Collatio VI

1. Mulierem fortem quis inveniet? etc. — Ora pro nobis, quia mulier sancta es. Verbum ultimum fuit verbum sacerdotum ad ludith; et potest esse verbum nostrum ad Virginem gloriosissimam, quae plena est sanctitate et gratia, ut oret pro nobis ad obtinendam gratiam et sapientiam: sapientiam ad cognoscendam veritatem, et gratiam ad faciendam veritatem. Ista duo debemus petere a Deo. Ad lioc venimus ad sermonem, ut intellectum bonum habeainus et affectum poenitentiae reportemus. Sed indigemus prece ad hoc; et quia sumus hebetes et tardi, ideo indigemus suffragio Virginis gloriosae, ut per eius suffragium imploremus divinum auxilium, quod possimus aliquid dicere etc.

2. Mulierem forteni elc. In sero tangebamus verbum illud, quod est Salomonis ad Virginem gloriosam, in quo commendat eam a tribus: primo, aspiritualis fortitudinis robore; secundo, a supernaturalis conceptus fecunditate; et tertio, a salutaris conpsalmis canentem. — Rogabimus Dominum nostrum lesum Christum, ut ipse per suam misericordiam dignetur nos ita ducere et regere in ista vitamortali, ut possimus dona praedicta Spiritus sancti obtinere et pervenire ad illud ineffabile gaudium, in quo vivit et regnat ille quem «videbimus, amabimus el lau(Jabmms », praestante ipso, qui est trinus et unus; Pater et Filius et Spiritus sanctus..Amen. filii discrelione. — Et recte coniunguntur ista Iria: quia robur fortitudinis spiritualis initium fuit supernaturalis conceptus, et donum consilii fuit quasi complementum, quia illa Virgo, quae debebat concipere Christum, Dei Filium, Dd virlutem et Dei sapientiani, debuit esse fortis et sensata: fortis virtute et sensata per sapientiam. Et ideo Sapiens, volens explicare de conceptu Virginis, praemittit de spiritu fortitudinis et subiungit de dono ronsilii; quia illa, super quam debuit requiescere spirilus sapientiae et intelleclus, spiritus consilii et fortitudinis, spiritus scientiae et pielatis et spiritus timoris Domini, debuit esse repleta spiritu septiformi donorum Spiritus sancti, specialiter vero spiritu fortitudinis et consilii.

3. In hoc autem, quod dicit: Procul et de ultimis finibus pretium eius, intelligitur Virgo gloriosa commendari a supernaturali conceptus fecurulitate. Hoc non habeo ex me, sed Bernardus dicit: « Si nostra

et omnium salus, si innocentiae restilutio posita est in manu mulieris; necesse est, ut fortis mulier quaeratur, quae ad tantum opus est necessaria »; et subdit: « Non de terra, non de caelo propinquo, sed a summo caelo egressio eius ». — Procul igitur et de ullimis finihus pretium eius. Hoc esl pretium, de quo dicit ApostolusM Empti estis pretio rmgno; portate et glorificale Deum in corpore vestro. Quod pretium illud sit magnum, dicit Apostolus Petrus: Nm corruptibilibus auro vel argento redempti estis de vana vestra conversatione paternae traditionis, sed pretioso sanguine quasi Agni immaculati el incontaminati. Hoc debuit esse pretium magnum, quo redimi debebat totus mundus et totum genus humanum; quia homo satisfacere non potuit, quia nullus homo potuit valere omnes homines, nec creatura aliqua. Nihil fuit sufliciens ad redimendum totum genus humanum, nisi haberet humanam naturam et naturam super omnem creaturam; ergo oportuit, quod haberet naturam divinajn et humanam.

4. iuud pretium ubi invenietur? Certe nusquam njsj jn utero Virginis gloriosae. Unde Isaias: Ecce, Virgo concipiet et pariet filium, et vocabitur nomen eius Emmanuel. — Emmanuel interpretatur nobiscum Deus. Non decebat Virginem habere filium nisi Deum, nec Deum habere matrem nisi Virginem. Pretium illud non potuit inveniri nisi in Virgine. Procul et de ultimis finibus est, quia in ipso coniunctum est summum cum infimo, et primum cum ultimo. Pretium illud procul est, quo redimitur totum genus humanum; quia redimitur infimum, ideo est summum; quia redimitur ultimum, ideo est primum. Homo inter creaturas ultimo creatus est.

