Y. v. — In finem. 1. Ne disperdas, Dcivid in

tituli inscriptionem, cum fugeret a facie

Saul in speluncam.

2. Miserere mei, Deus, miserere mei: quoniam in te confidit anima mea.

Et in umbra alarum tuarum sperabo, donec transeat iniquitas.

3. Clamabo ad Deum altissimum, Deum qui benefecit mihi.

A. Misit de coelo, et liberavit me: dedit in opprobrium conculcantes me.

Misit Deus misericordiam suam, et veritatem suam, 5. et eripuit animam meam de medio catulorum leonum: dormivi conturbatus.

Filii hominum, dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum gladius acutus.

6. Exaltare super coelos, Deus et in omnem terram gloria tua.

humilem et simplicem, quando fugit a facie

Saul in speluncam.

Miserere mei, Deus, miserere mei: quoniam in te speravit [al. sperat ] anima mea.

Et in umbra alarum tuarum sperabo, donec transeant insidiae.

Invocabo Deum altissimum, Deum ultorem meum.

Mittet de coelo et salvabit me, exprobrabit conculcantibus me. Semper. Mittet Deus misericordiam suam et veritatem suam.

Anima mea in medio leonum dormivit ferocientium.

Filii hominum, dentes eorum lance® et sagittae, et lingua eorum gladius acutus.

Exaltare super ccbIos, Deus; in omni terra gloria tua.

7. Laqueum paraverunt pedibus meis, et incurvaverunt animam meam.

Foderunt ante faciem meam foveam, et inciderunt in eam.

8. Paratum cor meum, Deus, paratum cor meum: cantabo, et psalmum dicam.

9. Exsurge, gloria mea, exsurge psalterium et cithara: exsurgam diluculo.

10. Confitebor tibi in populis. Domine, et psalmum dicam tibi in gentibus.

11. Quoniam magnificata est usque ad coelos misericordia tua, et usque ad nubes veritas tua.

12. Exaltare super coelos, Deus: et super omnem terram gloria tua.

Rete paraverunt gressibus meis, ad incurvandam animam meam [/t. incurvata est anima mea].

Foderunt ante me foveam, ceciderunt in medio ejus. Semper.

Paratum cor meum, Deus, paratum cor meum: cantabo et psallam.

Surge [h. expergiscere], gloria mea; surge [h. expergiscere], psalterium et cithara: surgam [h. ex pergiscar] mane.

Confitebor tibi in populis. Domine: cantabo [h. psallam] tibi in gentibus.

Quia magna usque ad coelos misericordia tua, et usque ad nubes veritas tua.

Exaltare super coelos, Deus; in omni terra gloria tua.

Argumentum. — Hujus Psalmi idem fere est argumentum, ac praecedentis. Strophae duae: vers. 2-5, precatio, periculi descriptio; vers. 6-12, pro liberatione gratiarum actio.

1. Praecentori, canendum ad modos carminis cujus initium est: Ne disperdas,

carmen mysticum Davidis, cum fugisset a facie Saul in speluncam.

2. Miserere mei, Deus, miserere mei, nam in te confidit (confugit) anima mea,

et in umbra alarum tuarum confido (confugio), dum transeat iniquitas.

ad Deum qui perficiet super me.

4. Mittet e coelis, et servabit me;

licet probris afficiat me Deus inhians mihi, mittet Deus gratiam suam et fidem suam.

5. Anima mea (ego) in medio leonum jaceo inter flammantes,

inter homines quorum dentes sunt hasta et sagittae, et quorum lingua est gladius acutus.

6. Effer te super coelos, Deus; super omnem terram sit gloria tua.

quod (rete) incurvavit animam meam; foderant coram me foveam: ceciderunt in eam.

8. Firmum est cor meum, Deus, firmum est cor meum, canam voce et fidibus.

expergiscere, lyra et harpa (nablium etcinnor), exsurgam diluculo 1

10. Celebrabo te inter populos, Domine r canam te inter gentes.

1 1. Nam magna usque ad coelos gratia tua, et usque ad nubes fides (veritas) tua.

