Skip to the text
Ember
PT

Articulus 5

QUALITER PRIMUM PSALMUM EX DIVERSIS VIRTUTIBUS AC VARIIS CONSIDERATIONIBUS POTERIMUS PRONUNTIARE.1

QUONIAM tota hominis vita ad veram est beatitudinem ordinanda, potest totus hic psalmus per modum doctrinæ exponi ac legi, dicendo: Beatus vir qui non abiit in consilio impiorum. Tanquam dicatur: O homo, beatitudinem naturaliter cupis, et veram felicitatem quam promittit Deus in Scripturis, ex fide cognoscis et

Ps. 1, 1.

Ibid. 2.

Ibid. 3.

Ibid. 4.

Ibid. 1.

Num. xxiii, 10. appetis. Idcirco attende qualiter ad illam queas pertingere; idque in primis adverte, quod ab illa te nil elonget et impediat, nisi peccata tua. Hinc dicere habes: Beatus vir qui non abiit, id est, a Deo non recessit, in consilio impiorum, acquiescendo pravis suggestionibus dæmonum, hominumque malorum; sed in lege Domini voluntas ejus, id est, deliberata voluntate adhæsit ac obedivit præceptis legis divinæ. Quod quam fructuosum sit, subditur:

Et erit tanquam lignum quod plantatum est secus decursus aquarum. Quumque opposita ad invicem comparata, clarius agnoscantur, apte de iniquis subjungitur: Non sic impii, non sic.

Denique hæc psallendo, tibi ipsi applica hanc doctrinam: felices reputa eos qui in innocentia permanserunt, nec adversariis suæ consenserunt salutis; atque te ipsum contemne, deplange, castiga, eo quod toties suggestionibus dæmonum, vanitatibus mundi, tentationibus carnis, motibus improbæ voluntatis ac vitiorum consensisti; de cetero quoque ab his cavere et abstinere propone ac satage; impiorum levitatem, instabilitatem, inquietudinem prorsus devita. Insuper sapienter pensando, quam vehementer et ineffabiliter peccata noceant homini, quam maxime etiam virtutes expediant ei, quam viles et miseri sint iniqui, potissimeque qui jam æternaliter sunt damnati, quam item laudandi ac digni, qui Creatori suo fideliter obsequuntur, præsertim qui æternam jam beatitudinem sunt adepti, psalle et dic ex intimo et compunctissimo corde: Beatus vir qui non abiit in consilio impiorum, etc. Sicque reproborum et intimoratorum abhorre consortia, et obedientium Deo, qui indesinenter et sollicite coram illo conversantur, sectare vestigia, ut moriaris morte justorum, et fiant novissima tua horum similia. Sic legendo et canendo hunc psalmum, affectum compunctionis, motum contritionis, elevationem contemplationis, timorem salubrem, zelum justitiæ, emendandi ac proficiendi propositum, concipies et habebis: eritque grandis et multiplex tua devotio; psallendo demum studebis, ac te ipsum in primis salubriter informabis.

Præterea, juxta modum hunc alii multi psalmi sunt decantandi, videlicet psalmus, Domine, quis habitabit in tabernaculo tuo? Ad quod ipsemet Propheta divinitus inspiratus respondit: Qui ingreditur sine macula, et operatur justitiam, etc. Ex quibus versiculis discimus, quid unicuique homini necessarium sit ad salutem.2 Ideo si salvari optamus, curemus hæc omnia adimplere, hoc est: sine macula ingredi, id est, sine labe culpæ mortalis domum Dei intrare, interiora nostra examinare, per viam salutis incedere; et operari justitiam, custodiendo præcepta Decalogi, quæ sunt de actibus justitiæ: sicque de ceteris virtutum actibus, qui in psalmo isto tanguntur, ut simus sinceri, veraces, nequaquam dolosi, nec proximis aliquo modo nocivi. Itaque, dum psalmum istum proferimus, Deum cordialiter deprecemur ut gratiose tribuat nobis peragere; ac intime doleamus quod non solum ista non fecimus, verum etiam vitia his bonis contraria, frequenter enormiterque patravimus.

