Sermo 5
QUOMODO RELIGIOSI PRÆCIPUE DEUM ORARE, AD IPSUM SUSPIRARE, SPIRITUIQUE SANCTO HABITACULUM PARARE DEBEANT.
IMPLEMINI Spiritu Sancto, loquentes vobismetipsis in psalmis, et hymnis, et canticis spiritualibus. Ephes. v, 18, 19.
Deus, cujus natura est bonitas, cujus proprietas pietas, cujus munificentia est immensa, qui abundantia pietatis suæ merita supplicum excedit et vota, nequaquam tam multoties ac districte juberet in se sperare, seque ab omnibus invocari, nisi vere paratissimus esset in se sperantibus seque invocantibus subvenire, præsertim quum et ipse, qui essentialiter verus ac veritas est, exauditionem et opem tam copiose illis promiserit: Petite (inquiens), et accipietis;1 quærite, et invenietis;2 pulsate, et aperietur vobis. Omnis enim qui petit, accipit, etc. Hinc in hodierna epistola hortatur Apostolus, « Implemini Spiritu Sancto », quasi in promptu sit nobis Spiritu Sancto non solum tangi, informari, et in eo proficere, sed etiam ipso repleri. Et vere in promptu, si quod est in nobis fecerimus, nos ipsos præparando ad gratiam plenam. Quod facimus implendo quod scriptum est:3 Declina a malo, et fac bonum. Duobus etenim modis nos ad gratiam ejusque profectum ac plenitudinem præparamus, videlicet mala vitando, hoc est omnem carnalitatem, negligentiam, dissolutionem, loquacitatem, immoderantiam fugiendo, deinde quæ bona sunt exsequendo, ut ea quæ Ordinis sunt ac legis divinæ, cum omni diligentia observemus. Sic enim habendo nos, ad mirabile gratiæ incrementum nos coaptamus.
Porro, quoniam desiderium aperit mentem desiderantis ad susceptionem desiderati, idcirco ad omnipotentem ac superliberalissimum Deum fervide adspiremus, ejus sacra charismata ardenter optemus, pro ipsorum affluentia ipsius misericordiam totis deprecemur præcordiis. Et certe libenter et exuberanter exaudiet nos benignissimus Deus, si juxta hodiernæ documenta epistolæ, in omnibus caute tendamus, tempusque redimamus, nec vino inebriemur: id est, sollicite et ferventer gradiamur ad patriam claritatis æternæ, faciendo omne quod possumus bonum, et tam fructuose tempus quod restat explendo, ut in eo etiam præteritos dies recuperemus; nec in cibo excedamus ac potu, vel ante tempus debitum seu extra illud aliquid cibi et potus accipiendo, nec diutius ad mensam sedendo, neque superflue nos replendo, nec delicata quærendo.
Nempe quam detestabile sit extra tempus aliquid horum sine spiritualis patris consensu accipere, constat ex eo quod abbas Serapion retulit de se ipso, quemadmodum quum adhuc adolescens esset, et ignorante patre suo S. Theona, quotidie unum paximacem, videlicet parvum panem, comederet; tandem propriam prodidit culpam, moxque fumus fœtidissimus atque teterrimus per cellæ fenestram egressus est. Augustinus quoque in Regula sua prohibet istud.
Insuper, quam vitiosum sit cibo et potu se immoderate replere, innotescit ex eo quod abbas Moyses in primo Collationum libro refert de quodam fratre Benjamin.4 Qui in eremo habitans, præter aliorum consuetudinem biduanas jejunavit, videlicet secundo die nil accipiens cibi, quatenus tertio die, duorum dierum præfixam quantitatem, videlicet quatuor paximaces, simul manducans, se saturaret. Qui tandem hujus peccati demerito a Deo relictus, ad sæculum est reversus.
Si ergo tanta exstitit culpa in solo pane sicco excedere, extra horam edendo aut se immoderate replendo, quale peccatum esse censendum est omni die per immoderantiam se replere, aut extra tempus cibum aut potum delicatum absque licentia capere, potissimum quum, teste beatissimo Benedicto, nihil tam fugiendum sit monacho quemadmodum crapula? Infinitam habemus rationem humiliandi et despiciendi nos ipsos, si rite perpendimus quoniam olim sancti Patres multo et quasi incomparabiliter magis temperate et parce ac sobrie sumpserunt siccum panem et frigidam aquam, quam nos pauperrimi, ingentia carnium aut piscium corpora et pocula pretiosa. Humilitas ergo, pietas, patientia, mansuetudo, obedientia, caritas, zelus justitiæ, suppleat in nobis quod de abstinentia nobis deest.
