Sectio 6, art. 6: Utrum videntes Beum per essentiam ipsum

eomprehendanto

Responsio negativa est de fide, prout ConciJium Lateranense (Den^. 428} deciarat « Deum esse incomprehensihilem ». Et secundum communens sententiam theoiogorum hoc inteliigitur de mcomprehensibilitate, non solum per vires naturae, sed per vires gratiae , distinguitur enim invisibUitas et mcomprehensibilitas. Attamen beati dicuntur comprehensores, prout habent comprehensionem improprie dictam per tmmediatam visionerri* Cf. ad xm

Ratio theologica sanctt Thornae clara est comprehendere Deum est. eum cognoscere intensive ei extensive quanium cognoscibiUs est, id est infiniie Atqui nullus intellectus creatus, neque per se, neque per Iumen gloriae, potesi Deum tnfimte cognoscere Ergo

Major fundatur in hoc quod radix cognitionis et cognoscibilitatis est immaterialitas Deus autem solus est summe unmaterialis ut actus purissimus tum in linea essendi, tum in iinea intelligendi. Unde nullus intellectBs creatus Deum videre potest cum eadem claritate, distinctione, penetratione ac ipse Deus, hoc est intensive , nec etiam extensive. nam quo magis intensive cognoscitur Deus et eo magis cognoscitur id ad quod potesi sese extendere ejus omnipotentia seu causalitas divina. Cf. infra Ia, q. 14, a. 1.

Objeciio est quod beati vident toium Deum indivisibilem, ergo non videtur quod visio eorum possit remanere imperfecta.

Respondetur ad 2m beati vident quidem iotum Deum, non tamen ut est infinite cognoscibilis. Ita ille qui cognoscit aliquam propositionem demonstrabilem per probabilem rationem, totam propositionem cognoscit, sciL subjectum, praedicatum et verbum est ; non tamen earn cognoscit perfecte, ut cognoscibilis est. — Item in ordine sensibili plures videntes montem, plus minusve perfecte, clare, distincte, vident particularitates ejus, prout visus est fortior in uno quam in altero.

Item notatur ad 3m : Beati vident Deum totum, non tamen totaliter in hoc sensu quod modus cognoscentis non adaequat modum cogniti, id est beati non vident Deum nisi finito modo.

|um dubium : an beati videant omnia quae in Deo continentur formaliter et necessario, scilicet essentiam, attributa, personas.

Responsio affirmativa est communis contra nomina3.es1. Imo communiter docetur contra scotistas quod implicat essentiam divinam videri a beatis sine attributis et personis, quia nulla est distinctio realis inter essentiam divinam, attributa et personas, nequidem est distinctio formalisactualis a parte rei, quam posuit Scotus ; quia non datur medium inter distinctionem realem quae exi.stit ante considerktionem mentis et distinctionem quae non existit ante considerationem mentis. Sic realitas divina ut est in se actu et explicite continet non solum essentiam divinam, sed attributa et personas. Si vero agitur de essentia divina ut concipitur a nobis viatoribus, continet aciu implicite attributa et personas.

2wm dubium g an beati videaat decreta Hbem quae sunt in Deo.

Respondeiur ; ea vident quoad realitatem- quam habent in Deo n<m tamen quoad terminationem defectibilexn creaturas, nisi Deus velit iliud eis manifestare ; sic non cognoscuzit diem judicii, nec numerus electorum. Ratio est quia essentia Dei non continet &ta;a iibera nisi mediante libero decreto, quod manifestatur aut per eventum, aut per specialem Dei revelationem.

Haec sufficiunt pro obtecto primario visicnis be&iificae, nunc agitur de obiecto secundario.

1. Contra nomiaales» dicendum est : omnipotentia quae dicit respectum ad creaturas inderjnitas, potest quidditative cognoscrdummodo cognoscantur ejus termini formales et primarii, "scii. ratio entis creati, non necesse est quod cognoscantur ejus termini materiales et secundarii, sc.iL omnes creaturae pcssibiAes, Ita ad cognoscendam. quidditative materiam non necesse est cognoscere omaes res materiales.

^f» **** vifZ^^gStST «f! possunt, et omnes ejus effectu-; ™=c;k;i ertectus in ipsa viden

Bubhun , ^ il^rXTS C°mprehendatur- sentiSrSt!^ de -aturis praeteritis, prae.

soectlnt15 A!fIari eSt dete™"are ea quae ad eos specialiter sPectanL. Attamen communiter theolojri AVW • iJ«f , 7 sPeciajlter tripliciter : *> ut eIevatus ad ordi^ ^ nt ' beatus P0^ considerari naturali; 30 ut est talis oersnna J uf ^ P S U"1Versi in ordine vel prival ^ate^S ' ^ ^ Ut fundator ^nis, in vif Idl TncT "VvT" *f Videt mvste- q-ae credit ris, ut patet de dle i, !£< q CS Clrcumstantias loci et tempo-

