Sectio 1, art. 1: Utrum sacra doctrina sit scientia

St. quaestionis : Ex hoc titulo apparet quod agitur nunc non solum de sacra doctrina in communi prout abstrahit a fide et a theologia, sed de scientia theologica.

Difficultas est, quia omnis scientia procedit ex principiis per se notis

** ^vi^entibus, dum sacra theologia procedit ex principiis fidei, quae sunt obscura et non ab omnibus admittuntur. Insuper scientia non est de smgularibus sed de universalibus, dum sacra doctrina tractat de singularibus, scil. de Christo, de Apostolis, etiam de Patriarchis et Prophetis* Responsio tamen sancti Thomae esti : Sacra doctrina, id est sacra ''xeologza, cst scientia, sed scientia subalternata superiori scientiae Dei ei beatorum.

i° Probatur quod est scieniia in arg. sed contra ex auctoritate Augusttm dicentis : « Huic scientiae attribuitur illud tantummodo quo fides saluberrima gignitur, nutritur, defenditur, roboratur2 ». In hac definitione oescnptiva ex effectibus jam quodammodo distinguuntur diversae functiones -theologiae, nam ut theologia est apologetica quodammodo per eam posi>iv- ^xta,?cotura si tiniraa seipsam intuitive videret, in seipsa. conspiceret "hanc Pyil4 c froinationcm ad visionem Dei immediatam. Cf. S&titm in I qu. Bfologi z> &* Trinitete, I. XIVt c. 1.

40 D^ SACRA DOCTRIN A t fides saluberrima gignitur, postea per expositionem theologicam doctrinae sacrae fides nutritur, defenditur contra negantes, et roboratur etiam prout diversa puncta fidei ordinantur in corpore doctrinali tanquam iapides pretiosrquorum valor magis ac magis ex isto ordine apparet.

Attamen remanet difficultas si volumus dicere quod theologia est scientia non solum late sed proprie dicta ; scientia enim proprie dicta est cognitio certa veritatis per demonstrationem deducta ex principiis veris et omnino certis ; insuper certitudo scientiarum fundatur in evidentia principiorum, et e contrario principia sacrae theologiae non sunt evidentia.

2° Ad solutionem hujusce difficultatis, sanctus Thomas ponit secundam partem conclusionis : scil. theologia est scientia subaltemata superiori scieniiae Dei et beatorum.

Hoc sic probatur :

Scientia subalternata procedit ex principiis notis lumine superioris scientiae, sicut perspectiva (optica) ex principiis notificatis per geometriam.. Atqui sacra theologia procedit ex principiis traditis aDeo per revelationem. Ergo sacra theologia est scientia subalternata scientiae Dei et beatorum*

Dicitur « et beatorum », prout beati essentiam Dei vident, quamvis firiito modo, ut infra dicetur, q. 12.

Sic ad im solvitur difficultas ihitio posita ; scil. principia cujuslibet scientiae vel sunt nota per se (sic scientia non est subalternata), vel reducuntur ad notitiam superioris scientiae. Unde etiam conclusiones scientiae subalternatae resolvuntur in principia per se nota, sed mediante scientia subalternante.

lum CoroIlariuDii i Principia scientiae subaltematae possunt dupliciler cognosci, aut per fidem et sine evidentia aid per scientiam superiorem jam habitam et tunc cum evidentia.

Sic opticus, si non est geometra, credit principia tradita a geornetria. et tunc in eo optica est vera scientia subalternata, sed in statu imperjecto ; si postea hic opticus fit geometra, tunc in eo optiGa erit, non solum vera scientia subalternata, sed in statu perfecto. Pariter musicus credit principia sibi tradita ab arithmetico, si ipse non scit arithmeticam ; sed potest earo scire.