Præterea, quoniam Salvatore testante, Ex abundantia cordis os loquitur, rite adjuxit Apostolus verbis prætactis quibus dixit, «Implemini Spiritu Sancto»5, verba ista sequentia: «loquentes vobismetipsis in psalmis, et hymnis, et canticis spiritualibus»6. Quemadmodum ergo de rebus spiritualibus incessanter conferre, non intermiscendo verba inania, et de sacra Scriptura humiliter loqui, probabile signum est gratiosæ ac copiosæ præsentiæ Spiritus Sancti; sic de vanis et frivolis loqui, cujus rei indicium esse videtur, nisi miserrimæ ac vacuæ mentis, præsertim talibus immorando ac delectando? Porro verba detractoria, susurratoria, contumeliosa, discordiæ seminativa, mendosa, pungitiva proferre, cujus inhabitationis est signum, nisi diaboli? Quæ quum ita se habeant, quid est quod convenientibus nobis in unum, jam non est dominica verba proferre, de pertinentibus ad Dei honorem ac animarum salutem conferre, mutuo ad meliora hortari, et ex sacris collationibus inflammari, compungi, doceri, sed fabulationibus stultis, dissolutionibus puerilibus risibusque vacare, et sic pretiosissimum tempus expendere ac damnabiliter perdere, et lacerata memoria menteque frigida ad divina accedere? Recordemur quod Pater quidam dixit coram magno et sancto Antonio de Fratribus qui in via contulerant nunc de sacra Scriptura, nunc de verbis Patrum, nunc de suarum operibus manuum: Boni (inquiens) sunt, sed habitatio eorum janua caret; quicumque vult, intrat stabulum solvitque asinum. Si hoc dixit de Fratribus qui tamen de illicitis non fuerant collocuti, quid de nobis dicendum est, qui non solum venialiter illicita verba, sed et ex suo genere quoque mortalia crebro, Deum obliti et ejus judicium non verentes, proferre audemus, ut sunt verba oblocutoria, susurratoria, discordiæ seminativa, contumeliosa, mendosa? Nunc ergo de cetero Deum habentes præ oculis, non nisi ædificatoria, salubria et divina loquamur.
Atque, ut consequenter monet Apostolus, gratias Deo Patri in nomine Filii ejus Jesu Christi agamus pro universis beneficiis tam nobis quam aliis desuper distributis; et ex caritate et latria ac zelo justitiæ hoc agamus, cum omni cordis affectu inæstimabili bonitati, caritati, misericordiæ ac munificentiæ Dei nostri sæpissime regratiantes. Sicque de proprio imperfecto et de nostris peccatis, de multiplici quoque ruina Ecclesiæ contristemur, ac Deum pro subventione et affluentia gratiæ deprecemur, ut nihilo minus de omni pietate et gratia nobis aliisque collatis, Deo humillime ac frequenter grates agamus, ei omne bonum attribuendo, et de omni beneficio suo ipsum toto corde laudando, nec verbis tantum, sed operibus quoque ei pro posse vicem ac honorificentiam tribuendo, ne dicat de nobis: Populus hic labiis me honorat;7 cor autem eorum longe est a me.8 De omni igitur bono quod fieri cernimus aut audimus, omnium fonti bonorum regratiemur ex animo.
Postremo, juxta apostolica documenta, subjecti invicem simus in timore Dei casto ac filiali:9 et hoc, ex obedientiæ debito, aut certe ex condecentia et supererogatione caritatis ac humilitatis. Superiores equidem per caritatem et humilitatem sponte se subdunt inferioribus, salva justitiæ disciplina; inferiores autem superioribus, ex obedientiæ exigentia. Unde ait Salvator: Qui major est vestrum, sit vester minister.10 Ceteris autem ait Apostolus: Honore invicem prævenientes; et, Per caritatem servite invicem.11 Ecce omnia ista cunctis Christifidelibus scripta sunt et injuncta.12 Quanto magis religiosos oportet ea sublimiter adimplere, atque evulsa omni superbia, in vera, sancta, profunda ac stabili humilitate pariter conversari, et in Dei timore persistere, ne quis alium scandalizet, gravet, perturbet, et Christum in suis membris trucidet? Sed omnes mutuo ædificatorii, pacifici caritativique simus, ad laudem et gloriam Omnipotentis. Amen.
Footnotes
Chapter 201 of 243