Sermo 5
DE CAVENDA VANITATE; ET QUOMODO B. MARIA MULTIFARIAM MAGNIFICAVERIT, ID EST, MAGNIFICENTISSIME HONORAVERIT, DOMINUM.
MAGNIFICAT anima mea Dominum, et exsultavit spiritus meus in Deo salutari meo. Luc. I, 46, 47.
Quum beatissimam Virginem, utpote Dei Matrem, sancta Elisabeth præclarissimis et condignis extolleret laudibus, ipsa sapientissima atque humillima Virgo nequaquam mente elata est, aut aliqua vanitate tacta, neque inaniter gloriata; sed Deo omne bonum adscribens, et dona incomparabilia sibi supernaturalissime præstita, tanto plenius ac devotius ei attribuens, quo amplius conditionem excedebant fragilitatis humanæ, non se ipsam magnificavit, sed omnis boni datorem, et in eo dumtaxat gavisa est, præcordialissimas ei retribuens grates: «Magnificat», inquiens, «anima mea Dominum». Nec ait, Magnifico Dominum, sed, Magnificat anima mea Dominum, insinuans magnificationem illam ex intimo sui cordis prodire affectu, et ad superiores animæ vires potissime pertinere, quæ a corporis communione sunt liberæ, utpote potentiæ inorganicæ separatæ.
Ex his docemur in primis, ut omnem vanitatem et laudem humanam atque inordinatam lætitiam cordialiter fugiamus, nec appetamus coram hominibus apparere, sed magis nesciri, neque oblatis laudibus inaniter delectemur. Imo, quo ab hominibus magis quis reputatur, laudatur, honoratur, eo plus expavescat occulta Dei judicia, ne forte non sit talis ut æstimatur, et ex hoc vehementius confundatur ac pereat (præsertim quum certus non sit se in caritate consistere); et item, ne forte in vita hac suam miser mercedem recipiat; et rursus, quia judicia Dei tunc occultiora sunt, quando electis in præsenti vita eveniunt prospera; et etiam, quoniam soli Deo debetur omnis honor et gloria, dicente I Tim. 1, 17. Apostolo: Regi sæculorum immortali, invisibili, soli Deo honor et gloria. Ideo nemo sibi usurpet quod Creatori debetur, Is. XLII, 8. qui per Isaiam fatetur: Ego Dominus, hoc est nomen meum; gloriam meam alteri non dabo. Itaque quo amplius quis famatur, honoratur aut laudatur, eo plus se ipsum in cunctis humiliet, Deumque roget ut talis sit aut protinus fiat coram ipso, qualis ab hominibus esse putatur. Præterea evidens signum quod quis humanis laudibus, honorificentiis, rumoribus non inflatur, est si nec vituperiis, injuriis, diffamationibus irritetur, tristetur, aut a bonis actibus retardetur. Ideo cum apostolo II Cor. VI, 4, 8. Paulo exhibeamus nos Dei ministros per diffamiam et bonam famam, et dum maledicimur benedicamus, nec alterius improbitate vincamur, ad iram, impatientiam, rancorem aut turbulentiam corruendo: imo adversis multo plus quam prosperis delectemur, scientes quod misericordia Dei in tribulationibus maxime adsit. I Cor. IV, 12.
Præterea sacratissima virgo Maria Deum magnificavit mente, ore et opere, totoque corpore et omnibus corporis sui membris, tota anima et omnibus viribus ejus. Incircumscriptibilem enim et invariabilem Deum magnificare, est ejus majestatem, perfectionem gloriamque cognoscere, venerari, extollere.
Magnificavit ergo magna et summa Maria Deum mente, id est intellectu, voluntate, memoria: quia per intellectum infinitam excellentiam Dei splendide contemplabatur et omnibus incomparabiliter præferebat, alia nil reputans Divinitatis respectu, et Deum reputans superbeatissimum atque interminabiliter magnum in semetipso. Magnificavit quoque Deum voluntate, eum super omnia sincerissime diligendo, ferventissime desiderando, affectuosissime constringendo, et quidquid divino amori contrariatur aut dissidet, totis respuendo præcordiis. Conformiter magnificavit Deum memoria, jugiter recordando ipsius, et omnes recordationes inutiles a sua excludendo memoria, in qua versabatur ac deambulabat cum Domino in latitudine cordis sui.
Ore etiam suo Deum magnificavit perfecte, nunquam loquens nisi licita, salubria et honesta; psalmis quoque, hymnis et orationibus semper insistens, et verba consolatoria ac instructiva aliis proferens.
Opere autem Deum magnificavit, non solum omne opus pravum vitando, imo etiam in sanctitate et justitia Deo incessabiliter serviendo, irreprehensibiliter conversando, exemplarissime se habendo: sicque toto posse eum honorando in cunctis, nec aliquid offensivum unquam agendo, nec unquam per omissionem peccando.
Adhuc autem magnificavit Deum toto corpore suo, quod rationi in cunctis subegit atque in animæ servitutem redegit, cultuique divino plenissime mancipavit; nec unquam illud occupavit illicite. Similiter magnificavit Deum omnibus suis membris, exhibens ea arma justitiæ Deo, I Cor. IX, 27. Rom. VI, 13. nec indecenter unquam quidquam adspiciens, nec aliquo sensu abutens.
