In festo
S. MATTHIÆ APOSTOLI
ENARRATIO IN LECTIONEM LOCO EPISTOLÆ
IN DIEBUS ILLIS EXSURGENS PETRUS IN MEDIO FRATRUM, ETC. Act. I, 15-26.
IN lectione ista, quæ in officio Missæ loco epistolæ legitur hodie, atque ex libro Actuum Apostolorum sumpta est, describit S. Lucas evangelista qualiter loco Judæ traditoris B. Matthias sit factus apostolus. Itaque S. Lucas ait :
In diebus illis, videlicet uno die inter ascensionem Christi et Pentecosten, exsurgens Petrus in medio fratrum, id est Apostolorum et ceterorum qui aderant, dixit. Petrus etenim tanquam princeps Apostolorum, et totius prælatus Ecclesiæ, præ aliis surrexit, et dixit quæ subsequuntur. Insuper, propter sacratissimi illius collegii dignitatem ac sanctitatem, præsertim propter Matris Christi præsentiam, surrexit humiliter, stetitque reverenter, et sapienter locutus est. Hinc devotorum et religiosorum conventus est honorandus. Erat autem turba hominum simul ibi (videlicet in cœnaculo in quo Cœnam Christus fecit novissimam) exsistentium, fere centum viginti : quorum quidam fuerunt viri, aliquæ feminæ. Erant autem viri, ipsi beati Apostoli, et septuaginta duo discipuli, qui omnes vel quorum multi fuerant ibi; Materque Christi, Maria Magdalene, et aliæ feminæ sanctæ quæ Christum ante passionem erant secutæ. Sed cur Lucas quasi dubitans ait « fere », quum Spiritus Sanctus loquatur per eum? Et respondendum, quod « fere » non ponitur hic dubitative, sed potius assertive, ad innuendum quod a prædicto numero parum distabat hæc multitudo. Porro in magno numero, quod parum deficit sive superfluit, computari non solet in Scripturis, nec in communi modo loquendi. Propter quod electissimi isti interdum dicuntur fuisse centum viginti.
Viri fratres, oportet impleri Scripturam quam prædixit Spiritus Sanctus per os David (qui secundo libro Regum ait, Spiritus Domini locutus est per me, et sermo ejus per linguam meam) de Juda proditore, qui fuit dux, id est ductor, eorum qui comprehenderunt Jesum; qui Judas connumeratus erat in nobis, id est, unus nostrum fuit, utpote a Christo Apostolus ordinatus nobiscum, et sortitus est sortem ministerii hujus, id est, partem in officio apostolatus a Salvatore accepit, ita quod fuit vere apostolus, et prædicavit ac baptizavit. Imo, ut asserit Augustinus, baptizavit Joannes Baptista, et baptizatum non fuit; baptizavit Judas, et baptizatum fuit. Quod ideo dicitur, quoniam in Joannis baptismate gratia non dabatur : ideo baptizati ab eo, rebaptizabantur fide Christi suscepta; baptizati vero a Juda, non rebaptizabantur, quia in Christi Baptismo gratia præstabatur.1
Et hic Judas quidem possedit agrum Acheldemach de mercede iniquitatis emptum, utpote pro triginta argenteis pro quibus Judas vendiderat Christum :2 quos quum restituisset et projecisset in templum, dicens, Peccavi, tradens sanguinem innocentem, principes sacerdotum emerunt pro eis agrum figuli in sepulturam peregrinorum, prout apud Matthæum legitur. Hunc agrum Judas dicitur possedisse, quia in eo sepultus est, ut aliqui dicunt : quod certum non est. Idcirco, secundum alios, dicitur agrum hunc possedisse, quoniam fecit eum possideri. Nam argenteos restituendo, causa fuit sive occasio emptionis possessionisque agri illius. Sic Deus ait ad Abraham : Nunc cognovi, id est, cognoscere feci ;3 et sanctus Job, Abominabuntur me (inquit) vestimenta mea, id est, abominabilem intuentibus facient.4 Et suspensus, utique a se ipso : nam laqueo suspendit se ipsum ; crepuit medius, qui Dei et hominum Mediatorem tam vili vendidit pretio, et diffusa sunt omnia viscera ejus, id est, intestina ejus effusa atque in terram dilapsa sunt.5 Sicque per turpissimam illam effusionem enormitas criminum ejus ostendebatur. Et notum factum est genus mortis seu scelus Judæ omnibus habitantibus Jerusalem, ita ut appellaretur ager ille lingua eorum Acheldemach, hoc est ager sanguinis, utpote emptus pretio sanguinis Christi.
