Sermo 5
Ad religiosos
DE INTENTA MEDITATIONE ET CRUCIFORMI IMITATIONE PASSIONIS DOMINICÆ.
CONVERSI estis ad pastorem et episcopum animarum vestrarum.1 In hodierna epistola.
In præsenti epistola beatissimus princeps Apostolorum ad condignam et cruciformem nos admonet imitationem Domini nostri Jesu Christi propter nos crucifixi, qui non solum tam ignominiosissimum ac pœnalissimum mortis genus elegit, ut pro nostris satisfaceret culpis, et beatitudinem nobis recuperaret amissam, sed etiam ut cunctarum nobis ostenderet virtutum perfectionem, et ad earum adeptionem nos invitaret ac animaret. Siquidem tam pœnosissimum turpissimumque mortis supplicium tam patientissime, mansuetissime, fortissime, humillime, amorosissime, innocentissime sustinendo, ad perfectam nos provocavit patientiam, mansuetudinem summam, fortitudinem mentis invictam, profundissimam humilitatem, ardentissimam caritatem, innocentiæ reparationem, et incessabilem gratiarum actionem. Hinc in præsenti epistola sacratissimus asserit
Petrus apostolus:2 Christus passus est pro nobis, vobis relinquens exemplum, ut sequamini vestigia ejus. Ejus quippe vestigia sequimur, si in prætactis eum virtutibus imitemur, et ad vitandum omne peccatum simus solliciti. Unde subdit de Christo: Qui peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus.3 Quo constat quam vehementer ac specialiter omnem dolum, hoc est omne mendacium, perjurium, falsum testimonium, omnem calliditatem, simulationem, hypocrisim, detestari ac fugere debeamus, ut simus mutuo et coram Deo sinceri, veraces, virtuosi et simplices. Simulatores namque et callidi provocant iram Dei;45 et vir duplex animo inconstans est in omnibus viis suis;6 virumque sanguinum et dolosum abominabitur Dominus.
Itaque, sicut Christus quum malediceretur, non maledicebat;7 quum pateretur, non comminabatur: ita et nos maledicentibus et injuriantibus nobis nequaquam mala rependamus similia. Imo illud ad Romanos studeamus implere: Benedicite persequentibus vos;8 benedicite, et nolite maledicere. Nulli malum pro malo reddamus; non vincamur a malo, sed vincamus in bono malum. Quid est non vinci a malo? Nonne martyres sancti ab impiis interfecti, a malis sunt victi? Dicendum, quod ille a malo non vincitur, qui alterius improbitate, injuria, detractione, malitia, negligentia, tarditate, non provocatur, non scandalizatur, non perturbatur. Qui vero tanta serenitate, patientia, stabilitate, mansuetudine, caritate, pietate et alacritate solidatur in Deo, roboratur in animo, decoratur in cœnobio, quod aliorum contra se aut reliquos conceptam indignationem, displicentiam, impatientiam, iram, turbationem, invidiam mitigat, sopit, confundit, exstirpat, is vincit in bono malum. Ad quod nos hortans princeps Apostolorum: Conversationem (inquit) vestram inter gentes habentes bonam, ut in eo quod detrectant de vobis tanquam de malefactoribus, ex bonis operibus vestris vos considerantes, glorificant Deum.9
O quam amabilis est Deo, quam venerabilis angelis, quam utilis proximis, qui sua humilitate alterius sanat elationem, sua alacritate accendit alterius tarditatem, sua mansuetudine in alio curat iram, sua caritativa benevolentia confratris exstinguit rancorem, sua serenitate aliorum turbulentiam sedat, et morum suorum splendida venustate, aliorum dissolutionem, incompositionem, inquietudinem tacitus increpat et reformat! Verum sunt quidam horum tam expertes bonorum, tam infirmi et imperfecti, quod si ab aliquo proclamentur, exerceantur, accusentur, corripiantur, molestentur sive irrideantur, mox intra se commoventur, et vultu indisponuntur, cogitantque vicem rependere, ac sæpe protinus reaccusant, invehunt, redarguunt, replicant vetera et diu præterita, aut etiam dudum indulta, petunt sibi justitiam fieri, et vix a præsidente queunt compesci. Ubi est patientia, reformatio aut profectus istorum? Qualiter Salvatorem sequuntur dicentem, Ego sum via, veritas et vita;10 nemo venit ad Patrem, nisi per me? Et ubi est quod Joannes ait apostolus, Qui se dicit in Christo manere, debet, sicut ille ambulavit, et ipse ambulare?11 Utinam isti rite advertant quod asserit Judex: Qua mensura mensi fueritis, remetietur vobis;12 et in quo judicio judicaveritis, judicabitur de vobis. Videant ergo atque provideant ne quemadmodum ipsi injuriunculas sibi factas replicant, ponderant, punirique expetunt usque ad unguem, sic Judex summus universas sibi ab eis irrogatas injurias replicet et opponat eis, quum suo fuerint tribunali oblati, et secundum eorum demerita eis rependat.