Eodem modo theologus viator credit principia sibi tradita a Dea revelante, et per Ecclesiam proposita, sic theologia in eo est vera scientia subalternata, sed in statu imperfecio ; dum autem hic theologus postea fit beatus seu comprehensor, tunc non amplius credit sed videt principia sibi tradita a Deo per visionem beatificam, seu in Verbo, et adhuc potest extra Verbum uti sua theologia discursiva, quae tunc est non solum vera scientia subalternata, sed in statu perfecto. Sic adveniente visione beatifica evacuatur fides, non vero evacuatur theologia.

In conclusione sancti Thomae agitur de sacra theologia secundum se, quae potest esse vel in theologo viatore, vel in theologo beato seu comprehensore.

2um Corollarium : Idem habitus theologiae qui nunc est in theoiogo viatore remanebit in patria ; sicut eadem optica remanet dum opricus fil

AN THEOLOGIA SIT SCIENTIA 41 geometra. Ita Christus jam in terris habuit, praeter visionem beatificam, scientiam acquisitam»

3um CoroIIarium : Ergo vera scientia quoad substantiam quandoque es t imperfecta scientia quoad statum. Sic in theologo viatore, theologia est vera scientia quoad substantiam, (et non opinio, nec fides) quia conciusiones ejus possunt resolvi in principia evidentia, Si vero de facto nondum fiat resolutio in evidentiam actualem, hoc non est per se propter defectuni hujusce scientiae, sed quasi per accidens propter defectum subjecti scientis ; sicut in optico qui non sciret geometriam. Unde theologia viatoris est vera scieniia sed in siatu imperfecto.

Aliis verbis : scientia imperfecta, non ratione sui, sed ratione status initialis, non est extra latitudinem scientiae, quia secundum se conclusiones ejus resolvi possunt in principia. Opticus qui non est geometra non immerito putat se habere scientiam et non opinionem.

Notandum est quod haec distinctio inter scientiae essentiam et ejus statum, applicatur fere similiter in multis aliis problematibus, et fundamentum certissimum habet.

Etenim jam puer vel etiam infans est verus homo quoad essentiam e sed in statu imperfecto ; pariter virtutes morales acquisitae in peccator possunt esse verae virtutes, sed in statu imperfecto dispositionis ; sic vera temperantia acquisita differt a temperantia avari, quamvis nondum sit in statu perfecto virtutis difficile nobilis, sed in statu imperfecto dispositionis facile mobilis.

Item philosophia christiana, ut erat in sancto Thoma, non specifice differt scil. ex parte objecti formalis, a philosophia quae erat in Aristotele, sed in Aristotele erat in statu imperfecto, in sanctoThoma in statuperfecto; sic Aristoteles nondum pervenerat ad notionem explicitam creationis ex nihilo, nec ad notionem Providentiae quae ad singularia etiam mfxma se extendit, nec ad firmam certitudinem de immortalitate personah animae. Ejus penetratio philosophica nondum ad tantam altitudinem pervenit. Hodie quidam vellent reducere Philosophiam christianam ad Apologeticam christianismi, quae est functio rationalis sacrae theologia e revera philosophia christiana ut erat in sancto Thoma non specifice distinguebatur a philosophia aristotelica, sed ratione siaius, prout confortabatur ex alto per revelationem divinam, tanquam per stellam rectricem, et propter istam positivam confortationem et perfectionem ex ea resultantem dicitur christiana.

Solvuntur ©bjectiones.

Durandus, Scotus et Aureolus, objecerunt contra conclusionem Thomae, hae objectiones examinantur a Gajetano. )

• j° Juxta Aureolum cum theologus non habeat evidentiam veritatis conclusionum, theologia est scientia consequentiarum seu illationum logica-

6.2 DE SACRA DOCTRIXA rum, non vero concltisionum ipsarum, seu rerum. Aliis verbis esset solum bona applicatio logicae ad res Mei.

Resp. cum Cajetano : ex hoc sequitur quod. theologia est scientia in statu imperfecto, non vero quod non sit scientia. Theologus non solum est iogicus applicans logicam ad res fidei, sed debet esse metapbysicus, et nlusauam metaphysicus sed proprie theolosrus, aeendo non solurn de ente rationis, nec solum de ente in quantum est ens, sed de mysterio vitae Dei.