4 2. Effer te super coelos, Deus;

super omnem terram sit gloria tua.

Vers. 1. Quod hic memoratur canticum ne disperdas, esse possunt quae Deut. ix, 26, leguntur preces Mosaicee, ut quae facile ad cantum sacrum adhibitae esse possint. Juxta Hengstenberg, locutione disperdas non est cujusdam carminis modus, sed verba sunt a Davide sa;pius in periculis constituto frequenter prolata, quae Psalmi hujus argumentum et quasi symbolum efformant. Speluncam, sive ea sit, de qua I Sam. xxi, t; sive ea, de qua ibid. cap. xxiv, 1.— Vers. 3. Perficiet, rem seu causam meam aget, me regem tandem constituet. Verterunt ita veteres, ac si gat/ia/legissent. — Vers. 4. Mittet (in priori membro) quid? nil interest; satis est ut stet Deus pro me. Maurer, dum probris afficit inhiantem mihi; Hengstenberg, probris afficit me homo inhians mihi: quia, ait, fpn non Deo, sed hominibus congruit. — Vers. '5. Sensus: Vita mea summis exposita est periculis. Flammantes, homines iracundos; alii, monstra flammas spirantia. — Vers. 6. Sensus: Potentem gloriosumque te praebe me liberando: nam, etc. — Vers. 7. Animam meam, me, ad terram jamjam prostratum. Pro rete, ante incurvavit, alii subaudiunt inimicus, vel unusquisque. Maurer intransitive vertit, incurvavit se. — Vers. 9. Gloria, i. e. anima; alii, i. e. nablium et cinnor, quae sequuntur: minus recte. Exsurgam diluculo; hodierni vertunt, suscitabo auroram, ut Ovidius de gallo, lib. XI Metamorph. 597:

Non vigil ales ibi cristati cantibus oris Evocat auroram.

In finem, ne disperdas, David in tituli inscriptionem, cum fugeret a facie Saul in speluncam.

Historia, cujus occasione Psalmus iste conscriptus fuit, habetur lib. I Reg. cap. xxiv; tunc enim David Saulem fugiens absconditus est cum aliquot ex suis in spelunca Engaddi, et cum Saul casu ad eam speluncam devenisset, et solus in eam intrasset, ut purgaret ventrem, David, qui in parte interiore latebat, incitatus a suis, ut interficeret Saulem, noluit id facere, ex qua historia colligitur argumentum hujus Psalmi simile esse argumento Psalmi superioris. In titulo nihil est novi, praeter illa duo verba, ne disperdas, quae quid significent, incertum est. S. Hilarius id refert ad Christi resurrectionem, per quam factum est, ne caro Christi in sepulcro corrumperetur: nam alia lectio habet, ne corrumpas. S. Augustinus et S. Hieronymus interpretantur de titulo crucis Christi, quem Pilatus noluit corrumpere ad petitionem Judaeorum, quasi id praedixerit David hoc loco. Theodoretus et Euthymius exponunt de Davide, qui noluit occidere Saulem, cum impune posset. Itaque volunt ad aeternam rei memoriam scriptum ne disperdas, sive ne perdas, quia David non perdidit Saulem. Sed quamvis haec expositio in hunc Psalmum quadret, tamen in Psalmum lvii et lviii et lxxiv, ubi est eadem sententia in titulo, non videtur quadrare. Alii volunt Davidem pro se rogare Deum, ut non sinat eum occidi, et perdi. Alii denique arbitrantur, illis verbis significari instrumentum musicum, in quo Psalmi isti concinendi erant.