5. Procul et de ultimis finibus pretium eius; et cuius eius? Huius muUeris Virginis benedictae est pretium, per quod regnum caelorum obtinere vacarnatione Verbi; per eam solutum in redemptione generis humani; et ab ea possessum in assecutione gloriae paradisi. Ipsa pretium illud protulit, solvit et possedit: ergo est eius ut originanlis, ut persolventis et ut possidentis. Mulier ista protulit pretium illud ut fortis et sancta; solvit ut fortis et pia; et possedit ut fortis et strenua.

6. Dico primo, quod prelium illud protulit, liae incorruptae, sanctitate obedientiae promptae et sanctitate benevolentiae plenae. — Primo, dico, protulit pretium illud Virgo benedicta ut forti., et sancta sanctitate pudicitiae incorruptae. Unde in Ecclesiastico: Gratia super graliam mulier saiwta et pudorata; et Angelus dixit: Ave, gratia plena, quia sancta et pudorcUa: sancta carne et pudorata niente. Aposlolus: Mulier innupta et virgo cogitat quae Domini sunt, ut sit sancta corpore et spi7'itu. Super illud: Missus est Angelus Gabriel etc, dicit Bernardus: « Missus est Gabriel ad Virginem, qualem describit Apostolus, inente et co7yo)'e sanctam, nec de novo nec fortuitu inventam, sed a saeculo electam, ab Altissimo praecognitam et sibi praeparatam, ab Angelis servatam, a Patriarchis praesignatam, a Prophetis promissam ». Ad istam Virginem mitti debuit Gabriel tanquam paranymphus. Haec sola placuit Altissimo. Item Bernardus: « Virgo regia, gemino mentis decore praefulgida civium in se provocavit aspectus, ita ut et Regis animum in sui concupiscentiam inclinaret et caelestem nuntium ad se de supernis adduceret».

7. Secundo protulit Virgo benedicta illud pretium ut fortis et sancta sanctitate obedientiae promptae. Unde in Ecclesiastico: Fundamenta aere7'na supra pet7-am solidam, et mandata Dei in corde mulieris sanctae. Ecclesia debuit fundari; ideo oportuit iacere fundamenla, scilicet mandata Dei, et oportuit, quod in ahqua persona essent collocata. Non potuit hoc esse nisi in Virgine gloriosa; Psalmus: Fundamenta eius in montibus satKtis; homo nalus est in ea, et ipse fundavit eam Altissimus. Dicit: Mandata Dei in corde mulieins sanctae, id est Virginis gloriosae. Non fuit otiosa, non fuit sciens et non faciens, sed fuit obediens. Ideo in corde eius fuerunt 'fundata ista mandata Dei. Dicitur in Evangelio: Omnis, qui audit ve7-bum Dei et facit, similis est ei qui aedificat domu7n suam sup7-a fi/-niam petram; qui aulem audit et non facit, similis est ei qui aedificat super a/-enam. — Primo oportuit invenire personam, in qua mandata Dei coUocarentur, sciUcet mulierem fortem. Haec fuit Virgo gloriosa. Unde in Luca.: E.xtollens vocem quaeda/n midier de turba, dixit ei: Beatus venter, qui te portavit, et uhe/a, quae suxisti. Ef dixit Lesus: Quinimmo, beati qui audiunt verbum Dei et custodiunt illud. — Non solum ipsa beata est, quae ipsum concepit et lactavit, sed etiam qui eam sequuntur. Et qui sunt illi? Qui

audiurit verbum Dei et iinpienl illud. Eva, transgrcssa inandatuin Dei, destruxit dornuni, quam Deus nobis pracparuvit ad salutem; scd mulier sapiens acdificavit domum ct rcparavit salutem noslram.

