Sermo 5

Ad religiosos

QUANTUM SIT DEDECENS, MAXIME RELIGIOSIS, TEMPORE GRATIÆ PECCAMINOSE VIVERE.

ECCE nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis. Nemini dantes ullam offensionem. II Cor. vi, 2, 3.

Tempus adventus Christi ac evangelicæ legis, merito tempus acceptabile appellatur ac dies salutis, quum sit tempus gratiæ, in quo meritum passionis Christi maxime operatur. Et Deus omnipotens, merito passionis conversationisque Christi in sæculo isto, potissimum pronus est ad miserendum, ad conferendum atque salvandum; et non solum in Judæa, sed ubique terrarum viam salutis per Christi discipulos annuntiavit hominibus.¹ Verumtamen tempus hoc quadragesimale, singulariter tempus acceptabile et dies salutis vocatur, quum sit tempus christianæ militiæ, tempus pœnitentiæ, tempus recuperationis beatæ, in quo aliorum totius anni dierum negligentias et peccata emendare, corrigere et sanare debemus, atque præterita tempora infructuose expensa recuperare. His ergo sacris diebus, præ solito studere debemus compunctioni et omni custodiæ interiori, orationibus, vigiliis ordinatis, jejuniis, abstinentiis, silentio, disciplinis, omnique observantiæ regulari et obedientiæ, salutari mortificationi sensualitatis ac vitiorum reformationi, morum compositioni profectuique virtutum, caritati, paci, maturitati, solitudini ac mutuæ ædificationi. Quamvis itaque semper, tamen nunc maxime carnalis consolatio, ludi, risus, joca, loquacitas, dissolutio, contentio, carnalitas, intemperantia, sunt vitanda, ut simus timorati, fructuosi, exemplares in omnibus, vigilesque in divinis.

Hinc in præsentis dominicæ epistola multipliciter ac saluberrime nos hortatur Apostolus:² primo, ne Dei gratiam in vacuum recipiamus. Gratia Dei, extense loquendo, vocatur omne donum nobis a Deo pie impensum, quo ad obtinendum æternam beatitudinem adjuvamur. Gratia ergo Dei est, quod nobis negligenter vivientibus, male agentibus et ingratis tamdiu pepercit, atque ad sanctum Ordinem istum nos traxit; quod usque ad diem præsentem nos fecit venire, et nunc ad meliora ac viciniora saluti dignatur nos admonere. De hoc sic ait Eusebius Emisenus: Scimus spirituali nostræ militiæ magnam in futuro esse remunerationem; sed si bene attendimus, etiam in præsenti magnam præmii partem accipimus. Nonne magnus vitæ fructus est, mundum reliquisse, et sæcularia contempsisse ac Deo servire cœpisse, evasisse vitiorum infelicissimum dominatum, effugisse gulæ atque luxuriæ fœdissimam servitutem? Nonne pars præmii est, nihil jam habere commune cum sæculo, vanarum rerum cupiditatibus non torqueri, sceleribus non misceri, tempus fructuose transigere, virtutibus operam dare, beatæ paupertatis sufficientiam cum timore Domini possidere? Consideremus quantum nobis Dominus pia ista vocatione contulit, a quantis nos eripuit vitiis.

Idcirco de gratia ista Deo condignas pro posse gratias rependamus. Verumtamen de gratia ista sic regratiemur ac gloriemur in Domino, ut vehementissime doleamus quod etiam post hujus vocationis exordium, post professionis nostræ emissionem, tam negligentes exstitimus, tot bona omisimus, tot mala commisimus, et tempus istud in quo aliorum temporum deperditiones recuperare debuimus, non magis fructuose, pure ac fervide expendimus; atque de cetero omni cum diligentia istud virtuosius consumamus, quid Deo promisimus, quid ipse a nobis requiret, sollicite contemplemur. Reminiscamur quemadmodum dæmonibus ascensum S. Antonii in cœlum impedire conantibus, et eumdem de culpis suis in sæculo contractis accusantibus, sancti angeli responderunt, non illa debere Antonio objici mala quæ incurrit in sæculo, et sua emendavit atque delevit conversione, sed si quæ post conversionem egisset. Ex quo patet quam grave et erubescibile sit coram Judice summo, etiam post religionis ingressum negligenter reprehensibiliterque vixisse.

