Dissertatio de amore puro, seu Analysis controversiae inter archiepiscopum Cameracensem et Meldensem episcopum (1822), pars 4
lentatiuue liberacit ? Hoccine est terribile propositnrn , quod tandem emittere necessefuit? Eo-ne actu mendaci spirifus mendax ipse fugatnr? Heprobationis impressionent diu perlulerat sanctus; veluti certœ mortis responsum infra se gerebat : actus ille amoris adeo desinteressati * tempestatem serenat. Circa quodnam conuuodum desinteressatus fuit ? Procul dubio circa cadestem beatiludinem ; sanctus quippe repi'obationis iuipressionem ferebat , et sibi fingebat Deum a se in altéra vita amatum non ?>/. Charitns autem . quantumvis urgens , si Mcldensi credas, erqa beotitudinem sese désintéressa re nuniquaui potest *. Unde sequitur sanclum mcnlituni fuisse. Sentifbat enim se non pfjsse velle quod in eo desinterassato actu se velle affirmabat . nequidem optabo.t se id velle posse. Dicat igitur adversarius hujusmodi oc~ tuhi , quando sincère elicitvr. non competere nisi in Paulo et Moysi. Addat harum locutionum praxim sinceram ac veram esse non posse nisi in Paulo ac Moyse '; cseteris imperfectis vanum esse hune sermonem , et proprii amoris escam : lector hoc indigné ferens respondet , nullam posse dari mendacii sinceram ac veram praxim , actum contra amoris et ipsius voluntatis essentiam nunquara sincère elici, raendacem illam hypocrisim in omnium ore scelestam , in ore Pauli ac Moysis scelestissimam esse judicandam. Ha^c dicei-e abhorret animus : sed me cogit tuendy veritatis nécessitas. Quod in aliis vanus sermo , et proprii amoris esco , in bis Dei viris foret summa hypocrisis et blasphemia.
Quidquid Meldensis in Mysticis arguit, hoc totum . rnutato nomine tanb'nn . in Paulum ac Moyseu letorqueri nccesse est. « Nihil est , » inquit '. farilius eà suî dereliclione , cujus )) executionem impossi!)ilem esse norunt. » Moyses ac Paulus apprime noverant hanc volitionem conditionatam , etiam sub hac condiîionis foroaula , sibi esse impossibilcm. Sentiebant enim se non posse velle quod ex no.tura répugnât essentiœ voluntatis, et nequidem optabant se \g[q posse, quod se velle aftirmabant. Qaid ïg'ûnr facilius , quid magis vanum , quid plus sacrilegum , quid in hypocrisi impudenlius eà enientità si/i derelietione ? Non minus de Paulo ac Moyse . quàm de sanclis Mysticis, hoc a Meldensi dicitur : « Quantum igitur » abest ut anima bâc suî derelietione , hanc ') spirifualem utilitatem , hor praîclarum in-
' Instr. sur tes Kints rVorais. liv. ix , u. :' : p. 353. — - Ihid. liv. X , n. 29 : p. 450. — ^ Ibid. n. 19 : p. 426. — * Ihid. Edit. de «845, I. IX, p. 177, 250, 197 et 197.
DE AMORE PUHO.
» teresse abdicet , imo sentit se id sibi hàc de- » relictiono tuto romparari ' . » Idem dicas de hoc \erbo ejusdem auctoris. scilicet hanc abdicationem nihil alàid esse quàm genus desklcrii eo ardentioris , quo latent hris ^. Ita quo plus Paulusac Moyses boatitiidinem conditionalèabdicabant , eo pluseaiuin oodeiii actii tlaiii coucupiscebant. Non soluni beatitudinis desideriuni habituale cobœrebat in eadeni anima cuni illa couditionata; beatitudinis abdicatione , sed eliam ipsa oonditionata al)dicatio orat lafens et ladens rci . quani abdirabat , dosjikM'iuni. bleo vni sancti bcatiludiniMn specic tenus al)dicabant, quia sentiehnid vnia tutù coinporari . eà sinmhità derelictione. Ne verô quis dubitet Meldenseni ita prîTcisè sentire , ita nientein suam ipse e\i)Ueat •* : « Paulus ac Moyses... » apprinu' norunt se qiiid inqiossibile propo-
» nere ; et abdicalo, si tieri potuisset. quod