Pertinent ad suum statum ; sic sanctusTt^ s e ^SLK^ ^ vJdent quae pertinent ad totam Ecdesiam ™l 1 iam papa ad suam familiam. Item viden" 2 7' paterfamiiias ut intercedant. Proinde B M V.V™ L * M PS0S dmguntur.

sancti, praesertim olad p^TcSStiST ^ tamen quod coenosr-at r.Z? ! eogltat,ones hominum ; non videtur Christi,qut judl e9C°f ftes h™™- Hoc est privilegium dorum^Cf nt Vxo a 2' ^ C08DOSCere °mnes «*« judfcan-

«espondet^r negative id est : beati vident sine specie creata ea quae

DE VARIIS CONDITIONIBUS VISIONIS BEATIFICAE 299 vident in ipsa essentia divina, seu in Verbo. Tunc essentia divina est pro eis medium in quo prius cognito cognoscuntur creaturae tanquam in causa efi&cienti et exemplari ; et haec visio creaturarum in Verbo est ipsa visio beatifica, quae est intuitus simplex.

Cf. Ia, q. 58, a. 7. Haec visio creaturarum in Verbo, quae vocatur cognitio matutina, prout est visio creaturarum velut in earum aurora, est quaedam participatio cognitionis quam Deus habet de creaturis in seipso. Eas cognoscit non solum in confuso, sed distincte tanquam participationes possibiles perfectionum divinarum ; ita ille qui intuitive cognosceret animam inteUectivam cognosceret animam sensitivam et vegetativam. Unde cognitio rerum in Verbo est absque specie creata.

Sed beati possunt etiam cognoscere creaturas extra Verbum et hoc per species creatas, ut dicitur ibid. ad 2m. Haec cognitio extra Verbum dicitur vespertina, quasi crepuscularis, quia est inferior, secundum illud Augustini de Civit. Dei, lib. XI, c. 7 : « Cognitio creaturae in seipsa decoloratior est, ut ita dicam, quam cum in Dei sapientia cognoscitur, velut ivt arte per quam facta est. »

Ex hoc apparet quod visio rerum in Verbo est plus minusve perfecta secundum gradum ipsius visionis beatificae et proinde meritorum. Et contra visio rerum extra Verbum non ita correspondet gradui visionis beatificae et meritis, et sic beatus inferior, v. g. si fuerit papa, vel rex, potest extra Verbum plura cognoscere quae ad ipsum speciaiiter spectant, quae non cognoscuntur a superioribus beatis.

Joannes a sancto Thoma notat quod theologi qui ex amore Dei vacaverunt studio theologico, objectum theologiae vident in Verbo, modo eminentiori, dum alii theologi qui studio vacaverunt potius ex naturali desiderio sciendi, conclusiones theologicas vident extra Verbum.

Objeciio. Si beati plures creaturas vident in Verbo, quare in eo non possint videre decreta Dei libera etiam terminative sumota ?

JL

Respondetur* Hoc est quia Deus, sicut libere producit creaturas, ita libere , utitur sua essentia ut specie intelligibili ad haec potiusquam illa repraesentanda. Proinde beati non cognoscunt in Verbo futura libera quae ad eos specialiter spectant, nisi supposita speciali voluntate Dei9 qua yult ea beato manifestare, et haec manifestatio est quaedam revelatio sed in ipso Verbo facta ; quamvis possit etiam fieri extra Verbum.

Cf. Ia, q. 34, a. 3. Utrum in nomine Verbi importetur respectus ad creaturas; utique, non quidem per se, sed ex hypothesi decreti <iivina.

Art, X. — Utram yidentes Beum per essentiam simul videant omnia quae in ipso vident.

Agitur de cognitione rerum in Verbo. In titulo simul id est non successwe. Responsio est affirmativa, quia haec visio rerum in Verbo formaliter„ est umcus mtuitus per unicam speciem omnino invariabilem tam in repraesentando quam m essendo. Unde omnia attingit simul ab initio

Propterea visio beatifica mensuratur aeternitate participata, non vero tempore, nequidem tempore discreto angelorum, quo mensurantur eorum cogi ationes successivae. Cf. I* q. I0, a. 5, ad x». A.eternitas autem partt c pata mcoepu quidem sed post ejus inceptionem est tota simul, ejus nunc est stans non fiuens. Sic visio beata non est ullo modo succes iva aut vanabilis ex mtnnsecis. Attamen sicut visio beata incoepit, posset de po entia Dei absoluta cessare ; sed quamdia est mensuratur aetemLte participata, unico mstanti indivisibili ; et ita fuit si sanctus Paulus eam ftabuent per modum transeuntis in terra (Ha nae q 17- a Tr^Z ea quae beati vident in Verbo vident sinJi ,u J75' 3h

E cnntrarm n„o» K vldent simul ab mitio et non successive.

t contrano quae ab e1S videntur extra Verbum per species proprias rlZT' ^ * ^ Sed —ssive' propter oppoXm

Corollarium. Verisimile est beatos cognoscere extra Verbum prec-s vfde entSahT 7LZ £ ^ ^ °m"ium preces * S*2K vlderent m Verbo formaliter, jam cognoscerent diem iudicii.