Quæstio 4
Consequenter quæritur, An decuit Deum infundere animam rationalem carni infectæ.
Videtur quod non. Primo, quoniam hoc videtur derogare infinitæ sapientiæ Dei, utpote tam præclarum thesaurum tam fœdo infundere vasculo; item divinæ justitiæ, animam innocentem inficienti et quasi venenosæ unire materiæ; divinæ etiam pietati, immunem scilicet animam tot et tantis calamitatibus implicare. — Secundo, spiritualis infectio pejor et vitabilior est corporali infectione. Quum ergo leprosis consulatur a coitu abstinere, ne infectam generent prolem, apparet quod Deus potius consulere debuerit hominibus a tali copula abstinere, ex qua damnabilis nascitur proles. — Tertio, sapiens actor suum producit effectum juxta exigentiam et congruentiam finis. Quum ergo finis creationis hominum sit æterna felicitas, cujus adeptio per originale impeditur peccatum, videtur quod nequaquam sapientissimum deceat Deum animas unire corporibus ex quorum unitionibus certissime inficiuntur et impediuntur a suæ consecutione salutis. — Quarto, si Deus innoxium poneret in infernum, reputaretur injustum: ergo et pari ratione videtur injustum, quod animam puram conjungit sordido corpori, ex cujus conjunctione incidit in reatum damnationis perpetuæ.
In contrarium est attestatio fidei christianæ, et ea quæ jam dicentur.
Ad hoc respondet Ægidius in opusculo de Peccato originali : Sunt nonnulli de sua intelligentia præsumentes, ac divina judicia metiri volentes, dicentes bonitatem clementiamque divinam non decere animam corpori infundere maculato. Et quoniam humana ratio non quiescit nisi dictorum ratio assignetur, triplici via ostendo Deum istud decere, juxta quod triplex bonum in rebus consistit, videlicet bonum universale, speciale, et personale. Prima via hæc est. Ad summam et universalem causam pertinet, principaliter procurare, intendere, prosequi bonum universale, quod est decor et complementum universi, ad cujus ornatum et complementum spectat universitas specierum, inter quas species humana est de eminentioribus una : ergo ejus generatio et continuatio non fuit deserenda propter originalis peccati dispendium. Secunda via est, quoniam toti speciei humanæ voluit et potuit C Deus providere contra originalis peccati incommodum, copiosum ac salubre remedium, utpote unigeniti Filii incarnationem, passionem, ac cetera mysteria sacramentaque ejus; atque in Christo exaltavit naturam humanam super omnem penitus creaturam; et de remedio contra originale ab exordio providit hominibus, quibus et multa ac maxima supernaturalia dedit charismata. Tertia via est, quia et originale peccatum est factum diversis personis speciei humanæ occasio amplioris gratiæ ac salutis, quibus diversa et eminentia dona gratiæ gratum facientis ac gratiæ gratis datæ collata sunt, prout in Epistolis suis tangit Apostolus.12 Hinc exclamat Gregorius : O felix culpa, quæ talem ac tantum meruit habere redemptorem. Et quamvis multi tantarum non fiant participes gratiarum, hoc ex eorum negligentia contingit et culpa, non ex Redemptoris defectu, qui universos ad suam gratiam multipliciter convocavit. Hæc Ægidius.
In idem redit quod scribit Thomas, dicendo : Sicut bonum gentis divinius est quam bonum unius hominis, sic bonum universi præpollet bono particularis naturæ ac singularis personæ : idcirco defectus in universum redundans, deterior est. Si autem multiplicatio humani generis tolleretur, in totius universi redundaret defectum. — Præterea, ordo iste est naturalis in rebus, ut posteriori sublato, id quod prius est maneat, ut in commento primæ propositionis libri de Causis habetur. Bonitas autem naturalis præexsistit omni bonitati superadditæ, tam acquisitæ, quam gratis collatæ. Hinc subtracta bonitate gratuita originalis justitiæ collata hominibus, cessare non debuit propagatio hominum naturalis, præsertim quum Deo omnipotenti facultas suppeteret recuperandi hujusmodi damnum.
Et per hoc prima instantia solvitur, quia in isto quod Deus naturalia conservavit, et gratuita tam copiose recuperavit, majoraque gratiæ dona largitus est, atque tam mire ac gratiose redemit genus humanum, ipse omnipotentiam, pietatem, justitiam, sapientiam ac misericordiam suam multo præclarius declaravit et communicare dignatus est. — Ad secundum dicendum, quod lepra est incurabilis morbus, originalis vero peccati languorem Deus felicissime sanare et instaurare decreverat. — Ad tertium, quod Deus primo instituit genus humanum prout convenientius fuit eidem; sed quoniam primi parentes illum statum corruperunt, providit Deus de alio modo salutis, nec opus inchoatum debuit omnino omittere, sed misericorditer reparare. Unde et melius fuit animam infundi carni corruptæ, sed reintegrabili, quam prorsus non fieri : sicut et melius esset thesaurum pretiosum collocare in vase immundo quam penitus illum disperdere. — Ad quartum, quod in inferno duplex est pœna, videlicet : pœna sensus, quæ est corruptio et afflictio naturalis boni, ideo esset injustum alicui sine demerito proprio illam pœnam inferri. Alia est pœna damni, quæ et pro originali peccato infligitur, quæ nihil subtrahit horum quæ naturæ ex propriis principiis suis debentur, sed aliquid supernaturale, ad quod natura fuerat ordinata per donum gratuitum. Hinc injuria nulla fit homini, dum sibi non datur quod suæ naturæ non debetur, ut beatifica visio Dei. — Hæc Thomas in Scripto. Concordant Petrus, Richardus et alii.
Bonaventura quoque : Justitia, inquit, dupliciter sumitur. Primo, pro condecentia divinæ bonitatis. Secundo, pro æquitate in meritorum retributione. Primo modo sumendo justitiam, decuit divinam justitiam unire animam carni infectæ, ne opus creatum et læsum dmitteret irreparatum : nam et hoc decuit Deum ut conservatorem, cujus est opus secundum capacitatem ipsius servare in esse, et aliquid melius providere pro ipso. Sic et summo universorum gubernatori justum et condecens fuit, calamum conquassatum non prorsus confringere, sed in melius renovare.3 Si autem justitia secundo modo sumatur, justum non fuit animam quæ adhuc nil boni aut mali commiserat, corpori sic infecto conjungi. — Hæc Bonaventura. Concordant in his Albertus, Udalricus, aliique communiter, nec immorari oportet.
Footnotes
Chapter 221 of 271