» optabanl, in ipsuni quod ab ilbs abdicabatur. » eodem tenipore, et in ipso abdicationis adu » optaverunt. »
Fateor aliqueni posse conditionatè , et quideni sincero aniuio , aliquod eonnnodutii abdicare in uno adu , quod tamen ca'teris in actibus absolu le sibi ooncupiscit. Exempli gratià, quispiam singulari virtuteprœditus, et reipublicœ civis addictissinins , ha.H' verba totis ppa'cordiiseinitfen' potesl: Ma^rnas quidem opes in tueuda patiia roiupan» : bas lubens aecipio. nt quid Hiilii coiuiuoduin , maxime \erô, ut reipublica? benelicentia^ spécimen. Verùm si ha? opes essent abdicanda; ad rempublicani jjfatis colendam , banc nibilominus impensissimè colerem ac tuerer. Luce meridianà clarius est . Ininc optimum civein suo ]»i'ivalo connnodo licite et boneslc comparandu moveri ah'is in actibus, eumque allectum illi liabitualiter inhaerere : sed eo in adu . ([uo opes ipsas conditionatè respuit . opes ipsa' nullalenussunt motiva . (juibiis imjiis civis vohmtas inq)ellifur ad eas abdicandas. Alioqiiin (quod l'allaN. ar luipe foret) ipse lucii moti\o gi-aluitum ivipublicîe tueudu' studium talsô demonstaret. Eâdem omnino ratione constat Paulum acMoysen beatitudinem promissam aliis in actibus absolulè optasse, sed in eo [)ia'ciso adu quo illam cuuditionatè abdicaverunt (nisi l)eo ipsi scienles prudentesque illuserint), beatitudo illorum voluntalem nullatenus movil. Hinc fundifus ruit illa tota dUiyendi ratio, quam Mcl-
' lii.str. sur lex Elulu (Vniais. liv. ix, ii. G : p. 3CG. — * Mysl. in tii/o, pari. U, vay. viii , n. 211 : t. xxix , p. 4 91. — ^ lii/j. a quatie Ullr. n. 9 : l. XMX, p. 36. Edil. de 1845 , l, i, i>. 180, 4iS8 et 444.
densis aelemùm prsedical. Ergo hoc votum , beatitudinis motivo vacuum, aut insanum, menda\ et impudens dicendum est.
riF.
" Quà dexteritatc Meldensis liunc nodum solvere tentaverit , ipse solus explicare potest. " In bac epislola . inquit ' , boc punduin pe- )) rurgeo ; namque boc pundum decretorium » est.» (Ita est; assentioc lul)cns. ) u Sepa- » landi utriusque motivi libido bue te iuq)ulil , )) ut in supposifionibus impossibilibus portenta » exquireres, quœ tu solus in iis adxertis. Hoc n argumeuto tVetus . banc cliaritatem ab essen- » iiali beatitudinis motivo separatam excogi- » lasti. » nua'uam pn/ie/tfa exquisiri ? Nulla aiia Cuisse roustat , nisi quod pernegaverim beatitudinis motivum esse cuilibet cbaritatis actui e>sentiale. Ka est utriusque motivi separatio portentosa . quam advcrsaiius luilii singulis j)aginis exprobrat. Nuliam realem separatione/n seu prixationem beatitudinis unquam excogita\i; al)sit. NuUam motivorum separntlonem iii iillo animaruin statu excogitavi; absit omnino. absit : nuUum enim unquam sfalum proposui . in quo anima non teneatui-, et iii cbaritatis actibus diviua^ pulcbritudinis moti\o, et in spei ailibns beatitudinis . ut sui boni privati moti\o , efticacissimè iiupelli ad amandum l>eum. illa igitur sejiarutio , (juam Meldensis milu tam acerbe exprobrat. est tantunnnodo abstractio , quà in suis actibus cbaritas ipsa Deo beneveUe. aut in Deosummè perlecto sibi gratis complacere potest : etiaLusi in eo prieciso adu . beatitudo comparanda non sit tbrmalis et pra3cisa anjandi ratio. Si ha'C separatio aut potiùs ubstractio sinqdex . cum qua spes mag'is ac magis in dies crescens in anima- statu opfimè coba'ret , sit nn-ovia portent aut ; tateor me portentoso errore fuisse illusum , et etiannnnn illudi. Si in hoc cœcutiani , oculos sanare dignetur Pater bcnignissimus. Sin autem in boc uimitiquam errem , beu ! quanto cum religiouis periculo coutra cliai-italis i/sseutiam errât adversarius !
