Sectio 10, art. 1: DE BEDEMPTIONE PER MODUM MERITI

Status questlonis. — S. Thomas initio articuli 1, ponit tres difficultates: videtur quod passio Christi non causaverit nostram saln-; tem per modum meriti, 1° passio, ut passio, non est meritoria; 2° nec etiam ut interius oblata, quia Christus ab initio sua? conceptionis me-( ruit nobis, immo merito valoris infiniti, ergo superfluum fuisset iterum mereri id quod antea meruerat; 3° quia radix merendi est caritas, qua? in Christo non fuit magis augmentata in passione, ergo non magis mernit salutem nostram patiendo, quam antea.

Responsio tamen est: Christus per suam passionem omnibu^ membris suis meruit salutem .

Hoc est|de fidejef. Conc. Trid. (Denz., 799): « Dominus noster Jesus Christus, cum essemus inimici (Rom., v, 10), propter nimiam. caritatem, qua dilexit nos (Ephes., n, 4), sua sanctissima passione in ligno crucis nobis justificationem meruit». Cf. ibidem. cau. 10 (Denz., 820) : « Si quis dixerit bomines sine Christi justitia, per quam nobis meruit justificari. an. sit».

Probatur ex S. Scriptura. — Rom., v, 19: « Sicut per inobedientiam unius peccatores constituti sunt multi. ita per unius obedilio nem justi constituuntur multi». Id est sicut per demeritum AdiB iimisiinus gratiam. ita per meritum obedientia- Christi gratiam salu

DK UBUKMPTIONK l'BU MODUM MBRITI cis accipimmis. — Roin., m, 24 : « Justificati gratis per gratiam ipsius, per red&mp»tionem quse est in Christo Jesu». — Bph., i, 5: «Deus praidestina^it nos in adoptionem filiorum per Jesum CUristum..., in laudem glo»ri«e gratise suae, in qua gratifwavit nos in dilecto Fitio suo, in quo habemus redemptionem per sanguinem cjus, remissionem peccatorum secundum divitias gratise suas». — Jesus ipse dixit apud Joan_, in, 14-15: « Exaltari oportet Filium hominis, ut omnis qui credit 5n ipsum non pereat, sed habeat vitam wternam».

Per pa^ssionem sibi meruit exaltationem (Philipp., n, 9) et nobis sanctificati-onem cf. Joan., xvn, 19 : « Et pro eis ego sauctifico (vel sa crifico) meipsum, ut sint et ipsi sanctificati in veritate».

Probat ur ratione theologica. — S. Thomas dat argumentum fun damentaJer Christo data est gratia, non solum sicut singulari per sonse, sed in quantum est cavut Ecolesiw. et ideo opera Christi se habent etiaxm ad sua membra, sicut se habent opera alterius hominis in gratia e-onstituti ad ipsum. Quicumque autem in gratia constitu tus, patiemdo propter justitiam, ex hoc ipso meretur sibi salutem. Unde Christus per suam passionem non solum sibi meruit exaltationem, sed etiam omnibus membris suis meruit salutem.

Agitur de merito condigno, quo Christus caput, suo amore thean drico carit^.tis valoris infiniti, meruit nobis, in justitia, bona Buper naturalia peccato amissa, scilicet gratiani et vitam seteruam, ut supra exposuirnus q. 19, a. 4. — Verificantur eminenter in hoc magno actu caritatie omnues conditiones meriti : Christus enim adhuc erat viator, et Deus constituendo eum Mediatorem et Caput, ordinaverat opera ejus ad saiutem membrorum suorum.

Ad jum : Passio Christi fuit meritoria, non in quantum passio, sed in qua_ntum Christus eam°voluntarie" sustiuuit.

Ad 2xlMa : « Christus a principio suce conceptionis meruit nobis salutem a;-iernam. sed ex parte nostra erant qusedam impedimenta" ad consequtendum effectum praecedentium meritorum». Sic anima3 jn storum exspectabant in limbo, ut explicatur infra q. 52, a. 5 : Christus descecidens ad inferos sanctos Patres inde liberavit ; dicitur ibi ad 2um : « SBancti Patres, dum adhuc viverent, liberati sunt per fidem Christi ab omni peccato tam originali, quam a^tuali, et a reatu poe na> a-ctualLum peccatorum, non tamen a reatu pozn<B o-riginalis peccati, per q uem excludebantur a gloria, nondum soluto pretio redemptionis hu mana » ; cf . infra III*, q. 69, a. 3, ad 3um : « Peccatum originaLe tioc modo processit, quod primo persona infecit naturam . postmocluim vero naturam infecit personam. Christus vero converso ordine -pri us reparat id quod personw est, et postmodum simul in omnibus rmparabit id quod naturai est,... (sic) pcenalitates pra3sentis vitas (mores, fames, sitis) non tollentur, nisi in ultima reparatione uaturaj per resurrectionem gloriosam ».

Ad S',Bm : « Patisio Chrisli habuit aliquem effectum, quem non ha buerunt p ruicedentia merlla., non propter majorem cjiritatem, sed proptcr dmm operin, qU0<J erut conviMiimis tuli effectui », cf. q.

DB PASBIONB CHRISTI a. 3 et 4. ld est alia Christi merita prascedentia jam quidem habebant valorem personalem infinitum, sed merita passionis majorem valorem objectivum liabuerunt ex dignitate objecti de se valde ardui, 8cil. sacrificii crucis 8eu supremi holocausti. Et jam ab initio Cbrietus obtulit omnia sua merita futura etiam merita passionis, cf. Hebr., x, 5: « Ingrediens mundum dicit...: Ecce venio». Oblatio et meritum ejus numquam cessavit in ejus vita usquedura perveniret ad complendum redemptionis opus, dicendo in Cruce : « Consummatum est ».

Quid nobis meruit Christus per passionem suam.

Meruit nobis omnia quae in Adamo perdidimus (Rom., v, 15-20; Eph., i, 3). Sic dicitur Joan., i, 16: «De plenitudine ejus omnes nos accepimus, et gratia pro gratia» a prima gratia ad ultimam.

Proinde nieruit nobis gratiam sanctifioantem , virtutes infusas et septem dona, pariter omnes qratias actuales quibus praeparamur ad justificationem, quibus deinde opera meritoria facimus et quibus perseveramus. Item meruit nobis vitam mternam seu salutem, et etiam resurrectiouem finalem, seu dona piaaternaturalia amissa, immuni tatem a morte, a dolore, a concupiscentia, ab errore.

Sed passio Christi eet causa universalis quse non producit effectum suum nisi applicentur fructus meritorum Ghristi, per^sacra menta^aut extra sacramenta, et pluries homines ex concupiscentia vel superbia impediunt hanc applicationem. Proptera diximus supra, IIIa, q. 19, a. 4, agendo de merito Christi : Quoad gratias efficaceu quaa de facto non conceduntur, ut gratiam bonae mortis pro Juda, Christus meruit eas ut quid hominibus oblatum in gratia sufficienti, non vero ut quid hic et nunc collatum vel conferendum. Deus enim nobis offert gratiam efficacem iu sutliciente. sicut fructum in llore, sed si homo resistit gratias sufficienti non confertur illi gratia efficax. Oportet enim propriae saluti cooperari, proptera dicitur ad Rom., vm, 17 : « Si autem filii et heredes; heredes quidem Dei, coheredes autem Christi, si tamen compatimur, ut et conglorificemur». Electis autem Christus sua passione meruit omnes effectus eorum prsedestinationis, sciJ. vocationem, justificationem, perseverantiam, glorificationem, «f. III», q. 24, a. 4.

Ast. II. — OE REDEMPTIONE PER MODUM SATISFACTION IS

Status qusestionis. — S. Thomas quajrit in art. II: Utrum passiu Christi causaverit nostram salutem per modum satisfactionis. Optime posuit statum qusestionis in tribus difficultatibus secundum suam consuetudinem. Sed quia hsec quaestio rursus posita est a Socinianis, a protestantibus liberalibus et a modernistis quaerendum est: 1° Quid negaverunt circa hoc protestantes liberaleB ac moderuist«e, ac quo modo conceperunt mysteriuin Redemptionis? 2° Quid dicunt de hac re Sacra Scriptura et Trwlitio?

DE KBDEMPTIONB PBH MODUM SATISFACTIONIS

3" Dtrmm Christus vere et proprie pro nobis satisfecerit , an iin proprie tamtum.

4° Utrum operationes Christi fuerint ab iMrinseco valoris infiniti, tam ad merendum quam ad satisfaciendum.

5° Utrmim satisfactio Christi fuerit ab intrinseco, non solum condigna, eed etiam superabundans , et ad quamnam speciem justitias pertineat.

De positione priorum Protestantium et de opposta sententia Protestantium liberalium.

