Sectio 7, art. 2: UTRUM IN CHRISTO SIT TANTUM UNUM ESSE

status uuastionis. - Videtur quod sint duo esse, scil. du» existenti nan^es seTonsequitur naturam. Insuper esse Fil.i Dei es ipsa naturt divina et est »ternum, dum esse homin» Chnsti non est na.tnra divina uec est »ternum.

Tem in Trinitate est unum esse propter unitatem natur»; ergo in Christo sunt duo esse sicut du» naturre. . ,

Denique iu Christo anima dat aliquod esse corpori, sed non dat ei esse increatum ; ergo in eo sunt duo esse.

Sunt tres sententi» diversae:

1» Responsio sancti Thomw est affirmativa: Est unum esse sub-

StanSlnL?separata. in instanti rssurrectionis communicat suum esJwvpoAveSwoto. H»c thesis sancti Thom» est alta conceptio Scundnm quam humanitas Christi habet non solum extasis cogrn^ Uonis et amoris per visionem beatam, sed extasis ipsius esse, prout existit per ipsum esse »temum Verbi. Ita omnes thomist».

2° E contrario Scotus, Scotistw, Suarez et f^e™^11.1^;" negant distinctionem realem inter essentiam creatam e : ess > tenent quod sunt duo esse substantialia in Christo, esse ^ ^ est ac Deitas, et esse humanum quod, mxta eos, non reahter distm Kuitur ab humanitate Christi.

' 3" P. Billot autem defendit quod est unum esse *«J«£n^Jn Christo sed identihcat hoc esse unicum cum personahtate Ch.ist p?o il o eSm, ut supra dictum est, personahtas seu , subs.ste u ta ide - Uficatur cnm existeutia. Contra hanc positionem Jxmus snpra xnvocando majorem a 1'. Billot ahegatam ad probandam d.stinctionem realem inter essentiam creatam et esse : _ Id quod «on est suum esse realiter distmguitur a suo esse. - At.pii persona Petri, in... personalitae Petri, non est suum Mf, qUOd de ea pru-.linitur .out.ngenter.

AN SIT TANTUM UNOM BSSE IN CHKISTO

— Ergo persona Pctri, imo personalitas Petri, reahter distinguitur a suo esse.

Nequidem persona Petri est sua hunianitas, quia humanitas est solum ejus pars essentialis; sed magis distinguitur Petrus a suo esse, quam a sua humanitate, nam ab huinanitate sua distinguitur ut totum a parte essentiali, et ab existentia distinguitur Petrus ut a pr»dicato contingenti, quod nullo modo est de ejus esseutia. Negata hac conclusione, destrueretur ergo ipsum fundamentuin distinctionis realis inter existentiam et essentiam creatam, quam distinctio nem semper proposuit P. Kihot.

Insuper si pro sancto Thoma constitutivum formale persoualilatis esset esse, tardius de hoc constitutivo formali loqueretur in q. 17, a. 2, nam tractavit ex professo de modo unionis quantum ad ipsam unionem in q. 2, osteiidendo quid sit unio in persona seu hypostatica, et quod est unio non accidentalis sed substantialis, scil. eecundum subsistentiam. Nunc autem in nostra q. 17 tractat solum « de consequentibus unionem ». Mirum esset omniuo si vellet tractare uunc de constitutivo formali uniouis hypostatic», post quatuordecim qu»stio nes in quibus egit de modo unionis e.x parte person» a-ssumentis, et ex parte natur» assumpt» et coassumptorum.

Ilis positis videamus quomodo sanctus Thomas probat suam sen tentiam scil. quod est unum esse substantiale in Christo.

1" Probatur ex communibus principiis in argumento vsed con tra ».

Cum unum et ens convertantur, unumquodque secundum hoc di citur ens, secundum quod dicitur unum. Atqui Christus est unum et non duo. Ergo in Christo est unum esse et non duo. Ens enim dicitur ab esse; ens est id cujus actus est esse. Est id quod est.

Aliis verbis: si in Christo essent duo esse substantialia, essent duo entia. H»c conclusio innititur in his verbis Christi : «Antequam Abraham fieret, ego sum ».