Ouoduam autem est \\w\ jxirtent/im , (juod fuit prima mali labes , et tanti scaudab causa? Hoc uuum est . quod scilicet , ut l^hrysostomus docuit , « Deus esset amandus . non tantîun » etiamsi ex eo nullum iioiiis bomnu proveui- » ret . nisi amor ipse; sed l'Iiam [iosito , quod
' Rcj). u qitalrr Li:lli 1845, l. IX, p. 433.
|i. Cl K\ Ci; Odil. (le
DI^SEiltÀTfÔ
» pro bonis promissîs nobisdaretj ?i fieri pos- » set", infernum cum ieiie tDterno , salvo amoj) re ' . » H:cc ipsissiiha sunt ( vix ocUlis ciêdo j Meldensis \eiba . (".lirysostomi sententiam exponenlis. Qu.-c in (^lirvsostoino nihil uisi insanum sonant, ant si quiil intelligibile sonent , hot ïàem portenium , quod niihi criniini vertiliip , pi'aecisc sonare necesse est. Quodnani portt'ntnm exquisivi unqnani pra'ter hoc ? « Sco- X tus cum tota sua scliola déterminât cliarilatem » tendorc iii suum objectum. etiam posilo, ex )> impossibili , quod sepaiaretur ab hoc objecte » militas, aut commodnra ex eo nobis prove- » niens-. » Hanc ijisam scparationem motivortim in proprio (liaritatis actu . salvà sempcr et incohnni beatitudinis nioventis efticacià in actibus S[)ei , suscepi propngnandam. Ubinani partéituin î' Sed jani ?at\s constat adversarinm de separatione sic a'quivocasse , ex indnstria , ne suppositionuni ai'trumentum iUum aci-iùs premeret. H.-ec auteni pertu|iria sii)i cpuTsivit. ±° Aicbat Pauium , juxta Chnsostomi interpretationem , x'oluisse tantùm condilionatè abdicare qu^edam extranca ' : quasi vei'6 Paulns litixisse potnerit bealitudinem mancam , et velùti dimidinm . qiue aliqno bono vero et reali careret. Beatitndo promissa . in pvomissione Ohristi individua est. Si quid minutissimum hiiic tollas , tantnla ha^c imminulio veram hanc beatitudinem destruit. Abdicabat-ne Paulns visionem Dei intuitivam? Si id conditionatè abdioavit, omne punclum tuli : nihil niilii desiderandnm rclinquitnr. Abdicavil-ne (Ihiisti et membrorum ejus societatem, ita ut plenè beari \nhierit, et regni esse cohaîrès , seôrsum ab ipso Christo ? sed quid mag'isabsurdum , quàni velle cum Pâtre beari pidcul a Christo? Ouid autcm pra-celsum miratur in illo actu , in quo Paulus beatitudinis motivo impuisus beatitudiri'érri , quam supponit integrani et îndividuam , sibi oplasset in visione Dei intuitiva , solà Christi luuuanilalis et beatornm societafe privandus? Facile caruisset dono , quo ainputato beatitndo intégra et perfecta ei adfuisset, blem e§l ac' si dixisset Apostolus : Ofdonm perlecfè beari in visione intuitiva , ])rocul a Cbristo . ut fratres mei sccundùm carnem Christmn agnoscant. Hoccine est illud imtit/tcnio terribiie , scilicet perfectè beari ï Sod quorsum lire argirtia^ , quce sese mutuô collidunt? Ipse Meldensis déclarât apert»'' hajic fuisse iiulcherrininvi Pauli
' ln).lr. sur les Etais il'nrnis. liv. i, n. ;! : t. xxvii, p. 350 fl 351 ; étiil <U- IS-io, (. ix , p. 177. — '^ Locu niox citalo. — '^ Rép. h quatre Lettr. n. 10 : I. XXIX, p. 37; édil. de 1845, l. ix , p. 445.
a Chrysostomo allafam intei^pretationenï . scilicet quôd Paulus voluerit conditionatè separari œternkm a Christi prœsentia , et ex hoc loco « inferendum sit Deum fore amandum , non » solùm etiamsl ex eo nullum nobis bonnm » proveniret , nisi araor ipse , sed etiani posito ,, » quod pro bonis promissis nobis daret , si llén » posset , infernum cum igné seterno , saîvo'' » ainore * . » Ha?c ipsius Meldensis verba perèni^" ptoria sunt. Si Paulus abdicasset tantummodô Christi et sanctorum societatem , eâ tamen lege, ut in Deo intuitive viso perfecta et seternâ beatitudine potiretur, insana foret hœc Clirysostomi ejusque schola; illatio : nara ex'eo quod Apostolus voluerit beatus esse sine so-. cietate Christi , minime sequitur fidèles paratos esse debere ad beatitudinem penitus abdicandam , et ad inferni igtiem aeternùm perferendnm. Chrysostomus hoc Apostoli exemplo nos docet, quod perseverandum esset in amo-^ re , etiarusi ex eo mdlum nobis bomim proveniret, nisi solus ipse ninor. Atqui amor ipse non est visio intuitiva , in qua consistit beatitndo. Itai Chrysostomus ex Pauli exemplo concludit, quôd Deus esset