4. Miserere mel, Deus, miserere mei: quoniam IN TE CONFIDIT ANIMA MEA.

5. Et in umbra alarum tuarum sperabo, donec transeat iniquitas.

David in spelunca precatur Deum pro liberatione a persecutione Saulis, et in hoc figura Christi est, qui lati ns in spelunca in forma servi, cum esset Dominus omnium, orat pro liberatione corporis sui, quod est Ecclesia, a persecutione

Satanae et ministrorum ejus. « Miserere, inquit, mei, Deus, » id est, tu Deus misericors tolle miseriam, quam patior ob periculum vitae, cui Saul insidiatur. « Miserere mei, quoniam in te confidit anima mea. » Confidentia in Deo est optima ratio, quae allegari potest ad impetrandam misericordiam, cum Deus promiserit auxilium confidentibus in se. « Et in umbra alarum tuarum sperabo, » id est, non solum hactenus in te confidit anima mea; sed etiam perseverabo in hac

Confidentia in Deum optima ratio ad impetrandum misericordiam.

confidentia toto tempore quo protectione indigebo, quod erit, « donec transeat iniquitas, » id est, donec fidem habeat haec nostra peregrinatio, et exilium a patria coelesti; tamdiu enim durabit iniquitas, quamdiu durabit peregrinatio, in qua mali bonis admixti sunt. Porro metaphora illa de umbra alarum Dei familiaris est Scripturae sanctae: nam in Psalm. xvi dicitur: « Sub umbra alarum tuarum sperabo; » in Psalm. lxii:

« In velamento alarum tuarum sperabo; » et in Psalm. xc: « Sub pennis ejus sperabis; » et Dominus Matth. xxiv: « Quoties volui congregare filios tuos, quemadmodum gallina congregat pullos suos sub alas, et noluisti? » Sensus autem est: Sperabo in protectione tua, quomodo sperant pulli in protectione gallinae, quae sub alas colligit eos, et mirabili zelo a milvo defendit. Significatur hac metaphora ingens amor Dei erga suos electos, quos fovet et protegit, ut res sibi unice charas.

3. Clamabo au Deum altissimum, Deum qui

Ex hac fiducia qua sub umbra alarum Dei sperabit, prodibit clamor « ad Deum altissimum, » id est, ad supremum Judicem, qui super omnes alios judices in altissimo throno residet; et ratio clamandi erit experimentum proprium: jam enim expertus erat David, clamando ad Deum se multum profecisse. « Clamabo, inquit, ad Deum, qui benefecit mihi,» id est, qui ullus me est de inimicis meis: vox enim hebraica gomer hoc loco non significat benefacere absolute, sed ulcisci, ac per hoc benefacere ulciscendo innocentium injurias; unde S. Hieronymus vertit ex liebroeo: Invocabo Deum altissimum, Deum ultorem meum. Qualis autem fuerit haec ultio, habetur lib. I Beg. cap. xxm. Nam cum Saul cinxisset exercitu suo montem, ad quem David confugerat, ut jam de vita sua pene desperaret, providentia divina fecit ut nuntius veniret ad Saulem, qui referret Philistaeos cum magnis copiis in terram Israelitarum se infudisse: quo nuntio accepto coactus est Saul recedere a persequendo Davide, cum. magno suo opprobrio et dolore. Fd hoc breviter attingitur in sequenti versiculo.

k. Misit de coelo, et liberavit me, dedit in

5. Misit Deus misericordiam suam et veritatem SUAM, ET ERIPUiT ANIMAM MEAM DE MEDIO CATULORUM LEONUM: DORMIVI CONTURBATUS.

6. Fili hominum, dentes eorum arma et sagittas, ET LINGUA EORUM GLADIUS ACUTUS.

« Misit de coelo, » auxilium videlicet, « et liberavit me, » quando cinctus legionibus hostium jamjam capiendus et occidendus eram. « Dedit in opprobrium conculcantes me,» id est, exposuit probris Saulem et milites ejus, qui me ut

pulverem conculcabant et contemnebant, quando re infecta coacti sunt recedere, et Philistais occurrere, ut supra diximus ex cap. xxm lib. 1 Beg.