Hoc argumentum valet coutra Suarezium. Dicendum est eriiro contra eum : Natura humana Christi, si haberet proprium esse sub stantiale, remaneret substantia omnino completa, cum sua ultima actualitate, completa igitur etiam in ratione suppositi, ac proinde non posset uniri Verbo nisi accidentaliter, contra id quod dictum est supra (q. 2, a. 6). Sic in Christo essent duo supposita, seu Chri stus esset duo neutraliter; in eo essent duo entia. Modus substan tialis Suarezii, adveniens post existentiam propriam, qu» est ultima actualitas, videtur esse quid prorsus accidentale, unde in hac doctrina est quoddam periculum Nestorianismi.

2° Probatur ex propriis in corpore articuli.

Esse substantiale , quod pertinet ad personam, tanquam ad id quod est, non potest multiplicari, sed multiplicatur solum esse acci- «l*Mitale. Atqui humanitas Ohristi advenit Filio Dei non a«cidentaliter nc.I persotialilar, ita ut sil in Cliristo una sola persona (q. 2 a. 2 et G) lOrgo esse robstantiale in Clirislo iinicum est.

DB CONSBO.UKNT1BUS UNIONEM HYPOSTATICAM

Explieatur major: Esse substantiale pertinet ad hypostasim sicut ad id quod liabet esse, et ad naturam sicut ad id quo aliquid habet esse. Vel ut dicitur ad lu>» : « Esse consequitur naturam. non sicut habentem esse, sed sicut qua aliquid est (tale), personam autem sive hypostasiin consequitur, sicut habeutem esse. Ideoque magis re tinet unitatem secundum unitatem hypostasis, quani habeat dualitatem secundum dualitatem naturae».

Hoc bene explicatur in corpore articuli, per comparationem ad esse accidentale, quod potest multiplicari.

Etenim esse accidentis est inesse, sic « esse album est esse Socratis non in quantum est Socrates, sed in quantum est albus. Et liujusmodi esse accidentale nihil prohibet multiplicari in una bypo stasi vel persona. Aliud enim est esse quo Socrates est albus et quo Socrates est musicus... sed impossibile est quod unius rei (seu personas) non sit unum esse (substantiale) ». Ens enim denominatur &b esse, quia ens est id quod est vel potest esse, et si sunt duo esse substantialia, sunt duo entia. duo supposita; quod falsum est in Christo.

Explicatur minor: Si, ut vult Nestorius, humanitas Christi adveniret Verbo accidentaliter, ut album vel musicum advenit Socrati, tunc essent duo esse substantialia, sed ei advenit personaliter et substantialiter, sicut oculus videns advenit caeeo nato, ita ut perti ncat iul constitutionem ejus personse. Ergo est nnum esse substan tiale in Christo; id est esse aaternum Verbi quod communicatur humanitati assuinptas, sicut momento resurrectionis esse substantiale animai separa.ta; communicatur corpori rursus assumpto.

Alio modo proponi potest hoc argumentum, ut a pluribus tho mistis.

— Ultima actualitas rei non est capax ulterioris determinationis ad quam esset in potentia.

— Atqui existentia est ultima rei seu personse actualitas, qua per- sona sistit extra omnes suas causas. —

Ergo persona habens unam existentiam substantialem non est capax ulterioris existentias substantialis ; prsesertim repugnat quod persona increata Verbi jam habens suam existentiam Lncreatam, exi6tat existentia creata. Interpretatio Cajetani circa constitutivum foi made personse plene cohasret cum isto articulo. Attente legendus est articulus et commentarius Cajetani.

Confirmatur: 1° Si hurnanitas Christi existeret propria existentia creata, sequeretur quod etiam subsisteret propria subsistentia, quia existentia, ut ultima rei actualitas, supponit subsistentiam, seu per sonalitatem, quse in Christo est unica ac divina.

2° Si humanitas Christi existeret propria existentia creata, non possct terminari subsistentid Verbi; quia quod habet iiltiniuin iwliim. dOO potest iillerius terminari.