amandus, etiamsi nulla spc-' randa esset visio intuitiva , seu beatiludo. Sùppunit Pauium voluisse conditionatè , et quidem sincero animo . tum Deo intuitive viso , tum Christi pra^sentià privari, atque in œternura" inferni ignem salvb amore detrudi , ut Judaeî Christum agnoscerent. Ex eo exemplo sic ^sxposito rectè concludit Deum ita esse amandum. Pra'terea CduAsostomus in hoc tum démentis Alexandrini , tum Gregorii Nazianzeni vestifiiis inhœret. Sic autem Clemenslocutus est';' (f Qui autem pro donatione corruplibilium ^^ )) existimantse vicissim incorruptionis donaaç-' » cepturos , in parabola duorum fratrum vo- » cantiu" niercenarii. « Non vultigitur ut gnosticus , sive perfecïus , Deum colal ex rriotivo hujusmodi conunutationis bonorum corruptibiliuûi, in bona incorruptionis. Qim aiûem dul)i(are polest an incorinrptionis donuin sit ipsa liealitndo? Quis enim beatus erit , juxta Augustini notionem jani allatam ^, nisi incornrp- //o/it' donetur ? Cndc nihil mi rum est, quôd Paulus, ghosticbrum exeniplàr, Deum non, c6- luerit ad incorruptionis dona comparandà, id est . ad beatitudinem cadestem adipiscendam , ut (îssentiaïe sui cullùs motivum. Subjungit vir ilie apostolicà tradilione recèns indjutus , neque propter spem proniissi honoris^ Deum esse co-
' Iiixl. aiir les Etats d'ora'in. loi'o inox cil. — * SlTom,- Jib. IV ; i>. 4K5, î'dil. Puiis. — ^ De Trinit. lib. xiii : ubi suprà. — '" Strom. lib. iv : p. 528, lenduiTi. Forlè dicet Meldensis honorem promismm hic nihil aliud sipnificare prêter extel'iorem gloriain et sanctoruin socielafem, Yeriim rodaiiiat summus noster tlifolo-z^us ; et oonLinuô, quod dixit , ita inlerpretatiir : « Dic- )» turn estenini ; Ecce Domiuus, et inerces ejiis » a facie ejus , ul reddat unicuique secundùm » opéra sua quff oculus non vidit , et auris non M audivit , et in cor hominis non ascenderunt , n qu» pra^paravit Deus diligentibus se. » A gnostico auteni id uuuni expateiulunt est . scilicet propter ipsum pulchrum per charitotein 6f /îe/rtcer^. . Luce clarius est , hanc mercedein esse ipsissiniam cœleslis beatitudinis substantiam. Ergo non agitur taiitùni de gloria quadam aecldentali , ant de beatoruni societate , sed de inercede qna.' est a facie Uoniiiii, scilicel de \isione inluitiva . de hoc bono quod oculus non vidit , etc. Hoc ipsum ita incnlcat ' : « Ausim )) eniin dicere , non eo quod salutein velit, eli- « gel gno>ini, « ( Nonne salus est ipsainet beatitudinis subsfantia'.') (( Si quis ergo per liypo- )) thesiuî gnostico proposueril , utrùm malit » gnosini , an salutein a^ternajTi ; sintautem se- » parata ea quae sunt omnino in eodeni , nihil « penilus dubitans, gnosi)u eliget. » En eacoiiditionata salntis a?terna> . seu visionis inluitiva' ant cu-'lestis beatitudinis, abdicatio , citra oninemanibiguitateni posita. En ea i|)sissiniaquain ('hrysostonius Aposlolo inq)utavil. : i-, ^ij
Gregorins vero Nazian/.enus enderii pra>cisc locutione usus est: « (Juiu etiaui , iiKjuit - . » (lentiuni hoctor niajus aUquid pi'o suissecuii- » (lùnicaineni IVatribus itusus est , ita utipse » quoque hoc dicens aiiquid audeaiu. » Sic (-leinens dixerat , quasi anditoreni pruiparans ne verbum hoc scajidalo verteretur : Ausim eitirn , etc. Sic j)ergit (îregorius : « Eos ad n (^hristuni b)co suo uitroduci pro sua charitate H optai. 0 iugentein anirni pi";estantiani! ù ini- )' tnensuni spiritùs fervoreui ! liuitatur (Uu'is- » tum, qui pro nobis faclu-s est nudedictum , » qui nostras inlirniitates suscepit , tuhiquc » morbos;aul, ul niodcratiùs (Ucani , piiiiuis » post (^hristuMi pro ilbs . cli;iiii laïujnain ini- )) pius. ahquid perpeti non récusai, modo ipsi » sahiteni consequantur. » lia, dumdicitApostolum op/asuc .Juda-os ad C'hrisfum suo loco introduci . apcrtè siguificat ilium optasse eos suo loco salutcin cunsci/ai . se verô ut inipiujn perpeti atifpiid. t't iiajledictioncïn tieri. Manifesté ftatct hiaïc esse inferni iijnem a>ternuni , quem ij>se Meldensis laletur Clirysostomum do-
.it)3 cuisse, ex eoApostoli exemple , esse perferendum , salvo amore , etiamsi hrec pœna , py^o bonis promissis , danda es.set.
