Enarratio in epistolam

APERIENS PETRUS OS SUUM, DIXIT : VIRI ISRAELITÆ, ETC. Act. III, 12-15, 17-19.

INÆSTIMABILIS Dei dignatio in hodiera ostenditur epistola, Christum videlicet passum, mortuum, et a morte veraciter resuscitatum pro hominibus, quorum et Deus dici dignatur. Itaque sumpta occasione loquendi per claudum quem ad portam templi Speciosam in nomine Jesu sanavit, Aperiens Petrus os suum, dixit :¹

Viri Israelitæ, et qui timetis Deum, audite. His verbis benevolentiam captat, ut fructuosius audiatur. Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob. In hoc ineffabilis dignatio, caritas et misericordia Dei ad homines designantur, quod Deus ille altissimus et immensus, Deus utique universorum, qui digne nominari non potest, dignatur se hominum Deum vocare, quasi principalem habens dilectionem et curam ad eos. Hinc etiam ait ad Moysen : Hæc dices ad filios Israel : Dominus Deus patrum vestrorum, Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob, misit me ad vos.² Hoc nomen mihi est in æternum, et hoc memoriale meum in generationem et generationem. Unde quia Petrus loquebatur Judæis, conformat se modo loquendi patrum veteris Testamenti. Deus patrum nostrorum glorificavit Filium suum unigenitum, naturalem, æternum, non adoptivum, scilicet Jesum, per multa miracula soli Deo possibilia (singulariter autem per claudum jam per nos in nomine Jesu curatum) ostendens quod vera sit ejus doctrina, et prædicatio nostra de ipso. Quem vos quidem tradidistis judici, et negastis esse regem vestrum aut Filium Dei, ante faciem Pilati, dicentes : Non habemus regem nisi Cæsarem ; et rursus, Tolle, tolle, crucifige eum.³⁴ Judicante illo, puta Pilato, dimitti hunc Jesum tanquam innocentem. Nam dixit :⁵ Nil causæ invenio in eo ; et iterum, Corripiam illum et dimittam.⁶ Hoc tamen non protulit sententialiter et ultimate, sed interloquendo dimittendum asseruit.

Vos autem Sanctum et Justum negastis, videlicet Jesum, qui secundum divinitatem suam est essentialiter sanctus et justus, secundum humanitatem vero, per virtutes et actus earum, justior et sanctior universis ;⁷ et petistis virum homicidam donari vobis, hoc est ad vestram instantiam liberari a morte, videlicet Barabbam, qui fuit seditiosus et latro.⁸⁹ Auctorem vero vitæ interfecistis, utpote Unigenitum Dei : qui est totius vitæ fontale principium secundum naturam divinam, a quo derivatur vita naturæ, vita gratiæ, vitaque gloriæ ; qui secundum naturam assumptam, sua occisione vitam gratiæ et gloriæ instrumentaliter reparavit, imo et vitam naturæ restituit his quos a morte corporea suscitavit. Quem Deus suscitavit a mortuis, cujus nos testes sumus, quos Deus misit ad annuntiandum vobis viam salutis : et jam testimonium nostrum confirmavit in curatione claudi hujus. Nota quod merito fidei Apostolorum, non ipsius claudi, præstitit illi Deus sanitatem. Miracula autem fiunt quandoque fide facientium ea, quandoque fide eorum quibus fiunt.

Ecce qualis artifex est Spiritus Sanctus, qui huic pauperi piscatori infudit tantam constantiam, ut tot millibus hominum non vereretur improperare tam incomprehensibile scelus, videlicet occisionem injustissimam unigeniti Filii Dei, quod solo auditu horrendum est.¹⁰ Verumtamen, quoniam discretio exigit ut rigori pietas misceatur, quia et nostra perfectio est Deo assimilari, qui in omni effectu justitiæ misericordiam miscet, hinc Petrus post asperam invectionem blanda verba inducit, et territos consolatur.

Et nunc, fratres, scio quod per ignorantiam fecistis, sicut et principes vestri, id est pontifices ceterique majores. Et hæc ignorantia excusavit crimen eorum aliqualiter, non totaliter, imo nec multum, præsertim quantum ad principes. Tanta enim miracula fecit Dominus Jesus, et tot Scripturarum auctoritatibus demonstravit se esse Messiam in lege promissum, quod merito debuissent credidisse in eum. Sed excæcavit eos malitia eorum. Quomodo autem pro tempore aliquanto principes et alii quidam noverunt Jesum esse Messiam, et quomodo non, qualiter etiam ad tantam cæcitatem inducti sunt ex impatientia sua propter prædicationem Christi contra eos, nunc omitto, quia super Matthæum et Lucam, ex verbis Augustini dixi hoc plenius.¹¹¹²

Deus autem qui prænuntiavit per os omnium Prophetarum pati Christum suum, implevit sic, sicut prædixit : quia divina ordinatione passus est Christus ; et eo modo Deus illud implevit, quo sensu dicitur Deus eum tradidisse. Quamvis enim Judas impie eum tradiderit, Deus tamen per Prophetas eum tradendum prædixit, prædeterminavit, et in sua sempiterna præscientia pro hominibus moriturum prædefinivit.¹³ Unde et apostolus Paulus ait : Proprio Filio suo non pepercit Deus, sed pro nobis omnibus tradidit illum.¹⁴ Deus quoque Pater seu Trinitas benedicta inspiravit animæ Christi voluntatem moriendi pro hominibus ; rursusque eidem contulit tam juste conversari et loqui, quod Judæi ad invidiam concitabantur, ex qua ultra ad Christi occisionem progressi sunt. Sicque passio Christi, quantum ad causam ejus bonam principiumque spontaneum, fuit directe et effective a Deo, ratione cujus etiam ipse Christus (ut inquit Isaias) tradidit in mortem animam suam.¹⁵ In tantum ergo Deus implevit quod prædixit, ut palam protestetur :¹⁶ Propter scelus populi mei percussi eum. Non tamen induxit Judæos ad faciendum hoc maximum peccatum, sed malis actibus eorum usus est Deus ad bonum. Ex hac autem auctoritate elicitur, quod universi Prophetæ verbo vel scripto aut mystico facto Christum prænuntiaverunt passurum, sicut etiam Zacharias fatetur : Visitavit, et fecit redemptionem plebis suæ, sicut locutus est per os sanctorum, qui a sæculo sunt, Prophetarum ejus.¹⁷

Pœnitemini igitur de peccatis vestris, præsertimque de Christi occisione dolete, et convertimini ad Dominum Salvatorem, ut deleantur peccata vestra merito vitæ, passionis, mortis, sanguinis et resurrectionis Domini nostri Jesu Christi in sæcula benedicti.

Footnotes

1. Act. III, 1-8. ↩

2. Exod. III, 15. ↩

3. Joann. xix, 15. ↩

4. Ibidem. ↩

5. Luc. xxiii, 4. ↩

6. Ibid. 22. ↩

7. Matth. xxvii, 20, 21. ↩

8. Joann. xviii, 40. ↩

9. Luc. xxiii, 19 ; ↩

10. Sap. VII, 21. ↩

11. Cf. in Matth. XXI, 46; in Luc. IV, 3. ↩

12. Sap. II, 21. ↩

13. Matth. XXVI, 47-49. ↩

14. Rom. VIII, 32. ↩

15. Is. LIII, 12. ↩

16. Ibid. 8. ↩

17. Luc. I, 68, 70. ↩