AN SIT TANTUM UNUM BSSHI IN CHRISTO

3° Si humanitas Christi existeret propria existentia cieata, sequeretur quod non esset unum per se ac substantiale cum Verbo, quia ad hoc necessarium foret quod una existeutia se haberet per modum potentiae, et altera per moduni actus ; atqui una existentia substantialis etiam creata, cum sit ultima actualitas, non est in potentia ad aliam existentiam substantialem '.

4° Si humanitas Christi prius uafura existeret propria existentia creata quam assumeretur a Verbo, B. Maria Virgo non foret Mater Dei. Etenim ut vere sit Mater Uei, terminus concursus illius in geueratione Filii debet esse homo Ueus. Uoc autem uon esset si humanitas Christi propriam existeutiam creatam liaberet, nam concursus cujuslibet causae censetur totaliter teiminatus quando effectus, quem producit, est existens, seu liabet ultimam actualitatem.

Confirmatur etiam conclusio sancti Tlioma; solutione objectio num articuli:

Ad Zum : « Esse consequitur personani, sicut habentem esse». Ergo ubi est unica persona pariter est unum esse. Notandwm est quod dicit « esse consequitur personam » ; et non dicit : « conetituit personam». Hic textus probat quod, pro sancto Thoma, personalitas seu subsistentia non est idem ac existentia, quae contingenter pratdi catur de persona creata.

Ad £um : «Illud esse aeternum Filii Uei. quod est natura divina. fit esse hominis, in quantum humana uatura assumitur a Filio Dei in unitatem persona)». Ita esse anima: separatae fiet die resurrectio nis esse corporis rursus animati.

Ad Sum : «Quia persona divina est idem cum natura, in personis divinis non est aliud esse personse praeter esse natura;». Unde in Trinitate est unum esse (ratione unitatis naturae quas non distinguitur ab esse, nec a personis), et in Christo est unum esse (ratione uni tatis personae, quae realiter distinguitur ab humanitate) =. Notandum est quod haac doctrina sancti Thomse « tres personas divinai non habent nisi unum esse» non potest conciliari cum opinione P. Billot et quo i umdam aliorum dicentium : personalitas est idem ac existentia ; sunt enim in Trinitate tres personalitates et una sola existentia.

Ad 4nm- Auima et corpus constituunt humanitatem, qua Christus est homo, et independenter a persona divina Christi non sunt id quod est. Legere hanc responsionem ad tm.

1 Notandum est quod Christus, quamvis babeat duas uaturas distinctas, est (liiid unum per se, non quidem quoad naturam. sed quoad suppositum seu perwmam, qure per se subsistit « in tertio inodo dicendi per se s>. cf. 11 Post. anal. (lect. 10 S. Thomie) : De quatuor niodis dicendi per se.

2 Persona Verbl incarnatl renllter distiuguitur ab ejus bumanitate. ut totum ronli; u pnrte eJuH reall; iinte eniin considerationem raentis nostra;, totum mm rsl purs cJiih. KnI illsl lnctlo rcalls lnnilaM)iiatn, dum iuter essentiam creatnm ci ohw ent ditttnetlo rcniiH adw)nntn

UB CONSEOUKNTIBUS UNIO.NKM H YI-OSTATICAM

Objectiones eorum qui negant distiuctionem realem inter essentiam creatam et esse:

— Prius est esse productutn quam esse assumptum.

— Atqui productio alicujus rei terminatur ad ejus existentiam.

— Ergo humanitas Christi existit propria existentia priusquam sit assumpta a Verbo. Aliis verbis: assumitur quia est, et non est quia assumitur.

Rcspondetur: Distinguo majorem : prioritate rationis, concedo; prioritate temporis, nego. Et subdistinguo minorem : productio alicujus rei terminatur ad ejus existentiam sempcr farmaliter per Iianc actionem habendam , faveas probare; ooncomitanter halendam per aliquid aliud, scil. per assumptionem, in casu exceptionali omnino miraeuloso, concedo.

Proinde quando dicitur « humanitas Christi ideo assumitur qiiia est» distingueudum est supra « quia est » : quia est in fieri, secundum tendentiam ad existentiam, concedo : quia est in facto esse completo, nego.