Nunc ipsum Cln"\sostomuui audianuis. Quemadmodum (^leuiens et Gregorins, verefur ne intîrmos conturbet. Apostolus , ut ipse annotât, « ad majora progressurus , intellexerat se a
» inultis minime credendum esse Sic fiet ,
" iuquit ' , ut perdiscamus hanc arcanam et in- )) credibilem dilectionem. » Ouid autem signi- Jicet anatlienia. a C/iristo . sic explicat : « Hoc n est ab omnibus separari , et alienari ab om- » uibus. » Dicet-ne Meldensis quempiam posse siuml et Dco in visionc uituilivaa'teruùm uniri, et ulie.nari a Christo? Alqui Apostolus , Ghrysostomo leste, reverâ voluil couditionatè alienari. sivc sepaiHui II Ghristo, salvu amore: ergo voluil et visione Dei inluitiva privari. Amorein excipil , visione inluitiva nimquam excepta. Aj)Ostolum ita bxpieuleui indncit - : « Vellem )) separari et alitMiari ab eo churo (pii (Hiristum )> circumdat . non ab ipsius amore. Absit hoc, » quandoqiiidcm jjcopter amorem luecfaciebat. « Sed et illà fruitione et glorià privari susti- )> nuerim. » Non lantùm vull stjparari a choi'o , , ^i'i] etiam prirari fruitione et gloria. Sublatà autem fruitione et ylorià illà cœlesti , (pi;enam siipi-rerit beatitudo promissaV Sic pergit : « A. » ludorum reguo libens exciderem , et ab illa, » arcana gloria, tum terribilia omnia tolera- » lem. » Ipse Meldensis viderit . an agnoscat aliam promissam beatitudinem , quàm reepnon cti'loruni. Nonne reguum illud in ore Cdiristi Dumini sonal ipsum Deum, cum quo et in quo facie ad faciem viso regnaturi sumus ? Chrysoslomus non loquitur de fjloriu quadam extraria et accideutali , imô de inleviore et aixana illa (jloria quant oculus )um cidit . etc., apertè loquitur. (juôd si Meldensis adhuc dissentiat , Glu-ysoslonuun iia-c dixisse inennuerit : «Sed )) quoniam pi'ocul ab hoc amore absumus , ne » animi quidem cogitatione dicta ha'it; conq^lecti » possumus ^. »
()" Nequc verô quis dicat, ut D. cardinalis Nnalliiiset i). episcopus Meldensis aflirmabant, quod Apostolus, teste Gregorio Nazianzeno , voluerit lantùm , ut Christus in cruce , et martyres in lormentis, nlicpiid perpeti , mortemque subire , ad salvaudos tratres. Gregorii textus huic alienissinue inler|)relationi apertè répugnai. Dicit enim Apostolum optasse hu\so?, ad C/iristum suo loco introduci, id est , se excludi , eos autem includi. Alqui nolebat eos Christum
Strom. lil). iv : p. :>-29. — 15 : p. 40 , i-i|ii. Ikncd.
IjHiloij. ural. I , iiuiic II ,
' Hoiiiil. XVI, /" A/y. lui lidiii. 11. I : l. '^ Ibid. n. i : p. tiOj. — > lOid. ii. i : I. r
. , p. 603. — p. 606.