2Z> objectio : scientia subaltemans dicit propier quid vera sunt principia scientiae subalternatae ; atqui non assignatur propter quid seu quare vera sirnt principia fidei.

Resp. Hoc propter quid non videtur quidem a yiatorihus, sed est. Sic est quaedam ratio propterquans Deus est trinus, est trinus ratione sui; item est quaedarn ratio liberi decreti Incarnationis redemptivae.

3& objectio : scientia subaltemata habet objecturn distincturn ab objecto scientiae suhalternantis, ut optica per respectum ad geometriam ; atqui tbeologia habet idem objectum ac visio beatifica.

Resp. a Cajetano n° XIII. Theologia habet idem objectum ui res esi, concedo, ut ohjecium esif nego, nam visio beatifica est de Deo clare viso, dum theologia est de Deo revelato, abstrahendo a claritate et ab obumbratione, Si vero insuper scientia subalternans habeat obiectum limitatum, ut geometria, scientia subalternata, ut optica, habet objectum distinctum etiam ut res.

Haec distinctio inter objectum ut res esi et objecturn ui objectum esi, est magni momenti ; sic Deus, quamvis sit simplicissimus ut res est, est objecium plurium habituuni specifice distinctorum , scil. luminis gioriae, fidei infusae, donorum intellectus et sapientiae, sacrae theologiae discursivae (sive sit in beatis, sive in viatoribus) et theologiae naturalis. Et hi diversi habitus remanent specifice distincti ratione objecii, non ut res est; sed ut objectum est. Pariter homo est objectum materiale diversarum scientiarum, scil. biologiae, psychologiae, metaphysicae, et etiam theologiae.

Ad 2um articuli. Sanctus Thomas notat quare sacra theologia possit esse de sin gulari bus , quamvis scientia sit de universalibus. Revera tractat de eis v. g. de gestis Abrahae, Isaac et Jacob, non tanquam de objecto principali, sed tanquam de exemplis et ad declarandam auctoritatem illorum per quos ad nos venit divina revelatio. — Dum vero tractat de Christo, considerat in eo quid sit Incarnatio redemptiva, sicut physica vel astronomia tractat de sole considerando influxum ejus in systemate solari,

\nm dubium : An sufficiat ad veram theologiam cognitio rerum supernaturalium habita, non per fidem infusam, sed per fidem humanam &cquisitam, quae est in haeretico formali. Aliis verbis : an fides infusa sit ad iheologiam necessaria , ita ut fide infusa amissa per haeresim, amitteretur iheologia. *

AN THEOLOGIA SlT SCIENTIA 43 naturSis acquisiios, ergo non aecessario dependet ab ahquo nabttu mfuso .

^ffirit ouod principia fidei sint credita quacomque iide.

t^nes a sancto Thoma e contrario merito responciet : Opposita sententil omnmo tenenda est, et est communis inter auctores praesertim inte^SSur ex textu sancti Thomae qui tlicit art, 5° comparando ^t^dinem scientiae theoiogicae cum alik : « haec autem ^Uiuyem haUt ex lumine divinae scientiae, quae decifii non fiotest » e,m art. h os^endit quod ratio formalis theologiae sumitur ex. iumme oivmo.