TJnde in eodem iustanti reali haec omnia facta sunt : anima Christi creata est, corpori uuita est, et a Verbo assumpta est. TJnde non quserenda est existentia creata ubi divina communicata est.

Pariter materia prima, quae non potest existere, secundum sanctum Thomam, sine forma, creata fuit prius prioritate rationis ex parte causa; materialis, quam totum compositum sit productum, sed in eodem instanti ; unde proprie concreata est cum forma, quaj prioritatem habet ex parte causae formalis et finalis. Ideo materia prima non habet jrropriam existentiam , sed existit per existentiam totius compositi, seu suppositi. Causw ad invicem sunt causce. Ita Verbum terminans est prius ex parte forma? terminantis, humanitas est prior ex parte causa? materialis. Communiter essentia antecedit existentiam in genere causae qiiasi materialis, et existentia antecedit essentiam in genere causae quasi formalis. Sed in Incarnatione existentia est seterna Verbi existentia. Tjnde Christus dixit: Antequam Abraham fieret, ego sum ; loquitur ut homo. unde innuitur quod etiam huma uitas existit existentia a^terna Verbi, sed id quod affirmatur directe est praeexistentia a>terna unicaj personaa Christi.

Instantia: Sed Verbum assumpsit humanitatem non possibilem, sed habentem esse extra causas, ergo prius existentem.

Respondctur: Distiuguo antecedens: assumpsit humanitatem ba bentem esse extra causas per propriam existentiam, nego; per existentiam Verbi ipsi assumptione communicatam, concedo.

Alia objectio: Tliesis thomistica supponit quod existentia sequi tur subsistentiam ; sed hoc falsum est, quia subsistcrc est ipsunnnet cxisteri. per se.

AN SIT TANTUM UNUM ESSE IN CHRISTO

1. Respondctur indirecte: Retorquetur argumentum ; si subsistere est idem ac existere, tunc Verbum assumpsit humanitatem prius existentem et subsistentem ; quod est hssresis Nestorii.

2. Respondetur directe: Subsistere in concreto importat simul subsistentiam et existentiam ; nam subsistentia est nomeu abstractum correlativum hujusce concreti quod est suppositum, sicut personalitas correlativa est personae; et suosistere est ipsum existere suppositi'. Unde habetur haec duplex correlatio :

, subsistentia . . • abstractum : personalitas existentta substanttw suppositum H\ ' ' ' , • . ;.' concretum : „„_«,„„„ existere substantue seu subsistere.

TJnde ipse Suarez distinguit quodammodo subsistentiam ab existentia, dicendo subsistentia est modus existentiai. Sed hoc. supponit negationem distinctionis realis inter essentiam creatam et esse ; et sic non servatur veritas hujusce judicii; «humanitas Petri ante considerationem mentis non est suum esse».

Insuper cum existentia sit ultima rei actualis, modus Suarezianus subsistentia? non nisi accidentaliter advenit naturae jam existenti; et sic unio hypostatica esset accidentalis.

Alia objectio: Sanctus Thomas dicit in Qucest. disp. de Vnione Verbi, a. 4, ad l"™: «Esse humanaj naturae non est esse divinae. Nec tamen simpliciter dicendum est quod Christus sit duo secundum esse; quia non ex a3()uo respicit utrumque esse suppositum asternum».

Respondent quidam thomista; ut Billuart : in hoc loco agitur de esse essentia?, non de esse existentiss.

Ha3c tamen responsio non quietat mentem, quia generaliter quando sanctus Thomas loquitur de esse, iutelligit existentia, et considerato contextu apparet quod agitur de existentia, saltem probabilius.

Juxta quosdam criticos modernos, ut Mandonnet, Grabniann, haec quaestio disputata scripta est ante Illam partem Summa? Theol., sic non mirum est quod in Summa inveniatur peifectior formula. Sed plures alii critici recentiores, Pelzter, Synave, Glorieux, ajstimant hanc qUiEStionem disp. scriptam fuisse post IIIam P. Fatentur tamen quod Compendium theologke est adhuc posterius et in eo S. Thomae loquitur sicut in Summa Theologica4.