agnoscere et amare, se verô prsestare neutrum. Itaque reliquum est quôd voluerit eos includi , se verô excludi paradiso , se'u beatitiidine cœ- lesti. Is enini locus unus est , in quo eos sibi siiffîci velle poluit. Huod si adliiic aliquis in&- tet , Glirysostoiuuiii aiidiat ' : « Sic eniiii ([ui- » dam Pauli sernionem ncquidem digni sunt » qui audiant . suntque al) illius vehenientia » tain longé , tanique procul distantes, lit illuiu )j sentiant ha.'c do teinporaria morte dicere. » Quos equidem tantumdem Paulum ignorare » dixcrim , quantum cœcos radium solis , seu » veriùs dicam , multo etiam plus. Qui enini » per singulos dies moreretur, ac periculorum » veluti giandinibus suppositis , dixisset : Quis » nos separo/jil 0 dib-ftione Dffi? yumafflictio? » aum anyti.stia ? num fiuiit's ? nvni i)frs>'futi() ? K Nec contentus rébus bujus seeculi , sed super- » gressus coelusi, et coelum coeli, et angelos, » et archangelos . et omnia superioi-a clrcum- » rurrens, tum romprebendens simul prcesen- » lia, Cutura . qua- \ideri , quae cngitari pos- « sunt. iternque molesta, suavia. et qua' in )) ulrisque , nibilquc prorsus omittons, ac ne » sic quidem satiatus . sed aliam talem ac tan- » tam creaturam baud existenteni supjionens ; « is . obsecro . quomodo tandem tanquam mag- » num quiddam post illa omnia jiroferens . » mortis temporal iie menlionem i'aceret ? Non » est ita ; non est ila, Huin potiùs lumbrico- » rum in timo latitantium Imjuscemodi opinio » fuerit. Elenim si id diceret , quomodo ana- « tbema se i|»sum a Cbristo se esse prccaretur ? fi Mors enim Inijusimidi illiirn iiia^Ms huic cliori) » conjungebat roopta])atque , qui (du'istum cir- » cumdat , lu m etiiciebat ut gloriâ il là perfruc- » retur. » lia Cbrvsostomus in ea abdicatione sentiale motiviim , quo, ex suppositione, sublato, charitas adhuc viget. Hic igitur est amer ille quem Moyses Israeliticum populum , quem Apostolusgentes , quem Clemens Alexandrinam scbolam . quem Gregorius antonomasticè Tbeologus.quem Cbrysostomus, cum tota schola Orientali , ex impossibili suppositione facla , Urientem docuerunt. Huncipsum , ut in apobigeticis patet, docuere reliqui Occidentis Patres, sancti Ascette innumeri , et Scholastici insignes quorum dux fuit Angelicus Doctor.
7" Neque dical adversarius quosdam Patres aliam atlulisse interpretationem hujus loci ^ Optabam , etc. Qui aliam proposuere , banc minime negant. Yariï sunt apud Patres Scripturarum iiiter[>retationes: quineliam varii litterœ sensiis. quos singulos admittere licet , nisi aliis alii répugnent. Valeat igitur, et rata sit qua?cumque alla pia. e( tidei cbristianœ consentanea inlerpretatio , modo ba-c omnium Patrum doctrina' concordans , et tantâ omnium saeculorura traditioiie inculcafa, iinmota mancat. Hanc qui negat et rejicit. condemnot ifuidquidin Ecdesia exf-elmis et srtnctiiis est. Sunuua baec auctoritas nostrœ conivoscvûm punctum peremptorium penitus déterminât. Quanta autem efticjicià bujusmodi vota couditionala demonstrenf quid est essentiale cbaritafi . quidve accidenfale, bine liafet.quôd advcrsarii tantopere insudcnt bis alieuissimis interpretationibus , ut Apostoli verba, et traditionis testimonia énervent.
<S"«Paulus, inquiebat Meldensis *, etiam juxta » Gbrysostomi interpretationem, optabat in suo >' aiiatbemafe . ut ipse separaretur. non quidem )' a co'leslis Patris cousorlio , .«ed tantùm a bo- » uis quie buic consortio annectuntur. Volebat » et expectabat hoc consortium, cjvcu^'.av , Cbrisconditiouata , quam in Aptjstolo tantopere lau- » luni seu illius possessionem cupiebat. » Insdat , ba'c diserte adstruit : i"non agi de utorte. atque adeo de ulla pœna teinporaria ; 2° abdicari Cbristi cliorum cœlestem ; 3° abdicari fjloriœ perfndtionern . seu refjrntm cœlorum, quod lotaleni promissam beatitudineni . salvo solo fli/iore , includit ; 4" de\o\eri ounihun terrlbilium , ac proinde ignis aderni in inferno tolerontiw. Qui ba'c negal , condemnot . ut Mcldensis ait "• , quidrjuid in Ecclesia excelsius et wnctius est. ïn hoc traditio constans et manifesta Scripturarum sensum déterminât. Scri|>tura' veiô sic explanata' amoicni in cbaritatis artibiis pui'è beuevolum . ef a bealiliidinis moli\i tabam ut ipse designaret ea bona qua- a cœlestis Pdiris consortio distincta Apostolus conditionatè abdicavit. Hœc autem fuit anlistitis resj)onsio ' : «Privatio , de qua loquitur Cbrysos- » tomus , spectabat qua-dam extranea , quae ne'' )) ille Pater , nec ipse Apostolus explicant. » 1" Cbrysostomus , si Meldensi credas , ut incredihilis amoris sacrificium . et ut abdicationem lerribilem , appellavit votum , (juo Apostolus ipse in Patris cœlestis et Christi consortio perfectissimè beari ajternùmque regnare voluit , ^rc\u?ih quibusdam sine nomine extroneis, quae neqiie intelligi , neque dici ullalenus possunt.
penitus independentem invictissimè démons- Quidabsurdius? 2" Quis {^vcàarci qucedam ?\nG trant. Neque cnim hoc dici potest cbaritatis es-
' H'iin. IX, .t. — ^ l'up. a quatre Lellr. n. JO : l. ' Loci> inox cil. — - Iiisl. sur les Etats d'orais. \i. w , \\, p. 36 el 37. — ' Ibid. p. 37. Edit. de 18*5 ,1. ix , 11. 4 : t. xxvii , p. 357; nlit.de «845, t. ix, p. 178. p. 445.