4tcJ fides acouisita haeretic, iormalis est incerta, qma mM ex oronrio^judicio et propria voluntate ea quae sibi placent, et repxrc aka f^lata sic rejicit motivum formale fidei infusae, scil. auctontatem Dei ^antis circa omnia revelata. Ea quae conservat tenet propter motivum humanutn. Unde fides haeretici formaiis est opmio quaedam, ex qua non pcssunt deduci conciusiones eertae (cf. IIa II*6 5, «♦ $)-

Unde in Lheoiogo qui fit formaUter haereticus remanent qmdem maiermm muitae ideae circa res fidei, sed non amplius existrt nexus iormalis harum idearom. et itl conclusionihus verbum est affirmatur 'ofiinative tantum et non certo. Unde non remanet in eo scientxa theologica, sed quasi cadaver hujusce scientiae. Scientia enim est habitus seu quahtas simMe^ sirnul cum subordinatione. idearum, haec autem quahtas simpiex specificato ab objecto formali, in casu a Deo sub revelatione virtuah cognito; unde rejecta revelatione divina per haeresim formalem, non remanet haec qualitas simplex, scil. habitus theologicus, sed solum notiones quae instabiliter uniuntur sub quadam instabiii opinione ex proprio judicio et propria voluntate haeretici. Ita corpus humanum, recedente anima, non est amplius verum corpus humanum, deest nexus formaiis partium, non remanet nisi cadaver in via corruptionis seu desaggregationis. Eabitus sacrae theologiae importat spiritum theologicum et hic spiritus non remanet in haeretico, v. g. in Luthero aut Calvino.

Ad Vasquez respondendum est quod theologia, cum sit acquisita et non infusa, est formaliter naturalis, radicaliter tamen est sufiernaturalis , prout radix ejus est fides infusa. ut infra dicetur. Nec potest esse scientia subalternata in intellectu ejus qui non est certus de existentia scientiae subalternatis, nec in intellectu ejus qui accipit ex scientia subalternate id quod sibi placet et non alia, ut v. g. in optico qui acciperet ex geometrica ea sola quae sibi placent, quia acciperet ea non propter motivum scienti- &cum sed estheticum.

Aliud dubium. De quibusnam conclusionibtis theologicis agitur in firaesenii articulo?

Resfi. Principaliter agitur de conclusionibus firofirie dictis. quae scil, inferuntur per discursum non solum explicativum, sed objective illativum.

et quae constituunt novam veritatem deductam ac distinctam a duabus. veritatibus enuntiatis in praemissis, id est novam veritatem non formaliter sed soluxn virtualiter revelatam,

Notandum est quod sic possunt esse plures veritates distinctae de eadem re, etiam de eadem reaiitate divina ; quia, quamvis Deus sit simplicissimus ut res est, tamen potest esse objectum diversorum habituum et etiam a fortiori diversorum judiciorum seu veritatum in eadem scientia. Sic enuntiantur tres veritates distinctae in sequentibus syliogismis :

Ornne ens intelligens est iiberum. Esse sequitur personam.

Atqui Deus est intelligens. Atqui in Christo est unica persona.

Ergo Deus est liber. Ergo in Christo est unum esse.

Sunt exempla discursus objective illativi, quo pervenimus ad novans veritatem ; dicere enim « Deus est intelligens » et « Deus est liber » est enuntiare duas veritates distinctas, duo judicia vera (verum est formaliter in mente), quamvis de eadem re divina. Alioquin oporteret dicere cum nominalistis quod nomina divina, v. g. justitia et misericordia, sunt synonyma cf. Ia, q. 13, a. 4. Hoc non satis animadvertit P. Marin Sola in sua nova theoria de evoiutione dogmatis1 ut infra dicetur.

E contra conclusio iheologica improprie dicta, quae habetur per discursum explicativum non est nova veritas, sed veritas jam revelata et nune magis expliciie proposita ; ut infaliibilitas Summi Pontificis ex cathedra loquentis est eadem veritas ac iila quae revelata est a Christo dum dixit :: « Tu es Petrus et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam et portae inferi non praevalebunt adversus eam ». Matth. XVI, 28. — In discursu expiicativo potest esse quaedam illatio sed soium subjective, quoad nos, non objective quoad se, sic non pervenimus ad novam veritatem, sed ad novam expressionem magis expiicitam veritatis jam formaliter implicite revelatae.

