Enarratio in epistolam
RENOVAMINI SPIRITU MENTIS VESTRÆ. Ephes. IV, 23-28.
A POSTOLUS in præsenti epistola ad internam nos admonet puritatem ac tranquillitatem, et ait: Renovamini spiritu mentis vestræ, id est, novum ac spirituale esse acquirite in superioribus viribus animæ vestræ, gratiam ac virtutes accipiendo a Deo aut in eis proficiendo. Ideo quasi expositorie subditur: et induite novum hominem, id est, similitudinem Christi assumite, ejus sequendo vestigia: unde alibi ait Apostolus, Induimini Dominum Jesum;1 qui secundum Deum creatus est, id est, a Deo seu operatione divina, vel secundum beneplacitum Dei formatus est, in justitia et sanctitate veritatis, id est in vera justitia ac sanctitate. Quas Christus, secundum quod homo, accepit in ipso incarnationis momento: nam anima ejus, in omni gratia, sapientia, virtute, dono, fructu et beatitudine essentiali perfecta creata est.
Propter quod deponentes mendacium omne, puta jocosum, et officiosum, et præsertim perniciosum, quod est mortale peccatum, de quo Sapiens ait:2 Os quod mentitur, occidit animam; et in Psalmo, Perdes omnes qui loquuntur mendacium;3 loquimini veritatem unusquisque cum proximo suo, id est non nisi verba veracia quæ expedit dici: unde apud Zachariam inducitur, Pacem tantum et veritatem diligite;4 quoniam sumus invicem membra, id est per fidem et caritatem conjuncti, atque ad idem mysticum corpus Ecclesiæ pertinentes, ad subventionem quoque mutuam obligati.
Irascimini, et nolite peccare. Hoc ex Psalmo acceptum est.5 Et multipliciter potest exponi, secundum quod ira variis modis accipitur. Si enim sumatur pro motu primum primo seu pure naturali, non est peccatum, sicque permissive dicitur, « irascimini »; additur tamen, « et nolite peccare », quatenus ira illa non permittatur procedere, ne fiat culpabilis. Secundo sumitur ira pro motu subito, ex humana infirmitate et pœna peccati prodeunte, qui est veniale peccatum. Procedit namque ex aliqua apprehensione, nec rationis exspectat judicium. Et ita quod dicitur, « irascimini », non est exhortatio irascendi, sed consilium atque remedium iram vincendi: nam subditur, « et nolite peccare ». Tanquam dicat: Si talis in vobis oritur ira, non ei consentiat ratio, sed per rectum judicium ac mansuetudinem reprimat eam. Tertio, sumitur ira pro motu rationem sequente, quo contra propria vel aliena peccata movemur, optando vindictam juxta rationis censuram. Et ista est ira per zelum, estque laudabilis, faciens actum virtutis robustius exsequi: quam virtuosi frequenter sponte assumunt. De qua dicit Gregorius: Tunc robustius ratio contra peccata erigitur, dum ei ira subita famulatur.6 Sicque admonendo nunc dicitur, « irascimini »; additur vero, « et nolite peccare », quia et ira hæc magno moderamine indiget, ne excessive fervescat, aut majorem inferat ultionem quam culpa meretur.
Sol non occidat super iracundiam vestram, id est, si inordinatus aliquis motus iræ in vobis nascatur, non tamdiu perseveret in vobis quousque sol iste visibilis perveniat ad occasum, sed ante noctis adventum tollatur. Vel, Sol justitiæ, scilicet Christus, aut certe sol intelligentiæ, id est lux seu judicium rationis, « non occidat super iracundiam vestram », id est, a vobis non elongetur, nec separetur propter iræ vestræ excessum. Nolite locum, id est ingressum ad cor vestrum, aut mansionem in eo, dare diabolo, ejus suggestionibus consentiendo, aut ad pristinas iniquitates redeundo. Hinc subditur :
Qui furabatur ante suam conversionem aut confessionem, jam non furetur, ne recidivando ingratus sit Deo, graviusque offendat, quoniam vulnera repetita plus nocent. Furari quoque est contra præceptum Decalogi : ideoque ex suo genere est peccatum mortale.7 Magis autem laboret operando manibus suis quod bonum est, id est, opera exteriora licita pro pretio faciat, ut habeat aliquod bonum temporale unde tribuat necessitatem patienti, id est, indigentibus eleemosynam aut succursum impendat de labore manuum suarum : quod valde sanctum et meritorium est. Unde in Actibus ait Apostolus: Omnia ostendi vobis, quia sic laborantes oportet suscipere infirmos, et meminisse verbi Domini Jesu:8 Quia beatius est magis dare quam accipere.
Footnotes
Chapter 187 of 243