Collatio VII

1. Mulierem fortem quis inveniet? etc. — Sapientia ubi invenilur? Et quis est locus intelligentiae? Nescit homo pretium eius, nec invenitur in terra suaviter viventium. lob facit quaestionem, ubi inveniatur sapientia; et respondet negative, quod non invenitur ab homine humano niodo vivente, dicens: Nescit homo prelium eius, nec invenitur in terra suaviler viventium. Illud ultinnun reddit causam: haec est causa, quare carnalis homo nescit pretium sapientiae, quia carnalis homo non percipit saporem sapientiae; nec potest homo scire sapientiam, nisi inveniat saporem; et non invenit in ea saporem, si deliciose vivat, quia deliciae carnales non possunt esse cum sapientia. Nescit homo pretium eius. Quis potest dicere: ego sum plus quam homo? Verum est, quod.sapientia trahitur de occultis mysteriorum. — ggjflit qnQj praedicatoc transfundit ahis sapientiam et gustat et facit eam alios gustare; aliquando vero est sicut canalis, faciens alios gustare, et ipse nescit, quid sit; parum valet ei et eis qui audiunt euni, nisi bonae dispositionis sint. — Ista gloriosissima invenit Sapientiam in se ipsa et protulit eam mundo. Invocabimus eam, ut spiritu consilii velit nobis impetrare sapientiam, ut possim aliquid dicere etc.

2. Mulierem fortem quis inveniet? etc. Dixi heri et hodie, quod beatissima Virgo gloriosa commendatur in verbis istis primo a spiritualis fortiludfnis robore; secundo, a supernaturalis conceptus fecunditate; et tertio, a salutaris consilii discretentationem, quoniam, cum probalus fiu;rit, accipiet coronam vitae; et in Apocalypsi: Esto fidelis usque ad mortem, el dabo tibi coronam vitae; quam nobis praestare dignetur qui cum Patre etc. tione. Primum notatur ibi: Mulierem fortem quis inveniet? secundum ibi: Procul et de ultimis finibus pretium eius; tertium M:Quaesivit lanam linum et operata est consilio manuum suarum. De duobus diximus: heri diximus de robore et dono fortitudinis, hodie in mane diximus, qualiter pretium redemptionis hominis vel generis humani mundo protulit, persolvit et possidet. Verum est, quod exemplum proposueram vobis dicere; sed quia dicere debeo de dono consUii, et beata Virgo hic partem habet et nos voluit habere partem; ideo reservavi usque nunc.

3. Pretium cuiuslibet est Virgo gloriosa, et quare? Quia pretium nostrum ipsa protulit mundo, persolvit et possid.et. Quidam conversus fuit in religione monachorum alborum; bonae voluntatis fuit ad Virginem gloriosam, omni die persolvit ei psalterium de centum et quinquaginta Ave Maria; at fuit durae cervicis. Quadam die infirmatiis est et portatus est ad abbatiam de grangia. Una quadam nocte, cum omnes essent ad matutinas, solus remansit in infirmaria; et visus est ei, quod quidam portarent eum in aulam maximam, in qua videbat Christum et Apostolos et coetum Angelorum; et daemones praesentabant eum Christo. Et ille qui portabat eum, dixit: « iustus es iudex; iste noster est ». Dixit beata Virgo: «meus est, quia mihi servivit». Facta est contentio gravis. Hostis dixit: «iustus es iudex, non acceptor personae; volo, quod secundum veritatem iudices ». £t Prov. 31, 13.