E contrario in discursu objective illativo, pervenimus ad novam veritatem quae non est revelata formaliter, sed solum virtualiter, et quae est formaliter deducta ex revelatis : v. g. est unum esse in Christo. In hoc. apparet specifica distinctio inter theologiam et fidem, quae non est scientia discursiva.

3'am diibium t Quandonam habetur discursus proprivs seu proprU Mativus.

Respondetur communiter quando conclusio continetur in praemissis

U£volulion homogene du dogme catholique, 2® 6dit.f trad. fran$., t. II, p. 333: « Deux propositions du meme sujet, n'ont de difiterence ou d'identit6 de sens que de ieurs pr^dicats. Si donc les pridicais sont r^ellement identiques, le sens le sera aussi, i — Bien que la justice et Ia misericorde soient reellement identsques en Dieu et non r<§eliement distinctes, le sens n'est pas le meme en ces deux vitiUs : Dieu est juste, Dieu est misericordieux. Ce point est capital, si on le nie on est conduit au nominalisme sans le vouloir.

AN THEOLOGIA SIT SCiEMTlA 45 ut propnetas tn essenMa. vel ut effectm m causa . v g. ornms homo est liber atqui Christus est verus homo, ergo Christus habet hbertatem humanam (distinctam ab ejus libertate divina). Sed haec ventas sic deducta est aiiunde revelata prout revelatum est quod Christus hbere obedivit et meruit pro nobis. — Aiiud exempium : omnis homo potest scientiam acquirere ex experientia et observatione. Atqui Christus fuit verus homo. Ergo Christus habuit scientiam acquisitam (et non soium scientiam infusam et visionem beatificam). - Aiiud exemplum convenit quod Christus habuerit sicut apostoli ejus donum iinguarum. Atqui hoc donum supponit scientiam infusam. Ergo Christus habuit scientiam infusam. .

E contrario discurstis improprius iocum habet si conclusxo contmetur in principiis ut pars in toto, vel ut singulare in universali, vel ut implicitum tn explicito.

V. g. Omnes homines in Adamo peccaverunt, atqui Abraham tuit homo, ergo peccavit in Adamo. — Item Christus pro omnibus hominibus mortuus est, atqui Abraham iuit homo, ergo Christus pro eo mortuus est. Eodem modo ostenditur quod Chrisius mortuus est pro B. M. Virgine, quam redernit sed redemptione praeservatrici.

4um dubmm : Quaenam conclusiones thedogicae definiri possunt ab Ecclesia ut dogma fidei, cujus contradictoria propositio esset non solum erronea, sed haeretica ? — Omnes cognescunt diff erentiam inter has duas notas : erroneum contra conclusionem theologice certam, et haereticum contra fidem.

Respondetur : z<> et in hoc omnes theologi conveniunt : eonclusio iheologica improprie dicia potest definiri ut dogma ; quia non agitur de nova veritate deducta, sed de veritate jam formaliter sed in confuso seu impiicite revelata, ut infallibiiitas Summi Pontincis in verbis Domini : « Tu es Petrus... » — Tunc discursus esi solum explicativus 9 vel ad pius subjective illativus, non objective illativus. In hoc casu discursus explicat soium subjectum vei praedicatum propositionis expresse revelatae. V. g. reveiatum est Christum esse verum Deum et verum hominem. Atqui ad veram hurnanitatem requiritur essentiaiiter anima rationalis. Ergo Christus habuit animam rationalem, ut definitum est contra Ar>oUinarem. Cf. Toannem a sancto Thoma, in Iam, q. i, disp. II, a. 4, n. :«:6,

Propter eamdem rationem definiri possunt ut dogma propositiones particulares inclusae in universaii propositione expresse revelata ; v. g. Abraham contraxisse peccatum originaie, nam propositio universaiis : «■omnes in Adam peccaverunt » aequivaiet omnibus particularibus, quas sub se includit. Haec assertio est com.munis inter theoiogos.

