Enarratio in epistolam
CORPORIS CHRISTI
EGO ACCEPI A DOMINO QUOD ET TRADIDI VOBIS, ETC. I Cor. XI, 23-29.
VAS electionis, divinus Apostolus, in hodierna epistola de amorosa loquitur venerabilis Eucharistiæ institutione, dicens :
Ego accepi a Domino, id est, ex divina revelatione didici, quod et tradidi vobis, id est, quod docui vos de fide, institutione, et cultu seu modo sumptionis hujus sacramenti : quod etiam nunc resumo et recito vobis; quoniam Dominus noster Jesus Christus in qua nocte tradebatur, id est vespere noctis qua traditus est, captus, ligatus, et multiformiter cruciatus, accepit panem triticeum et azymum, quo tunc utebantur Judæi in esu agni paschalis; et gratias agens Deo Patri, fregit panem jam consecratum, id est species vel dimensiones panis, non corpus consecratum, et dixit discipulis :123 Accipite et manducate quod trado; hoc est corpus meum. Hæc verba proferendo consecravit Salvator corpus suum. Sed an semel, an bis protulit verba hæc, et quando protulerit ea, quid etiam demonstret pronomen « hoc », et alia pene innumera circa hunc locum possunt inquiri : quæ, quia super quartum Sententiarum copiose habentur, omitto. Quod pro vobis tradetur, id est, pro vestra redemptione morti exponetur, a Patre, a me ipso, a Juda, a Judæis : diversimode tamen, ut dictum est. Hoc facite, id est, consecrationem hujus sacramenti continue. Quod pertinet ad sacerdotes dumtaxat. Vel, « Hoc facite », id est, corpus meum accipite atque comedite, in meam commemorationem, id est ad memoriam actualem eximiæ dilectionis ac acerbissimæ passionis meæ, imo et omnium beneficiorum meorum. Quod pertinet ad omnes fideles. Hoc prædixisse videtur Psalmista, quum ait : Memoriam fecit mirabilium suorum misericors et miserator Dominus; escam dedit timentibus se.4
Similiter, sicut de acceptione panis jam dictum est, et calicem cum vino quod erat in calice, Christus accepit, et sanguinem suum consecravit, postquam cœnavit, id est agno paschali comesto, dicens :56 Hic calix, id est contentum in calice isto, videlicet sanguis meus, qui verbis consecrationis prolatis continetur in calice, novum testamentum est, id est novæ promissionis stabilimentum. In veteri enim Testamento promittebantur bona temporalia et carnalia, in novo autem cœlestia et æterna. Vel, « novum testamentum », id est novæ ac evangelicæ doctrinæ seu novi Testamenti confirmativus.7 In meo sanguine, id est virtute et pretio effusionis sanguinis mei. Per effusionem enim sanguinis Christi, præparata sunt nobis bona cœlestia, et horum bonorum promissio stabilitur in fide et merito sanguinis Christi.8 Ipsum quoque novum Testamentum in sanguine Christi ratificatur, juxta illud ad Hebræos:9 Testamentum in mortuis confirmatum est. Hoc facite, id est, calicem istum accipite et potate, quotiescumque sumitis eum, in meam commemorationem:10 sicut dictum fuit de corpore.
Sciendum vero, quod licet corpus et sanguis Christi dicantur pluraliter sacramenta, sicut quum orat Ecclesia, Purificent nos, Domine, sacramenta quæ sumpsimus, scilicet propter materialem diversitatem specierum sub quibus continentur, formaliter tamen sunt unum sacramentum, loquendo de unitate perfecta et integrali. Nam ad eumdem finem et actum completum ordinantur, videlicet ad spiritualem animæ refectionem, in qua requiritur spiritualis cibus spiritualisque potus. Et quia hoc sacramentum cibus est animæ, cibum vero oportet essentialiter copulari cibando, idcirco Christus in Sacramento essentialiter continetur. Sub speciebus autem panis, est corpus Christi directe, videlicet vi conversionis; sanguis vero, anima et deitas, sunt ibi ex concomitantia naturali, eo quod non sint separata ab invicem. Simili modo sub specie vini est sanguis directe; corpus autem, anima et divinitas, concomitanter.
Consequenter Apostolus, quasi exponens verba Christi immediate prædicta, subjecit: Quotiescumque enim manducabitis panem hunc, id est corpus Christi: quod dicitur panis per proprietatem, quoniam alit (unde ait Salvator: Ego sum panis vivus), item, quia sub accidentalibus formis panis continetur;11 et calicem, id est contentum in calice sanguinem Christi, bibetis; mortem Domini, id est Christi passionem, annuntiabitis, prædicando, commemorando, vel repræsentando, donec veniat judicare vivos et mortuos et sæculum per ignem, in die novissimo. Constat ergo, quod usque ad finem mundi durabit celebratio hujus sacramenti.
