Sermo 3
QUALITER DEBEAMUS NOS PROXIMIS RECONCILIARE.
MEMENTO novissimorum tuorum, et desine inimicari, et abstine te a lite. Eccli. XXVIII, 6, 10.
Perfectio rationalis creaturæ est, assimilari suo Creatori secundum modum sibi possibilem et decentem. Consideremus ergo qualiter Deus se habuit et quotidie se habet ad homines. Certe a principio mundi, genus humanum graviter ac multipliciter suum offendit Creatorem ac Deum, atque peccando inimicitias fecit inter Deum et se: nihilo minus Deus a principio mundi, per se ipsum, per angelos sanctos, per Patriarchas, Prophetas ac alios homines sanctos, præcipue per prælatos et prædicatores bonos, quos misit ad homines, invitavit eos ad faciendum ac conservandum pacem et amicitiam secum. Præterea, quum filii Israel, tempore Sedeciæ regis et ante, Deum gravissime et supergravissime offendissent, idola venerando, Prophetas occidendo, innocentem sanguinem effundendo, aliaque horrenda facinora, quæ in Ezechiele propheta tanguntur, committendo; et ob hoc Deus minaretur eis captivitatem et destructionem per regem atque exercitum Chaldæorum: nihilo minus Deus piissimus, ex sua misericordia infinita, misit sæpissime ad prædictos filios Israel seu populum Judæorum Prophetas suos, hortans et invitans per eos populum illum ad pœnitentiam, ad amicitiam, ad salutem et pacem.1 Deinde Pater æternus unigenitum Filium suum misit in mundum universis sceleribus plenum, ut induceret homines ad pœnitentiam, ad caritatem et pacem secum. Propter quod ait Apostolus: Deus erat in Christo mundum reconcilians sibi.23
Si igitur Deus majestatis immensæ, Rex regum et Dominus universorum, cujus excellentiæ nullus est finis, tam gratiosissime et supermisericordissime dignatus est homines prævenire, quibus nunquam forefecit, imo quibus tam ineffabiliter beneficia multa et magna donavit, et a quibus pro tot beneficiis, tot et tantas recepit ingratitudines, injurias, rebelliones, contumelias atque blasphemias; si, inquam, dignatus est hos taliter prævenire, hortando invitandoque eos ad suum amorem, ad pacem salutarem, ad beatitudinem æternalem: quanto magis nos miserrimi atque vilissimi peccatores, deberemus merito non solum ire ad eos quibus forefecimus, ad reconciliandum nos ipsis, videlicet veniam postulando et satisfaciendo, sed etiam laborare pro reconciliatione ejus a quo læsi et injuriam passi sumus, solliciti ex caritate pro ejus salute, ne in aliqua maneat culpa, ne Deum offendat, ne æternaliter pereat? Ad minus ergo oremus pro talibus, et omni industria qua valemus, ad nostram eos amicitiam revocemus. Porro, si duo aut plures sibi invicem forefecerunt, ita quod singuli obligantur veniam postulare, tunc pertinet ad virtutem, præsertim ad caritatem ac humilitatem, ut unusquisque illorum studeat alium prævenire, veniam deprecando ac satisfaciendo.
Insuper, quum post Christi ascensionem totus mundus præter Judæos esset idololatriæ deditus, et innumerabilibus maximisque repletus criminibus, nihilo minus Deus misit Apostolos et eorum coadjutores ad omnia gentium regna, ad omnem populum, tribum et linguam, hortans ac deprecans eos converti ad se et ad suum divinum amorem, ad pacem dulcissimam et gloriam sempiternam.4
Ecce quam infinita et prorsus incomprehensibilis est caritas, misericordia et liberalitas Dei ad homines, et quanta econtrario est hominum ingratitudo, perversitas atque inobedientia circa Deum, cujus vestigia sequi contemnunt, cujus præcepta transgrediuntur, pro cujus amore sibi invicem renuunt indulgere. Attendamus quod ait Apostolus:5 Legatione fungimur, tanquam Deo exhortante per nos; obsecramus pro Christo, reconciliamini Deo. Circa quæ verba ait in homilia Gregorius: Erubescat humana superbia, confundatur unusquisque, si non prior satisfaciat proximo, quum ipse qui offensus est Deus, per suos nos rogat legatos ut ei reconciliemur, de nostris dolendo peccatis, atque de cetero inhærendo virtutibus.6
Amplius, juxta modum offensionis debet esse modus reconciliationis, ut qui alium verbis offendit, verbis satisfaciat, et ultro hoc agat quod requirit justitia. Unde qui alium offendit detrahendo, satisfacere debet famam ei restituendo; et qui abstulit aliena, restituat ea. Generaliterque loquendo, juxta juris tenorem vel prudentium virorum judicium satisfactio seu reconciliatio est agenda.
Præterea, ex his quæ a Deo acceperunt, Christifideles debent Creatori suo liberaliter ac devote offerre:7 non quod Deus bonorum nostrorum indigeat, sed in recognitionem gratissimam quod omne bonum ab ipso collatum est, et ad sustentationem ministrorum Ecclesiæ, atque ad alios pios usus. Et præsertim offerendæ sunt animo prompto ac læto debitæ oblationes, ad quas cunctis temporibus obligantur fideles. Similiter decimæ atque primitiæ, et cetera quæ debentur Ecclesiæ, sunt prompte ac fidelissime persolvenda. Nec ex hoc aliquis depauperatur, imo a Deo copiosissime remuneratur: primo, temporalium rerum majorem abundantiam acquirendo; secundo, corporalem sanitatem adipiscendo; tertio, peccatorum remissionem; quarto, gratiæ ac virtutum infusionem; quinto, æternæ gloriæ beatitudinem obtinendo. Ecce quam grata et placita est Domino Deo devota oblatio, decimarum solutio, et aliorum quæ ad Ecclesiam pertinent exhibitio caritativa.
Deinceps ex præinductis monstratur, quam districta et ardua sit Christi doctrina, quam perfecta sit lex evangelica, quam vere angusta et arcta sit salutis via: quia tam faciliter meretur homo pœnam gehennæ, tamque caritative, mansuete ac juste tenentur homines invicem conversari, ne mutuo se offendant, ne irascantur, ne reconciliari et satisfacere negligant. Quæ omnia studiosissime impleamus, atque in omni caritate, pietate et æquitate pariter conversemur.
Legitur quod sanctissimi patres, Epiphanius episcopus Cypri, et abbas Hilarion, quadam vice pariter vescebantur. Quumque S. Epiphanius posuisset aliquid coctæ carnis ante B. Hilarionem, dicens, Abba, manduca; respondit Hilarion: Ex quo factus sum monachus, non gustavi aliquid tale coctum. Cui Epiphanius præsul respondit: Et ego ex quo habitum istum accepi, non permisi dormire quemquam habentem aliquid contra me, nec ego dormivi aliquid habens contra aliquem. Tunc dixit abbas Hilarion: Ignosce mihi, quia conversatio tua major est.
Footnotes
Chapter 87 of 243