3 Plures errant exlstlmando qnod subsistenlia eet abstractrum correlativum luijusce concreti quod est subsistere, dum revera est correlativum nujusce concretl, quod est suppositum. Tollitur eonfusio ponendo loco nominis « subsistentla » nomen tequlvalens « personalitas », quia manifestum est quod concretum el eorrelatlvum est pcrsona et non subsistere.

• Secundum Grabmann Iiibc qwestio disputata com(K>slta est inter 1260-1208; Neeundum Mandonnet. au. 1208; slc ambo lenent quod scrlpta est ante Illam Parlcm SummiB Theol. (1271 -7.'l). - Atlamon P. Pelzter, S. J., P. Synave, O. P. (BuMeMn ihomistc, 1920». |1| [211, Glorleux tenent quod composltlo husco (|incmIUuiIh dlHplllnUc <-Bt pOKlwlor Scd Oomprmlium throloi/ia- m-riptum est adhuc

DB CONSEQUENTIBUS DNIONEM HYPOSTATICAM

Solutio: In hac autem qusestione disputata, probabilissime agitur de distinctione inter esse (eternum Verbi et idem esse ut communicatum humanitati Christi non ab seterno. Ita esse anima* separatae in iustanti resurrectionis communicatur corpori, et remanet unum esse simpliciter, quamvis verum sit dicere: nunc corpus humanum rursus existit, non vero antea, quia erant solum cineres.

Ha?c interpretatio hujusce qua;stionis disputat* fundatur in contextu, nam in ipso corpore articuli dicitur: «Esse proprie et vere di citur de supposito subsistente... Christus autem est unum simpliciter propter unitatem suppositi, et duo secundum quid propter duas naturas; ita habet unum esse propter uuum esse aeternum aeterni suppositi. Est autem et aliud esse hujus suppositi, non in quantum est asternum, sed in quantum est temporaliter homo factum,... quod est esse secundarium. Si autem in Christo essent duo supposita, tunc utrumque suppositum haberet proprium esse sibi principale, et sic in Christo esset simpliciter duplex esse».

Formula simplicior et perfectior invenitur in articulo nostro iii cujus corpore optime dicitur: «Christo non advenit noviim esse per souale, sed nova habitudo esse personalis prteexistentis ad naturam humanam » .

Ultima difficultas: Nulla perfectio divina potest actuare naturam creatam, eo ipso limitaretur, nam reciperetur in natura creata, et cum ea constitueret compositum magis perfectum quam partes ejus.

Respondetur: Nulla perfectio divina potest actuare naturam creatam per modum formtr. intrinsece informantis, concedo; per modum termini intrinsece terminantis, nego. Sic essentia Dei clare visa terminat actum visionis beatificse. Ita existentia seterna Verbi est actu ultimus terminans humanitatem Christi, ut culmeii pyramidis terininat novas lineas qua? tendunt ad ipsum.

Unde quidam mcrito dixerunt : in Christo est non solum extasis contemplationis et amoris, sed extasis ipsius esse, prout humanitas Christi existit per esse aeternum Verbi, quasi rapitur ad illud, sicut. ardens amor ad objectum amatum.

Sic hic articulus plene cohajret cum q. 2, a. 2 et 6, et interpre tatio Cajetani circa constitutivum personalitatis aperte fundatur in his omnibus textibus sancti Tlioma;, et insuper conformis est rationi naturaii, secundum quam persona est subjectum intelligens et liberum et personalitas est id quo hoc subjectum est subjectum seu primum centrum attributionis (ego), cui attribuuntur natura intellectualis el existentia. Sic personalitas distinguitur et a natura et ab existeiilm.

postea, et contlnet eamdeiii doelriuam ac Oomm. in Rentent. et Summa Theul., et dt cnse secundario nihil dicit.

.7 fUtUn O. P.. I.e Verlm ineamt. n).H. Irad. fr. el: notes, p. 2111 -2».'!. :i2li.

