo est vita astema. At vita non est operatio, sed est ipaa natura viventis. Ergo beatitudo non est operatio.

2* Secundum Boetium beatitndo ost statns oinuium bouorum aggregationo perfectu». Atqui status uou nominat operatiouem. Ergo beatitudo nou est operatio.

3° Beatitndo est iu ipso beato. Atqui operatio potius est ab operante quatu in eo : v.g. transit in patiente et iilud perncit. Ergo beatitndo non est operatio.

4° Bcatitudn permouet in beato. Atqui operatio nou pormnnet, sed transit. Ergo beatitudo non est operatlo.

5° Unins hominis est una l>eatitudo. Atqui iu homine sunt plures operationes etiain superiores. v.g. iutellectio. volitio. frnitio. Ergo beatitudo non est operatio.

6° Beatitudo iueet beato absque intermptiono. Atqoi ofieratio humana sa»pe interrnmpitnr. v.g. sommo, vel aliqua alia oecupatione. Ergo bcatitudo non cst oporatio.

Responsio tamen est affirmativa.

In arg. Sed contra citatnr auctoritas Aristotelis iEthic. X. c. 7) dieentis: « Felieitas est operatio secundum virtuteni perfectam ». Aristoteles qnidem loquitui' de beatitndine naturali : sed hoe valet de beatitudine in geuere, et applfcari potest. ut videbimns, beati tudini supernatnrali. de qua Cliristus dicit apud Joan.. xvn, 3: a Bceo est cita- wterna-, ut eognoseant te, Deum verunt » : et apud Math.. v. 8: « Beati mnndo corde. qnoniam ipti Dcum, vidcbunt y>. Insupor Benedictus XII in celebri coustitutione Bencdietu* Dcus delinivit « animas sanctorum videre divinom essentiam visione intuitiva.... caqne sic visa perfnii et... ex tali visione et fruitione esse vere beatas» (Denzino., 531)). Atqni bseo vism et fruitio non cst quid incrcatnm, sed operatio creata.

QCID SIT UEATITUfcO F0RMALI8

In corpore artieuli:

Conclusio: Bcatitudo formaUt ncu subjcvtM-n hominis est opcmtio; ot boc necesse est sie eese, prohatur; Ununiquodquc iutantum perfect.uni cst inquantum est in actu. ct operatio est ultimus actufi operantis ud quem ordinuniur potcutia? et habitus.

Atqui beatitndo subjectiva hominis est ejus ultima perfectio. Ergn beatitudo ^ubjectiva homiuis cst operatio.

JJajor patut, quia poteutiiv quiB esaentialiter ad actnzn ordinatur, lunc actu est imperfecta; v.g. materia sine forma, intelligentia sine intellectioue. Insuper operatio cst ultinius operantia actus. nam nd operationein ordinontur potentia (v^;. inteUigenti») et habitiiK (v.g. sciontia vel virtusl . 1'ropterea Aristoteles et sc.holastici dic.unt: Onwix res esi propter suam opt rationem ; non qnidem, nt notat Cajctanus, in hoc sensu quod snbstantia csset fonualiter propter aliquod aceidens, scilicet operatiouem : sed in hoc sensu qnoil omnix res est propter tteipsam opcrantcm , et in linc propoeitioiie verbum « propter » desi^nat non iinem ultinmm objectivum, sed iinem ultimum subjectivum seu auo, idest possessionem rei in qua est beatitndo objectiva.

Minor est evidens es piwmissis. Of. Ethic. X ; c. 7. Ergo scquitnr conclusio.

Videamus "solutioncm objcctiouum antcquam examtnemoi opinionem Magistri Bou» ^I»ei. Ha?c solutio objectionum muituin pcrticit doctrinam nrticoli.

Objectiones j

& Objcctio; Beot-itudo est vita o?terna. Atqui vit» u?terua non est operatio. Ergo beatitudo nou est operatio.

RcKpondctur; Distiugu<> maj(trem : Bentitudo est vita anerna, frn aotu primo, nego ; in actu xccuntlo, concedo. Contnulistinguo minoi-em : Vita in actu primo non est operatio. concedo: vita in aotu secundo non est operatio, nego.