Magnificavit demum tota anima sua Deum, quam spiritualissime occupavit, et Creatori in sacrificium quotidie obtulit, ab omni carnali et sæculari affectu servans eam prorsus immunem. Omnibus item animæ suæ viribus Deum magnificavit, quia per appetitum sensitivum, concupiscibilem et irascibilem nunquam movebatur contra rationis judicium; habuitque passiones universas plenissime reformatas, ad nihil sensibile unquam mota, nisi secundum censuram sapientiæ et ordinem caritatis; omnium etiam interiorum exteriorumque sensuum actus habuit rite dispositos ac ordinatissime moderatos.
Sic ergo dignissima Virgo fuit justissima, quoniam quidquid fuit et quidquid a Creatore accepit, hoc ei per devotissimum famulatum, per reverentissimam subjectionem, per ordinatissimam reductionem, per omnimodam magnificationem ipsius jam tactam rependit.
Insuper, specialiter magnificavit et magnificentissime honoravit Deum Dei Filium ex se incarnatum, cui ex purissimis suis sanguinibus ministravit humanæ carnis substantiam, servile cinctorium, divinitatisque templum, de quo Filius dixit: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud.1 Hoc quippe (ut Evangelista adjecit) dixit de templo corporis sui.2 Nec possumus æstimare quam humillime, reverentialissime, affectuosissime Deo incarnato Filio suo in omnibus etiam corporaliter ministravit, lac virgineum præbuit, materna impendit obsequia.
Studeamus ergo et nos, quantum Deo præstante valemus, modis prætactis Dominum magnificare, sanctificare, honorificare et beatificare, ita ut verbis et factis et omni modo nobis possibili protestemur ac demonstremus Deum super omnia incomparabiliter esse magnum, sanctum, honorabilem et beatum: utpote verbis atque operibus ipsum reverendo in cunctis, et alios inducendo ad idem, quantum in nobis est. Quod totum ad nos religiosos valde specialiter spectat, ut simus Christi bonus odor3 ubique, et omnes ædificentur in nobis, sitque conversatio nostra ad invicem omnino caritativa, quieta, pacifica, exemplaris, faceta, ut quicumque adspexerit nos, glorificet Deum in nobis, et provocetur ad meliora. Ideo custoditi simus in omni sensu, fructuosi in verbis, morigerati in universis, quia per exteriora de interioribus judicatur, quemadmodum in Ecclesiastico legitur:4 Ex visu cognoscitur vir, et ab occursu faciei cognoscitur sensatus. Amictus corporis et risus dentium et incessus hominis enuntiant de illo, id est, qualis sit intus ostendunt. Itaque tam summe et incomparabiliter afficiamur ad Deum, ut ad nihil aliud afficiamur, nisi in eo et propter eum. Tam cordialiter quoque delectemur in contemplatione et cultu et laudibus Dei, et occupando nos circa ipsum, ut extra eum delectari et consolari renuat anima nostra.5 Sicque cum Maria dignissima exsultet spiritus noster in Deo, id est in contemplatione et dilectione ipsius, in orationibus et laudibus ejus, imo in omni opere bono ei placente.
Postremo quilibet nostrum canticum istud Mariæ Deiferæ devotissimum ac compendiosissimum dicere et cantare potest propria in persona hoc modo. Magnificat anima mea Dominum, ejus magnitudinem, perfectionem et eminentiam recognoscendo, extollendo, laudando ac venerando, sicut ait Psalmista: Magnificate Dominum mecum.6 Et exsultavit spiritus meus, scilicet anima mea rationalis, simplex et spiritualis, in Deo salutari meo, id est in Deo in quo salus mea consistit. Quia respexit humilitatem ancillæ suæ, id est animæ, quæ Creatori suo ministrando, ejus ancilla est. Ecce enim ex hoc beatam me dicent omnes generationes.7 Quicumque etenim Deo fideliter servit, et cujus humilitas seu humilis recognitio propriæ parvitatis ac vilitatis accepta est Deo, a cunctis electis beatus asseritur: nunc quidem in merito et spe, postmodum in præmio et re, si perseveraverit usque in finem.8 Quia fecit mihi magna qui potens est, id est, Deus omnipotens multa et magna beneficia mihi largitus est, maxime Unigenitus Dei, in hoc quod propter me dignatus est incarnari, in mundo conversari, crucifigi, qui et in Sacramento se ipsum quotidie tribuit mihi. — Verum de sensu et excellentia cantici hujus, et qualiter unusquisque in propria possit persona illud proferre, super Lucam plenius scripsi.9
Itaque intuitu et amore Virginis gloriosissimæ, canticum tam præclarum decantemus assidue cum devotissima intentione, tam in Virginis summæ persona quam in nostra; et cum congratulatione et gratiarum actione reminiscamur quam magna Deus donavit benedictæ Mariæ, præsertim Unigenitus Dei, qui ejus se filium fecit, et quam magna præstitit omnibus nobis per eam, ipse qui est æternaliter vivens et gloriosus.
Footnotes
Chapter 109 of 278