[108]

¹ Tempore illius capituli celebrati in eodem loco, in quo fratres primo missi fuerunt ad quasdam provincias ultramarinas, finito capitulo, beatus Franciscus, remanens in predicto loco cum quibusdam fratribus, dixit ad illos: ² "Carissimi fratres, me oportet esse formam et exemplum omnium fratrum. ³ Si ergo misi fratres meos in longinquis partibus ad laborem et verecundiam, ad famem et alias quamplurimas necessitates sustinendas, iustum est et bonum michi videtur, ut et ego similiter vadam ad aliquam longinquam provinciam, ⁴ maxime ut fratres suas necessitates et tribulationes magis patienter valeant sustinere, cum audierint illud idem me supportare". ⁵ Et ait illis: "Ite ergo et orate Dominum, ut det michi eligere illam provinciam, que sit magis ad laudem Domini et ad profectum et salutem animarum et nostre Religionis bonum exemplum". ⁶ Nam mos erat sanctissimi patris, non solum cum ad longinquam provinciam iret ad predicandum, sed etiam cum iret per adjacentes provincias, orare Dominum et fratres ad orandum mittere, ut ubicumque esset melius secundum Deum, Dominus dirigeret (cfr. Iudt 12,8) cor suum ad ambulandum illuc. ⁷ Iverunt ergo fratres ad orationem et, oratione finita, reversi sunt ad eum. ⁸ Qui dixit ad illos: "In nomine Domini nostri Iesu Christi (cfr. Act 3,6) et eius gloriose Virginis matris et omnium sanctorum, eligo provinciam Francie, in qua est catholica gens, maxime quia inter alios catholicos sancte Ecclesie reverentiam magnam exhibent Corpori Christi: quod michi plurimum gratum est. ⁹ Propter quod libentius cum illis conversabor". ¹⁰ Nam beatus Franciscus tantam reverentiam et devotionem habebat in Corpore Christi, quod voluit scribi in Regula, ut fratres in provinciis, quibus morarentur, curam et sollicitudinem inde haberent, ¹¹ et admonerent et predicarent inde clericos et sacerdotes, ut Corpus Christi in loco bono et honesto collocarent; ¹² quod, si non facerent, volebat quod fratres illud agerent. ¹³ Immo quodam tempore voluit mittere quosdam fratres cum pixidibus per universas provincias, et ubicumque invenirent Corpus Christi illicite collocatum, illud honorifice in ipsis collocarent. ¹⁴ Nam propter reverentiam sanctissimi Corporis et Sanguinis Domini Iesu Christi voluit similiter poni in Regula, ¹⁵ ut verba et nomina Domini inscripta, per que conficitur Sanctissimum Sacramentum, fratres ubicumque invenirent non bene reposita vel inhoneste in aliquo loco iacerent dispersa, recolligerent et reponerent, honorantes Dominum in sermonibus quos locutus est (cfr. 3Re 2,4): ¹⁶ multa enim sanctificantur per verba Dei (cfr. 1Tim 4,5), et in virtute verborum Christi altaris conficitur sacramentum. ¹⁷ Et licet non scriberet ista in Regula, maxime quia fratribus ministris non videbatur bonum ut fratres hoc haberent in mandato, tamen sanctus pater in Testamento suo et aliis suis scriptis fratribus relinquere voluit de hiis voluntatem suam. ¹⁸ Quosdam etiam alios fratres per universas provincias mittere voluit cum bonis et pulchris ferramentis hostiarum ad faciendum hostias. ¹⁹ Cumque eligeret beatus Franciscus de illis fratribus quos secum volebat ducere, dixit ad illos: "In nomine Domini ite bini et bini (cfr. Mar 6,7) honeste per viam et maxime cum silentio, a mane usque post tertiam orantes in cordibus vestris (Col 3,16) Dominum. ²⁰ Et verba otiosa (cfr. Mat 12,36) vel inutilia non nominentur in vobis (cfr. Eph 5,3). ²¹ Licet enim ambuletis, tamen conversatio vestra sit sic honesta, quemadmodum in heremitorio aut in cella permanseritis; quoniam ubicumque sumus et ambulamus, habemus cellam nobiscum: ²² frater enim corpus est cella nostra et anima est heremita, que moratur intus in cella ad orandum Deum et meditandum. ²³ Unde, si anima non manserit in quiete et solitudine