Comm-uniter notatur quod, quoad dogma Redemptionis, priores protestantes erraverunt per excesBum, dum deinde Sociniani et protestantes liberales a veritate deviaverunt per defectum, per immoderatam reactionem contra priores protestantes. Etenim juxta Lntherum et adBuic magis juxta Calvinum, Christus ita peccata nostra in se suscepit ut Deo odiosus et ab eo maledictus fuerit, et in cruce aut in des«ensu ad inferos damnatorum tormenta sustinuerit, et ad actum des-perationis pervenerit dicendo : « Deus, Deus, quare dereliquisti me? », dum e contra haec verba sunt in Psalmo XXI, 2, qui terminatur- per actum magn® fiduci» in Deo. Ex hac doctrina priores protestantes deducebant: Nihil nobis faciendum aut patiendum manet: salus per solam fidem in Christi merita obtinetur.

Per re=actionem autem contra hunc excessum, Sociniani et Protestantes Liberales ceciderunt in defectum oppositum, ac dixerunt: Christus nos redemit moraliter tantum, id est: nos salvat per doctrinam et ex-emplum tantum, id est eodem modo ac prophetaj et martyres, etsi superiori gradu.

Sic Sociniani dixerunt: Christus pro nobis satisfecit improprie tantum et metaphorice, praidicatione et exemplo heroico, moriendo, ut martyre-s, scil. apponendo sigillum sanguinis sui pra^dicationi suas; sic mors ejus movet moraliter ad pcenitentiam, qua nobis remittuntur peccat^,; sed, ut aiunt, Christus non proprie pro nobis mortuus cst, id est loco nostro, luendo pcenas peccatis debitas, unde negant satisfaotiomem vicariam proprie dictam.

Noii mirum est Socinianos pervenisse ad hanc haeresim ; rejiciebant enim divinitatem Christi ; et negato mysterio Incarnationis negatur eonsequenter mysterium Redemptionis. Damnati sunt a Paulo IV, aniko 1555, cf. Denz., 993: « Asseruerunt Deum omnipotentem non esae trinum in personis..., Dominum nostrum Jesum Christum non esse Deum verum... et non subiisse acerbissimam crucis mortem ut nos a pwcatis et ab aeterna morte redimeret et Patri ad vitani ajternam r-econciliaret ».

flic exror Sociniauorum Bequitur ex alio: quamvis agnoscant lirimi iiiiii ire ikm i .iIoivh obstinatos, volunt tamen cum resipiscentibus ffratis et nulla exspostulata satisfactionv condonare, alioqiiin ut alunt, iioil iiiiinlfcHljiirliir miNorlflOrdl*.

UB PASSI0NE CUIilSTI

Protestantes liberales hodierni et modernista! huic conceptioni Redemptionis assentiunt, ut patet ex piopositionibus modernistarum damnatis a Pio X in decreto Lamentabili (Denz., 2038) : « Doctrina de morte piaculari Cbristi non est evangelica, sed tantum paulina».

Testimonium S. Scripturs. — Juxta S. Scripturam, Cbristus re-, demit nos pretio soluto, scil. sanguine fuso: boc autem est satisfacere proprie et non solum metaphorice, scil. praedicatione, consilio et exemplo, ut fecerunt Apostoli. Proprie mortuus est pro nobis luendo pcenas peccatis nostris debitas. Hoc jam constat ex textibus S. Scriptura? supra citatis c, I quoad mysterium redemptionis generatim sumptum. Insuper citandi sunt sequentes: Joau., i, 29: « Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi». Mattb., xx, 28: «Pilius hominis non venit ministrari, sed ministrare, et dare animam suam redemptionem pro multis». Matth., xxvi, 28: « Hic est sanguis meus novi testamenti, qui pro multis effundetur in remissionem pec catorum». — I Cor., vi, 20: «Empti estis pretio magno ». Ibid., vn, 23: «Pretio empti estis, nolite fleri servi homiuum». I Petr., i, 18: « Scientes quod uon corruptibilibus auro vel argento redempti estis..., sed pretioso sanguine, quasi agni immaculati et incontaminati ». I Joan., h , 2: « Ipse est propitiatio pro peccatis nostris, non pro nostris autem tantum, sed etiam pro totius muudi ». Uno verbo, ut dicitur I Cor., xv, 3: «Christus mortuus est pro peccatis uostris», cf. etiam Rom., m, 24-25; Ephes., i, 7; v, 2. — I Tim., II, 6; iv, 10; Apoc., i, 5; v, 9. Cf. Pkat, La thCologie de 8. Paul, t. II, p. 266 sq.

Testimonium Traditionis. — Jam illud exposuimus supra, c. I, speciatim S. Joannes Chrjs. dixit: « Pro omnibus quidem mortuus est Christus, ut omnes servaret quantum ad ipsum attinet... Peccata ab hominibus abstulit et Patri obtulit... ut ipsa remitteret» (in Ep. ad Qal., cap. 2, n. 8). — S. Augustinus : « In remissionem peccatoruin nostrorum innocens sanguis ille (Cbristi) effusus est... In liac redemptione tanquam pretium pro nobis datus est sanguis Ckristi». «Suscepit Christus, sine reatu, supplicium nostrum.ut inde solveret reatum nostrum et finiret etiam supplicium nostrum » (De Trinit., 1. XIII, c. 14, n. 18; c. 15, n. 19). Cf. R. de Journel, Enchir. patr., Index theologicus, n. 419: Redemptionem Christus effecit per modum ver« satisfactionis vicarise1.

Oefinitiones Ecclesis. — In Conciliis pluries declaratum est quod Christus mortuus est « ut natura per Adam perdita per illum repa- i Ct. 3. KivifcBK, Le Uogme de la Ridemption, Essai d'6tude historique, l'a ri8. 1905. Im Itedemption cliez les Perea Grecs, p. 101-210. La RetlempUon chcz lcs Peres Latlns, p. 211-278. - hc Dogme de la Itcdemption vhez S. Augv stin, 1'iirls, 1928. ti6 Dogmc de la Ridcviption, ctu<lc tlicolog.. 3" 66., 1931 : « Otat, (Moi, oath., nn. * RSdemption », ool. 198a-lM2 (.1. nwita-e».

DB REDEMPTIONB PEK MODUM SATISFACTIONIS nncturn. Ita Concilium Arausican. (Denz., 194). Ita Concilium Trident., Denz., 79#, 800 ; — satisfecit pro peccatis totius mundi: Denz 122 sq., 286, 319= 323, 462, 794 sq., 799, 809. 820, 1096, 1294 sq., 1409 \ quat satisfactto -est infinita, 319, 552, 1019, et superabundans , 3051. ler mortem cru cis nos Christus a peccatis redemit et Patri reconnliavit, 286, 993 sq., idque ob amorem generis bumani, non e fato 8051. Hinc est fcedemptor, Satvator, Mediator Dei et hominum 711 790, 794, 796.

Ration« theologica probatur Christum pro nobis vere et proprie satistecisse.

Sociniani temeut prsedicta testimonia S. Scriptura esse intelligcnda de satisfaetione impropria, ac de redemptione impropria sicut li. Ubro Deuter., xm, 5; ix, 26; xxi, 8, et alibi Deus dicitur redem.sse populum s uum, et Act. Apost., vn, 35. Moyses dicitur niissus Ul :edemptor, hcet nibil solverint.

Examinaiidi sunt igitur textus S. Scripturai sub luce principiot»m revelatoi-um , quaj in ipsa Scriptura enuntiantur; sic mamfestapitur subordinatio veritatum revelatarum. In hoc sacra theologia fcrobat ex pnnciiriis revelatis conclusiones aliunde revelatas et dat ■l.iauidam intelli gentiam earum, et quidem fructuosissimam. Cf

L fflni)P°uit"r «uod acti0 meritoria fit proprie satisfactoria quando Hl afflictiva et oSertur ad reparandam offensam. Propterea S Tho- Pias sic proponit argumentum :

« Ille proprie satisfacit pro offema qui exhibet offenso id quod mque vel magts aZ,hg,t quam oderit offensam. Chrisius autem, ex ca- Htateet obedienMia patiendo, majus aliquid exhibuit quam exiaeret koompenmtio totius offensa-- humanis generis: primo quidem proptel E^llSJ^-r (th€aDdricai) ex q« Patiebatur; se^cundo' tTllJTfTl W SVf' ?Uam Pr° satisf^o°e Ponebat, quae n.n uta Dei et homtms,- tertio propter generalitatem passionis et \agmtudtnen> dolort8 assumpti, ut supra dictum est, q. 46 a 6 Et ■ passio Chnsti non solum sufflciens, sed etiam LperatunaaZ UUt0t° flut P3:0 Pecca«s generis humani, cf. I Joan.; „ 2»

„ , ' J, TaS- C aSCe?ait SUpra simPlie^ consideratioi em juriiwu ad alt^simea spmtualia, ad valorem infinitum tbeandrici aetus lan atis in Chnsto Redemptore. Id quod modo tam sSio affirmat . KM nme exprim t ipsam essentiam mysterii Kedemp ionfs ™il » .u m mfimtum tbeandnci actus amoris Christi ad n erend um ut - faciendwn. Non potest enim esse ha-c satisfactio sine meHto et II... d,cetur ar-t. seq. quod est simul al.issi,,,,,,,, sacnficiSm Hol i " " '?cet Deo- W ei «•iHPlieent omnia peccata eTpSSSr.iSS ; .om.uinn dcBttonjorum. quia amor Obrfsti in ordiL Z

■ ouuaoD-UQunoi Di Chrt$to ittotun

DE PASSIONB CHRISTI quasi una persona m-ystica; et ideo satisfactio Christi ad onines 1'nlaj les pertinet sicut ad sua membra. In quantum etiam duo hoiniinfl sunt unum in caritate, unus pro alio satisfacere potest, ut infra \m. tebit Suppl., q. 13, a. 2. Non autem est similis ratio de coufessioni et de contritione, quia «satisfactio consistit in actu exteriori, ml quam assumi possunt instrumenta, inter quae computautur amicl J Ad contritionem requiritur quod mala dispositio peccatoris removoj tur per proprium actus ejus, et unus non potest sacramentum sujfl pei-e pro alio.