8. Tertio protulit pretium illud Virgo Ijenedicta ut fortis ct sancla sanctitate heneuukntiae pknae. Unde Gabriel Angelus dixit ci: Benedicta lu in mulieribus ctc. Spiritus sanclus superueniet in te, rt virtus Altissimi obumbrahil tibi. Ideoque et quod nascetur ex te sanctum vocabitur Filius Dei. Augustinus: Spiritus sanctus amor est, et quamquam detur cuni donis suis, non est donuni, a (pio non possit separari, nisi donum amoris. Cum ceterae virtutes communes sint bonis et malis; dilectio Dei et proximi propria est Iwnis et piis; ipsa sola est, (uae sanctificat. Superuenit Spiritus sanctus, quia additur amor amori, ut metas aliorum transcenderet. Unde dicit Hugo: « Quia amor Dei in mente Virginis singulariter ardebat, ideo in carne mirabilia faciebat ». — Dicitur in Exodo: Quod rubus ardebat et non comburebatur, id est, Virgo gloriosa, Filium Dei et lucem proferens, per ignem divini amoris lucem mundo dedit et corrupta non fuit. Amor caritatis a corruptione conservat. Ideoque et quod nascetur ex te, per amorem illibatum et impollutum, vocabitur Filius Dni. Sicut ex amore viri cum muliere nascitur filius carnalis; ita ex amore Virginis cum Deo natus est Dei Filius.

9. Sed praecessit figura in rubo et igne, quam vidit Moyses; figura in virga el flore Aaron; figura in vellere et rore Gedeonis; et praecessit figura in foi-ti muliere et eius pretio, quam desideravit Salomon; figura in femina et viro, quia dicit leremias: Mulier circumdahit virum. illud totum consummatum est in Virgine gloriosa. Unde Bernardus: « Quod monstratum est Moysi in rubo et igne, Aaron in virga et flore, Gedeoni in vellere et rore; hoc aperte praevidit Salomon in forti muliere et eius pretio; apertius praecinuit leremias de femina et viro; apertissime Isaias declaravit de Virgine et eius filio: et tandem exhibuit Gabriel Virginem salutando ».

10. Tanguntur liic historiae. Prima historia est in rubo et igne, ubi exprimitur mysterium incarnationis. Secunda historia est in ultra Aaron, quae praecisa et sicca in noctis unius spatio fronduit, floruil et fructum protulit. Tertia historia est, quod Ge(Jeon petiit a Domino, quod ros cadens totus in vellere esset, et arca remaneret sicca; ct implevit concham rore. — Tria alia verba sunt Salomonis, leremiae et Isaiae. Verlmm Salomonis est de forti muliere et eius pretio. Verbum leremiae de muliere et viro: Nouum, inquit, faciet Dominus super terram; mulier circumdabit virum. Verbum Isaiae de Virgine et eius filio: Ecce, inquit, Virgo concipiel et pariet filium, et vocabitur nomen eius Emmanuel. Et hoc vobis signum etc. impollutvs, virilis, incorruptus et deificus. Quod sit amor feruens, significatur nobis in ruho et igne. Quod sit amor secundus, significatur in virga Aaron, quae in noctis spatio fronduit, floruit et fructum protulit. Quod sit amor impoUutus, significatur in vellere completo, quia ros vellus non inquinavit, sed mundavit. Quod sit amor virilis, significatur nobis in muliere et viro, quia mulier circumdedit virum, id est ex omni parte cinxit. Quod sit amor incoi-ruptus, significatur nobis in Virgine, quae concepit filium. Quod sit amor deificus, significatur nobis in Virgine pariente Deum. — Pretium illud pretiosissimum est. Propter hoc dicit Isaias: Pretiosior erit vir auro, et homo mundo obrizo. Hoc dicit de Christo, qui nos pretiosos fecit.

11. Omnis, qui vult esse sanctus, debet sequi Virginem gloriosam in sanctitate pudiciliae iiicorruptae, obedientiae promptae ei benevolentiae plenae. Et sicut sequendo Virginem gloriosam elficimur pretiosi et sancti, ita sequendo Evam eflicimur mali et viles. Unde in Proverbiis: Pretium scorti vix est unius panis; mulier autem viri.pretiosam animam capit. Eva stulta, pro esu unius pomi te et virum tuum et omnes nos vendidisti! 0 fili Evae!

cave, ne sis imitator Evae; sed pro quacumque delectatione animam tuam das; imitator es Evae. Quid prodest homini, si universum mundum lucrelur, detrimentum autem animae suae padatur? Aut quam commutationem dabit homo pro anima sua? Pro toto, quod Deus creavit, non darem animam meam. Christus sanguinem suum dedit pro anima lua redimenda, et pro peccato vendis te et animam tuam!

