Sermo 6
DE REMISSIONE INJURIARUM EX SACRIS LITTERIS ET VERBIS SANCTORUM ET CATHOLICORUM PATRUM.
TRADIDIT eum dominus tortoribus, quousque redderet universum debitum : sic et Pater cœlestis faciet vobis, si non remiseritis unusquisque fratri suo de cordibus vestris. Matth. XVIII, 34, 35.
Injurianti ignoscere, opus est patientiæ, sine qua salvari non possumus, Christo testante : In patientia vestra possidebitis animas vestras.1 Quocirca ait Bernardus : Qui patientiam non observat, perdet justitiam, perdet vitam, perdet et animam suam. Vide opera Christi; flagellis cæsus, spinis coronatus, clavis confossus, affixus patibulo, saturatus opprobriis, omnium dolorum immemor propriorum, orat pro interfectoribus suis sacrilegis :2 Pater, inquiens, ignosce illis. Vide ergo ne per impatientiam pereas, sed pro Christo sustine universa, qui pro te sustinuit duriora, et apud quem patientia tua erit fructuosissima. Siquidem ipsemet Dominus Jesus Christus est nobis patiendi exemplum et patientiæ præmium, dicente Bernardo : Utrumque es mihi, Domine Jesu, videlicet speculum patiendi et præmium patientis.
Tu doces manus meas ad prælium, exemplo tuæ virtutis;3 tu post victoriam caput meum coronas tuæ præsentia majestatis. Utrumque fortiter provocat, vehementer accendit. Trahe me post te, ut libenter te sequar, ut et gloriose te fruar.4 Sed pauci post te volunt ire, quum tamen omnes velint ad te pervenire, scientes quia delectationes in dextera tua usque in finem.5 Propterea volunt te frui, sed non ita imitari; cupiunt conregnare, non compati. Sed si cupis præmium consequi, non cesses exemplum sequi. In omni tribulatione hæc duo nos consolentur, memoria dominicæ passionis et spes futuræ beatitudinis.
Denique quid est quod in adversis sumus impatientes, injuriæ memores, ultionem optantes, atque de omnipotentis Dei injuriis innumerabiliter multis, incomparabiliter magnis, tam a nobis ipsis quam ab aliis ei illatis, parum aut nihil dolentes, neque nos ipsos condigne castigantes? nisi quia privato et improbo ad nos ipsos reflexo amore exsistimus pleni, et a Dei amore pervacui. Ideo non est in nobis affectio boni honesti, sed proprii commodi, et inter eos annumeramur de quibus ait Apostolus : Omnes quæ sua sunt quærunt, non quæ Jesu Christi;67 itemque, Erunt homines se ipsos amantes, cupidi, elati, inobedientes. Sed redeamus ad cor, et diligamus super omnia pure integro corde Deum, et nos ipsos sincere in ipso, de Creatoris inhonorationibus ingemiscentes, et eas in nobis rationabiliter ulciscentes;8 atque nos ipsos omni confusione et pœna judicemus condignos. Sicque non solum a superioribus nostris cupiamus corripi omni die ac corrigi, sed a confratribus quoque exerceri et increpari, et in omni tribulatione patientes semper veraciter inveniri. Hoc quippe est se vere in Deo diligere, quoniam istud saluberrimum nobis est.
Insuper sunt quidam prælati negligentes, remissi, non fervidi, ad se reflexi, non corde recti, in quorum persona ait Hieronymus : Nos in Dei injuria sumus benigni, et in nostris injuriis odia exercemus. Quocontra ait Ambrosius : Meam injuriam patienter sustinui, impietatem contra Deum ferre non potui. Hinc ait Chrysostomus : In propriis injuriis patientem esse laudabile est, Dei autem injurias dissimulare impium est. Et denuo: Discamus (inquit) exemplo Christi, proprias injurias magnanimiter tolerare, Dei autem injurias nec usque ad auditum sufferre. Idcirco sacratissimus dixit Elias:9 Zelo zelatus sum pro Domino exercituum. Verumtamen istud ad præsidentes potissimum pertinet, quorum est ex auctoritate delinquentes corrigere. Nihilo minus in unoquoque nostrum sit rectitudinis amor, justitiæ zelus, fervor discretus; quoad Ordinis observantiam accendamur, contra transgressores caritative, compassive, juste et sapientialiter provocemur, et moderate ac fraterne corripiamus eosdem, propriamque in primis negligentiam vindicemus in nobis, et aliis exhibeamus nos exemplares. Impleamus quod per Moysen Deus præcepit, Non quæras ultionem, nec memor sis injuriæ civium tuorum:10 præsertim quum et Seneca naturali ratione inductus, loquatur, Turpe est, maxime homini virtuoso, refricare injurias, et odiorum sopitos cineres denuo suscitare. Nempe qui alicui injuriatur, sibi ipsi potius nocet, secundum quod iterum asserit Seneca: Injuria injuste irrogata, ejus infamia est qui fecit. Verum sunt aliqui qui beneficii sibi impensi cito obliviscuntur, injuriæ jugiter recordantur, in quibus Senecæ illud impletur: Memoria beneficiorum fragilis, injuriarum tenax. Nos autem humanam fragilitatem pensantes, injurias nobis illatas quantum possumus excusemus, beneficiorum semper memores simus, nec propter sequentes injurias priora beneficia alicujus oblivioni tradamus.