Præterea, Christi passionem in duobus specialiter sequi et ei nos conformare debemus: primo, eam distincte, attente atque assidue recolendo; secundo, in omni tribulatione patientiam firmam habendo. Itaque frequenter pensemus quam vehementissimum Christus in suo delicatissimo, tenerrimo, nobilissimo corpore sensit dolorem, dum sacratissimum caput ipsius spinis longis, multis et acutissimis perforabatur, manus et pedes sui sanctissimi clavis obtusis, spissis et magnis transverberabantur, corpusque totum tam crudelissime flagellabatur, quod alias inter tot vulnera exspirasset. Sicque de ceteris membrorum ejus meditemur tormentis. Conformiter suæ benedictissimæ animæ interiores attendamus dolores, quorum vis atque acerbitas, exteriorum suorum vicit acerbitatem dolorum.
Insuper patientiam in omnibus solidam habeamus. Est autem triplex patientiæ gradus. Primus, ut tribulationes et adversa sine passione prædominante, quamvis non sine interiori aliquali renisione, commotione, et primis impatientiæ motibus, tolerentur. Et hic gradus spectat ad incipientes, estque necessarius ad salutem. Secundus est, ut adversa sine hujusmodi renisione et inquietudine perferantur, attamen cum labore et pugna contra se ipsum, motus pravos reprimendo, Christique passionem adspiciendo, et Dei auxilium invocando. Quod spectat ad proficientes. Tertius gradus est, ut etiam cum alacritate et gaudio, absque renisu et labore sustineantur adversa, Christi intuitu et amore: sicut Apostoli flagellati abierunt cum gaudio a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati.13 Et ista est patientia perfectorum.
Deinceps triplex est patientia ipsa: una et infima, qua homo increpationes et tribulationes pro suis peccatis sibi inflictas sive a Deo, sive ab ejus vicariis, aut a ceteris, æquanimiter suffert, reum et juste correptum se recognoscens, ac illud Job cordialiter dicens: Peccavi, et vere deli-qui, et ut eram dignus non recepi;14 illud quoque Judith, Non ulciscamur nos pro his quæ patimur, sed reputantes peccatis nostris hæc ipsa supplicia minora esse, flagella Domini, quasi servi qui corripimur, ad emendationem et non ad perditionem nostram evenisse credamus.15 Est autem patientia ista salubris, quoniam juxta Prophetam, Non vindicabit Dominus bis in id ipsum. Secunda est patientia altior, qua æquanimiter sustinet quis adversa absque propria culpa, quamvis non fecerit opus virtutis contrarium culpæ quæ sibi imponitur: ut si quis corripiatur quasi detraxerit fratri, cui nec detraxit, nec commendationem detractioni contrariantem impendit. Tertia est patientia optima, qua sustinentur adversa absque propria culpa pro justitia: quam Christus commendans, Beati (inquit) qui persecutionem patiuntur propter justitiam, quoniam ipsorum est regnum cœlorum.16 Hujus sanctæ patientiæ tanta est excellentia respectu primæ, ut princeps dicat Apostolorum: Hæc est gratia, si propter Dei conscientiam sustinet quis tristitias, patiens injuste.17 Quæ est enim gratia, si peccantes et colaphizati suffertis? Si autem bene facientes sustinetis, hæc est gratia apud Deum: in hoc enim vocati estis.
Nunc igitur quilibet penset ad quem horum patientiæ graduum et ad quam patientiæ devenerit speciem; et si ad primum patientiæ gradum primamque ejus speciem necdum pervenit, doleat vehementer, et de suo formidolosus periculo, protinus se emendet. Potissimum vero nos religiosi, ad supremum patientiæ gradum et ad tertiam ejus speciem properemus, ut sic vere et digne Christi imitemur vestigia, atque plenarie inveniamur conversi ad ipsum, animarum nostrarum pastorem, itemque episcopum, quia pro animarum salute obtulit semetipsum, qui cum Patre et Spiritu Sancto unus est Deus æternus, omnipotens, adorandus, super omnia benedictus. Amen.
Footnotes
Chapter 201 of 211