3. [Die derde Becoringhe]
Die derde becoringhe, die hier na volcht, die is noch subtijlder te verstane, en̄ daerin vallen en̄ verdolen, overmits des viants raet, alle die ghene die ene gheestelike wise willen voeren, en̄ subtijl sijn van sinne, en̄ scale en̄ behendich in natuerliken verstane, eest dat si die nature oefenen willen sonder caritate en̄ oetmoedicheit van gheeste, na lost der naturen1. Want hare nature en̄ hare inwendighe sinne bloyen2 en̄ glorieren inden lichte der naturen3. En̄ dit natuerlic licht besitten si met alsoe groter wellust en̄ eijghenheit, dat hen dunct dat si alle waerheit, en̄ al datmen leven4 mach5, begripen en̄ verstaen moghen sonder die overnatuerlike hulpe Gods. En̄ hier in werden si bedroghen, ende vallen in des viants raet ende in ene gheestelike hoverde, die alsoe op draghende is van moede6, dat si selden bekeren connen. Want selke wanen met natuerliken lichte ghereyken en̄ begripen die ierste waerheit; en̄ si willen met hare const graven7 en̄ doergronden die verborgene heymelicheit der Scrifturen8, die die gheest Gods ghedicht9 heeft in die ewighe wijsheit10. Ende overmits hare hoverde, soe dunct hen dat si alle die Scrifture claerre, en̄ nare11, en̄ bat verstaen12 dan die heylighen daden diese ghescreven, en̄ gheleert, en̄ gheleeft hebben. Want si wanen13 die wijste der werelt sijn; ende alle hare oefeninghe dat is inweindich ymagineren en̄ studeren, ende argueren de Scriſturen alsoe verre als sijt14 dorren doen. En̄ andere menschen, die een eenvoldich heylich leven leiden ofte een hert leven van penitencien, die achten si alse grove esele15 ende beesten; want si behaghen hen selven16 boven andere menschen. En̄ si hebben meer inwendichs smaecs en̄ vrouden17 in die dinghen die si van binnen18 met redenen19 bevinden ende verstaen, dan in die dinghen die boven redene sijn, diemen gheloven moet en̄ die ons ewige salicheit gheven. Ende hier omme sijn si alse20 ongelovighe heydene menschen, die Gods niet gheware21 en werden22. Altoes willen si nuwe dinghen uutspreken23 met loste der naturen, want si werken ende spreken uut eyghenheit haers selfs: en̄ daer omme moetense hem selven behaghen, en̄ eyghene ere soeken, ende hoverde bewisen al en merken sijs selve niet. En̄ al meest24 hebben si een zwaer wesen van buten, ende een rijp25, besedt26 aenseijn, ende ene opdraghende onwerdighe maniere tote anderen menscen27. En̄ si nemen gherne grote costelike noetorft28 haers lichamen in allen dinghen29; en̄ si beghe- ren datmen hem ere biede, ende dat si gheacht sijn boven andere menschen.
Siet, dit is die derde wise van becoringhen: hier mede werden bedroghen alle die subtile menschen die, in natuerliker wijsheit ofte in gheleerder const, hem selven verheffen en̄ behaghen, en̄ met hem selven ende met haren eyghenen lichte clymmen willen sonder die ghenade Gods.
Footnotes
-
Sur. natura ac donis naturalibus pro naturae voluptate, absque amore et paupertate spiritûs, profundaque humilitate, utuntur et exercent. ↩
-
D, F, G, K. hebben hier vloyen; M. alleen heeft bloyen, en zoo heeſt Surius gelezen. Het is veelal zeer moeijelyk om, in de Hss. de b uit de v initiael te onderscheiden, maer in eenen codex, door den uitgever van M. bygebragt, leest men, in stede van glorieren, florieren, en dit doet ons vermoeden dat er hier oorspronkelyk ook bloeyen zal gestaen hebben, waer florieren het synonymum van is. ↩
-
Sur. Natura siquidem ipsorum et sensus interiores, naturali lumine vigent ac florent. ↩
-
Zie leven, verbum transitivum, in het Glossarium op het Tabernakel. ↩
-
Surius vertaelt, niet kwalyk: et quicquid ad vitam rectissimè instituendam ac agendam pertinet. ↩
-
Sur. adeò ipsorum animum inflantem. Zie opdrachtig by Kiliaen. ↩
-
Zie het woord by Kiliaen. M. alleen heeft ondervinden in stede van doergronden. ↩
-
Sur. atque suo acumine et scientia penetrare et pervestigare moliuntur arcana quaeque mysteria sacrae Scripturae. ↩
-
M. gemaect. ↩
-
Deze vier woorden ontbreken in M. ↩
-
F, G. claerre en̄ naere. K. clarer ende narer. M. dat si al die heilige scrijſtuer bet verstaen. ↩
-
Sur. Hinc prac superbia, qua tument, se totius orbis saptentissimos credunt, omnemque Seripturam multò se lucidiùs ac perspicaciùs intelligere arbitrantur, quàm, enz. ↩
-
M. se willen. ↩
-
M. als si dat. ↩
-
ut rudes asinos, zegt Surius. ↩
-
F, K. hem selven. M. om selven. Doch dit om is slechts een dialectverschil. ↩
-
K. ende vruechde. M. heeft het woord niet. ↩
-
F. kwalyk, van buten. ↩
-
K. redene. M. mit reden. ↩
-
G. alle. M. al. Kwalyk. ↩
-
M. ontwaer. ↩
-
Sur. Quapropter non absurdum faerit, cos gentilibus ac paganis incredutis Deum ignorantibus comparare. ↩
-
M. voer die luyden brengen. Surius zal ook zoo gelezen hebben, want zyne paraphrastische vertaling luydt: Semper nova quacdam et novas adinventiones proferre gestiunt et exhibere coram hominibus, loquentes indè cum naturae delectatione. ↩
-
M. alre meest. ↩
-
Zie, by Kiliaen, rijp-ghesichte. ↩
-
G. beset. K. bezat. M. een rijp ongesaet. Zie beset by Kiliaen. ↩
-
Sur. Huc aceedit, quòd ut plurimùm difficilis extrinsecùs conversationis sunt, morosam quandam prae se ferunt gravitatem, adspectu torvi et asperi, erga aliòs superbi et animosi. ↩
-
K. noodoerfte. ↩
-
Sur. et corpori suo necessaria, quamvis pretiosa et lauta, abandè in omnibus administrantes. ↩
Chapter 4 of 6