Satisfactio non est quidem solum actus exterior, sed niensu ejus sumitur ab exteriori, scil. secundum sequalitatem ad oflVnsal reparandam; dum contritio debet directe removere malam dispoa tiouem interiorem ipsius peccatoris. Cf. de hac re Cajetanum.

Unde Cbristus, ut caput generis bumani, potuit mereri de col digno et satisfacere de condignc pro nobis, dum B. Maria Virgo qul non babebat gratiam unionis nec gratiam capitis, pro nobis merfl de congruo ea qua* Christus de condigno. et pariter satisfecit de ofll gruo, ut exponitur in Mariologia. Satisfactio enim resiiondct meritl et ipsi proportionatur.

Ad 2um S. Thomas notat: «Major fuit caritas Christi patie, quam malitia crucifigentium et ideo plus potuit Christus satisfafll sua jKissione quam cruciflxores offendere oecideiulo : in tanluni quoi passio Christi sufficieiis fuit et superabundans ad satisfaeiendum prl peccatis crucifigentium ipsum». Id est: Deus Pater magis dile actum amoris Christi patientis quam displicebat ei malitia et offe deicidii.

Ad 3am: « Dignitas carnis Christi non est sestimanda solum^ cundum carnis naturam, sed secundum personam assumentemJB quantum scilicet erat caro Dei, ex quo habebat dignitatem inflnitatJIJ Pariter actus caritatis Cbristi se offerentis, erat enim actus thruM dricus. H«ec est essentia mysterii Redemptionis. Sic Christus pflj prie satisfecit pro nobis2.

Solvuntur objectiones.

la Objectio: Ejusdem est satisfacere, cujus est jicceare. AlqflJ Christus non peccavit; ergo satisfactio ad eum non pertinebat. T

RespondeUir : Distinguo majorem : ejusdem est satisfacere, cfl est peccare, ejusdem vel capitis ejus, quocum constituit uiiam

2 Redeniptio, ut de facto volita est a Deo. est quklem per moduin io| satisfactionis et sacrilicii, sed absolute loquendo concipi i>otest, ut vkleturj deinptio per actum meritoriuni tliejmdrieuni, absque dolore, sntisfiietionn fc^ prle dieta et sacrificio proprie dicto; quia actus tlieandricus amorls jnra AflJ plus placet Deo, quam el displicent omnia peceata. Sed nos liomines non <iflj scinius senerosum amorem nisi manifestetur per Ei-nerosnm nccentntloiiuilflfl cujus alliictionis. Sic cominunlter dlcltnr qtiod RacrKielum est, vera iiifinir<MMfl ucu probntlo verl nmorla. I

DE REDEMPTIONB PER MODUM SATISFACTIONIS sonam mystLcam, coneedo ; excluso capite generis humani, nego. Christus a-utem est caput bominum.

2* Objectio: Nulli satisfit per majorem offensam. Atqui maxima offensa fuit perpetrata in Christi passione. Ergo per eam non datur satisfactio.

RespondZet sanctus Thomas, IIP, q. 48, a. 2, ad 2"m : « Major fuit caritas Chri sti patientis, quam malitia crueifigentium ; et ideo plus potuit Cbris-tus satisfacere sua passione, quam crucilixores offendere occidendo » ; imo « satisfecit pro peccatis occidentium ».

3° Objea-tio: Satisfaetio importat sequalitatem quamdam ad culpam; sed non adest haec aequalitas, quia Christus passus est secundum carnem , non vero secundum Deitatem quse offensa est a peccato. Ergo.

Responfcetur : Distinguo majorem : satisfactio importat eequalitatem matei-ialem, nego; formalem, scil. secundum valorem pretii soluti, concedo. Distinguo minorem : Christus passus est secundum caruem inaterialiter tantum, nego; secundum carnem Verbo assum I>tam et oblatam per actum theandricum caritatis, concedo ; et nego consequems et consequentiam.

h% Objec tio: Si Christtis loco nostro mortuus sit, quare ergo nos morimur et -alias peccati pcenalitates sustinemus?

Respond etur: Quia Christus mortuus est principaliter ut liberaret nos a morte <cterna, non vero statim a morte temporali et a pcenalitatibu s hujusce vitaj, sed deinde « in ultima reparatione naturas per resurrectionem gloriosam ». Cf. III", q. 09, a. 3, ad 3»»>: «Prius repa«-at id quod personae est, postmodum reparabit in omnibus id quod naturae est».

5» Objec tio: Ad perfectam satisfactionem Christus debuisset subire prenam peccati, scil. mortem aeternam.

Respond-etur: Si ageretur de compensatione mere poenali et materiali, concedo; sed agitur formaliter de satisfactione cujus principahs valor s^mitur ex amore offerentis, ex ejus actu thcandrico carilatis. Insuj)er ipsa voluntaria mors temporalis Christi erat valoris infiniti, prouit per eam offerebat Deo vitam Verbi iucarnati.

(jx Objectio: Deus est iufinite misericors; atqui infinita? miserirordiae repugnat exigentia tanta? satisfactioriis. Ergu.

Respond^tur: Deus habet infinitam iiiisericordiain, qu«B exeludit MHinitam justistiam, nego ; quae imjilicut iiilinilam justistiam sibi i iinnexam, cwncedo. Pariter distinguo minorem.

Potuisse* quidem Deus condonare ex mera misericordia, sed vo | Inil fiim nniB-e eiim justitia el miscricorditer nobi.s dedit Kalvatorem, • iui iiolcrnl j uslistia' divinie ollcrre sal islael idiiem adaeqnatam. « Sic Deue dilcxit mundun, ul Filiuin unigtmitum xitum darct» (Joan., ni, 10). — «Jllisericordia rt Vcritus «In-itt vrrunt sibi; justitia ,t p<u-

DE PASSIONE CHRISTI osculaUc sunt » (Ps., lxxxiv, 11). Unde in isto mysterio nullo modo minuitur misericordia, sed summo modo manifestatur.

7» Objectio: Peccatoribus resipiscentibus Deus peccata remittit gratis; ergo nou exigit satisfactionem ab eis.

Respondetur: Distinguo antecedens: respective ad ipsos peccatores, concedo ; ad Christum redemptorem, nego.

8» Objectio: Deus hortatur nos ut simus benigni, misericordes, ut non reposcamus vindictam; ergo sic Deus nobis condonat.

Respondetur: Distinguo antecedens: si agitur solum de jure nostro subordinato, concedo ; si agitur etiam de juribus superioribus v.g. boni communis patrise, nego. Et sicut judex debet exigere pro bono patriie satisfactionem injuria; aut proditionis; ita supremus judex debet proclamare jus summi Boni ut diligatur super omnia. Insuper Judex divinus, qui simul est misericors,- ipse nobis dedit Salvatorem. Ita quandoque dux exercitus ad salvandam patriam mittit ad mortem filium suum dilectissimum ut caput legionis heroi«e, et filius ejus libenter acceptat hanc gloriosam missionem pro salute patrite; imo gratias agit patri suo pro ejus (iducia, et ambo uniuntur in eodem amore heroico patriae salvandse. Ita Deus Pater, et Chri-, stus Salvator uniuntur in eodem amore sumnue bonitatis et diffusione1 ejus in animas salvandas. Sic Christus factus est victor gloriosus: peccati, daemonis et mortis.

Unde egregie dicit sanctus Thomas, 1% q. 20, a. 4, ad 1«™ : « Deus Christum diligit non solum plus quam totum humauum genus, sed etiam magis quam totam universitatem creaturarum : quia scil. efi majus bonum voluit, quia dedit ei nomen, quod est super omne nomen, ut verus Deus esset. Nec aliquid ejus excellentia? deperiit ex hoc quod Deus dedit eum in mortem pro salute humani generis, quinimmo ex hoc factus est victor gloriosus: " factus enim est principatus super humerum ejus" ut dicitur apud Isaiam, ix, 6».