«Misit, inquam, de coelo misericordiam et veritatem, » quasi duas manus suas, « misericordiam » qua liberaret me, « et veritatem, » id est justitiam, qua hostes meos pudore et dolore afficeret. « Et eripuit animam meam, » hoc est, vitam meam, «de medio catulorum leonum,» id est, Saulis et militum ejus, qui ferocia leones juvenes, ac per hoc fortissimos, referebant. Sed etiam sic liberatus ab imminente morte, tamen « dormivi conturbatus, » quia timui detractiones et calumnias inimicorum meorum, quorum dentes et linguas feriunt instar lancearum et gladiorum acutorum. Iu hebraso deest verbum eripuit, et sic vertit S. Hieronymus: Anima mea in medio leonum dormivit ferocientium. Sed in hebraso codice non est dormivit, sed dormivi, rDDtPN eshecbah, in prima persona. Quare vel excidit verbum eripuit, vel subintelligi debet; et quia Hebraei non habent casus, recte possumus vertere, tam anima mea, quam animam meam. Denique illud, conturbatus, quod Hieronymus vertit ferocientium, videlicet leonum, in hebraeo proprie significat ardentem, inflammatum, quod satis apte convenit cum voce conturbatus: qui enim conturbati sunt, aestuare et ardere solent. Itaque lectio hebraica non difficulter cum nostra graeca et latina concordari potest, et hunc sensum facere: Animam meam eripuit de medio leunculorum, dormivi cestuans, et conturbatus. Cur autem dormierit conturbatus, quando jiim liberatus erat, exponit cum addit: « Filii hominum, dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum gladius acutus, » id est,

« dormivi conturbatus, » quoniam etiam si Saule recedente liberatus eram a morsu leonum, qui de propinquo mordent, tamen sciebam non deesse detractores et calumniatores, qui etiam longe feriunt, instar jaculorum et sagittarum; multi enim erant, qui calumniis suis incitabant Saulem adversus Davidem, ut ipse testatur lib. 1 Beg. c p. xxiv: « Quare, inquit, audis verba hominum loquentium: Quaerit David malum adversum te?» Porro phrasis illa: Filii hominum, dentes eorum arma et sagittee, est Hebraeorum propria; sensus autem est: Filii hominum tales sunt, ut denfes eorum sint veluti lanceae (hoc enim sonat vox hebraica JVJn thanith, pro qua Septuagmta reddiderunt ama et sagittee). «Et lingua eorum» veluti « gladius acutus: » quibus verbis significatur detractio, quae per instrumenta dentium et linguae formatur, et non minus nocet et interimit, quam lancea, sagitta et gladius, cum incitet ad iracundiam, et sit causa malorum plurimorum.

7. Exaltare super ccelos, Deus, et in omnem Vers.7.

Exposito timore suo precatur Deum, ut exer-

cendo justitiam in impios hostes suos, manifestet gloriam suam. «Exaltare, inquit, super coelos Deus,» id est, sede in altissimo throno, qui est super omnes coelos, ut judices; vel, exaltetur nomen tuum super coelos coram angelis, « et in omnem terram » coram hominibus dilatetur « gloria tua, » ita ut omnes intelligant et laudent justitiam tuam.

8. Laqueum paraverunt pedibus meis, et incurvaverunt ANIMAM MEAM.

9. Foderunt ante faciem meam foveam, et

Reddit causam cur judicium Dei adversus hostes suos imploret. Nam praeter alia, inquit, «laqueum paraverunt pedibus meis, » id est, insidias mihi tetenderunt, ut me quasi feram de improviso caperent. « Et incurvaverunt animam meam, » id est, atque his insidiis me afflixerunt, ut prae continua sollicitudine incurvus ac incestus incederem. Deinde idipsum repetit alia metaphora: «Foderunt, inquit, foveam ante faciem meam, » id est, foderunt foveam in itinere, quo iturus eram, ita ut fovea ante me esset, quamvis eam a me conspici non existimarent: illud enim, ante faciem meam, non significat, me aspiciente et vidente; sed in loco, qui ante me erat, et per quem transiturus eram. « Et inciderunt in eam, » id est, paraverunt mihi periculum vitae, et ipsi in illud inciderunt: nam, ut dictum est supra ex cap. xxm lib. I Reg., Saul insidiabatur vitae Davidis, et illo ipso tempore incidit in spelunca in manus Davidis, a quo poterat occidi, si David voluisset.