2° Definiri potesi Ut dogma condusio quae deducitur discursu etiam propne illativo ex duabus praemissis fidei. (Cf. Salmanticenses, de Fide, disp, I, dub. IV, n. 127). Ratio est quia haec propositio, quamvis vi illa-

DE SACRA DOCTRlNA tionis sit ccnclusio, tamen specifucaiive accepta est de fide. Revelata est enim implicite in duabus praemissis revelatis, quia non affertur nova notio, et nexus inter praedicatum et subjectum affirrnari potest propter revelationem forrnalem. Est quasi explieatio logica duarum propositionum fidei simul sumptarurn.

. 3° Conclusio tkeologica quae deducitur per discursum objective iilativum e% una, praemissa fidei, et e% aliera rationis, non est de fide quoad se, nec potest quoad nos defmiri ut dogma. Ratio est quia haec conclusio est nova veritas, non simpliciter revelata, sed simpliciter deducta ex revelatione,, et soium virtualiter revelata, Ita Salmanticenses ioc. cit. n. 124, qui citam

Jmm pro eadern sententia praeclaros thomistas Capreolum, Cajetanum, Bannez.. j oannem a sanctoThoma etc„ contra Vega, Vasquez, Suarez, Lugo. Cf. Dici Theol cath.} % V, art. Explicite et Impiicite, et art. Dogme,

Exemplum habetur ex IIia q. 17. a. 2. Esse secmitur personam, sic unica est existentia substantialis pro unica persona.

Atqui in Christo est unica persona.

Ergo in CLuisto est uxmm esse> scil. unica existentia substantialis pro duabus naturis.

In hoc discursu major est rationis, minor est fidei ; unde in conclusione nexus inter praedicatum et subjectum non potest affirmari unice proptei uuctoritatem Dei revelantis, sed partim propter revelationem minoris, p&rtim propter lumen rationis, vi cujus assentimur majori. Ergo haee conclusio pertinet per se ad theologiam, non ad fidem.

Aliis verbis ; haec conclusio non est simpliciter revelata (nequideiB implicite}, sed est simpliciter deducta ex revelatis et virtualiter solum revelata. Unde si Ecclesia eam prcponeret ut dogma fidei cujus contradictio est haeresis, Ecclesia diceret quid falsum, quia proponeret ut quid simpiiciter revelatum et credendum propter auctoritatem Dei revelanfe,. id quod non est simpliciter revelatum, sed simpliciter deductum ex revelatione. Sed Ecclesia potest infallibiliter damnare ut erroneam negationerr; conclusionis sic deductae.

Alia sunt exempla ; v. g. ex IIia q, 9. a. 3. Scientia infusa necessark est ut intellectus humanus non remaneat imperfectus sed cognoscai v- g. diversas linguas non naturaliter notas. Atqui intellectus humanus Christi jam in terris non debebat remanere imperfectus. Ergo Christu§> jam in terris habuit scientiam infusam. Haec conclusio non est de fide, nec definibilis ut dogma.

In his discursibus proprie illativis infertur nova veritas prout in praemissa naturaliter nota (praesertim si ipsa sit major) affertur nova notio, et non solum explicatio subjecti aut praedicati propositionis revelatae.

Tales conclusiones (si non sint aliunde revelatae aequivalenter in Sacra Scriptura aut in Traditione) non definiuntur ab Ecclesia ; sed Ecclesia non raro damnat et quidem infaliibiliter, ut erroneas, sententias quibus negantur conclusiones theologice certae. ;. Addendum est ad majorem explicationem praedictae conclusionis,

AN THEOLOGIA SrT SCIENTIA quod sec. Conc. Vitid» (Dens. 1792) : 4 fide divina et catholica ea omnia credenda sunt, quae in verho Dei scripto vel tradito continentur et ab Ecclesia sive sollemni judicio sive ordinario et universali magisterio ianquam divinitus revelaia credenda proponuntur ». Haec est defmitio dogmatis. Atqui id quod est solum cum revelatis connexum, nequit dici simpiiciter et proprie revelatum, sed distinguitur a revelato, ut deductum

Insuper si Ecciesia definiret ut dogma talem conclusionem non solum infallibiliter custodiret et explicaret depositurn hdei, sed perficerel doctrinam fidei, cdnderei nova dogmata, nam per hanc deftriitionem faceret de ficle id quod antea non erat de Me neque qnoad se, neque quoad nos.