13. Scitis, quid accidit per peccatum? Pretiosissimus fit vilissimus. Unde in Ecclesiastico: Mulier fornicaria quasi slercus conculcahitur in via. Clericus igitur et sacerdos fornicarius quid est? Certe abominatio Doraino. Fugite igitur concupiscentias et sequimini Virginem, quae credidit Gabrieli Arciiangelo, non mulierem, quae credidit serpenti. Salomon secutus est mulieres fatuas, ideo luget et dicit in a Ecclesiaste: Inveni mulierem- amariorem morte, quae laqueus est venatorum, et sagena cor eius, vincula sunt manus illius. Qui placet Deo effugiet eam, qui auletn peccator est. capietur ab ea. Laqueus est aspicientibus, sagena concupiscentibus et consentientibus, et vincula contingentibus.

14. Dico primo, quod est laqueus aspicienti- Bernardo, quod soror eius venit eum videre, ornata pulcherrimo ornatu; ipse spuit in faciem eius et fugit ab ea. II la impatiens quaesivit, quare hoc faceret; respondit: « quia in meretriceo ornatu venis ad capiendum animas et portas diabolum tecum ». Ideo dicit: Laqmus est venatorum, id est diaboli, qui per eam capit animas; quia qui viderit mulierem ad - concupiscemlum eam, iam moechatus est eam in corde suo. — Item, est sagena concupiscentibus ei consentientibus. Unde in Ecclesiastico: Propter speciem mulieris multi perierunt. Difficile est ignempm-- tare in sinu, ut non comburantur vestimenta. — Item, manu mulieris sunt vincula contingentibus, quia stricte tenet, quod non potest homo ab ea separari. Unde Apostolus: Bonum est homini mulierem non tangere. — A vestimento procedit tinea, et a muliere iniquitas viri. — Si volumus esse pretiosissimi, debemus adhaerere pretio mulieris fortissimae, Virginis incorruptae, obedientissimae et amantissiinae. Illa mulier, scilicet Eva, nos a paradiso expeUit et vendit; ista nos reducit et emit. — Protulit igitur pretium illudut mulier fortis et sancta.

Vj. Secmdo, persoluit istud pretium ut muher fortis et pia, scihcet quando Chnstus passus est )n cruce ad persolvendum pretium istud, ut nos purgaret, lavaret et redimeret; tunc beata Virgo fuit praesens, acceptans et concordans voluntati divinae. Et placuit ei, quod pretium uteri sui offerretur in cruca pro nobis. Unde in loanne: Slabanl iuxla crucem Iesu mater eius et soror matris eius, Maria Cleophae, et Maria Magdalena. Cum vidisset ergo Lesus matrem et discipulum stantem, quem diligebat; dicit matri suae: Mulier, ecce filius tuvs, scilicet, qui tradelur in pretium redemptionis generis humani; ac si diceret: oportet, te carere me, et me carere te — et tu ipsa sicut sancta ipsum concepisti,-et sicut pia eum offers — placeat tibi, Virgo, quod genus humanum redimo et Deum placo. Et ne destituta esset, dixit discipulo: Ecce, mater tua; hominem virginem dedit Virgini.

16. Audiamus aliquid de pietate eius. Haec est sionis ad Chrislum; et tertio, pietate miserationis ad mundum, et praecipue ad populum christianum.

17. Primo, dico, persolvit pretium istud ut fortis et pia pietate venerationis divinae. Unde in Proverbiis: Fallax gratia et vg,na est pulcritudo, mulier timens Dominum, ipsa laudabilur. Nullus autem est, qui posset reddere honorem subtractum Deo nisi Christus. Et beata Virgo est venerativa et restauraliva honoris Deo subtracti, et mater consentiens, quod Christus in pretium offerretur. Ergo laudabitur. Laudata fuit Anna, quia obtulit Samuelem; unde dicitur de ipsa: Abiit in viam suam mulier et comedit, vultusque illius non sunt amplius in diversa mutari. Ipsa obtulit fihum ad serviendum; sed beata Virgo obtulit filium suum ad sacrificandum. — Abraham, voluisti offerre filium tuum, sed obtulisti arietem I sed Virgo gloriosa filium suum obtulit. — Laudatur vidua paupercula, quia obtulit totum, quod habuit; fert haec inulier, scihcet Virgo gloriosa, inisehcordiosissima, pia et Deo devota obtulit iio- totam substantiain suam. — In hoc reprehenditur impietas hominum, qui non red<hirit grates Deo de hoc quod acceperunt. Tot bona recepisti a Deo, scilicet praebendas et alia; si aliquid facis pro Deo, videtur tibi magnum. Sed si te et omne, quod habes, pro Deo des, nihil est. Beata Virgo solvit pretium illud fortis et pia pietate venerationis divinae. Pietas principaliter consistit in cultu Dei.