Insuper, quam detestanda ac vitiosa, quam damnabilis et nociva sit illatæ offensionis seu injuriarum memoria, pandit Climacus, dicens: Memoria malitiæ, id est mali irrogati sive injuriæ, est furoris consummatio, vitiorum custodia, justitiæ odium, virtutum perditio, sagitta et rubigo venenumque animæ, vermis mentis, orationis confusio, obsecrationis decisio, alienatio caritatis, clavus cordi infixus, non delectabilis sensus in amaritudinis delectatione amatus, id est non jucunda interior sensatio, quæ tamen quasi bona amatur in delectatione (id est complacentia) amaritudinis tali memoriæ injuriarum annexa; indesinens peccatum, non dormiens iniquitas, transgressio quotidiana continuaque malitia, tenebrosum ac triste peccatum. Qui iram a corde suo repellit, memoriam mali illati occidit. Possidens caritatem, expellit ultionem; qui vero inimicatur, importunos labores sibi ipsi accumulat. Tu qui memor es malitiæ, dæmonum malitiæ memorare; et qui homini inimicitias servas, inimicare corpori tuo semper. Siquidem imprudens, irrationabilis et dolosus amicus est caro, et fota seu delicate nutrita maxime lædit. Memoriam malitiæ confundat oratio Jesu Christi, videlicet Oratio dominica, in qua dicitur: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris.11 De quo dixit in cruce:12 Pater, ignosce illis. Quam orationem, malorum memores, cum ipso dicere non valemus. Quando contra passionem et impatientiam propriam certans, non potes eam perfecte dissolvere et abjicere, saltem ore pœnitentiam age, adversario tuo veniam postulando, aut te ei aliter reconciliando, ut super hypocrisi tua coram illo ostensa multum erubescens, ipsum tandem perfecte diligas atque suscipias, quasi ab igne ita a conscientia tua punctus et victus. Cognosces tunc te ab hac putredine in melius commutatum, non quando pro contristante et persequente te oras, nec quando ipsum donis remuneras, neque dum ipsum ad mensam suscipis; sed quando ipsum corporali aut spirituali tribulatione percipis corruisse, et super ipso sicut super te ipso dolueris atque ploraveris, tunc vere immemor malitiæ eris. Solitarius malitiæ memor, est quasi aspis nidificans, circumferens in se ipsa venenum mortiferum. Abjiciens malitiæ memoriam, inveniet indulgentiam; adhærens autem huic memoriæ, privatur propitiationibus. Doloribus et sudoribus quidam propter indulgentiam impetrandam afflixerunt se ipsos; sed vir malitiæ immemor, præanticipavit et prævenit eos. Argumentum nobilis ac probatæ pœnitentiæ, est oblivio malitiæ; qui inimicitiam detinet et pœnitere apparet, similis est ei qui se in somnis currere putat. Ecce quanta mala scribit vir iste totus profundus et spiritualis, de memoria illatæ injuriæ, et quanta bona de oblivione et remissione ipsius.
Vitemus ergo pessimum vitium, quod sæpius usque ad spirituales viros extenditur, et nec verbo, nec signo, nec facto, nec taciturnitate, nec beneficii subtractione aliquem perturbemus, gravemus, aut propriam ulciscamur injuriam: imo in bono malum vincamus, et pro maledicto ac persecutione benedictionem ac beneficentiam rependamus, primo et maxime intuitu et amore Domini Dei nostri, cui honor et gloria per infinita sæcula.1314 Amen.
Footnotes
Chapter 218 of 243