Denique si praedictae conclusiones theologicae denniri possent tanquam dogrnata fidei, onines conclusiones iheologice ceriae etiam ? ernoiissimat pariier definiri posseni ut dogmata ; et omnia quae damnata sunt ut erronea, damnari possent ut haereses proprie dictae. — Sic magna pars Stimmae Theologicae, speciatim quasi totus tractatus de Deo uno, rigorose deductus ex principiis revelatis fieri posset dcgma fi.de i.

Oportet igitur bene distinguere in ter conclusionem theologicam solnm virtualiter-connexive revelatarn et verita;tern formaliter-irnplicite revelatam. Revera tamen in concreto non semper ita facilis est haec distinctio ; id enim quod pluribus xddetur solum virtualiter-connexive revelatum, pro intelligentia altiori et magis penetranti apparet xormaliter-implicite revelatum. Sunt thomistae^ pro quibus in verbis sancti Pauli : « Deus est qui operatur in vobis veile et perficere, pro bona voluntate » Phil. II, 13, revelatum est formaliter implicite quod gratia est efficax ex se et non ex praevisione divina consensus nostri ; item in verbis Domini apud Joan.f X, 28 : « Oves meae... non peribunt in aeternum, et non rapiet eas quisquam ae manu mea... et nemo potest rapere de manu Patris mei ». Ex his textipus, pro multis thomistis, sufiicit discursus explicativus, non objective illativus, ad ostendendum gratiam esse ex se efficacem, quia agitur non de nova veritate deducta, sed de eadem magis explicite formulata.

Quoad opinionem contrariam, scil. quod Ecclesia potest definire ut dogma conclusiones theoiogicas proprie dictas, quae deducuntur discursu objective iUativo, cf. Vega, in TridenL I. IX, c. 39 ; Suarez, de Fide} disp. Iir, sect. XI ; De Lugo, de Fide, disp. I, n<> 268-277.

Objectio. Ut objicit P. Marin Sola : Saltem si agitur de Deo, conclusio qnae habetur per discursum proprie illativum ex una praemissa rationis et ex altera fidei, est revelata, quia est de eadem realitate divina simplissima 1 propoStio^ ?3 T £ „ ? °am 6x .d /ureolus. il faut reconnaltre que la valeur d'une sens objectif, les mots que 1 «Km** mat^nel ; la siguification, r^ment formeh Deic propositioaa

Respondetur secundum classicam distinctionern datam a Cajetano in I&20 q. i. a. 3,.n° VIII : Praemissa fidei et praedicta conclusio theologica sunt de eadem realiiaie divina, ut res est} concedo ; ui objectum est, nego. Eadem enim realitas divina specificat plures habitus specifice distinctos prout diversimode objicitur, ui objectum, scil. ut clare visa, vel ut obscure credita, vel ut objectum doni sapientiae, vel ut objectum sacrae theologiae, aut ut objectum theologiae naturalis; a fortiori potest esse objectum piurium propositionum in eadem scientia, seu plurium judiciorum, quae sunt diversae veritates (verum est formaliter in mente) de eadem re divina.

Manifestum est enim quod, si de eadem re divina est una sola veritas pro intellectu divino, qui uno intuitu essentiam divinanv cognoscit, pro intellectu creato vero et speciatim pro intellectu humano de eadem re divina sunt piura judicia vera et plures veritates, v. g. Deus est intelligens, Deus est iiber, Deus est justus, Deus est misericors. Nunc autem agitur non de intellectu divino, sed de inteilectu humano per respectum ad quem distinguitur veritas ei revelaHia et veritas ex revelatis deducta.