Cfr. supra collat. S. et 6.

dixit Chrislus: «videamus cuius sit». Et omnes defectus sui scripti in charta positi sunt ex una parle staterae, et ex alia parte staterae posita sunt bona, quae fecerat. Et pars, in qua fuerunt defectus eius, incurvata est ad terram. Et tunc dixit hostis: « vides, Domine, quod iste noster est; peto iustitiam». Et tunc beata Virgo dixit ad Christum: « tu es fihus meus; sanguinem, quem habuisti, a me habuisti; peto, quod des mihi unam guttam ». Et dixit Christus: « lioc non possum vobis negare ». Et tunc posuit beata Virgo guttam sanguinis cum meritis iUius; et statim illa pars staterae incurvata est ad lerram. Et dixit hostis: « non est bonum pugnare tecum ». Tamen, quia Dominus malum, quod ille fecerat, noluit dimittere impunitum; dedit daemonibus potestatem super corpus suum; et tunc atrocissime ipsum percusserunt, ita quod vix remansit in eo aliquod membrum, quod non esset totahter alhsum. El dixit iudex: « satis est ». Cum redirent fratres de malutinis, invenerunt ipsum quasi mortuum. Quaesivit abbas et fecit inquiri, quis hoc fecisset. Nullus inventus est, qui de hoc aliquid sciret. Postea locutus est et petiit abbatem suum et confessus est ei; et assumla nobih compunctione, migravit ad Dominum, et fuit ei poena illa pro purgatorio.

4. Dicamus de consilio. — Quaesivit lanam el linum et operata est consilio manuum suarum. Videte, quod Spiritus sanclus describit hic donum consilii quantum ad actum praeambulum, et hoc quantum ad actum intrinsccum et extrinsecum, et quantum ad actum proprium. Primum et secundum notatur, cum dicit: Quaesivit lanam et linum; et tertium ibi: Operata est consilio manuum suarum.

5. Dicamus primo de actu proprio. Intelligere Dc debelis, quod est consihum, quo erudimur ad discernondum, quid licet, quid decet, et quid expedit ad salutem secundum iudicium rationis rectae; aUud est consihum, quo erudimur ad ehgendum quod hcet, quod decet, et quod expedit secundum imperium voluntatis bonae. — Tertium est consilium, quo erudimur ad prosequendum quod licet, quod decet, et quod expedit secundum exercitium operationis virtuosae. — Et de islo consilio dicitur: Operata est consilio manuum.luarum.

(). lrimum, dico, consilium est, quo erudimur ad discemendum, quid licet, quid decet, et quid expedit secundum iudicium rationis rectae. Unde in Proverbiis: Ego sapientia habito in consilio et eruditis intersum cogitationibus. — Habito in consilio, scihcet quo homo eruditur ad discernendum quid, hcet, quid decet, et quid expedit secundum iudicium rationis rectae. — Primo debet homo considerare, an liceat, an deceat; multa licent, quae non decent. Postea debet considerare, si expediat, quia dicit Apostolus: Oninia mihi licent, sed non omnia expediunt. Habita ista triplici consideratione, erudiuntur cogitationes, et habitat sapientia in consilio hominis.

7. Aliud est consihum, quo elevamur ad eli- ce secunao. gendum quod licet, quod decet, et quod expedit secundum propositum voluntalis bonae. Unde in Ecclesiastico: Aurum et argentum est constitutio pedum, et super utrumque consilium beneplacitum. Per aurum significatur sacra Scriptura, per argentum scientia philosophiae. Utraque est speculativa, vel practica. Sacra Scriptura est de fide et moribus, partim speculativa et partim practica. Per istas scientias stabiliuntur pedes, quia cor stabililur per documenta theologica et philosophica; tamen consilium magis stabilit.

8. Tertium est consilium, quo expedimur ad "« '«''°- prosequendum quod licet, quod decet, et quodexpedit secundum exercitium operationis virtuosae. De isto consilio dicitur in ludith, quod dixerunt sacerdotes ad ludith: Deus Patrum nostrorum det tibi gratiani et omne consilium cordis tui sua virtute corroborel. — Consilium cordis tui etc., id est, quod bene concepisti in mente, consumes in opere. Psalmus: Tribuat libi secundum cor tuum et omne consilium tuum confirmet. Consilium illud superaddit expeditionem. — Triplex est operatio, scilicet '''"p!,°?„°p discernere recte, eligere bene et prosequi expedite. Ideo dicit: Operata esl consilio manuum suarum. Non solum decrevit et elegit, sed prosecuta fuit. Non suflicil bonam voluntatem habere, nisi homo veht eam expedire in opere, a virtute intellectiva in affectivam et ab affectiva in operationem. Philosophus dicit, tria ad virtutem esse necessaria, scilicet « scire, velle et impermutabiliter operari ». actum prammbul.um, cum dicit: Quaesivit lanam et linum. Lana est, de qua fit vestimentum grossum;

