Sectio 9, art. 4: Utrum juerit conveniens Christum pati a gentilibux

In tribus ultimis articulis hujusce qiiiestionis 47", S. Thomas examiuat quomodo persecutores Christi fuerunt causa passionis ejus, et primo an conveniens fuerit eum pati a gentilibus.

Christus ipse anuuntiavit (Matth., xx, 19): « Filius hominis tradetur principibus sacerdotum et scribis et condemnabunt eum morte, et tradent eum gentilibus ad illudendum, et flagellandum et crucfl figendum, et tertia dies reeurget ». — Conveniens autem fuit quod in ipso modo passionis Christi sic praefiguraretur effectus ipsius. «Pas sio autem effectum salutis haburt in multis judasis qui baptizati sunt (Act. Ap., ii et iii), et, judasis praedicantibus, effectus passionisChristi transivit ad gentes. Et ideo conveniens fuit, ut Christus a judaeiR pati inciperet et postea, judaiis tradentibus, per mauus geutilium ejus passio finiretur». — Id est: mali judtei tradiderunt eum gentilibus ao" crucifigendum et deinde boni judaei conversi, pnedieando, genti libus effectus passionis transmiserunt.

Ad lura : Hoc fuit effectus orationis Christi patientis pro perse cutoribus tum judeeis, tum gentilibus.

Ad 2am : Passio Christi ex parte sua fuit sacrificium a sununu caritate oblatum, ex parte vero persecutorum fuit gravissimum pec catum.

Ad Sura: « Per Romanos, quibus judaei erant subjecti, erat ei* potestas occidendi interdicta». Hoc erat « jus giadii » (cf. Voste in Hlam p., q. 48, a, 4).

Akt. V. — Vtrum Ckristi persecutorcs eum cognoverint.

S. Thomas in hoc articulo intendit conciliare diversos textm S. Scripturae. E.v una parte Christus dixit (.loan.. xv, 24): <• Nunft

1>E CAUSA EFFICIENTE PASSIO.MS CHRISTI autem et viderunt et oderunt et me et Patrem meum » et in parabola de vinitor-ibus homicidis (Matth., xxi, 38) hi dixerunt: « Hic est haeres, venit-e occidamus eum» et additur ibid., 45: « Et cum audissent principes sacerdotum et pharisaei parabolas ejus, cognoverunt quod de ipsis dLiceret». — Ex altera parte, Christus dixit: « Pater dimitte illis, non enim sciunt quid faciunt» (Luc, xxni, 34). Item I Cor., n, 8: « Si cognovissent, numquam Dominum gloriae crucifixiesent » et Act. Ap., m, 17, Petrus dicit judaeis: « scio quia per ignorantiam fecistis, eicTit et principes vestri».

S. Th omas solvit difficultatem distiuguendo inter judaeos majores a minorious, et etiam pro majoribus distinguendo messianitatem Christi ab» ejus diviuitate. Dicit: vmajorcs seu principes sicut et d<emones comjnoverunt, ut dicitur in libro Quest. Nov. et Vet. Test., q. 66 untfer op. Aug., eum esse Christum promissum in lege: omnia enim signsi videbant in eo, quae dixerunt futura prophetas ; mysterium autem div=itiitatis ejus ignorabant; et ideo Apostolns dicit quod « si cognovissent, numquam Dominum gloriae cmcifixissent ». Sciendum tamen quod eorum ignorantia non e.os excusabat a crimine, quia erat quodammwdo affectata: videbant enim evidentia signa divinitatis ipsius, sed ex odio et invidia Christi ea pervertebant, et verbis ejus. quibus se Dei Filium fatebatur, credere noluerunt. Cf. Joan., xv,~22. ...Minores vero, id est populares, qui mysteria Scriptura? non noverant, non plene cognoverunt ipsum esse nec Christum, nec Filium Dei. LiceB enim aliqui eorum in eum crediderint, multitudo tamen non credi dit; et si aliquando dubitaverint an ipse esset Christus, propter slgnorum multitudinem et efficaciam doctrinaj, ut habetuv Joan., vn tamen poslea decepti fuerunt a suis principibus, ut eum non credejent neque Filium Dei, neque Christum... ».

Cf. Cajetanum. Hic articulus videtur esse expressio summa? sapientiaa et penetrationis.

Respo-nsiones ad lw, ad 2™", ad 3ura confirmant corpus articuli. Ad 3ura dicitur : « Ignorantia affectata non excusat a culpa, sed ma gis videtuzr culpam aggravare : ostendit enim hominem sic vehementer esse affecftum ad peccandum, quod vult ignorantiam incurrere, ne peccatum vitet. Et ideo judaei peccaverunt, non solum tanquam hominis Chr-isti, sed etiam tanquam Dei crucifixores ».

Ain. ^I. — XJtrum peccatum Christum crucifigentium fuerit gravissimum.

Uic etiam quaeritur quomodo coneiliantur haec verba Christi : Luc, xxici, 34: « Pater, ignosce illis : quia nesciunt quid faciunt», cum istis Matth., xxm, 32: « Et vos implete mensuram patrnm ve- Btrorona ».

Sunt "tres conclusiones. « Principes jada-orum cognoverunt Chri stum, c*t aliquu ignoinntia fuit in eis, fuit iguorantia affectata, quas eow u on polciat MCUMre. I'lt ideo peccatum eorum fuit gravis-

DE PA8SI0NE CHRISTI simum, tum ex genere peccati, tum ex malitia voluntatis. — Minores autem judaei gravissime peccaverunt, quantum ad genus peccati ; in aliquo tamen diminuebatur eorum peccatum propter eorum ignorantiam... — Multo magis fuit excusabile peccatum gentilUim, per quorum manus crucifixus est, qui legis scientiam non habebanti>.