Itaque quicumque celebrans, vel a sacerdote accipiens, manducaverit panem hunc supersubstantialem, salutarem, cœlestem atque vivificum, vel biberit calicem, id est sanguinem, Domini Salvatoris, indigne, id est non in statu salutis et gratiæ, non reverenter et devote, non secundum institutionem Christi et ordinationem Ecclesiæ. Requiritur enim in sumptione et celebratione hujus superbeatissimi sacramenti actualis devotio, saltem pro aliqua parte temporis, quoniam Christus præcepit hæc fieri in commemorationem, id est in actualem memoriam, suæ passionis et caritatis. Nec dubium quin loquatur de memoria procedente ex caritate: quæ utique memoria non est sine actuali devotione. Reus erit corporis et sanguinis Domini, id est, sic confundetur, damnabitur et punietur, ac si Christum occidisset, ejusque sanguinem effudisset. Non tamen intelligendum est secundum omnimodam æqualitatem, sed secundum magnam similitudinem.
Præterea advertendum, quod dignitas sumendi hoc sacramentum, attendi potest dupliciter. Uno modo, ex parte sumentis: et sic potest homo digne accedere, quando videlicet non est sibi conscius de peccato mortali, ita ut de præteritis doleat, nec peccare mortaliter proponat, imo omne mortale firmiter vitare intendit, faciens quod in se est, et cum actuali devotione mentem suam disponens. Secundo, ex parte sumpti, videlicet sacramenti quod sumitur: cujus tanta est dignitas propter unitam Divinitatem, ut nullus viator tantæ valeat esse perfectionis, ut dignus sit ipsum accipere. Quatuor autem consideranda sunt in omni sacrificio, et maxime in celebratione Sacramenti altaris, videlicet: quis offert, ut homo propriam imperfectionem perpendat, confiteatur et corrigat; cui offert, ut scilicet divinæ majestatis dignitas consideretur, et ita cum omni reverentia accedatur; quid offert, ut qualitas sacrificii rite pensetur (hujus autem sacrificii tanta est dignitas, ut non solum hominum, sed etiam angelorum lingua enarrando deficiat); et propter quid offertur. Si hæc diligenter pensentur, inæstimabilis erit fructus sacrosanctæ communionis, imo experimentalis, et omni admiratione dignissimus.
Probet autem se ipsum homo, id est, interiora sua studiose scrutetur, discutiat, purget, disponat, et sic de pane illo edat, id est, taliter examinatus ac præparatus corpus Christi manducet, et de calice sanguinem bibat. In primitiva namque Ecclesia dabatur hoc sacramentum sub utraque specie. Sed postea ordinatum est ne detur populo sub specie vini, propter periculum effusionis. Qui enim manducat corpus et bibit sanguinem Christi indigne, secundum sensum expositum, judicium reprobationis, id est meritum æternæ damnationis, sibi manducat et bibit, id est, communicando acquirit, quia mortaliter peccat, non dijudicans, id est non discernens, corpus et sanguinem Domini, id est, illud accipiens intimorate et irreverenter tanquam alium cibum.
Ecce quam terribiliter loquitur sanctus Apostolus, ut nos ab indigna communione cohibeat. Christus vero non minus terribiliter intonat, ut nos ab abstinentia communionis revocet, dicens : Nisi manducaveritis carnem Filii hominis, et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis.12 Quid ergo inter has horribiles comminationes eligendum atque agendum est misero peccatori (si enim dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus13, præsertim quum justus septies cadat in die), nisi ut se ipsum cum omni humilitate disponat pro viribus, confitendo, satisfaciendo, vitam quotidie emendando, Christi beneficia recolendo, et in sola misericordia Creatoris integra mente sperando?14 Porro, quamvis bonum sit, interim ab hoc sacramento abstinere ex timore et reverentia, propter propriam imperfectionem et periculi gravitatem, melius tamen est quotidie accedere ex ferventi amore et amicabili familiaritate atque fiducia. Actus enim caritatis dignior est actu timoris. Optimum vero est taliter vivere ut dignus sit homo quotidie sumere, proficiendo in vera caritate, et per consequens in omni virtute ac dono Spiritus Sancti. Hoc namque est incessabiliter communicare, loquendo de spirituali communione : qua Paulus primus eremita quotidie communicavit, qui tamen intra centum circiter annos, hoc sacramentum sacramentaliter nunquam accepit.
Footnotes
Chapter 81 of 278