Ewplicatur : Vita in actu priiuo est ipsamet natura. viventis, seu ejns esse sftecilicum. Sic distinguitur substautia in viveutem ct non Yiventeiu. Vita iu uctu secuudo est operatto viveutis. Sic dicitur vita activu. vita couteniplativa, pront iudicantur operationes vita». In isto secundo sensu inteJliguntur verba Christi: « ffrrc eet vitawterna? ut copnoKcant te. Deum vcrum... n (Joan., svn. 3).

2* Objcrtio; Secuudum Itoetiuin beatitndo est status omnium bonorum aggregatione perfectus. Atqni status non nominat opcratiououi. Ergo bcatitudo non est operatio.

Itcfcpondetur; Ad majorem : Ha?c est ratio communis beatitnduus objeetiva?, scil. bouum perfectum, concedo : lueo est ipsa ettsentia beoiitudinis subjectivw, nego.

Hoc mniiifcsniiu est cx compai-ntione beatitudinis objectiva? et subjeetiva\ Etenim debet esse ratio furmalis cur aggregatio seu «•"Offiulns oniDium boiiorum coustituat lH*atitndiuem objectivam. Hnx-

M nEATITITPINK HOMINlM ratio est minordinntio bonorum Stimino ct Primo Bono j... ■.-.>■■,,■,. TJnde defiuftio l>eutitudini.s objectiva) da-ta a Thoma, q. 2, a. 8 uielior ent qtnnn deliuilin Itootii . S. Thomas detinit lieatitudiuem objcrtiram : « Beatitudo esl bonum i-erfeetuni ipiod totitl.tor quietat appctituni ». 1'ariter iu beatitudiuc- xubjertiva debot m ratio for maiiter eam conKtituens, et luec ratio non <i»t poHHCJwio aggregationis oiuuinni lH>uoritin. sed ponsrnxio Summ4 ttoni per alti#ttimam operationem altissinia? fucultatis animte, ut iofra dicetur.

5* Objecth: Beatitudo est Iu beato. Atqui opcratio est potins ab ugente qiinm in agente. Ergo bentitudo uon Mt ofieratio.

UcsponiteUir : Concedo nmjorem. Distinguo iniuorcm : Opctutio transitiva in exteriorem inateriain cst potius ah agente quani in Utfeute, coneedo; opcratii, twf»OW<WW vnt potiug nh agente qimm in ugente, DCgD. ICodem modo distinguitur couclusio: Beutitudo nou fltft operulio transitiva, coucedo; non est operatio immaiiens, nego.

Iilxplivatur: Avtin trausiens sou trunsitiva est potius ab apmt^ quam in agente, et e«t terminative in patiente quod perlleit, Kieiit calefacere. pingere. TTnde ho>c nctio uon est perfectio ageutis, sed est ud perlieiendiun posHiiui. l»ropterea aetio trannttiva est inferior octioni immanenti, qua> est pcrfectio ipsius ugcutis.

Actio iinniiLUCiis Btt ah ugente et in agente, ttt sentire, iutelligere, velle. Sic perticit ipsum agens et potest csse ejus heutitudo subjectiva. Melior est autem pei-feetio ugeutis quuin perfectio pntieutis, quia ageus ut sie est in actu, patiens vero in poteiitin.

ISie putet, contra quosduni piwjmiitistas . quod beutltiido subjectlva nou potcst esse in nostrn. actiouc (rnnsitiva siipru res natune aut uocietateut humauaiit. 1 1 actio transltiva est valde inferior coutomplatioue iliviuorum. Propterea 8. Thonias dicet infra, 1I'-II"\ q, 182, a. 1, quod vita eontempfativa altior est ijuam aetiva: nnde dtottnr de Mnria Slagdulena. qUB tlgurat vitn.ni coiiteniplntivam : n Optimam partom eleifit, qur ium iinfcrctur ab ea n (IitTO., 42). Imo in vita inixta seu upostolica, ipsa contemplatio Dei cum amore Dei, v.g. in Ooinmunione, in celebratione Missie, altior est qiiuin prmdicn-tio, et ideo ad pradicntionciu se hnbct uou ut medium subor diuatum. sed ut causa eminens ad effectum