in cella sua, parum prodest religioso cella manu facta. ²⁴ Ut autem pervenerunt Arizium, scandalum maximum et bellum erat quasi per totam civitatem die noctuque occasione duarum partium, que se longo tempore ad invicem oderant. ²⁵ Videns hoc beatus Franciscus et audiens tantum rumorem et clamorem per diem et noctem, cum esset hospitatus in quodam hospitali in burgo extra civitatem, visum fuit ei quod demones de hiis exultarent [et incitarent] omnes homines ad destruendum civitatem cum igne et aliis periculis. ²⁶ Unde, motus ad pietatem super illam civitatem, ait fratri Silvestro sacerdoti, homini Dei, magne fidei, mire simplicitatis et puritatis, quem sanctus pater venerabatur ut sanctum: ²⁷ "Vade ante portam civitatis et alta voce precipias omnibus demonibus, ut exeant omnes de ista civitate". ²⁸ Surrexit frater Silvester et ivit ante portam civitatis exclamans vocibus magnis: ²⁹ "Laudatus et benedictus sit Dominus Iesus Christus. ³⁰ Ex parte Dei omnipotentis et in virtute sancte obedientie sanctissimi patris nostri Francisci precipio omnibus demonibus, ut omnes exeant de ista civitate". ³¹ Et factum est divina miseratione et oratione beati Francisci, quod sine aliqua predicatione paulo post reversi sunt ad pacem et unitatem. ³² Et quia non potuit tunc illis predicare beatus Franciscus, postea quadam vice cum predicaret illis, dixit eis in primo sermone predicationis: ³³ "Ego loquor vobis sicut vinctis demoniorum, quoniam vosmetipsos ligastis et vendidistis, vos tamquam animalia ad forum, propter miseriam vestram, et tradidistis vos in manus demoniorum, scilicet quando exponitis vos voluntati illorum, qui destruxerunt et destruunt seipsos et vos et totam civitatem destruere volunt. ³⁴ Sed vos estis miseri homines et ignorantes, cum sitis ingrati, beneficiis Dei qui, licet aliqui vestrum ignorent, quadam hora liberavit istam civitatem meritis cuiusdam sanctissimi fratris Silvestri". ³⁵ Cumque pervenisset beatus Franciscus Florentia[m], invenit ibi dominum Hugonem, episcopum Hostiensem, qui postea fuit papa, qui missus fuerat a papa Honorio in legationem per Ducatum et Tusciam et Lombardiam et Marchiam Trevisanam usque Venetias. ³⁶ De cuius adventu valde gavisus est dominus episcopus. ³⁷ Ut autem audivit a beato Francisco quod volebat ire in Franciam, prohibuit sibi ut non iret, dicens ad eum: ³⁸ "Frater, nolo quod vadas ultra montes, quoniam multi prelati sunt et alii qui libenter impedirent bona tue Religionis in curia Romana. ³⁹ Ego autem et alii cardinales, qui diligimus tuam Religionem, libentius protegimus et adiuvamus ipsam, si manseris in circuitu istius provincie". ⁴⁰ Dixit autem ad eum beatus Franciscus: "Domine, magna verecundia est michi, cum miserim fratres meos ad remotas et longinquas provincias, me autem permanere in istis provinciis". ⁴¹ Dixit autem ad eum dominus episcopus, quasi ipsum redarguendo: "Cur misisti fratres tuos tam longe ad moriendum fame et ad tantas alias tribulationes?". ⁴² Respondit ei beatus Franciscus cum magno fervore spiritus et Spiritu prophetie (cfr. Apoc 19,10): ⁴³ "Domine, putatis vel creditis quod Dominus solummodo propter istas provincias miserit fratres? ⁴⁴ Sed dico vobis in veritate, quod Dominus elegit et misit fratres propter profectum et salutem animarum omnium hominum totius mundi, et non solum recipientur in terra fidelium, sed etiam infidelium. ⁴⁵ Et dummodo observent que Domino promiserunt, sic Dominus ministrabit eis necessaria in terra infidelium sicut et in terra fidelium". ⁴⁶ Et admiratus est dominus episcopus in verbis suis, affirmans quod verum diceret. ⁴⁷ Et ita non dimisit ipsum ire in Franciam dominus episcopus; ⁴⁸ sed beatus Franciscus misit illuc fratrem Pacificum cum aliis fratribus et ipse reversus est in vallem Spoletanam.