duin istam triplicem propiiet<atem tres sunt intelligentiae, scilicet allegorica, anagogica et Iropologica.

10. Secundum allegoriam per lanam et unum signjficatur novum et vetus testamentum. — Secunoratio est sicut calor; per Unmn vero, de quo fit vestimentum delicatum, significantur deliciae. — Secundum tropologiam per lanam forinseca dantur intelligi, per linuni virorum iustorum experientiae. — Igitur cum dicitur: Quaesivit lanam et linum etc.; intelligitur novum et vetus testamentum, orationum revelatio et deliciae; similiter intelliguntur forinseca et virorum iustorum experientiae. — Ex istis eli- Quod cst consilium, quo erudimur ad discernendum, quid licet, quid decet, et quid expedit secundum iudicium rationis rectae; et est consilium, quo elevamur ad eligenduni quod licet, quod decet, et quod e>eM %emmxm propo.situm voluntatis bonae; tertium est consilium, qm expedijiur ad prosequendum quod licet, quod decet, et quod expedit secundum exercitiuni operationis virtuosae

11. Primum consilium regulatur secundum didivinitus rationum; terlium consilium regulatur secundum dictamen illuslratorum divinitus hominum. — Primum,*dico, consilium regulatur secundum dictamen divinitus institutarum legum. Unde in Proverbiis: Custodi legem atque consilium, et habebis gratiam faucibus tuis et vitam animae. Quae est ista lex? Certe lex foris scripta et lex divinitus inspirata. De ista lege dicit: Custodi legem etc. Psalmus: Nain et testimonia tua meditatio mea esl, et consilium meum iustificaliones tuae; quod consilium flt in teslamentis et testimoniis. In designationem huius dicitur in Exodo, quod quando Moyses debebat intrare oraculum, intrabat per medium duorum Cherubim. Ibat per medium, quia Christus debet habere respectum ad duo testamenta.

12. Secundo regulatur consihum secundum dictanieu divinitus inspiratarum rationum. De hoc dicitur lu Tobla: Om7ii tempore benedic Dominum et pete ab eo, ut vias tuas dirigat, et omnia consilia tua in ipso permaneant. Psalmus: Revela Domino viam tuam, et ipse dabit tibi petitiones cordis tui. Subditus esto Domino etc. Quantumcumque homo habeat scientiam novi et veteris testamenti, oportet tamen, quod consulat Dominum; non dico, quod habeat specialem allocutionem cum eo, sed oportet, quod Dominus educat sibi tanquam lucem veritatem. — In hoc reprehenduntur aliqui, qui propria scientia regi volunt; de quibus Isaias: Vue filii desertores! ut faceretis consilium et non ex me, et ordiremini telam et non per spiritum meum. Faciunt tclas aranearum qui sacram Scripturam allegant ad mala. Dicit Bernardus: « Nunquam Paulum inlelligis, nisi spiritum Pauli invenias».

13, Est consilium, quo erudimur secundum dictamen divinitus institutarum et inspiratarum legum; sed quia diiricile est, hominem erudiri per se; ideo scribitur: Cor boni consilii slatue tecum. Econtra de malis consiliariis scribitur: A consiliario serva aniniam tuam. Non attendas his in omni consilio. Sed cum viro sancto assiduus esto, quemcumquc cognoveris observantem timorem Dei; cuius anima est secundum animam tuam. Reddit causam: quia anima viri sancti enuntiat aliquando vera, quam septem circumspectores sedentes in excelso ad specuconsilium in se ipso non ponat; sed debet postulare consilium ab alio. Nec tantum consistit in hoc, iramo etiam, quod sciat discernere consiliarium et eligere bonum et fugere malum.