9* Objectio: Non fuit gratuita remissio peccatorum, si Christus solvit pretium adjequatum. Atqui remissio peccatorum remanet gratuita. Ergo.

Respondetur: Distinguo majorem : non fuit gratuita respective ad Christum, coucedo; respective ad nos, nego.

10" Objectio: Inhumanum est justum innocentem plecti pro reo ; ita autem fuisset.

Respondetur: Distinguo antecedens: si innocens non sit victim;i voluntaria, concedo; secus, nego. Victima autem voluntaria supre mum habet amorem Dei et proximi, et ejus vocatio est altissim > omnium vocationum3.

»' S. Thomas explicavlt supra, q. 47, a. 3, in quo sensu « Deus Pater nom pepercit Filluin suum, sed pro nobis omnibus tradidit illum » ut dicltur Uom., vni 32. — Tradldlt eum : 1° prmordinando ab loteruo passioncni Ohrlstl ad liilmaiil Keneris lllienitioiieni ; L'° innpiranilo ri voluntntr.m patirnili pro nohin i't tnfuiulrnilo ri rarllntrm ; .'!" mni protcycndo eum .. passione, sed eximnoinlo |M»r«|

NqumtUnu «•

DE VALOKE INFINITO SATISFACTIONIS CHHI.STI

11' Obje<;tio: Tunc satisfactiones nostrae essent superflua?, quod est inconvenlens. Ergo.

Respond-^tur: Sunt superflua? ut rursus mereatur reconciliatio generis hvimani cum Deo, concedo ; ut nobis applicetur haec reconciliatio, nego.

Sic sanctus Paulus dicit, Col., i, 24: «Adimpleo ea qucc desunt passionurn C2hristi in came mea, pro corpore ejus, quod est Ecclesian; id est adimpleo, non quoad sufficientiam pretii, sed quoad applicationem ejus ; lusec enim applicatio non fit sine bonis operibus : « Cohavedes sumus Christi, si tamen compatimur, ut et conglorifice mum. Sicut causa prima non reddit superfluam causam secundam. sed ei coinimunieat dignitatem causalitatis, ita Christus non reddit superfluas satisfactiones nostras, sed eas suscitat et eis valorem tri buit. Sic CLiristus suscitat animas victimas et eis tribuit partem victoriae suse supra peccatum et daemonem. Cf. III», q. 49, a. 1, ad 4™^ et a. 3.

Sic remanet quod Christus vere et proprie nos redemit, per satisfactioncm proprie dictam et sacrificium propitiatorium, procedens ex ejus sum mo amore erga Patrem suum et animas salvandas. Sic amor et mis*iricordia quodammodo superant justitiam, ut explicatur in P, q. 21, s,. 4, quia Redemptio est prineipaliter opus amoris et misericorduE Dei Patris et Christi erga homines redimendos.

Conclusio. — Solutio harum objectionum quietat intellectum in ordine rationis discursivae, sed ascendendum est supra discursum ad actum fidei et ad simplicem intuitum contemplationis, quae procedit a fide viva d onis illustrata; sic pervenimus ad « quamdam intelligentiamn hujusce mysterii et ufructiosissi?namn ut dicit Concilium Vaticanum <De:nz., 179G). Firmiter credendum est quod Jesus est Salvator et Ke-demptor secundum proprium sensum verborum absque ulla atteaua-tione, imo realitas divina hujusce mysterii valde superat conceptiones nostras, id est: Christus adhuc multo profundius et altiua Redemp tor est quam putamus dum ei satisfactionem vere et proprie dictam *ribuimus. In hoc, non solum theologia non exagerat, sed non potest satis exprimere excedentem realitatem hujusce mvsterii. Plus est in Deo et in Christo quam in tota nostra theologia.

De valore infinito satislactionis Christi.

Dtrum operationes Christi fuerint ab itttrinxcco valoris simpli citer infiniti tam ad merendum quam ad satixfacicndum.

Status tiusestionis. — Quidam theologi m Durandus, Scotus, <i. Biel, l-yelietus et alii * doceut satisracl iom-in «'lirisii osse condi

• Cf. Duiia NDi'u, ln III Smt., dlst. 20. 9, ■>. gOOTI M, /11 /// Scnt., dist. 19. q 1111.. 11 T: « giiiiiiiiiin trgo ... i; BjlB., /" /// Bpnt., dlst, 19, q, Un - \a- ■ 'iimis. Comin^-ntaiium ait Sootum, iu III Sonl . di«t, III, q, UO.. n. « U.

Of. M. ,1 Kciikkiikn, tmumaHk, 1 IV. n, «18, Judlcliini ejun .I.- liiHiiillilentlii iloctrlnm Bcotl drM Incornotlonom

DE PASSI0NE CHItlSTI gnam, superabundantem et valoris infiniti solum ab extrinseco, scil. 'ex gratiosa Dei acceptatione. Fatentur tamen isti operationes Cliristi habere, ratione person* divinae Verbi, maximum valorem inadaequabilem a merito purse creaturas, ratione cujus congruum erat ut a Deo acceptarentur ad infinitum valorem.

E contrario quasi omnes aiii tbeologi tenent opera Christi liabere ab intrinseco, rationc suppositi divini, valorem simpliciter infinitum, tam ad merendum quam ad satisfaciendum. lta Guillelmus Parisiensis, Alensis, sanctus Thomas et omnes tbomistai, sanctus Bonaveutura et alii multi5.

Notandum est quod eadem principia valent pro merito et pro satisfactione, nam est ipsa actio meritoria quas tit satisfactoria, quando est afflictiva, et quando haec afflictio acceptatur et offertur Deo ut reparatio offensa).

Attamen ante probationem bujusce sententia; notandum est quod alia est ratio meriti, et alia satisfactionis. Meritum respicit prajmiuru obtinendum a prajmiante, et igitur bonum merentis aut alterius cui meretur. Satisfactio autem respicit jus alienum lassum resarciendum, adeoque bonum offensi nou satisfacientis ; sed in operibus CbrisU ratio meriti et satisfacitionis simul reperhmtur.

Notandum est insuper quod in operationibus theandricis Cbristi est ordo realis et intrinsecus ad objectum a quo specificantur et ad principium a quo eliciuntur. Principium quod elicit hos actus est, in Christo, suppositum divinum seu Persona divina Verbi, et principium quo eliciuntur hi actus est ipsa natura humana, per facultates et habitus seu virtutes et dona.

Easc principia quo sunt physice finita et sic, in operibus Christi hominis, nulla est infinitas physica. Sed quoad valorem moralem hic valor moralis potest sumi aut ex objecto plus minusve nobili (sic dolorosa passio Christi est magis meritoria objective quam aliffi ejus operationes), aut ex subjecto eliciente, et hunc valorem dicimus esse moraliter infinitum ab intrinseco, scil. ratione suppositi, licet ha3 operationes Christi attingant suum objectum modo finito. Sic distinguitur valor personalis omnium actuum caritatis Christi, a valore eorum objectivo plus minusve elevato6.

Probatur ex auctoritate Clementis VI ex bulla Jubiksi: «Unigenitus Dei Filius», 25 Janv. 1343 (Denz., 550-552), in qua, explicaudo verba Ep. ad Hebr., ix, 12 et I Petr., i, 18, de oblatione Christi, dicitur : « (Christus) in ara crucis innocens immolatus non guttam sanguinis modicam, quce tamen propter unionem ad Verbum pro redem-

5 Guillelmus Paris., Our Deus Iiobio, ante med. — Alensis, III p., q. I. n. 4. — Sanctus Thomas. III». q. 1. a. 2, ad 2""'; q. 40. a. 0, ad 6um. — Sanctuh Bonaventura, III Sent.. dist. 20, a. 1, q. 3-5.

» Notandum est quod pro thoinistis, in ordine gratife et glorise. plura suiim valorem babent ab intrinseco, ut gratia ab intrinseco efficax, beatltudo dPlesOj ab intrinsvco inamissibilis., dnm e eontra, seeundum quosdam alios theologOw hiee suum vnlorem habent solum ab extrinseco.. Ratlo diserlmlnis est quod lu hls nuwatlonlbus tbomiBta considerant, non solum ipeum taetum, sed iwturam huju»ce taotl vtft actoa, vel donl dlrinl.

D£ VAL0RE) INFINITO SATISFACTIONIS CHRISTI 423

/itione totius h-umani generis suffecisset, sed copiose velut quoddam profluvium nos-eitur effudisse, ita ut "a planta. pedis usque ad ver licem capitis mulla sanitas " (Is., i, 6) inveniretur in ipso... Sic est infinitus tkesaurus hominibus, quo qui usi sunt, Dei amicitise parti cipes sunt effe cti... De cujus thesauri consumptione seu minutione non est aliqua tenus forniidandum, tam propter infinita Christi (ut prasdictum est j merita, quam pro eo, quod quanto plures ex ejus applicatione ti-ahuntur ad justitiam, tanto magis aocrescit ipsorum cumulus meritorum ».