Ideo, juxta apostolica documenta, nemini demus ullam offensionem, ut non vituperetur ministerium nostrum, id est obsequium quo Deo servimus:³ non quod illud debeamus velle laudari pro nostro commodo vel honore, sed pro gloria Dei ædificationeque proximi. Quod si vituperabilè fuerit, scandalizativum est aliorum. Offendit autem unus alium dupliciter. Primo, injuriam aliquam irrogando in verbo, signo aut facto. Quod qui facit, veniam petere obligatur. Secundo, occasionem peccandi ei præstando. Quocontra dicit Apostolus: Ne ponatis fratri offendiculum aut scandalum;⁴ noli perdere eum pro quo crucifixus est Filius Dei. Sic alium offendit qui ei vane blanditur, aut eum inaniter laudat, aut quovis modo inexemplariter habet se coram illo. O quam graviter, quam damnabiliter Deum hominesque offendit, qui proximis suis verba detractoria, pacis et concordiæ corruptiva, mentem inficientia, pungitiva et provocativa instillat! Nonne venenum eis propinat mortiferum, quod nunc mortem ingerit culpæ, deinde mortem infernalis miseriæ? Tales sunt qui quum parum offensi, aut certe juste et caritative correpti disciplinatique fuerint, non solum mox conturbantur, sed aliis quoque passionum et querimoniarum suarum verba inconsideratissime insusurrant, non intuentes quantum sibi ipsis ac audientibus noceant. Talium familiaritas est nociva, præsertim novellis plantis.

Quumque vir timoratus ac sapiens talem audierit, statim reprimat verba ipsius, et pie instruat eum; ad Dei timorem, patientiam, tranquillitatem eum reducere et pro ipso orare non differat, aliorumque verba et facta interpretetur in melius.

Itaque, juxta Apostoli exhortationem, sacro hoc tempore, in omnibus exhibeamus nos sicut Dei ministros, utputa, prout decet veros religiosos et Regis altissimi famulos, quos utique Regi summo cum ingenti reverentia, in sanctitate et justitia servire oportet;⁵⁶ in patientia, in qua anima possidetur, sicut per impatientiam perditur, quemadmodum scriptum est, Quid perdis animam tuam in furore tuo?⁷⁸ in tribulationibus:⁹ Multæ enim tribulationes justorum; et per multas tribulationes oportet nos intrare regnum cœlorum.¹⁰

Præterea, si juxta Apostolum, in plagis et carceribus non exhibeamus nos Dei ministros, vulnera et incarcerationes pro justitia æquanimiter sustinendo, etiam absque nostro demerito;¹¹ saltem in correptionibus paternis et fraternis pro nostris culpis nobis adhibitis, exhibeamus nos Dei ministros, illas gratanter suscipiendo, quum dicat Scriptura:¹² Vir prudens non murmurabit correptus; et denuo, Argue sapientem, et diliget te.¹³

Simus quoque armati armis justitiæ, hoc est virtutibus firmis ac radicatis, a dextris et sinistris, puta in prosperis et adversis, ut regia semper via tendamus; nec prosperis extollamur, neque adversis vincamur; nec laudibus, adulationibus, honoribus, prosperitatibus emolliatur ac seducatur cor nostrum, nec vituperiis, adversitatibus, aspernationibus exasperetur, sed cogitet intra se: Ego Deo placere desidero, ab ipso approbari glorificarique cupio. De hoc et pro hoc in tantum sollicitor, quod alia duco pro nihilo. Humana judicia falli possunt, Deus cor intuetur: si vere laudabilis sum, hoc coram Deo inveniam.¹⁴ Quomodo interim inaniter potero mihi placere aut gloriari, qui ignoro an amore sim dignus an odio, et quem cum metu, timore et tremore oportet propriam operari salutem?¹⁵¹⁶ Prospera ergo, blanda et laudes magis quam vituperia atque adversa abhorreo, præsertim quum Deus in adversis gratiosius adsit, eique soli honor et gloria debeantur.¹⁷ Hinc beatus ait Hieronymus: Per bonam et malam famam a dextris et sinistris miles Christi graditur, nec laude extollitur, nec vituperiis frangitur, non divitiis tumet, nec confunditur paupertate, et læta parvi pendit ac tristia.¹⁸

Conemur ergo in omni eventu cor tranquillum et imperturbatum habere in Domino, jamque præ solito actibus pœnitentiæ insistamus; pro communi bono Ecclesiæ, pro vivis et mortuis, pro parentibus, propinquis, commissis et benefactoribus nostris, pro infidelium conversione, fidelium reformatione et universorum salute assidue ac devotissime deprecemur viscera misericordiæ Creatoris.

Footnotes

1. Ps. xviii, 5. ↩

2. II Cor. vi, 1. ↩

3. II Cor. vi, 3. ↩

4. Rom. xiv, 13, 15. ↩

5. Luc. i, 74, 75. ↩

6. II Cor. vi, 4. ↩

7. Job xviii, 4. ↩

8. Job xxi, 19. ↩

9. Ps. xxxiii, 20. ↩

10. Act. xiv, 21. ↩

11. II Cor. vi, 5. ↩

12. Eccli. x, 28. ↩

13. Prov. ix, 8. ↩

14. I Reg. xvi, 7. ↩

15. Philipp. ii, 12. ↩

16. Eccle. ix, 1. ↩

17. I Tim. i, 17. ↩

18. II Cor. vi, 7, 8. ↩