DE AMURE PinO.
46r;
nomine extranea , et a perfecta, in consortio Pairis et Christi , beatitudine distincta . appellari a Chrysostomo regainn cœlorum . glorium ineffubilem et fruitionem (jloriœ ? 3° Voliiit-ne Apostolus , ut perfectè beatus et œternùm regnans in consortio Patris et C/iristi . ipse lieret maledictio , et terribilia quœque toleraret ? Qusenam maledictio , et omnium terribi/ium to~ lerantia aftingi potuit . in cœlesti beatitudiin' et visiouo beatitica ? i" Quod profertur , ut e.- tremum causa» protligata' perfugium , débet saltem nitidissiinè assignari. Assiguel igitur nnbis autistes . et quidem dilucidè . quœdom ha'c extranea beatitudini . quai Paulus condiliouatè abdicavit , caetero qui in consortio Patris et Christi plenissimain beatitudinem nactus. Si haec , à beatitudine separanda . vera sunt bona ; béatitude , bis amputatis, jam non esset plena et perfecta omnium honorum aggi-egatio , iniù esset beatitudo manca ac dimidia, neque digna quae tanto nomine appellaretur. Yolebat-nc Apostolus ex beatitudinis motivo suam beatitudinem mancam facere , ac proinde eà frustrari? Si vero , bis extraneis amputatis , beatitudo intégra remaneret , ea quœdom extranea nequidem vera bona dicenda sunt , quae ad beatitudinem requiranlur. Ea qui abdicat , neque terribilia quœque tolérât . neque incredibilis amoris dat argumentuni. Imô quis, etiam gentilis et impius , non vellet uîtemùui perfectè beari , amputatis nescio quibus extraneis , qua? neque designari neque concipi possunt ? Dicat igitur Meldensis , quid sint illa qucedam extranea , aut se punctum dccretorium tueri non posse fateatur. 5° Intérim ne hœc nescio quœ extranea regno cœlorum , reijnum cœlorum deinceps appellet. Datur-ne duplex cœlorum regnum ? Si duplex noverit . id Ecclesiam prorsus ignorantem doceat. Chima^ra haec fidei christiante omnino extranea abdicatur a singulis lîdelibus: imô neque digna est qua? ab ullo (ideli serio abdicetur ; nugatoria esset baec cbimaer» abdicatio. (S" Meldensis in hoc apertè et gratis sibi contradicit. Dixerat ba.'c verba^ : « Chrysostomus probat banc fuisse Pauli men- » tem , ut sese olferrel in anathcma, atque B œternùm separaretur a Christi prœsentia , si » fieri posset, etc. » Jam verô sic ait '^ : « Pau- » lus , etiam juxta Chrysostomi interprelatio- » nem , optabat in suo anathemate , ut ipse se- « [tararelur , non quidem a cœlestis Patris con- » sortio , sed tantùm a bonis , quae huic con-
^ lust. sur les Etats d'orais. liv. ix, n. 3 : 35». — * Rcp. à quatre Lettr. u. x : I. xxix. de «845, t. IX, p. 177 et 445.
FÉXELON. TOME Ul.
t. XXVII , p. p. 36, Edit.
