Sectio 5, art. 3: De differentia aevi et temporis

St. qu. Quaeritur quid proprie significat aevum. Haec vox quae remanet in lingua ordinaria dum loquimur de medio aevo, significat, apud auctores latinos, aut aetatem quamdam humanitatis, aut alicujus hominis, (sic primum aevum significat juventutem, integrum aevum maturitatem) aut durationem perpetuam (Varro). Aeviternus significat etiam perpetuus.

Apud schoiasticos aevum est « mensura spiritualium substantiarum », Et jam sanctus Augustinus in libr. 83 quaest., q. 72, dixit : oportet quamdam durationem mediam admittere inter aeternitatem et tempus.

Non facile concipitur haec media duratio. Est enim minus intelligibilis quoad se quam aeternitas, et minus intelligibilis quoad nos quam jtempus, quia non cadit sub experientia nostra.

Principalis difficultas ad distinguendum aevum a tempore est ista : si aevum non est aeternitas, non est totum simul, ergo in eo est prius et posterius et proinde non videtur differre a tempore.

Mesponsio tamen. est : aevum differt a tempore et ab aeternitate, sicut medium existens inter illa.

Ratio autem hujusce differentiae non recte assignata est a quibusdam qui aeternitatem materialiter potiusquam formaliter conceperunt. Dixerunt : aeternitas caret principio et fine ; aevum habet principium sed non finem (prout angeli creati sunt non ab aeterno); tempus habet principium et finem. — Sed haec differentia test per accidens, quia etiamsi aeviterna essent ab aeterno, aevum distingueretur ab aetemitate.

Alii dixerunt : aevum differt ab aeternitate, prout habet prius et posterius, et a tempore, prout est sine innovatione et veteratione. — Sed hoc implicat contradictionem, nam si in aevo est prius et posterius, est etiam in eo innovatio et veteratio, scil. innovatio quando id quod posterius est advenit, et veteratio prioris. Item si aeviternum esset innovabile, hoc esset quia immutabile, et proinde in eo non esset prius et posterius.

Vera ratio differentiae ea est : aevum est medium inter aeternitatem et tempus, quia est immutabile, muiabilitati tamen conjuncium. Probatur : secundum quod aliquid recedit a permanentia essendi, secundum hoc recedit ab aeternitate. Atqui magis ab ea recedit mutatio, cujus mensura est tempus, quam immuiatio mutationi tamen conjuncta, cujus mensura est aevum. Ergo aevum est medium inter aeternitatem et tempus.

Sanctus Thomas hanc sententiam explicat in resp. ad Jm, ubi dicit : « Creaturae spirituales quantum ad, affectiones et intelli geniias (seu intgllectiones) in quibus est successio, mensuraniur tempore (non tamen continuo,

DE ALIIS DUJRATIONIBUS ut tempus solare, sed discreto),. ^nium vero ad eorum esse naturale ZtZT aCV°* ^ qUa*dUm ad Vi5i0nem loria Participant aS

Sic aevum est mensura rei immutabilis, quae tamen conjungitur mu atiom secundum operationes. Proinde aevum non habet in se prius et

ZTZZSSr* opinio> sed — — I!- * X succelsivumS ?T °perati°nes aneIi. P^es, non sunt quid

Respondet Bafiez distinguendo inter operationes angelicas • l° Oiera- ut cucit xpse sanctus Thomas, Quodl. V, a. 7, ita cognitio naturalis su apsms, cogmtm naturalis Dei auctoris naturae, amo^turdSt"

20 Opemtiones angeli immanentes, quae non semfier durant sed sunt successrvae, mensurantur temPore discreto angelico. koc ttmpus reSS numerum cogltationum angelicarum, ut infra dicetur I* q ^\af^

„, , a ■ PUS motus an&eli non sit continuum sed successio quaedam xpsorum nunc, non habebit proportionem ad tempus auod mensurat motum corporalium, quod est continuum, cum non l ejusTm ratmn.s. „ sic una cogitatio angelica facit unum instans Lgelicum S sanc P,t 6 ^ ann°S temDOris nost" continursolans Ita nteflec? r' ^ * in apice mentis habent op"rat !

tell? , am°nS qUaSi iramobilem. quandoque per plures horas tempons nostn continui. * ^uieJs noras mensura^ T T ^ Mgdi m m<^vet localiter corpora1 r0rnnr termmtlve temP<>™ ™tro continuo, prout motus hufusce corpons mensuratur tempore solari et durat v. g/per medtm horam scere futura contingentia, nisi conjecturaliter. Unde aevum coexistit tempore continuo nostro aliquo modo sicut immobile saxum, in flumine positum, coexistit diversis partibus aquae fluentis. Aeternitas autem est sicut culmen montis ex quo totum flumen uno intuitu videtur. Sic confirmatur quod aevum est medium inter aeternitatem et tempus.