10. Paratum cor meum, Deus: paratum cor

Jam in fine Psalmi excitat Propheta spiritum suum in Deum, ac dicit: «Paratum cor meum, paratum cor meum, » id est, paratus sum vivere, paratus sum mori; paratus conculcari, paratus regnare, et quicquid acciderit de manu tua accipiam. «Cantabo, et psalmum dicam,» laudabo misericordiam, laudabo justitiam, et voce, et instrumento musico.

11. Exurge, gloria mea; exurge, psalterium

Quia dixerat: «Cantabo, et psalmum dicam; » nunc, ut id recte fiat, non invocat Musas, ut profani poetae faciunt, sed invocat Spiritum prophetiae, ut Theodoretus exponit. «Exurge, inquit, gloria mea, » id est, donum spiritus, quo afflante canere soleo mysteria divina; «exurge, psalterium, et cithara, » id est, exurge spiritus meus, et lingua mea: spiritus enim per psalterium intelligitur, quod ex parte superiore sonum edit,

et lingua per citharam, quae ex parte inferiore sonat. « Exurgam diluculo, » id est, summo mane, quod est aptissimum tempus contemplandi divina, et canendi Deo, ego spiritus Dei exurgam, et excitabo spiritum tuum et linguam tuam ad canendum. Potest etiam cum S. Hieronymo et S. Augustino hic locus intelligi de resurrectione Christi; De resur- David enim, qui satis intelligebat, se in passionibus suis Christi patientis et morientis figuram i0Cns ingerere, Spiritu Sancto afflatus ad Christum loqui- teiiigitur, ac dicit: «Exurge, gloria mea;» nullam tur* enim majorem gloriam David habere potuit, quam ut Pater Christi diceretur. « Exurge, inquit, gloria mea, » Christe redemptor filius meus, et dominus meus; « exurge, psalterium et cithara,» id est, exurge, caro Christi, quae psalterium fuisti, dum divina miracula operando ex parte superiore sonuisti; et cithara, dum humana patiendo ex parte inferiore sonitum dedisti. Deinde inducit ipsum respondentem: « Exurgam diluculo; » satis enim constat Christum a mortuis diluculo surrexisse.

12. Confitebor tibi in populis. Domine, et Vers. 12.

Surgens diluculo David ad canendum Deo, dicit: « Confitebor tibi, » id est, laudabo te in populis Judaeorum, « et psalmum dicam tibi in gentibus. » Noverat enim sanctus Propheta psalmos suos toto terrarum orbe cantandos a fidelibus, tum ex Judaeis, tum ex gentibus in Ecclesia congregatis. Potest etiam sic exponi, ut Christus, qui dicit: «Exurgam diluculo,» addat etiam se per corpus suum, quod est Ecclesia, Deum semper et ubique laudaturum.

13. Quoniam magnificata est usque ad coelos Vws. «3.

Haec est materia laudis apud omnes gentes, quod misericordia Dei magna effecta sit, et creverit usque ad coelos, non in se, quomodo semper est infinita, sed in operibus suis: et pari ratione veritas Dei, sive pro fidelitate, sive pro justitia accipiatur, replevit omnia «usque ad nubes, » id est, usque ad coelos: accipit enim propheta pro eodem usque ad coelos, et usque ad nubes, quae ideo dicuntur in Scripturis nubes coeli, Matth. xxm: « Videbitis Filium hominis sedentem a dextris virtutis Dei, et venientem in nubibus coeli.»

14. Exaltare super coelos, Deus, et super vers. u,

Quomodo misericordia et veritas Domini pertingunt usque ad coelos, sic etiam par est, ut gloria, et laus ejus, et coelum, et terram repleat.