Skip to the text

1. [Ierste Becoringhe]

Want nu in desen tiden1 regneren ‧iiij‧ becoringhen inde werlt, daer hem yeghewelc mensche mede proeven mach ofte hi in dolen is, ofte een ghewarich navolgher ons Heren Jhesu Christi; want het sijn ‧iiij‧ manieren van dolinghen: en̄ alle die menschen die gheestelie scinen, en̄ niet warach- tich noch doechtsam en sijn van levene, die sijn verleit en̄ verdoelt in ene wise van desen vieren.

Nu verstaet en̄ merct mi vele rechte welc die saken sijn daer alle dolinghen ute comen. Soe wat mensche die Gode niet en meint, noch en mint boven hem selven en̄ boven alle dinc, hi is altoes roekeloes en̄ onachtsam der eren Gods, en̄ al der ghewarigher doechde, ende Gods selve2. Ende hier omme is hi bereet tote allen wisen van becoringhen, want hi is cranc, en̄ onwetende, en̄ mach verleidet werden sonder sijn weten in menichfuldighen dolinghen. Nu en willic hier niet spreken vanden menschen die leven in openbaren groven dootsonden, want hare werke sijn openbare3; maer van al den ghenen die in twivele, en̄ in wane, en̄ in gheesteliken scine4 dolen5.

Oerspronc der ierster dolinghen daer alre meest menschen in bevaen sijn, dat is ene onbedwonghene nature6. En̄ dat sijn alle die ghene, die leven na wellust des lives ende der sinne, in siene, in horene, in sprekene, in wandelinghen na gherieve ende na gheneychder lost der naturen7; in begherne te behaghene yeghewelc den anderen; in treckene met ghiften onderlinghe8 met woerden en̄ met werken, ofte met ghelate, met brieven en̄ met boden; curioes te sine in spisen en̄ in dranke, in clederen van scoenre varwen, en̄ in sonderlinghen maecsele van habite; en̄ oec in sonderlingher costelicheit ende in menichfuldicheit van clederen9, en̄ van allen den dinghen daermen den vulen sac mede pijnt te cieren, die een spise is der worme, op datmen den duvel behage ende sinen boden10 die hem dienen; ende in menich ander11 gherieſ ende ghemac daermen den lichame mede dient, heymelic en̄ openbaer, dat dicwile jeghen redene is ende sonder noot. Siet, dit is die ierste dolinghe die alder ghemeinst is, want si heeft wel na die religien12 der heyligher kerstenheit verdreven13 en̄ verderft: want si regneert in cloesteren en̄ in clusen, in ordinen en̄ in prelate, ende in al den staet der heyligher Kerken, vanden oversten toten nedersten. Ende hier omme is ghewarich kennisse der doghet sere verdonkert; want selke menscen seggen dat behagelheit cuyscheit si, die God mint, ende dat si cranc, en̄ teder, en̄ edel van complexien sijn: en̄ daer omme behoeven si vele gherieſs ende vele ghemaecs. Ende een goet mensche dunct hem alre eeren weert en̄ alles goets; en̄ dat wanen si selve sijn: en̄ aldus werden si bedroghen. Ende al eest dat si vele lesen, en̄ singhen, en̄ pater noster spreken, en smaect hem niet14; want si sijn uutwendich, en̄ leven naden vleysche en̄ niet naden gheeste; want si sijn verblint ende onghehoirsam der waerheit, ende den bewegene des heylichs Gheests. En̄ hier omme die scrifture15 der ouder heylighen die nu salich sijn, si vloect ende vermaledijt, beide met levene ende met woerden, alle die menschen die wanen heylich sijn, en̄ den vleysce en̄ den bloede leven; want si destrueren dat Christus en̄ die oude heylighen met haren bloede, met levene en̄ mit stervene, gheheylicht ende ghesticht hebben in die ere Gods. Siet, dit is die ierste becoringhe, die regniert inden vleysche, daer sonderlinghe vele menschen in dolen16.

Footnotes

  1. D, F, G. in desen tide. ↩

  2. M. ende Gades selven. ↩

  3. Sur. horum enim aperta sunt opera. ↩

  4. M. die in twivel of in enen geesteliken schijn dollen. ↩

  5. Sur. sed de iis, qui sub dubio, specie et opinione spiritatis vitae, erroribus implicantur ac agitantur, et à sua salute procul aberrant. ↩

  6. indomita natura, zegt Surius. ↩

  7. M. in wanderinghe, in begheerten nae neyginge, der naturen. Sur. conversando pro sensuum desideriis. ↩

  8. Sur. provocando mutuum amorem, enz. ↩

  9. Deze opnoeming is in M. vry wat verminkt. ↩

  10. M. ende sijnen luyden. ↩

  11. K, M. ende in menigherande. Surius heeſt gelezen volgens onzen tekst. ↩

  12. D. religie. F. relegie. G. regule. K. religien. M. relige. - Wy houden het met K., en verstaen door het woord de verschillende kloostergestichten, de geordende geestelykheid, door byzondere dusgenaemde regels onderscheiden. In alle geval vertaelt Surius kwalyk: quae omnem ferè totius Ecclesiae et populi christiani devotionem ac synceritatem miserabiliter infecit atque corrupit. ↩

  13. Dit participium komt niet voor in M. ↩

  14. F. en smaken hem niet. K. ten smaect hem niet. M. dat en smaect hem niet. ↩

  15. Wy verstaen de schriften, en niet de heilige Schrift, als Surius, die vertaelt: Idcoque sacra scriptura, et sancti veteres in coelis jam degentes, enz. ↩

  16. M. die regniert in den vleys ende in voel luyden. ↩

Chapter 2 of 6