Præterea, sicut hic psalmus tractat de actibus virtuosis necessario exsequendis; sic psalmus ille, Dixit insipiens in corde suo, agit de vitiis necessario evitandis, ut nec cogitatu, nec factu negemus Deum aut providentiam ejus: prout scriptum est de quibusdam, Audacter provocant Deum; itemque, Dicunt se nosse Deum, factis autem negant. Contra quorum insipientiam et inconsiderationem subjungitur: Dominus de cœlo prospexit super filios hominum, etc. Quo non obstante, tam intimorate ac impie, tamque irreverenter et viliter plurimi vivunt ac ambulant coram Deo, quasi non sit omnium justus judex. Nempe quia non cito profertur judicium, absque ullo timore filii hominum peccant, prout in psalmo isto describitur. Hinc psalmum istum canamus, nos ipsos deflendo quod tales exstitimus; proximis quoque adhuc taliter prævaricantibus condo-

Ps. xiv, 1.

Ibid. 2.

Ps. xiii, lli.

Job xii, 6.

Tit. i, 16.

Ps. xiii, 2; lli, 3.

Eccle. viii, 11. lendo. Sicque humani generis deploremus peccata, et exoremus pro omnibus.

Insuper, juxta affectum hunc dicendus est psalmus ille, Salvum me fac, Domine, quoniam defecit sanctus, quoniam diminutæ sunt veritates a filiis hominum.3 Et enim quo magis abundat impiorum iniquitas, eo amplius boni clamare debent ad Deum ut præserventur, nec cum perversis pervertantur. Ex caritate quoque et zelo justitiæ, debent optare et petere ut Dominus disperdat universa labia dolosa et linguam magniloquam, ita ut in eis mala destruat culpæ, et novis linguis loquantur verba gratiæ ac salutis, quemadmodum in Proverbiis legitur: Verte impios, et non erunt, ut fuerant, impii.45 Quod si converti omnino renuerint, conformare nos debemus rectitudini divinæ justitiæ, cupiendo ut pereant, ac confidenter dicere Deo: Tu, Domine, servabis nos, et custodies nos a generatione hac in æternum. Tales quippe versiculi sæpissime habentur in psalmis, qui quamvis non exprimantur per modum optativum aut deprecativum, sed per verba temporis futuri, virtualiter tamen sunt orationes et verba bonæ spei in Deo, ut illud in psalmo:67 Adsperges me, Domine, hyssopo, et mundabor, etc. Unde et sensus est:8 Tu, Domine, servabis nos et custodies, etc., id est, speramus quod præservabis nos a generatione pravorum, et exoramus ut ab ipsis nos præservare et custodire digneris, ne illis conformemur in vitiis.9

Amplius, juxta modum et sensum psalmi illius, Domine, quis habitabit in tabernaculo tuo?10 cantandum est illud in psalmo, Domini est terra et plenitudo ejus; Quis ascendet in montem Domini?11 cum tribus versibus ibi immediate sequentibus. Quod totum cantando, pensemus quid nobis sit necessarium ad salutem, et quantum a perfectione quæ in illis tangitur versibus, simus distantes, id est ab innocentia manuum atque munditia cordis, et a carentia vanitatis, omnis quoque dolosi ac illiciti juramenti. Estque notandum, quod in psalmo illo subjungitur: Hic accipiet benedictionem a Domino, et misericordiam a Deo salutari suo. Si enim misericordia est et divinæ pietatis effectus, quod homo tantæ innocentiæ ac virtuositatis salvatur, quis poterit de suis virtutibus aut meritis gloriari, extolli, præsumere, et non potius cum Apostolo recognoscere ac fateri, Gratia Dei sum id quod sum, et rursus, Qui gloriatur, in Domino glorietur? Studeamus igitur pertinere ad generationem hanc electorum, Dominum in veritate quærentium et clarum, imo desiderabilissimum divini vultus adspectum: ad quem nemo nisi purgatissima mente valet pertingere.

Footnotes

  1. Ps. XLIII. XLV. LIII. LVI. LXI. LXII. LXIV. LXV. LXIX. LXX. LXXVI. LXXIX. LXXXV. XCIV. XCV. XCVII. CXLIX. XCIX. CH. CVII. CXII. CXIV. CXV. CXVIII. CXXI. CXXXVIII. CXLIII. CXLIV. ↩

  2. Ps. I, 1. ↩

  3. Ps. xiv. ↩

  4. Ps. xxiii, 5. ↩

  5. Prov. xii, 7. ↩

  6. Marc. xvi, 17. ↩

  7. I Cor. xv, 10. ↩

  8. II Cor. x, 17. ↩

  9. Ps. xxiii, 6. ↩

  10. Ps. l, 9. ↩

  11. Ps. xxiii, 1, 3. ↩

Chapter 6 of 8