Insuper per hanc viam, volendo nominalismum vitare, mens perveniret ad ipsum nominalismum, secundum quem nomina divina sunt synonyma ; quod confutatur a sancto Thoma Ia q. 13. a. 4. Sic misericordia divina et justitia essent synonyma et dici posset igitur : Deus punit per misericordiam.

Denique, si praedicta sententia esset vera omnes conclusiones tractatus de Deo, etiam remotissimae, dummodo sint metaphysice certae possent definiri ut dogma sub poena non solum erroris, sed haeresis proprie dictae. Sic sufficeret quod de Deo una sola veritas revelata fuisset, v. g. quod Deus est jpsum Esse subsistens, ut omnes conclusiones ex ea deductae dicerentur proprie revelatae, et propter auctoritatem Dei revelantis credendae.

Hoc nobis videtitr inadmissibilis exaggeratio valoris theologiae. seu theoiogismus, et consequenter diminutio superioritatis fidei per respectum ad theologiam.

Instantia : Ut aliquid dehniatur, ut dogma, sufficit quod sit actu implicile in revelatis. Atqui quodlibet attributum divinum actu impliciie continetur in natura divina quae est Ipsum Esse subsistens : « Ego sum

— Ergo quodlibet attributum divinum ex hac revelatione deductum definiri potest, ut dogma1.

(sur Dieu) de prSdicats reellement identiques ont donc un sens reellement identique... Deux propositions de meme sujet (Dieu), n'ont de difference ou d'identite* de sens que de leurs pr^dicats. Si donc les pvedicats sont reellement identiques, le sens le sera aussi, et leur doctrins egalement. »

P. Marin Sola non sumcienter considerat quod hae duae propositiones : Deus est intelligens, Deus est liber, et pariter hae duae : Deus est misericors, Deus est justus, habent praedicata non realiter distincta, nam in Deo attributa divina solum virtualiter distinguuntur. Attamen hae quatuor propositiones non habent eumdem sensum, nec enuntiant eamdem veritatem, nisi admittatur sententia nominalistarum, • scil. nomina divina sunt synonyma, ut Tullius et Cicero, quae sententia confutatur a S. Thoma I* q. 13, a. 4 : utrum nomina dicta de Deo sint synonyma. Ex hoc sequeretur quod ubicumque scribitur misericordia, scribi posset justitia, et recte diceretur: Deus punit per misericordiam. Sic, volendo nominalismum vitare, praeclarus objiciens in nominaiismum cadit.

UTRUM THEOLOGIA SIT UNA SCIENTIA

Respondetur '< distinguo majorem : dummodo sit eadem veritas, concedo ; etiamsi sit nova veritas deducta, nego. Et hoc conceditur a P. Marin Sola, ibid. II, p. 333- — Contradistinguo minorem : Atqui quodlibet attributum divinum est actu implicite in natura Dei, et est eadem veritas pro intellectu humaho, nego ; et est nova veritas deducta, concedo.

Explico : unum attributum drvinum est aciuAmplicite in alio et in natura divina, ratione rei divinae ut res est, concedo ; ratione objecti, ita ut sit eadem veritas, subdistinguo : pro intellectu divino, concedo ; pro intellectu nostro, nego.

Alioquin, ut dictum est, omnia nomina divina, v, g. justitk et misericordia, essent synonyma, et dici posset : Deus punit per misericordiam»

Insuper sufficeret revelatio unius solius propositionis de Deo, scil. quod est ipsum Esse subsistens, ut omnia attributa deducta et omnes propositiones metaphysice certae tractatus de Deo uno definiri pbssent.

Ad deflnitionem dogmaticam requiritur quod sit eadem veritas, prius formaliter-implicite revelata, et postea explicite proposita.

Jam quidem ens in communi continet actu-implicite omnes modalitates entis, non sunt enim extra ens, et tamen de his modalitatibus, scil. de substantia, de quantitate, de qualitate enuntiantur novae veritates.