Clemens VI dicit merita Cbristi esse valoris infiniti, non ex extrinseca a*ce;ptatione Dei, sed « propler untonem humanitatis Chritti ad Verbunu ». Loquitur Summus Pontifex sicut sanctus Tbomas statim citandu s. Et manifestum est quod unio hypostatica ad Verbum non est cleputatio extrinseca, ut est v.g. in charta monetaria valor ad deter-minatam summam pecunia? ex aliqua lege statutus; in hoc notabilmter differt cbarta monetaria ab auro vel argentn

Probatur ex auctoritate sancti Thomaa, 111% q. 1, a. 2, ad 2um: « Peccatum contra Deum commissum quamdam infinitatem habet ex infinitate diviose majestatis , tauto enim offensa est gravior, quan.to major est ille in quem delinquitur. Uude oportuit ad condignam satisfactionem, ut actus satisfacientis haberet efficaciarn infinitam, utpote Dei et kominis existens». Item III", q. 46. a. 6, ad 6™ : ■I Christus voloit genus bumanum a peccatis liberare non sola potestate, sed etiaon justitia. Et ideo non solum attendit. quantam virtutem dolor ej us kaberet ex divinitate unita, sed etiam quantum dolor ejus sufliceM-et secundum humanam naturam ad tantam satisfactionem ». Sic sanictus Thomas respondet ad hanc objectionem : « Miniinus dolor Cb_risti suffecisset ad fineirt salutis humanaj. habuisset < nim infinitan» virtutem ex persona divina; ergo superfluum fuisset assumere max iinum dolorem». Sanctus Thomas concedit quod mi nimus dolor Cliristi suffecisset, quia jam habuisset inlinitum valorem ex parte persoime, sed conveniebat perfectum bolocaustum ut probaretur amor Ch risti erga nos. et ut natura humana daret Deo quidquid dare poterat.

Item IIP, q. 48, a. 2, ad 3um : « Dignitas carnis Christi (et pa riter humanitatis ejus) non est aistimanda solum secundum carnis na- Inram, sed senundum personam assumentem, in quantum scil. erat caro Dei, ex «juo habebat dignitatem infinitam». Si hoc dicitur de rarne Christi. a fortiori de caritate ejus. Ita pariter in pluribus aliis li-xlibus.

Probatur ratione theologica. — Vftlor lam tneritorius quam satiactoriue actionum, non solum peritur ex objeclo aut ex principio buo cliciuntur-. scd etiam et maxime ex ditjnilute pcrttowr opcrantis • » * qttod, et eo magis crcscit hic valor quo inujor cst dignitaB personse bperanttSi

Atipii pei-sona ChriNii eal iuliuitc dlftta, lOrgo ejus npcra l innrs, lici-i cx priiiclpio quti >•{ cx modn (Inito IttlngandJ eOJrma objectum xint liniti valorl», «x ilignitnlc lainen in-

DE PASSIGNE CHRISTI finita personaa a qua procedunt, habent infinitum valorem tam meri torium quam satisfactorium, seu infinitam sestimabilitatem moralem.

Minor est certa, cum persona Christi sit ipsa persona Verbi.

Major probatur; 1° Generaliter actiones sunt suppositorum ci actiones morales immanentes sunt a persona. ut a principio quod formaliter eas elicit et libere.

2° Specialiter actiones satisfactoriae et meritoriae involvunt fori maliter ipsam personam offerentem, quaj per eas seipsam submittq et offert ei cui obsequium prajstatur. Sic in ratione merendi et satij sfaciendi non ponunt in numero meritum et merens, satisfactio n satisfac-iens ; atque persona se habet ad illas actiones per modum for mae moraliter intrinsecse; nam hae actiones habent intrinsecam relationem ad personam elicientem et se libere offerentem, et oblatio eo pretiosior est quo aliquid magis intimum personse offertur Deo. v.g. corpus immolatum vel dolor intimus.

Propterea communiter magis aastimamus donum nobis obiatum fl persona magni meriti, quam donum sequale oblatum a persona mii noris dignitatis. Item dicitur de Deo, Genesi, iv, 4: «Respewit D minus ad Abel et ad munera ejus», prius nempe consideravit perso> nam offerentem quam donum oblatum. A fortiori igitur Deus i<spexit ad personam Filii sui se offerentem in cruce. Brevius opera. tiones Christi sunt moraliter valoris ab iutriseco iufiniti, qtiia sunt theandriow.

Confirmatur: Communiter dicitur : sicut offensa crescit juxta du gnitatem offensi, ita dignitas operis honorifici et satisfactorii crescit juxta dignitatem honorantis et satisfacientis.

Alia ratio: Opera Christi habent valorem moralem merendi gra< tias semper majores et satisfaciendi pro peccatoribus qui semper es sent numerosiores. Ex hoc apparet quod sunt valoris infiniti.

Solvuntur objectiones.

1* Objectio: Omne opus creatum est intrinsece finitum. Atqul omne opus meritorium Christi est humanum et proinde ereatuoj Ergo omne opus meritorium Christi est intrinsece finitum.

Respondetur: Distinguo majorem : est intrinsece finitum physic«\ concedo ; moraliter, nego, si principium quod eliciens sit dignitatH infinitaj. Concedo minorem. Distinguo conclusionem sicut majoreffl Actus meritorii Christi habent relationem intrinsecam ad personaa divinam Verbi.

Jnstantia. Etiam oblatio qua B. Maria Virgo obtulit ChristnJ in templo habebat relationem intrinsecam ad personam Verbi iucara nati oblati. Et tamen hsec actio B. Marias Virginis non erat ab ni trinseco valoris infiniti, nec sufficiens ad redemptionem generis Um mani.

DE VALORB INFINITO SATISFACTIONIS CHRISTI

Resp-ondetur: Distinguo antecedens: hajc oblatio dicebat ordinem intrinsecmim ad personam infinitam Christi ut ad objectum tantum, concedo; ut ad principium, ao subjectum tribuens actioni valorem personalem infinitum, nego. Brevius: hcvc oblatio Beatm Mariae Virginis era~t objective valoris infiniti, quia offerebat objectum infinite dignum, scil. Verbum incarnatum ; sed non erat personaliter valoris infiniti.

Ita aliquo modo actus caritatis qua B. Maria Virgo diligebat Deum erat quidem circa objectum infinitum, sed subjective seu personaliter erat valoris finiti sicut actus caritatis cujuslibet pura? creatura?, quamvis merita B. Maria? Virginis fuerint in suo ordine inaestimabiles propter plenitudinem ejus caritatis.

Alia objectio: Nihil datur majus quam infinitum. Atqui majoris valoris est in Christo actus divinas voluntatis quam actus humanse volunta,tis. Ergo hic secundus actus non est valoris infiniti.

Respondetur: Distinguo majorem : nihil datur majus quam infinitum sirnpliciter in ordine entis, scil. quam Deus infinitus, concedo ; quam infLnitum in certo geuere, v.g. valoris moralis actuum, nego. Concedo miinorem, quia actus voluntatis divinaj est infinitus non solum moraliter, sed physice. Distinguo conclusionem : actus merito rius CLristi non est simpliciter infinitus etiam physice, concedo ; non est mo-raldter valoris infinili, uego.

Insta-ntia: Sed in hoc ordine valoris moralis falsum est dicere quod omi»ia merita Christi sunt valoris infiniti, nam actus caritatis quo se ob-tulit in cruce erat majoris valoris quam alii actus ejus me ritorii v.g. quibus prsedicabat aut conversabat cum discipulis.

Respondetur: Distinguo probationem : hic actus quo Christus se obtulit irt cruce erat majoris valoris quam alii, objective, concedo; personalitter, nego. Hic valor personalis erat a;qualis in omnibus actL bus ejus meritoriis, sed valor objectivus dependet a dignitate objecti 7.

Insta ntia: Duo actus caritatis a?qualis intensionis a?qualem valorem Lab»ent quamvis unus eliciatur ab homine sanctiori.' Ergo actus non fit majoris valoris ex dignitate personali.

Respondetur: Transeat antecedens ; sed non est parltas cum Christo, nam major sanctitas v.g. Pauli non semper influit ut major in omnibus actibus ejus etiam in remissis; e contrario persona divina Verbi sernper influit moraliter in omnibus actibus suis meritoriis et satisfacto riis et nunquam fuit actus caritatis remissus in Christo.

AHme sunt objectiones ex inconvvnicutibitx :

1' Dijficultas: Si tliesis esset vera, Christus «que meruisset per unam lacTymam ac per crucilixionnn.

