6. Informatio, qualiter praemissa sint trahenda ad sermones et collationes
Thesaurus desiderabilis in ore sapientis erit haec | tua praeclarissima prorsus doctrina, o amantissima Sapientia, si fuerit taliter ordinata, ut non solum | diendum, sed et generalis pro cuiuslibet statu ad se dilatandum. Nam et hoc ipsum eius perfecta requirit integritas. Ad verum quippe amorem tuaeque laudis condignam frequentationem zelus pertinet animarum. Siquidem fidelis servus et prudens apostolici ordinis imitator exsistens non solum sibi, sed et saluti animarum et proximorum utilitati intendere fraternae caritatis obligatione tenetur. Et ideo post praemissa huius sapientiae salutaris documenta peto informari, qualiter ad proximorum utilitatem hanc eandem doctrinam faciliter convertere et copiose valeam dilatare.
Insuper et formulam artemque tribue discipulo.
simplici compendiosam et utilem hoc idem faciendi in quacunque alia simili materia indistincta et informi, ut sic de obstructis favorum cellulis mel producere et panem parvulis frangeré ac in turbas distribuere valeam foecunditate gratiosa.
SAPIENTIA: Pulchre et compendiose huius, quod à me petis, eruditionem habere poteris, si dictum illud perutile, quod quondam in scientiis humanitus inventis legisti, non velis proicere, sed effectui curaveris studiose mandare. Quaeris, quid sit hoc.
Certe illud cuiusdam famosi, qui sic dicit: Sapientis — est ordinare. Quid huic1 melius? Quid utilius? Quid nobilius? Nam et ea, quae a Deo sunt, ordinata sunt. Quod enim ordinem retinet, durabile erit. Ut ergo similiter in hoc, sicut et in praemissis omnibus exemplo magis quam verbo te instruam de quaesito: modus et ordo hic monstratus tibi erit universaliter Observandus. Nota ergo circa praemissa, quod, qui- cunque sapienter atque ferventer non solum seipsum,
Sed et proximum ex hac sapientiae doctrina aedifi-
"huic (quam hoc) disputabile fuit.
care desiderat: studiose perquirendo inveniet ibi, quod proficiat utrique. Quaedam namque materiae | taliter sunt positae, ut de se quodammodo sint applicabiles ad eiusmodi, si quis tamen aliqualem diligentiam voluerit adhibere: sicut sunt ommes illae, quae de Christi sunt passione, ubi solum advertendus ` est numerus eorum, quae et qualia Christus passus est | et quomodo in his homo se eisdem spiritualiter debet conformare. Verbi gratia: Materia illa superius posita, ubi divina Sapientia inchoat discipulo pro ipsius fervore excitando suam passionem explicare, taliter est ad populum ordinanda: ; Siquidem Christus, Dei Filius, imminente sibi passione horrenda, cum prae angustiis superventurae in proximo mortis guttas sanguineas sudando funderet in terram, nihilominus tamen libere suam voluntatem Patris voluntati commisit et, quod coeperat, devote perfecit. Sic quilibet devotus in omni adversitatis — | pressura et tribulationis angustia, licet forte naturam habeat reluctantem, se paternae voluntati committat, et devote hoc suscipiat, quod occurrit. — Et sicut | Christus fuit captivatus et vinculatus, ne, quo vellet, posset abire: sic homo seipsum debet captivare, ne. sequatur concupiscentias carnis ac sensualitatis ap- . petitum ad nociva trahentem. — Item eadem nocte | omnes sibi illusiones factas ac verecundias illatas . ab iniquis patienter sustinuit. Sic homo omnia verba — contumeliosa et turbativa atque opprobria et cuncta — mala irrogata a malis et importunis hominibus pa- tienter ferat amore sui Redemptoris similia vel potius multo maiora propter ipsum- patientis. — Deinde in mortis discrimine, ad Caipham adductus, veritatem non deseruit, sed maledicentem et condemnan- tem sustinuit et se Dei Filium cum omni modestia confessus fuit. Sic verus ipsius servus propter nullum temporale periculum debet veritatem deserere, sed usque in mortem constans perdurare. — Dulcissima mater eius, Filio sic angustiato viso, valde doluit et ei ex intimis visceribus compassa fuit ac amarissime flevit. Sic fidelis amicus suo amico dilecto mala patienti condoleat et compatiatur. — Deinde, cum ante praesidem statueretur et iniquis accusationibus false urgeretur, omnem mansuetudinem et patientiam ostendit. Sic verus Christi imitator non murmuret aut reclamet nec contradicat, cum indebite ab aemulis laeditur aut impugnatur. — Divina Sapientia veste alba induitur et tamquam fatuus spernitur ac irridetur. Sic omnes irrisiones, quae solent a vanis mundi huius hominibus Deum prae oculis non haben- < tibus homini spirituali irrogari, sufferat patienter. — - Spinea corona rex gloriae coronatur, sceptro ac purpura subsannatorie deluditur. Sic etiam, cum servus Christi in hoc mundo vilipenditur et velut omni honore indignus abicitur atque a praesumptuosis despicitur et illusionibus molestatur, cogitet, quod servus non est maior domino suo, nec pro malo habeat, si summo regi similia patiatur. — Post haec nudatus verberatur et flagellis nodosis caro illa sanctissima et membra delicatissima acerrime dilacerantur; corpus eius formosum plagis livet et sanguine undique rubet. Sic miles strenuus debet corpus suum per asperitates et duritias debitas castigare, ne inoboedienter incipiat recalcitrare. — Tandem sententia mortis super auctorem vitae data, crucem sibi baiulans confestim ad locum supplicii foras educitur, tamquam malefactor, qui huius mundi vita indignus aestimatur. Sic verus lesu Christi imitator seipsum abneget crucem suam tollendo et extra castra secum exeat improperia - eius portando, tamquam purgamentum huius mundi | factus2 semperque mortificationem lesu in cor-
IE (11 Cor. 4, 13.