14. Sed quis est bonus consiliarius? Ille certe, de quo dicit Ecclesiasticus: Multi pacifici sint tibi, tinus consiliarius de mille. — Unus consiliarius, id est, Christus, de quo dicit Isaias: Vocabitur 'o-,nen eius adniirabilis, consiliarius, Deus, fortis,pater futuri saeculi, princeps pacis. Ipse est magni consilii Angelus; iste est, ad quem debemus puro corde attendere. Dicit Ecclesiasticus: A nte omnia opera verbum verax praecedat te, et ante omnem actum consilium stabile. — Verbum verax, quod nec falli nec fallere potest, est unigenitus Dei Filius et sua doctrina et sua vita. Istud verbum praecedat te et consilium stabile. Stabile consilium non est nisi Dei mei; consilium Domini in aeternum manet.

lo. Iste consiliarius, scilicet Christus, habet multos consiliarios, quibus consihum suum participat. Dixit Paulus: Beatior erit, si sic permanserit iecundum meum consilium; puto autem, quod et ego spiritum Dei hubeo. Unde ad Corintjiios: Scitis graliam Domini nostri Iesu Christi, quoniam, cum dives esset, pro vobis egenus factus est. Et ipse Apostolus dicit: In hoc consilium do, praeceptum autem non habeo. Augustinus dicit in originali quod « in lantum factus est Christus egenus, quod non habet quod vulpes habent, quia vulpes foveas habent; Filius autem hominis non habet, ubi reclinet caput suum; subaudi: factus est Christus egenus, ut eius paupertatem imitemur ». Magister dicit, ut ipsum imitemur in dando eleemosynas, in humilitate, in paupertate et obedientia.

16. Consilium istud confirmatum est per duodeei cim Apostolos et per consilia Sanctorum. Unde dicitur in Ecclesiaste: Verba sapientium sicut stimidi et quasi clavi in altum defixi; quae per magistrorum consilium data sunt a pastore uno. Si vis testimonium Sanctorum de istis consiliis, quaere Antonium, Paphnutium et Macarium, qui omnes statuerunt servare ista consilia. Quaere pontifices Basihum, Augustinum, Martinum et Gregorium: omnes monachi fuerunt et statuerunt servare consilia et ea servaverunt. Quaere etiam Benedictum, qui fuit abbas; quaere Dominicum, quaere Franciscum, qui omnia ista consilia statuerunt servanda. Ab Agno procedunt lampades et sunt illuminationes ad consilia manifestanda. Scribitur: Deus, qui gloriftcatus est in consilio Sanctorum; Psalmus: Confitebor tibi, Domine, in toto corde meo, in consilio iustorum et congregatione. Debemus igitur eligere bonum consiharium.