18. Secundo persolvit pretium illud Virgo gloriosa, fortis et pia pietate compassionis ad Chrislum. Dicitur in loanne-: Mulier, cum parit, Iristiliam habet, quia venit hora eius. Propter parturitionem habet mulier dolorem, scihcet antecedentem ad partum. Sed beata Virgo non habuit dolorem anlecedentem partum; quia non concepit ex peccato, sicut Eva, ciii maledictio data est; sed habuit dolorem post partum. Unde peperit, antequam parturiret. In cruce parturivit; unde in Luca: Et tuam ipsius animam pertramibit glailius. In aliis mulieribus est dolor corporis, in ista est dolor cordis; in aliis cst dolor corruptionis, in ista est dolor compassionis et caritatis. Unde invitat nos ad considerandum dolorem ipsius in leremia: Onines, inquit, (jui transitis per viam; atlendite et videte, si est dolor sicut dolor meus.

19. Iste dolor debet transverberare mentes xime; sed ex altera parte placebat ei, quod pro nobis traderetur. Nullus scit, quantum valet compassio Christi. Nihil est, quod tantum exstinguit tentationes et elationera, quam quod mens custodiatur in compassione doloris Chrisli. Venit tempus passionis Christi; et aliqui rursus sunt crucifigentes sibimetipsis Filium Dei, scihcet quantum in ipsis est. Summa crudelitas iniquitatis christianae est, quod qui lotus es sanguine Christi peccando iteruin crucifigis ipsum, quantum in te est.

20. Tertio persolvit beata Virgo pretium illud sicut mulier fortis et pia pietate miserationis ad mundum, et specialiter ad popuhim christianum. Isaias: Nunquid oblivisci potest mulier infantem suum, ut non misereatur filio uteri sui? Et si illa ohlita fuerit, ego tamen non obliviscar tui. Hoc dicilur dc Christo. — Et potest intelligi hic, quod totus populus christianus de utero Virginis gloriosae sit productus; quod significatur nobis per mulierem de latere viri formatam, quae significat Ecclesiam. Unde iii Genesi: Immisil Dominus suporem in Adam; cumque obdormissel tulit unam de costis eius et fecit mulierem et adduxit eam ad Adam. Et dixit Adam, quod esset virago, quia de viro sumta est. lioc, inquit, os ex ossibus meis, et caro de carru; mea. Et dixit Dominus: Propter hoc relinquet homo patrem et matrem et filios et filias, et adliaerebit uxori suae. Et Apostolus dixit: Sacramentum hoc magnum est; ego autem dico, in Christo el in Eccksia. — Et quare, eo dormiente, tulit unam de costis eius? Nonne potuit facere hoc, ipso vigilante? Hoc est mysteriale. Nunquid formata est Ecclesia de latere Christi, donec Christus obdormivit in cruce? Et de latere eius refluxit sanguis et aqua, id efet Sacramenta, per quae renascitur Ecclesia. De costa Adam formata est Eva, quae ei copulata est in coniugium. Sicut homo formatus est de terra virginea, sic Christus de Virgine gloriosa. Et sicut de latere Adae dormientis formata est mulier, ita Ecclesia de Christo in cruce pendente. Et sicut de Adam et Eva formatus est Abel et successores sui, sic de Christo et Ecclesia totus populus christianus. Et sicut Eva mater est Abel et omnium nostrum, ita populus christianus habet matrem Virginem.

21. 0 quam piam matrem habemus! Configuremus nos matri nostrae et sequamur eius pietatem. Tantum compassa est animabus, quod damnum porale et passionem corporalem nihil reputavit. Ita propter salutem animae nostrae placeat nobis crucifigere corpus nostrum. Dicitur in Matthaeo: Cum esset Lesus in domo Simonis leprosi, venit mulier habens alabastrum unguenti, et fregit alabastrum et infudil ungvntum super caput Iesu. Et impleta est domus ex odore unguenti. Videntes hoc discipuli, murmuraverunt quidam ex eis dicentes: Ul quid perditio haec? Potuit enim venumdari multo et dari pauperibus. Et dixit Lesus: Ut quid molesti estis huic mulieri? Bonum opus operata est in me; nam semper pauperes habetis vobiscum, me autem nmi semper habetis. Magdalena typum gerit poenitentium; fregit alabastrum unguenti ex pietate, quam habuit ad Christum. Et nos ad universalem Ecclesiam et ad animam poenitentem debemus habere pietatem. Et sicut Magdalena ostendendo perdidit Deum; ita, quando ungebat pedes Christi et caput, invenit ipsum. — Videte, quod quilibet vestrum habeat illud unguentum, ut pie aflSciatur ad Deum et poeniteat et a peccato sibi caveat. Compatiuntur aliqui carni suae, non animae. Unde