Ad lum. «Excusatio Domini: " nesciunt quid faciunt" uon refertur ad principes judaeorum, sed ad minores».

Circa ad 2"™ dicit Cajetanus « indecisum ibi reliquitur an peccatum Judse fuerit gravius peccato principum judseorum... et dicendum est quod peccatum Jud» fuit gravius. Quia ipse in majori erat constitutus, utpote Apostojus. Et non solum viderat miracula Christi, sed fecerat miracula in nomine Christi, accepta ab ipso potestate sicut ceteri Apostoli (Matth., x, 1). Et confessus est Jesum esse Christum (Matth., xvi, 17) approbando responsionem Petri pro omnibus discipulis: Tu es Cli/ristus. Et, breviter, supra matitiam communem sibi et principibus, habuit excellentem ingratitudinem et supra genus peccati addidit turpitudinem proditionis ».

Sic sufficienter examinatse sunt causse passionis Christi.

caput rv

DE MODO EFF6CIEND! PASSIONIS CHRISTI

(Qmestio 48 S. Thoraaa)

Haec cjusestio S. Thomse attente consideranda est, explicando omnes ejus articulos, quia est magni momenti. Respondet : Passio causavit nostram salutem per modum meriti, satisfactionis, sacrificii, redem_ptionis (seu liberationis) et efficientije.

Divislo et ordo quastionis. — Quidam recentes historici viden tup sestirnaM-e quod S. Thomas quasi juxtaposuit notiones meriti, satisfactionis, sacrificii et redemptionis, et eas non ordinavit; et nimiam compHexitatem inveniunt in hac quajstione, ac si sanctus Doctor nescivisset unitatcm mysterii servare, ostendeudo in eo prjeeminentiam amoris Christi erga Patrem et erga nos.

Revera hoc esset contra consuetudinem S. Thoma», si has diver saa notiones non ordinasset, sapientis est ordinare. Si e contraaio diligenter e-xaminatur I.jec qusestio mirabilis ordo in ea apparet.

1° S. D»octor has diversas notiones invenit in ipsa 8. Scriptura et in Tradifcione, et igitur debebat eas omnes theologice explicare secundum dehritum ordinem.

2° Hse rmotiones ex seipsis ordinantur, sicut in prsesenti enumeratione, incipiendo ab universalioribus ad minus universales, et omnes prassupponuLnt caritatem Christi, qua3 primatum tenet. Actus cnim caritatis Craristi est primario meritorius, sed non fit proprie satisfaetorius ndsi sit operosus, difficilis ; omnis actus satisfactorius est mentorius, sed non e converso. Deinde actus simul meritorius et satisfactorius non semper est sacrifwium proprie dictum, dum e contra saenficium perfectum, ut holocaustum, est actus meritorius et satisfactorius. Insuper in iiac enumeratione, redemptio sumitur in seusu limitato liberationis a servitute peccati et diaboli, non in sensu adasquato, secumdum quem Christus dicitur «causare salutem nostram, vel auctor salutis nostra». Propterea plures auctores prajsentem qusestionem S. Thomse explicant, ut faciemus, tractando de diversis modis ipsiu» redemptionis adatquate sumpta* scil. de modis meriti Kutisfactioni.s, sacrificii, liberationis et efncientiaB. In hac autem enumcratione, ut notat B. I lugon, a<l redemptionem pertinent, per mo ntm conat%t-utwi , meritum, satisfactio et sacrificium, et per modum ronseoutivt *..•!> effMtu», Ubftratio nostra et elllcientin. salutis nostrie |mt applicul i.u.cm ..M>rll.,rum et h.iI i h I'h< * l i * * m i h pnKHionin. Sic n.Hgi»

Dl£ PASSIONB CHKISTI ac magis apparet ordo articulorum et pulclira structura hujusce quaistionis. - Liberatio autem et restauratio generis humam dicitur redemptio objectiva ad quam Jesus Redemptor jus babet de condigno, et B Maria Virgo de congruo ; applicatio hujus liberatioms et resUurationis ad talem bominem, v.g. Petrum, Paulum, dicitur M demptio subjectiva.

3° Denique Christus Salvator nos redimendo exercebat diversas virtutes subordinatas: 1" principaliter caritatem ad quam pertmet proprie meritum, nam aliai virtutes non sunt meritorue msi linperentur a caritate; 2° justitiam ad quam pertinet satisfactio ; 3° religionem ad quam pertinet sacrificium. Hsec autem tria, ut dictum est, « constituunt » opus redemptionis, ex quo «sequitur» liberatio nostra et restauratio, per effectivam applicationem meritorum et satisfactionis passionis. Sic egregie S. Thomas banc qujestionem ordinavit. Nec miruin est quod sit satis complexa, quia quo altior et universalior est causa, eo plures causalitatis modos continet; m hac vero complexitate splendet unitas, prout haac omnia manifestant lmmenoiim amorem Christi erga Patrem et erga nos ipsos.

Adhuc profundius apparet hic ordo, notando quod Christus, caput hominum, ut communiter admittitur, potuisset nos redimere per quemlibet actum theaudricum caritatis, scil. per quemlibet actum meritorium abHqoe .lolorosa satisfactione et absque sacrificio proprie dicto.