Sectio 10, art. 2: P-ffiNITENTIA EST VIRTUS SPECIALIS

Ut ostendit S. Thomas pwnitentia est virtus specialis, nam species habituum distinguuntur secundum species actuum; et ideo ubi occurrit specialis actus laudabilis, ibi necesse est ponere specialem habitum virtutis. Sic « pamitentia est virtus specialis qute operatur ad destructionem peccati prceteriti, in quantum est Dei offensa, quod non pertinet ad rationem alterius virtutis ». Ad 3»™ « qualibet virtus specialis formaliter expellit habitum vitii oppositi (ut temperantia intemperantiam) sed pamitentia expellit omne peccatum effective, in quantum operatur ad destructionem peccati prout est remissibile ex divina gratia, homme cooperante ».

Sic pamitentia est virtus specahs, nam habet materiam generalem, sub ratione speciali, scil. omnia peccata, ut emundabilia per actus hominis. Agitur de virtute infusa quia respicit Deum auctorem gratia; et salutis. .

Ha;c virtus non est theologica (art. 3 ad 1"°') quia objectum ejus non est Deus, sed est peccatum destruendum ad Deum placandum; sic Deus est finis hujusce virtutis, non vero ejus objectum nec matenale nec formale.

Unde P£enitentia est virtus moralis, cujus objectum matenale est peccatum, objectum formale quod est peccatum ut reparandum, offensa Dei expiabilis, seu ipsa reparatio, et objectum forrrmle quo seu motivum est honestas hujus reparationis.

Ad inteUigentiam hujusce reparationis, dicendum est quod unportat detestationem propriorum peccatorum commissorum, ut clarius infra dicetur, et non solum ut contendit Lutherus et plerique Protestantes propositum nova; vita; (cf. Billuart).

ium. — Quomodo pwnitentia dAstinguitur a caritate.

Difficultas est quia eadem virtute gaudemus de bonis et dolemus de malis perpetratis; atqui caritas gaudet de bono propter Deum facto ergo dolet de peccatis.

Respondetur ad 1™ in fine: « Si in actu pamitentis consideratur sola displicentia peccati pra;teriti, hoc immediate ad caritatem pertmet, sicut et gaudere de bonis pra;teritis; sed intentw operandi ad deletionem tl ■ GAimioou L*aii»;«o>, »e HucharliUa.

De P,knitentia peccati prmteriti requirit specialem virtutem sub caritate ». Et in justo actus pasnitentia? imperatur a caritate.

Objectio. Actus contritionis est pracipuus paenitentiaj actus. Atqui contritio est a caritate. Ergo panitentia non est virtus distincta a caritate.

Responsio. Distinguo minorem. Actus contritionis est a caritate imperative, concedo; elicitive, nego. Nam contritio formaliter est, non solum displicentia peccati qua; remanet in Christo etiam glorioso, sed est de peccato proprio propter jus divinum lsesum, ac reparabili per satisfactionem. Unde contritio importat propositum reparationis faciendas.

Instantia: Sed contritio differt ab attritione, prout procedit a caritate, ergo remanet difficultas.

Responsio: Contritio differt ab attritione prout procedit imperative a caritate, seu ab amore efficaci Dei super omnia, concedo; proul procedit elicitive ab ea, nego.

Revera objectum paenitentia; non est Deus, sed satisfactio determinanda secundum regulas prudentia; christiana;. Sic pajnitentia non est virtus theologica, sed est infra eas, ut religio.

Dubium. An virtus panitentia; specie distinguatur a religione.

Respondetur communiter affirmative, quia habent distincta objecta formalia, Religio enim respicit cultum debitum Deo tanquam excellenti Domino et benefactori. Panitentia respicit id quod est reddendum Deo ut offenso. Sic, ut docefS. Thomas, religio fuit in Christo, non vero panitentia, quia nunquam peccavit. Cajetanus autem vult reducere pamitentiam ad religionem.