' n" " '"••'liir: .st objrctlvc m.tf/h mrritorinm .loccre theoloclnnl ex attMWe i»<-l. qiu.n. ipquall Del nmora fnctn n n.i.i.iml,.; pcrmnnlitcr cst mtitrlH incrttorium r.i nuinunlf vx iiiiikii» Hcl nii.or.'. qm.m <>x iul- nluio !>.•! iLinoic tlii.<iloK|jiiii .1, „,.„..

DB PASSIONE CHUISTl

Respondetur : Distinguo : seque meruisset personaHter , conceilo ; objective, nego. Valor personalis operum Chrieti est in omuibus aequalis, sed valor objectivus est inaequalis, quia sumitur ex objecto plus minusve elevato, objective plus minusve arduo, et e.\ circum stantiis. Christus autem ad meritum et satisfactionem ordinavit non solum valorem personalem, sed etiam valorem objectivum.

2" Difficultas: Si primus actus quo Christus ingrediens mundum fuisset valoris infiniti, alia ejus opera fuissent inutilia.

Respondimus jam; Christus obtulit hunc primum actum non seorsim, sed conjunctim cum aliis posterioribus usque ad mortem. tanquam unum integrum pretium pro redemptione nostra, et oblatio ejus fuit actus iucessans, uon elicitus una sola vice et deinde interruptus. Et ita deberet esse in vita nostra christiana et praasertim religiosa.

3* Difficultas: Tunc nostraa satisfactiones essent superfluse.

Jam responsum est: Sunt superfluaj ad reconciliandum humanum genus cum Deo, concedo ; ad applicandam hauc reconciliationem, nego. Imo ad abundanliam satisfactionum Christi pertinet ut non solum ipse satisfaciat, sed et alios satisfacere faciat, sicut ad perfectionem causae primae, quod det aliis dignitatem causalitatis.

.',» Difficultas: Christus tamen sic plus meruisset quam potuerit Deus remunerare, repugnat enim praemium infiuitum.

Respondetur: Meritum valoris infiuiti non exigit praemium actu infinitum, sed in potentia infinitum, sicut omnipotentia divina manifestatur non ex hoc quod producit aliquid actu infinitum, quod est impossibile; sed ex hoc quod qualibet re a se facta potest facere aliam meliorem. Ita Christus meruit salutem hominum absque limitatione generationum liumanarum, et etiamsi finis mundi deberet tardius verire quam definitum est, homines semper invenirent in meritis Christi fontem sufficientem salutis. Insuper Christus meruit aliquid infinitum, in hoc sensu quod meruit institutionem Eucharistiai quae est sacrihcium infiuiti valoris, quo sacramentaliter perdurat sacrificium crucis usque ad finem mundi et quo jugiter applicantur ipsa Passionis merita. Item meruit electis visionem beatificam et amorem Dei inamissibilem, qui sunt quid infinitum ex parte objecti visi et dilecti.

Denique infinitus valor satisfactionis Christi manifestatur in adaequata reparatione offensae Deo illatae, nam haec reparatio postulat actum qui sit moraliter valoris, non solum in potentia, sed actu infiniti.

Dnde thesis est certa ex ratione principaliter allata.

Dubium 1um: Utrum satisfactio Christi fur.rit ab intrinseco nun salum cnndiijna, scd etiam superabundans.

I)E VALOUE INFINITO SATISFACriONIS CHKISTI

Respondetur: Est quidem de tide quod Christus pro nobis condigne satisfecit, secundum illud I Tim., n, 5-6: « Domo Christus Jesus qui dedit redemptionem semetipsum pro omuibus», et secundum Concilium Trident. (Denz., 799): «Dominus noster... pro nobis Deo ' Patri satisfeeit»; et agitur de satisfactione condigna, seu de solutione voluntaiia debiti ad aequalitatem, quantum scil. peccata hominum Deum offenderuut.

Sed ex praedictis sequitur etiam quod satisfactio Christi fuerit ab intrinaeco superabundans. Et haec sententia est communior.

Probatur ex Sacra Scriptura: Rom., v, 20: « Ubi abundavit dehctwm sicperabundavit gratia» et praisertim superabundavit in inso Salvatore.

Item Patres in explicatione hujusce textus sancti Pauli hoc affarmaverunt, v.g. sanctus Joannes Chrysostomus in Ep. ad Rom., Hom. 10: « Longe plura enim quam debejimus, solvit Christns » «.

Principalis ratio theologica est ea. qnse datnr a sancto Tlioma, IIP, q. 48, a, 2: « llle proprie satisfacit pro offensa, qui exhibet offenso ld quod ajque vel magis diligit, quam oderit offensam. Christus autem, ex caritate et obedieutia patieudo, majus aliquid Deo exhibuit, quam exigeret recompensatio totius offensa? humani generis: pnmo quidem propter magniludinem caritutis (thcandricw) ex qua patiebatur; secundo propter dignitatem vitte su<e, quam pro satisfartione ponebat, quaj erat vita Dei et hominis; tertio propter generalitem passioms et magnitudinem doloris assumpti».

Plures theologi addunt aliam rationem, scilicet: satisfactio fuit superabundans quia. per peccatum Deus offensus mohaliter subjicitur quidem creaturaj, sed per Passionem et crucifixionem Verbum incaruatnm mimenso amore suo humillime se subjecit etiam physioe et reahter. poenis et doloribus. Haic ratio est cogens si consideratur hunc a*tum caritatis et humilitatis Christi dolentis in cruce fuisse actum theandncum valoris ab intrinseco infiniti. Unde responsio ad praisens dubium est corollarium praecedentis theseos.

Quoarl extensionem hsec satisfactio est universalis, scilicet quoad sufficientiam pro omuibus hominibus nullo excepto. Boc declaraturxn Sacra Scriptura in I Joan., n, 2: « Ipse (Christusj est propitiatio pro peccatis nostris, non solum pro nostris tantum sed etiam pro totius mundi». Cf. Concilium Trid. (Denz.. 795).

Dubium 2"m. utrum satisfactid Cti risi i ,>ro hominibus fuerit sei iindum rigorem justitiw et ad apicem juri.s.

8Mm qutvstinnis. — Satisfactio dicitur sRcundum rigorem jubltia quaudo est perfecta ex partc foriinc. id est: 1" ad alterum- T ex botvis propriis alio Mtulo uon dobiiis ,-i sub donfinio creditoris

tontiiuouin i.iu.iuni iiioram Pntnun,

DB PASSIONE CHIUSTI non contentis ; 3° cum obligatione acceptandi satisfactionem ex parte creditoris. Difficultas est quod Christus ipse ut Deus erat offensus, et quod non potuit, ut videtur, sibimetipsi satisfacere; nam justitia est ad alterum.

Quaestio sic posita disputatur:

Negant Va-squez, Molina, Lugo, Billot et alii9.

Affirmant communiter tbomista?, speciatim Capreolus, Cajetanus, Salmanticenses, Billuart et alii et citant plures textus sancti Thomse, necuon sancti Bonaventuraj in favorem hujusce responsionis 10. Eis consentiunt Suarez11 et inter recentiores Franzelin, Pesch, Paquet, Janssens et alii.

Probatur thesis:

— Satisfactio rigorosa debet esse : 1° ad altcrum; 2° ex bonis pro- priis alio titulo non debitis et sub dominio creditoris non contentis; 3° cnm obligatione acceptandi satisfactionem ex parte creditoris.

— Atqui ita fuit in satisfactione Christi.

— Ergo rigorosa fuit. Probatur miuor :

1° Ad alterum fuit, prout persona divina existens in natura divina et humana, operibus naturw humana, satisfecit sibi exislenti in natura divina. Non necesse est quod satisfactio sit ad alterum sup positum, sufficit quod sit ad aiterum sub ratione . naturce, quia du stinctio naturarhm fundat distinctionem jurium et officiorum correlativorum; sic Christus meruitet satisfecit non ut Deus, sed ut homo. Si Aristoteles dicit : « Justitia est ad alterum » scil. ad alteram personam, hoc est quia loquitur in humanis. Cf. S. Tb., IIP, q. 20, a. 2.

2° Hsec satisfactio facta est ea> bonis propriis (scil. personae divinse in natura humana), alio titulo non debitis (non alio titulo debitum est dolorosum holocaustum) et sub dominio creditoris non vontentis quia opera humana meritoria et satisfactoria Christi non erant sub dominio proprio Dei creditoris, sed sub dominio proprio Christi hominis, quatenus erant libera; et non erant nisi sub dominio generali Dei. Dominium autem generale non tollit partivulare, sicut causa universalis non tollit particularem, ut patet in cive qui reipublicas solvit aliquid ex bonis propriis, licet in ea respublica habeat generalem dominium.