AN SIT TANTUM UNUM ESSI5 IN CHUISTO

Pra?sens doctrina est quasi corollarium distinctionis realis inter essentiam creatam et esse. Contra Suarez autem, certissime sequitur haac distinctio ex hoc quod solus Deus est suum esse, creatura non est suum esse, ante consideratiouem meutis nostrae. Hoc lucidissime apparebit quando videbimus Deum sicuti est, et quam maxime nostra essentia differt ab essentia divina. Insuper si persona divina Verbi potest gerere vices personalitatis creatse, quare existentia iucreata Verbi non posset gerere vices existentise creatae?

.'I ii«>DIO0ll-U(ia*Niia fln f lirttl» fnlinlnrr

QU^ESTIO XVIII

DE PERTINENTIBUS AD UNITATEM IN CHRISTO QUANTUM AD VOLUNTATEM ln hac quaestione agitnr de voluntate humana Christi ut distinguitur ab ejus voluntate divina et nt libere semper conformis est cum beneplacito divino.

Akt. I. — UTRUM IN CHRISTO SINT DUjC VOLUNTATES

Status quaestionis. — Plures hffiretici negaverunt in Christo duas voluutates, et ex variis motivis. Sic Apollinaris ejusque discipuli dixerunt Verbum in Curisto fuisse loco mentis, unde in eo negabant voluntatem humanam sicut humanum intellectum.

Eutyches et monophysitae statuentes in Christo unicam naturam, statuebant unicam voluntatem.

Nestoriani asserentes solum unionem accidentalem affectivani inter Christum et Verbum, ponebant etiam in Christo unam voluntutem.

Monothelitce deuique, scil. Sergius Constantinopolitanus, Macharius Antiochenus, Cyrus Alexandrinus, asserentes duas naturas iu una persona Christi, putaverunt naturam humanam in Christo nunquam moveri proprio motu, sed moveri solum a divinitate, sic nega-- verunt duas voluntates et duas volitiones, et unicam admiserunt, scil. divinitatis.

Respondetur: /n Christo sunt dwe voluntates, divina soil. et hu- HMMtO.

Hoc est de fide contra Monothelitas ; cf. Denz., n. 251, Epist. Ho norii I, ann. 634; n. 289, Concilio Constantinopolitano III, ann. C80: definitio de duabus voluntatibus Christi. Item n. 1405.

Hsec veritas definita pluribus locis Sacraj Scripturae exprimitur, apud Luc, xxn, 42: « Pater, si vis, transfer calicem istum a me; verumtamen non mea voluntas, sed tua fiat». — Matth., xxvi, 39: « Non sicut ego volo, sed sicut tu». — Joann., v, 30: «Non quayro voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me».

Ratione theolo<jica sic probntur responsio : Ad perfectionem homanffi natuiai pertinet voluntas hiunana, sicut ad naturam divinara voluntiiH divinn. Atqui ChriBtiiB ent verus Deue et verus homo. habena

QUUAO VOL.UNTATWM iluas naturas inconfusas. Ergo pariter habet dnas volnntates nempe divinam et humanam. Et alioquin Christus non potuisset obedire, neo mereri, nam obedientia et meritum supponunt volnntatem creatam subordinatam voluntati divinje.

Ad l™-. Sed Christus secundum voluntatem humanam sequebatur voluntatem divinam. Erat perfectissima subordinatio duarum voluntatum. Cf. ad 4"m.

Ad 2«™ : Sic humanitas Christi erat instruinentum animatum et liberum divinitatis.

Ad Sam : Voluntas humana Christi, nt nostra, ad aliquid inclinatur naturaliter, ecil. ad beatitudinem, seu ad bonum in communi, et ad aliquid libere.

Aht. II. — UTRUM IN CHRISTO FUERIT ALIQUA VOLUNTAS SENSUALITATIS PR/ETER RATIONIS VOLUNTATEM

Respondetur: In Christo fuit appetitus sensitivus, qui vocatnr quandoque voluntas sensualitatis, quia Verbum assumpsit humanitatem integram.

Ad ium : Appetitus scnaitivus participative dicitur voluntas in quantum obedit rationi.

Ad 2um : Sed in Christo non fuit fomes peccati, et in eo nullus fuit actus indeliberatos prasveniens rationem in parte sensitiva.