in Threnis: iManus mulierum misericordium coxerunt plios suos. Talis non est similis Virgini neque Christo. Filios coquit qui animae suae non compatitur, sed eam exponit incendio concupiscentiarum et tormentorum infernalium. De tali muliere dicitur: Melior est iniquitas viri quam mulier henefaciens; non potes nimis allligere corpus. Non demus corpus nostruni peccato. Empti sumus pretio magno. Nolite fieri servi hominum neque daemonum neque peccatorum. Si redemissem servum aliquem, non darem eum pro nihilo. — Patet modo, quomodo Virgo gloriosa pretium illud protulit sicut fortis et sancta et persoluit sicut fortis et pia.

2. Tertio, possidet pretium illud in caelo glorificatum, quia fortis et strenua, viriliter pugnans, nobiliter triumpliam et sublimiter regnans. — Pridico, beata Virgo possidet pretium illud, quia fortis et strenua tanquam virililer pugnam. In Genesi: Divil Dominus ad serpentem: Ponam inimicitias inter te et mulierem et semen tuum et semen illius; ipsa conleret caput tuum, et tu insidiaberis calcaneo eius. Bernardus de Virgine gloriosa dicit: « Caput serpentis antiqui ipsa contrivit, duin omnimodam maligni suggestionem tam de carnis illecebra quam de mentis superbia ad nihilum deduxit ». — Non pennittas, quod serpens inlret in cor tuum per suggestionem; quia dicit Gregorius, quod quando caput serpentis intraverit in aliquod foramen, tunc de facili totum corpus intrat. Propter hoc dicit Psalmus: Deatus, qui tenebil et allidel parvulos suos ad petram, id est primos motus ad Christum; et tunc habebit pacem. Qui vult defendere terram suam timet sibi, ne hostis intret in terrani; quia qui confmia terrae in fortitudine tenet medituUium sccurius possidet.

3. Secundo possidet beata Virgo istud pretium, Hehraea fecit confusionem in domo Nahuchodono-.sor. Inditb amputavit caput Iloloferni, et omnes sui fugerunt. In Evangelio dicitur: Tuam ipsius animam pertransibit gladius; et ludith interfecit Holofernem proprio gladio. — Quomodo igitur ludith signat Mrginem gloriosam? Vide novum testamentum et vetus. Sacer Simeon: Tuam ipsius animmn pertransihil gladius, id est dolor vivus. Unde? Cerle de passione Christi. Quis intulil passionein Christo? ludaeus, paganus, Pilatus. Isti fuerunt itistrumenta; sed quis movehat eos ad hoc? Certe diabolus faciebat gladium, unde transfigebatur anima Virginis; et ipsa curata est, et diabolus victus. Diabolus voluit escani carnis Christi habere; sed Deitas adhaesit gutturi eius tanquam hamus; clavum infixit in tempus Sisarae. Qui destruxit exercitum Madianitaruni nobiliter triumphavit. — Igitur ad eius exemplum non permittamus nos vinci.

4. Tertio possidet beata Virgo illud pretium, quia fortis et strenua suhlimiter regnans. Unde in in caput eius et fecit eam reginam. Beata Virgo propter suam sanctitatem, pietatem et sublimitateni habuit coronam de lapide pretioso. Quis est isle lapis? Certe Christus. Unde beatus Petrus: Ecce, mittam in fundamento lapidem pretiosum. Coronata est lapide isto beata Virgo in carne; videns in carne corpus Christi glorificatum, videns in spiritu animam eius glorificatam et in mente eius Divinitatem. Coronatus est primo Christus, et ipsa post. Unde in Cantico: Egredimini, filiae Sion, el videte regem Salomonem in diademate, quo coronavit eum mater sua in die desponsationis illius et in die laetitiae cordis eius, id est in carne et mente, quia induit primo carnem, passus et postea glorificatus est; et tota Ecclesia coronata est per ipsum. Unde in Apocalypsi: Signum magnum apparuit in caelo; mu-