17. Non sufTicit tibi eligere consiliarium bonum, nisi caveas tibi a consiliario malo. Unde scribitur: A consHiario malo serva animam tumyi; e. n Ecclesiastico: Spiritus consilii mali disperdit intelligentiam. Quis est iste spiritus? Qui convertit magna in nihilum, et bma in malum, ei certa in dubia. Et quare disperdit? Dico, quod intelligentia est ad hoc, quod processus de dubio veniat in certitudinem; igitur, quando ahquis ducit in dubium, tunc facit cadere intQlligentiam. — Primo, dico, consiliarius malus Bst, qui magna conver'tit in nihilum, sicut qui dicunt, consilia Dei esse mala et nuUa. Tales consiliarii fuerunt Pharisaei et Legisperiti, de quibus dicitur: Pharisaei et Legisperiti spreverujit Dei consilium. Utinam nulli sint modo tales! — Dicet aliquis: « laudas mihi, quod sequar consilia et intrem religionem Fratrum Minorum vel Praedicatorum »? Dicit: « ordo fictitms est, de novo mstilutus, habet signa exteriora ». Ulterius dicit: « parum est spernere temporalia; non possumus ea dimittere. Quare debemus dimittere ista pauca bona? Quid valet nuditas pedum? Corporalis exercitatio ad modicum utilis est, pietas autem ad omnia ». — Carissimi! quantumcumque sit ordo flctilius et novus, est tamen bonus. Et quod dicit, quod corporcdis exercitalio ad modicuni utilis est, et parum est dimittere temporalia; dico, quod ista sunt sacrificia maxima. Venit Christus non pro parvo. Maximum est in castitate et paupertate vivere. Ista sunt sacrificia maxima, altissima et nobihssima, et tu pro nihilo reputas consilium Dei, contemnis consihum Dei in te et in ahis. Si tu non vis intrare religionem, noli prohibere alium. Gregorius dicit, quod « tot a sequentibus dimissa sunt, quot a non sequentibus concupisci poterunt». Ideo dixit beatus Petrus: Ecce, nos reliquimus oninia. Maximum est, quod homo corpus suum in perpetuam servitutem redigat. Holocaustum medullatum est propriam voluntatem in potestatem alterius ponere. Quando illud facio propter Deum, valet plus quain totus mundus. Contra illos qui loquuntur contra consilia Dei, dicitur in Proverbus: Vocavi, et renuistis; despexistis omne consilium meum et increpationes meas neglexistis; propter hoc in iyUcritu vestro ridebo. — Canis, quando iacet in paleis et non vult manducare, non permittit, quod alius manducet. Ita isti nolunt intrare religionem nec permittunt, alios intrare. — Igitur primus consiliarius malus est, qui magna convertit in nihilum.

18. AUus consiharius malus est, qui 6oKa corivertit in malum. Psalmus: Quoniam declinaverunt in te mala, cogitaverimt consilia, quae non potuerunt stabilire; quoniam pones eos dorsum etc. Malum est, quando aliquis dicit aliquid, unde consihum Christi possit reputari malum; sicut quando aliquis reprobat consilium introeundi sanctam religionem. Stultum, periculosum, perniciosum et temerarium est, illud quod Christus dixit bonum in malum convertere. De ingressione religionis dicunt aliqui, quod unum calceamentum non competit omnibus pedibus; sed religio imponit unam regulam omnibus. Si dicis hoc, dicis, Christum esse stultum et Apostolos. Dicit etiam: Nemo, mittens manum ad aratrum Dei et respiciens retro, aptus e.st regno

Dei; el beatus Pelrus dicit: Melimcslviam iusliliae non cognoscere quain posl agnitionem retror-,sunt converti. — Carissinii I dico: si possol lieri calceainentum,;id quod posset quilibet pcs inforinari, illud calceainentuin jwsset fieri omnibus. Quilibet polest se informare ad regulam religionis, quia aliter fit inveni, aliter sent, aliter forti, aliter debili. Unde dicit Augustinus: « Distribuatur unicuique vestrum a praeposito vestro victus et tegumentum, non ae- (lualiter omnibus, quia non aequaliter valetis omnes, sed potius unicuique, sicut opus fuerit». Unde in fxclesiastico: Jiiice pedem limni in vincula iUius et in torques illius collum tuum. Et erunt tibi compedes eius in protectionem fortitudinis et bases virtutis, et torques illius in stolam gloriae. Decor mim vitae est in illa, el vincula illius alligatura, religio habet medicinam purgatoriam et praeparatoriam, quia contemperat se secundum powe recipientium. — Dicis, quod « est periculum in falsis fratribus ». Hoc non dictum est de religiosis, sed de falsis fratribus christianis, nondum religiosis. — Dices: « multi cadunt, et beatus Petrus dicit: Melius erat illis non cognoscere viam iustitiae, quam post agnitimiem retrorsum converti ». Non debes cadere cum cadentibus, sed stare cum stanlibus.