Consequenter ponitur scriptura David, Judam concernens : de qua beatissimus Petrus jam dixit, Oportet impleri Scripturam, etc. Scriptum est enim in libro Psalmorum : Fiat commoratio ejus deserta, et non sit qui inhabitet in ea;67 et episcopatum ejus accipiat alter. Sciendum, quod Christus et Evangelistæ atque Apostoli, allegando Scripturas veteris Testamenti, interdum sensum magis quam formam verborum allegant. Ita et S. Petrus nunc agit, et duorum psalmorum prophetias nectit in unum. Quarum prima, videlicet,
A « Fiat commoratio », etc., in psalmo sexagesimo octavo habetur. Verumtamen, quod ibi de Judæis Christi persecutoribus pluraliter dicitur in his verbis, Fiat habitatio eorum deserta, etc., B. Petrus de Juda singulariter hic allegat. Judas enim fuit unus illorum : quorum omnium urbes et domus a Romanis destructæ sunt. Alia pars prophetiarum illarum, videlicet, « episcopatum ejus », id est apostolatum Judæ, « accipiat alter », in psalmo centesimo octavo inducitur.
Oportet ergo ex his viris qui nobiscum sunt congregati, id est, nobiscum fuerunt et sunt, et inter nos sunt conversati, in omni tempore quo intravit et exivit inter nos Dominus Jesus : juxta illud in Psalmo, Viderunt ingressus tuos, Deus, ingressus Dei mei, regis mei;8 in Isaia quoque, Simul laudabunt, quia oculo ad oculum videbunt, quum converterit Dominus Sion ;9 incipiens publice prædicare atque miracula facere, a baptismate Joannis, id est cito post baptismum quo a Joanne baptizatus est in Jordane, vel post baptismum a Joanne prædicatum ac datum.10 Joannes equidem baptizando prædicavit Christum venisse, et protinus baptizaturum esse in Spiritu Sancto :11 per hoc viam præparans Christo, qui ex tunc orsus est publice prædicare, et suam excellentiam per documenta et miracula declarare usque ad diem ascensionis, sicut subjungitur :12 usque in diem qua assumptus est a nobis, id est in cœlum receptus, juxta illud Marci :13 Dominus Jesus postquam locutus est eis, assumptus est in cœlum. Testem resurrectionis ejus nobiscum fieri, id est apostolicum testem, unum ex istis. Testis enim non debet assumi, nisi qui personaliter vidit sive audivit id de quo testimonium ferre debet. Denique resurrectionem Christi S. Petrus specialiter exprimit, quoniam incredibilior videbatur magisque latuit. Unde in die Pentecostes, de ea prædicationem suam exorsi sunt sancti Apostoli.14
Et statuerunt duos : id est, Petrus et ceteri ei consentientes, duos fama, sanctitate et sapientia eminentes, qui ad apostolatum reputabantur magis idonei, posuerunt simul, ut alter eorum efficeretur Apostolus, utpote ipsum Joseph qui vocabatur Barsabas, qui cognominatus est Justus, propter evidentem et magnam justitiam suam, et Matthiam.15 Rationabiliter autem laus hujus Joseph exprimitur, ne ob suam culpam putetur ab apostolatu repulsus; non autem laudatur Matthias, quoniam sufficit ei pro laude, quod præ viro illo tam justo ad apostolatus apicem est assumptus. In quo facto etiam divini judicii altitudo perpenditur, quod non is qui hominum ore plus laudabatur, et qui Christi consanguineus fuit, videlicet frater Jacobi Minoris, Apostolus est effectus.
Et orantes, Petrus ac alii, dixerunt : Tu, Domine, qui nosti corda omnium, ostende quem elegeris ex his duobus unum, accipere locum, id est auctoritatem et gratiam, ministerii hujus, id est prædicationis, et apostolatus, qui est dignitas quædam et donum gratiæ gratis datæ, quemadmodum prophetia, de quo prævaricatus est Judas, id est, quem sua transgressione amisit, ut abiret in locum suum, id est, ut unus istorum in locum illius succederet aut succedat. Sicque dictio «ut» tenetur hic concomitanter, non causaliter: non enim idcirco transgressus est Judas, ut alter ei succederet, sed ad transgressionem ejus istud secutum est. Et dederunt sortes eis, et cecidit sors super Matthiam. Fuerunt autem hi duo ex numero septuaginta duorum discipulorum. Et annumeratus est Matthias cum undecim Apostolis, ita quod duodecimus fuit. Quid autem per sortes istas sit intelligendum, et qualiter liceat sortibus uti, in sermone dicetur.
Footnotes
Chapter 137 of 161