' Vasquez, in 111 p., disp. 7, c. 1 sq. — Molina, in 1 p., q. 21, a. 1. — Lugo, De mysterio Incarnationis, disp. 3, sect. 1, n. 4. — L. Biixot, De Yerbo inoarnato, th. 53. ... '._ ■ io Cf. Cajetanum. iu 111', q. 1, a. 2. — Sai.manticenses, De lncarnut lone, disp. 1, n. 214; item Capreolum, Ferbakiensem. Alvarez, Joannem a sancto Thoma, etc. Inter textus Sancti Thom*:, III», q. 1, a. 2 ad 2"m; q. 48, a. 2. — S. Bonaventur*:, in III Sent., disp. 20, q. 5.

i' Suarez, disp. IV. sect. 3, n. 11, dieit de hac sententla thomistarura : o II lam existimo Ita certara, ut eonlrarla nec probabllls, nec pia, nee fldel SfltH con»entanea vidcatur »,

DE VALORE INFINITO SATISFACTIONIS CHRISTl

3° Denique Deus tenebatur acceptare hanc satisfactionem, non quidem necessitate absoluta, sed hypothetica, supposito quod constituerit Christurn fidejussorem et Redemptorem nostrum et ei hanc satisfactionem inspiraverit.

Confirmatur: Satisfactio rigorosa est qua; est ad wqualitatem; atqui sati.$factio Christi fuit superabundans, nam ut dicit sanctus Tliomas, III1, q. 48, a. 2 : « Ille proprie satisfacit pro offensa qui exliibet offenso id quod ceque vel magis diligit, quam oderit offensam. Christus autem, ex caritate (theandrica) et obedieutia patiendo, majus aliquid Deo exhibuit, quam exigeret recompensatio totius of fensa? humani generis». Ergo htec satisfactio fuit plus quam a«qualis. plusquam rigrorosa, sed vere et proprie superabundans. Semper recurrendurn est ad ha;c prsclara verba sancti Thomae, quae lucidius solvunt haec dubia quam quidquid de ha« re postea scriptum est.

Dubium 3"">: utrum satisfactio Christi fuerit actus justitim commutativw.

Status qucestionis. — Justitia est virtus quaj unicuique tribuit quod suum est. Dividitur in generalem et particularem. Justitia generalis, quae etiam legalis dicitur, respicit immediate bonum commune, sicut etiam wquitas seu epikeia. Justitia particularis dividitur in distributivatn, qua superior dat civibus quod ipsis debetur proportionaliter ad eorum merita aut eorum indigentias, et commutativam , <iua civis dat civi non secundum proportionalitatem sed secundum wqualitatem debiti et pretii.

Quasstione sic posita, vommunius respon-detur affirmative.

Probatur ex S. Scriptura: Apostolus ait I Cor., vi, 20: « Empti enim estis pretio magno». Ergo fuit solutio pretii quaj requiritur ad redemptionem proprie dictam, ut supra dictum est.

Probatur ratione theologica: Ad actum justitiae conimutativa? requiruntur et sufficiunt duo, scil. stricta obligatio ad solvendum debitum et perfecta asqualitas pretii cum debito. Atqui ita fuit quia satisfactio Christi fuit non solum wqualis, sed superabundans, et Christus tenebatur ad eam quia coustitutus erat ut fidejussor et Re- ■lemptor Liominum. Ergo in hac satisfactione eminenter invenitur quidquid ad jnstitiam commutativam requiritur.

Notandum est tamen quod licet «atisfactio Christi sit specialiter et formaliter actus justitiae commutativrti, imperabatur a caritate crga Deum et homines, ac a religione. iic eral actus latria?. Imo relucent m ea multa? aliaj virtutes, magiianimitas et magnificentia pnnit orat su|ieriilMiiidans. miscric ordia. crga pcccalores huniilidrs niaiiHuetuclo, etc.

Notanduin cst cliam quod jiistitia cominuhil iva Christi spccie di- M.nguitur a in.Mra. rali.me objectl roruialis. Objectu.n enim ejus non t-nt dvlntum humm, rcgulul.ilc ,„,r ral.ion.-n. Iiuinano modo iul muui

DE PASSIONE CHRISTI litatem, sed est deUtum Deo regulabile ad aequalitatem supra omnem regulam et mensumm humanam. Propterea dicimus: in hac satisfactione eminenter invenitur quidquid ad justitiam commutativam requiritur.

Agendum esset de universalitate satisfactionis Chnsti, prout scil. Christus mortuus est pro omnibus hominibus sine exceptione; sed hffic quaestio saepe tractatur nunc in tractatu de Deo uno, ubi est sermo de voluntate salvifica universali, et ideo ad hanc partem remittimus. Dicemus tamen principalia, infra, cap. V.

Responsio ut patet est affirmativa, prout valor redemptionis, quoad sufficientiam, est infinitus et sic se extendit ut voluntas salvifica universalis ad omnes homines sine exceptione.

Exemplum altitudinis ingenii sancti Thomse per respectum ad commentatores ejus apparet in hoc quod III1, q. 48, a. 2, haec omnia dubia de satisfactione secundum rigorem justitise et quidem commutativai solvit brevissime, clare ex isto alto principio : « Ille proprie satisfacit pro otfensa, qui exhibet offeuso id quod <vque (haec est satisfactio secundum rigorem justitiae commutativai) vel magis (haec est satisfactio snperabundans) quam oderit offensam. Christus autem ex caritate (theandrica) et obedientia patiendo majus atiquid Deo exhibuit, quam exigere recompensatio totius offensa? humani generis ». (Imo oblatio Christi magis piacet Deo quam oderit offensam dsemoniorum, quamvis Christus eos non redemit, quia non sunt capaces redemptionis).

Et h<ec est essentia mysterii Redemptionis.

Aet. III. — DE REDEMPTIONE PER MODUM SACRIFICII

Status quaestionis. — S. Thomas in art. 3 quaerit an passio Chri sti opera sit per modum sacrificii. Et initio ponit tres difficultates : Videtur quod non : 1" Quia veritas debet correspondere figura?, sed in sacrificiis veteris legis, quse erant figurae Christi, numquam offerebatur caro humana, quinimo hajc sacrificia nefanda habebantur; 2° Sacrificium est sacrum signum, passio autem Christi non est signum, sed signatum per alia signa; 3° Illi qui Christum occiderunt non fecerunt aliquod sacrum seu sacrificium, sed potius maleticium.

Plures hseretici de facto negaverunt passionem Christi fuisse verum sacrificium. 1° Pelagius, AUelardus, Hermes eam consideraverunt tantum ut testimouium magni amoris et altissimum exempluin heroismi, scil. ut martyrium. 2° Sociniani dixerunt Christum non fuisse sacerdotem nisi die Ascensionis et tunc solum obtulisse sacriticium in ccelo, Patrem interpellando pro nobis. 3° Protestantes liberales et Modernistte negant sacerdotium Christi, et in morte ejui non inveniunt nisi nobilissimum exemplum fortitudinis animse, ut in martyrio 12. Martyrium autem non est de se sacrificium projiri*

12 Ita A. Saiiatier, La doctrint! dc Vrrpitilum ct ton dvolution hintoriqMi p. 87, U7 bij. - llii l»i8Y, l/Kranffllc ct VKuUk, cli. ."1 <-t 4.

1>U KEDKM PTIONE PKK MODUM SACHIFICII dictum, non est actus elicitus latria?, sed fortitudinis ; nec omnes martyres sunt sacerdotes.

Doctrina catholica. — De tide est Christum esse sacerdotem et semetipsum obtulisse in verum et proprium sacriticium in ara crucis. Concilium Ephesinum (Denz., 122) docet Christum esse « Pontiticem et Apostolum nostrum, qui obtulit seipsum pro nobis in odorem suavitatis Deo» (Ephes., v, 2). Item Coucil. Trident. (Denz., 938) declarat : Christum « semel seipsum in ara crucis, morte intercedente, Deo Patri obtulisse et ut teternam illis (hominibus) redemptionem operaretur». De sacerdotio Christi cf. supra S. Thomam, III», q. 22.

Testimonium S. Scripturae. — In ea explicite revelatur Christum obtulisse verum sacriticium iu Cruce. Jam in V. T. Isaias, vax, 5-11, dicit de servo Jahve innocente et justo : « Vere languores nostros ipse tulit et dolores nostros ipse portavit... Ipse vulneratus est propter iniquitates nostras, attritus est propter scelera nostra». Puit ergo pro nobis victima; sed etiam sacerdos se offerens ad nos reconciliandos cum Deo, nam dicitur ibid., 10 : « Si posuerit pro peccato animam suam, videbit semen longaevum, et voluntas Domini in manu ejus dirigetui-... videbit et saturabitur ».

In N. T. dicitur Eph., v, 5: « Christus dilexit nos et tradidit semeti-psum. pro nobi-s nhlationem et hostiam Deo in odorem suavi tatis». — I Cor., v, 7: « Pascha nostrum immolaius est Christus».— II Cor., v, 21: « Eum qui non noverat peccatum (Deus) pro nobis peccatum (liostiam pro peccato) fecit, ut nos efficeremur justitia Dei in ipso ». — Rom., m, 25: «Quem (Christum) proposuit Deus propitiationem per fidem in sanguine ipsius», id est: victimam propitiatoriam ». — Ibid., v, 9: vJustificati in sanguine ipsius». — Tit. n 13 : « Christus dedit semetipsum pro nobis, ut nos redimeret ab omni iniquitate, et mundaret sibi populum acceptabilem ».

