Sectio 10, art. 5: QUffiNAM EST RELATIO ACTUS P^NITENTI^

CUM TIMORE DEI

Qusestio est tum de timore servili seu paense, tum de timore filiali seu peccati, et timor filialis est donum Spiritus Sancti. Insuper agitur noR de virtute infusa pasnitentia; qua; infunditur cum gratia habitualr et caritate, sed de actu paanitentia;.

S. Thomas respondet: actus psnitentia; procedit a timore servili sicut a principio remoto, saltem communius, et a timore filiali sicut a principio proximo.

Hoc potest male intelligi, Contenson putavit ex hoc quod pro S. Thoma virtus infusa paanitentia; non distinguitur a dono timoris. Hoc autem non vemm est, quia in tota hac quajstione loquitur de pamitentia ut est virtus specialis, ut religio, et S. Thomas distinguit virlute8 a donis, v. g. religionem a dono pietatis.

De Pa-.nitentia

Insuper paanitentia et donum timoris distinguuntur secundum objectum formale, nam objectum timoris etiam filialis est Deus, ut potens infligere privationem sui, seu saltem est peccatum imminens propter Dei reverentiam evitandum, dum objectum pssnitentise est reparatio pro peccato commisso. Sic actus doni timoris potest esse ante quodlibet peccatum, ut in Christo, non vero actus pssnitentise.

Unde Thomista; generaliter tenent quod S. Thomas in prsesenti articulo, non vult dicere quod donum timoris sit principium elicitivum actus psnitentise. Sed vult dicere quod ut in pluribus peccatores moventur ad psenitentiam ex metu psenarum, tanquam a principio remoto; et justus, ex hoc quod revereatur Deum ut Patrem et timeat ipsum offendere, movetur ut pro peccatis commissis ipsi offerat aliquam satisfactionem. Sic inspiratio doni timoris adjuvat inter tentationes, virtutem posnitentios, secundum illud : « Confige timore tuo, Domine, carnes meas », sicut inspiratio doni pietatis adjuvat, inter ariditates, virtutem religionis.

Imo in ipso instanti justificationis sunt, saltem virtualiter, plures actus enumerati in hoc art. 5, scil. sub influxu Dei convertentis cor peecatoris sunt actus fidei in Salvatorem, actus timoris pcenaa a Deo infligenda, actus spei venia; consequend», actus caritatis (initialis), seu displicentia; peccati, prout displicet Deo summe dilecto, denique actus timoris filidlis, quo propter reverentiam Dei aliquis satisfactionem Deo vult offerre. Et hic actus timoris filialis movet ad actum pamitentia;, qui elicitur a virtute infusa psenitentia;. Sic magna; mortificationes sanctorum, qua; medium, prudentia; superant.-inspirantur a dono timoris.

Hoc explicaverat S. Thomas supra in Tractatu de gratia, I-II, q. 113, a. 8, ubi dicitur, in ipso instanti justificationis, secundum ordinem natura, primum est gratice infusio, secundum est motus liberi arbitrii in Deum (actus caritatis initialis); tertium vero est motus liberi arbitrii in peccatum; propter hoc enim ille, qui justificatur, detestatur peccatum, quia est contra Deum; quartum est; remissio culpa;. Hoc est secundum ordinem causa; eflicientis et etiam causa; formalis.

Sed ut ibidem dicitur ad l"m ex parte hominis justificati, in hoc eodem instanti est e converso secundum ordinem causa? materialis, scil. prius est liberatio a culpa quam consecutio gratue justificantis quamvis ex parte agentis prior sit gratia; infusio, quam culpee remissio.

Causa; enim ad invicem sunt causa sed in diverso genere, sic est mutua prioritas absque circulo vitioso. Ita S. Thomas nunc loquitur, art. 6 ad 2"m.

Notandum est quod Concilium Tridentinum sess. 6, cap. 6 (Denz. 798) pariter enumeravit actus qui concurrunt ad justificationem adulti; scil. actus fidei, spei, caritatis (initialis), timoris filialis et pamitentia;.

Licet hi actus non semper producantur explicite. saltem implicite habentur, ita ut nulla sit vera pamitentia qua; non procedat saltem vir- ♦ualiter a fide, timore, spe, et Dei dilectione. Difficultates qua; fieri

De viutute P*:nitenti.h possunt de timore servili discutientur infra agendo de attritione, ut est actus pamitentia; antecedens infusionem virtutis pamitentia; qua; datur simul cum caritate. Manifestum est quod in his omnibus articulis agitur de virtute infusa pamitentia; ut clare dicitur initio corporis art. 5. Ratio est quia hsec virtus, de qua est sermo, respicit ut finem Deum non solum ut auctorem natura;, sed ut auctorem gratia; et salutis.

Attamen aliqua pamitentia de peccato potest ex natura; viribus elici, et ex pluribus hujusmodi actibus potest generari habitus, sed ha;c pamitentia acquisita non est ea de qua nos Christiani loquimur.