pore suo circumferat (1), ut et vita Iesu i in corpore s suo tandem manifesta fiat. Itaque simili modo his decem articulis ficiendum est in omnibus consequentibus materiis, quae sunt de Christi passione. Eodem quoque modo fiat in materia praetaxata, de utilitate videlicet temporalium tribulationum, de quibus similiter poterit combinare et applicare, prout placuerit. Sic ergo universaliter faciat in omnibus talibus, quae sunt his similia motiva multa, quae ordinate componendo et connumerando auditoribus proponat et diffusius pertractando ad libitum collationem faciat motivam. Quaedam autem diligentiori indigent perscrutatione. Verbi gratia: In.
prima materia superius posita de tractatu divino diligens lector inveniet inter alia desponsationis divinae has utilitates: Ex hoc namque habebunt conscientiae puritatem, mentis securitatem, famae claritatem, nominis immortalitatem, spiritualis delectationis ac gaudiorum divinorum affluentissimam ubertatem, somnum quietum, quia securum protectorem, gloriam et honorem ac perennem felicitatem. Qui eam Sibi in amicam assumit, decore vitae decorabitur, stola gloriae vestietur et corona gratulationis coronabitur; pro modico labore magna requie perfruetur et vera atque perfecta beatitudine, quae in contemplatione summi verique boni consistit, beatificabitur. Item erit honorabilis et gratiosus, pacificus et fortunatus, sapiens atque expertus, spiritualis ac divinus, amabilis et omnium bonorum possessor securus.
Item circa materiam de fervida poenitentia nota | ibidem, quod haec mala inter alia peccatum consequuntur, videlicet saeva poenitentia, gemitus et fletus, moeror et tristitia et cordis clamor atque mi- liatur. Confusione induitur et ignominia repletur. Decipitur, derelinquitur et quodammodo bonis omnibus privatur. Remorsu propriae conscientiae cruciatur, vivens moritur ac sanus exsistens languidus efficitur. Nomen sponsae amittit, Deum offendit, seipsum perdit. Salvatorem inhonorat, inimicos laetificat, sanctos autem angelos contristat. Replebitur verecundia, pavore et angustia. Peccatum astute hominem circumvenit, aufert sensum, cor transfigit et suavi toxico hominem perdit. Oculos spirituales eruit, Spiritum Sanctum fugat et robur omne tollit. Peccator gladiis inimicorum inermis obicitur, in se marcescit et sibimetipsi gravis efficitur. Aliorum bona videns, amplius de suis confunditur et conturbatur. Peccatum plumbo et leoni, tonitruo et absinthio comparatur. Privat et quiete interiori et horrore quoque dormientes conturbare consuevit. Inde animus amaricatur et denique omnis creatura tormentum eius efficitur. Interdum suadet homini diem nativi- tatis suae maledicere et in foveam corruere despe- rationis intelicis. Circa materiam de malis religiosis, in quibus ex- stinctus est fervor devotionis, nota, quod religiosus
M.
tepidus vel vanus est lamentabilis, quia miserabilior quodammodo omnibus creaturis, scilicet carens Deo et mundo. Comparatur civitati ruinosae, quae vel subitanee corruit vel paulatim deficit, donec tandem ex toto perit. Item monstro marino, propter deformitatem exteriorem et interiorem. Nam verus tiones: Omnia scilicet mundana spernere, in solo
E. Y. d atque perfectus religiosus debet habere has condi- conditoris amore flagrare sanctasque meditationes et bonas operationes semper habere: Seipsum et proximum aedificare, neminem autem circumvenire aut cU dd std in simplicitate et sinceritate vitam beatam ducere. Item carnem suam cum vitiis et concupiscentiis crucifigere, exercitia quoque magna et consuetudines devotione plenas habere, ac fortissime ac strenuissime contra nequitias inimici bellare, et semetipsum pro defensione veritatis et iusti- —. tiae in mortem usque tradere. Conditiones vero mali. religiosi sunt hae, scilicet protervia contra suos superiores. Item querulositas; est autem querulosus, qui nihil vult sustinere, sed suae vult voluntati vivere. Cupiditas rerum temporalium inordinata et. laxatio freni nimis libera ad circumstantias peccati carnalis. Item defectus divinae caritatis, invidiaque fraternae prosperitatis. Honoris ambitus inordinatus et negligentia sanctarum consuetudinum. In servitio — Dei sunt pigri, pro quaestu rerum temporalium solliciti et omni tempore circa curam corporis nimis intenti. Et item quoque proni sunt imitari potius mala . exempla quam bona et suam negligentiam defendere —. per aliorum tepiditatem. Discursus faciunt inutiles et per colloquia. prava corrumpunt bonos mores (1). Verba quidem hàbent interdum ad horam spiritualia, sed facta quandoque subintrant carnalia, timentes 1 : solum oculos hominum magis quam Dei. Cor habent . mundanis desideriis repletum. Et, si qua habent " bona parva, multis malis sunt permixta.
Hoc igitur modo consequenter in omnibus aliis O materiis huius libri usque in finem poterit quilibet studiosus cum diligentia flosculos extrahere, unde possit ad salutis viam proximum trahere et ad devotionem excitare. Quod sibimet faciendum ideo relin- Uy quimus, ut ei ex hoc studio fructus salutis et merces crescat aeternae retributionis.
Footnotes
Chapter 23 of 25