Epist. ad Hebr. tractat proprie de sacerdotio Christi, cf. iv, 14: habemus « pontificem magnum qui penetravit ccelos, Jesum, Filium Dei... ». v, 1: « Omnis namque pontifex ex hominibus assumptus... constituitur... ut offerat dona et sacrificia pro peccatis». ix, 11: «Christus autem... non per sanguinem hircorum aut vitulorum sed per proprium sanguinem, introivit semel in sancta, <cterna redem ptione inventa. Si enim sanguis hircorum... inquinatos sanctificat ad emundationem carnis, quanto magis sanguis Christi. qui per Spiritum Sanctum semetipsum obtulit immaculatum Deo, emundabit conscientiam nostram ab operibus mortuis, ad serviendum Deo viventi!». ix, 28: «Christus semel oblalus est ad multorum exhaurienda peccata». x, U: « Una enim oblatione, consummavit in sempitermim sauctiticatos ».

Testfmonium Traditionis invenitnr in explicatione borlini tcxtum S. Scr-iptui-ai dtbt» :i Pfttribus gnix-iN e1 Ifttini», Ronct de Journel. op. cit., Index thooi., n. .iih, iiT, iih ooUeglt multoa textns eorum! spcK-ialiin S. CIi-iiumiIIm, S. Ignaili, ( n irrnis, s. Cvpriani S. (Jrcg Naz., S. Clrcg. N.vhk., K. .1. < •Iiitmi.hI ., H. C.v. ill. Ah-x., H. A m l.i-osi i .

DE PASSIONE CHRISTl

S. Augustini. Duo prjeclara testimonia S. Augustini citantur a saneto Thoma in praesenti articulo 3.

Ratione theologica ostendit mortem voluntariam Christi fuisse verum saerificium et perfectissimum omnium. S. Thomas hoc sic probat: « Sacrificium proprie dicitur aliquid factum in honorem proprie Deo debitum, ad eum plaeajidum... Christus autem seipsum obt-ulit in passione pro nobis (Ephes., v, 2) ; et hoc ipsum quod voluntarie passionem sustinuit, Deo maxime acceptum fuit, utpote ex curitate maxima proveniens. Unde manifestum est quod passio Ohristi fuerit verum sacrificium ».

In eaenim verificatur definitio sacrificii quae explicatur in IP-II", q. 85: sacrificium proprie dictum <?st oblatio rei sensibilis a sacer dote facta Deo p.er realem ai.t quamdam immutationem rei oblatae ad testandum supremum Dei dominium, nostramque subjectionem.

Sic vere Christus se morti obtulit, non repellendo occidentes, et post percussionem non impediendo mortem quam poterat impedire, cf. supra, q. 47, a. 1 et 2.

Proinde mors ejus voluntaria differt a simplici martyrio ut no- U\t P. Voste in suo Commentario, p. 367: «Martyres a Christo distir-guiinl ur, quia nec saeerdotes plerumque fuerunt, nec proprie seapsofr sacri/icaverunt (a quibus non dependebat mori vel non mori), nec sul> sacro ritu mortem obieruut, nec elicitus religionis actus fuit mops eorum, sed actus fortitudims, quo magis elegerunt vitam per dere quam fidem negare».

Immo S. Thomas ostendit ex S. Augustino, De Trinitate, 1. IV, c. 14, sacrificmm cruvis figuratum a sacrifitiis V. T. esse perfectis simum omnium. Sacrificium enim eo perfeetius est quo sacerdos ma gis unitur cuni Deo, cui offert, cum victima, quam offert, cum populo pro quo offert. Cliristus autem, sacerdos ut homo, non potest magis uniri cum Deo, ipse ftst Deus.; nec cum victima, seipsum offert; nec cum hominibus qui sunt ejus membra. Dicit Augustinus, loc. cit. : « Ipse unus verusque Mediator per sacrificium pacis reconcilians nos Deo, unum cum illo maneret cui offerebat, unum in se faceret pro qui bus offerebat, unus ipse esset, qui offerebat ei quod offerebat».

Sacrifieium crucis oblatum est propter quatuor fines : adorationis, impetratiohis pro gratiis obtinendis, reparationis offensse et gratiarum. actionis. Ita etiam sacrificium missse, quo nobis applicantur fructus sacrificii crucis.

Ad i1™ : S. Thomas pulchre ostendit quomodo sacrificium crucis excedit omnia sacrificia V. T. a quibus prsefigurabatur, et mirabiiem textum S. Augustini citat.

Ad 2"™: Sacrificium crucis, significatum ab antiquis sacrificiis V. T., significat immensum amorem Christi erga nos, et etiam quoad nos necessitatem carnem mortifieandi desistendo a peccatis, see. I Petr., vi, 1-2.

Ad #u"> : Passio Christi ex parte occidentium ipsum fuit malelicinm et deieiilium, sed ex parte Ohristi voluntarie ex caritatp pa

DE REDEMPTIONE PER MODUM SACRIFICIl tientis fuit perfectissimum omnium sacrificiorum. Unde ipsa occisio «'hristi non reno-vanda est sacramentaliter in sacrificio Missae, sed in eo « una eadernqne est hostia, idem nunc offerens sacerdotum miiiisterio, qui seipsum tunc in cruce obtulit» (Conc. Trid.).

Opinio particularis. — Recenter P. M. de la Taille 13 concipit crenam et morteno voluntariam Christi in cruce ut duas partes ejusdem sacrificii : in Ccena Christus sacerdotaliter se obtulit ad Crucis immolationem, et in cruce autem physice immolatus est et in seternum servat suuni statum victimaJem.

Si autem ita esset, mors voluntaria Christi in cruce non esset siicrificium proprie dictum, sed solum pars sacrificii. EJoc autem vi detur esse contra. doctrinam traditionalem quaa etiam independenter a Cwna considerat passiouem et mortem Christi ut perfectissimum sacrificium, et ita, exponitur a S. Thoma in praisenti articulo et alibi, ubsque ulla allusione ad Ccenam '*.

Revera oblatio Christi non solum perseverat durante passione, .sed sensibilit-er exprimitur per ipsa verba Christi : « Pater, in manus luas commendo spiritum meum. Et hsec dicens expiravit» (Luc, xxin, 46) ; sunt quasi verba consecrationis in sacrificio crucis. Hoc xacrificium est etniuenter rituale, ut res significata ab omnibus sacrificiis ritualibus et prout perfectissime adimpletum est secundum piffidefinitionem aeternam Dei ut culmen totius cultus V. T., culmen semper comrnemc»ratum deinde a Missa usque ad finem mundi.

Deinde nova theoria videtur dissonare a Concilio Tridentino juxta quod Ccena et Crux non sunt duse partes constitutivae unius et ejusdem sac.riiicii, sed duo sacrificia; dicit enim Concilium Triilent. (Denz., 938) : « Dominus noster, etsi semel se ipsnm in ara cru i is, morte intercedente, Deo Patri oblaturus erat... in Ccena novisnima, qua nocte tradebatur, ut dilecta? sponsae suae Ecclesiae visibile... relinqueret sacrificium, quo cruentum illud semel in cruce pe riigendum reprzeeentaretur..., corpus et sanguinem suum sub speciebus panis et vini Deo Patri obtulit... ». In hoc textu distinguuntur lnter se «obtulit » et «oblaturus erat» et sacrificium Ccena? dicitur ir.crnentum, durn sacriticium crucis dicitur cruentum.

Unde servanda est traditionalis doctrina secundum quam, etiam Imlependenter a Ccena, mors voluntaria Christi in cruce fuit non so- I • ■ iii pars sacriflcii, sed verum sacrificium imino perfectissimum, et ■I se solo sibi plane suilicit. Kesurrectio <•! Ascmisio nihil proprie nililunt valori redemptivo Crucis, scd visibililcr maiiifestant tuicrifl- Clum Calvarii ratum e6se et acceptatum a 1'atre ad redemptionem ■OBtram.

" Mv.iterlnm flrlri, chI. 2", |>. 101 1(1(1, 11.1, H Rjk/h/«*c rtu Mimtfire dc la foi, 1I«'I, |>. 0. re.

m Of. 15. iiiuion. tii vur Tiiumtnir, julllat-t«pt L688, vuic coBfntatlonem MlifiirlH- r. <l«> In Talllo npucl 1/Ci'ld, Vi<M* <iu moH/Ioi </" la A/c«»e, p, Ow-Q07 I ,\ tinattbi nii i. tu (hrfod otfh . »rti ii MMm ". <• \ttt ikj, m (i»iililiiiili l,i.iili»N(ir Hf I hrlnln NiiIciiIiiic

DE PASSIONB CHRISTI