» sortio annectuntur. Volebat et expectabat hoc » consortium , djvojdîav ; Christum , seu illius » possessionem cupiebat. » Poterat-ne Paulus in eodem actu couditionatè velle simul et Christi jjossessioiwm , et œternani a Christo separationem ? Numquid possidere et separari , erga idem ohjectum , contradictoriè opponuutur ? At qua-'vis absurda dicere maluit, quàni admittere actu m beatitudinis comparanda? motivo vacuum. 7" Verum quidem est Chrysostomum ita locutum fuisse * : « Nos Deum , ut par est , minime » aniamus. Quàm multa sunt quae nobis ille of- » fert , ut nos ad se alliciat ; neque tamen sic » persistinms, sed transvolamus ad puerilia de- » lectamenta. Paulus verô non sic ; sed utfilius » ingcnuus, liberalis, et patris amans, solam » paternam societateni , ^jvojs-.xv , expetit , caete- )) rarum reruni non perinde curam gerens. » Haec aufem a Chrysostomo dicta sunt, non in XVI* homilia , ubi de Pauli anathemate agitur , sed in prœcedenti xv^ homilia , ubi de re diversissima tractât , scilicet de bis Apostoli verbis : Quis nos scparabit a charitate Christi ? In homilia xvi' Apostolorum introducit sic loquentem ^ : « Neque enim si quis illam mortem » perpetuam , et nunquam liuiendam mihi mi- » nitaretur ut a Christo separaret , neque si vi- » tam sine tlne polliceretur , hanc conditionem )) acceptam velim. » Id est , aiternos inferni cruciatus niallem cuni Christi amore et societate . quàni vitam sine fine, in qua separarer ab illo. Hoc sanè propositum ouini beatitudinis comparandae nloti^o vacat. Qui enim morte nunquam fîniendà cruciaretur , et vitam sine fine repudiaret , hoc nullatenus eligeret ad se beanduiu. Wxt de Paulo Chrysostomus dixit in homilia xv' , qua' in nostra quiestione peremptoria sunt. Verùm ubi in sequenti homilia xvi' ad alias Apostoli voces diversissimas , scilicet ad anathema , sermonem transfert , sic incipit : « Nonne majiua qua'dam , et supra na- » turœ captum hesternfi die de Pauli erga Chris- » lum dilectione vobis dixisse visus sum? Ete- » nim naturâ suà ingentia sunt, etomnem ora- » tionem excedunt. Haec erant : Quis nos sepa- » RABiT A CHARITATE Christi , etc. ? » At quae » hodie dicta sunt , scilicet (Jptabamego, etc., )' in tantum prcecedentiasuperant , in (juanlum )) pi'iecedentia nostros afiectus excedunt , quan- » quam non existimabam ea excedere. Sed ta- » men supervenicntia ea quceque hodie vobis » lectasunt, his omnibus nuiltô illustriora vi- » dentur. Quod ciam Apostolus intelligeret , ab
' Humil. w in Ep. ml Uu)ii. n. * UUI, p. 6o0.
I. IX . p. 001. —
» ipso statim exordio palàni feoit . taiiquam qui » ad majora ascensunis , a niultis minime crc- » dendus esset. » Quâ igitiir animi sincei'itate Meldensis transferre potuil qiia- dicta snut. dum de minoril)iis ai.^erftnr . ad alintn sormonera . in quo ad majora, et iindtô illustrioru . imo ut a inultis minime eredenda ascenditur ? Jam propnnit in hac xvi" liomilia omorein ineffahilem , iiicredibilein , a qim (\m procul absunf , nequidem cogitatiom- dicta hrrc roarplecti possunf. Jam non agitur i\e p)fpsç>ttia cl sociotate Christi sei'vanda per tolerantiam a'ternfo poMirc. Jam agitur de praeseulia , seu de consortio Patris et Christi abdicando , ut Patri et Chiisto major gloria accederef. 0 .Meldensis autistes , qui doces alios , Chrysostomimi ila te docenlom audias qu?eso . « Ouôd si noadiim accipis qua^ liicta sulto argulias omnes ventilât . dum Apostolum ita loquentem représentât : « 0[)taham anathe- » ma esse a Christo pro fratribus meis sccvn- » dh.mcarneai, (pd surit Israelitœ. Quod autem » dicit liujiismodi est : Optahilius mihi erat in )' gehennam incidere . quàin videre Israelilas » incredulos et infidèles : hoc est enim ana- » thema esse a Christo. Is autem qui eligebat n gehenna» oruciatum , ut Jud;eos omnes ad fi- » dem possef indiicere , profectô liquet , etc. ' » Ha^c est a-teriia inferui gehenna , sive pœna ignis «terni , quam Chrysostomus asseverat Apostolum conditionalè optasse. Quare igitur Meldensis sibi ipsi contradicens ait * , « privan lioncm, de qua Chrysostomus, spectare quœ- » dam extranea , (\vdî nec Pater ille neque ipse Apostolus explicant? n Quare vult ut aliquid
» sunt . cogita parentes mullos pro liberis h;ec perpeti , non significet gehennœ sive inferni « admisissc , non récusantes ab illis separari , crudatum tolerare ?
j) ut illos clariores scirent , t?t illorum decus so- » (■ietates\iaviusreputantes . -?.? awi-ji'!».: ajTw.» Hac ipsa pra'scnlia Patris tM Christi. pra^ qua sordescit vita sine tine , et optatiir trtcraœ tnortis pœna in homilia xv" : ipsa , ipsa , Patris et (Christi pra'senlia seu societas , c-nrja'.x, ad majorem Patris et Christi gloriam . conditionato ahdicatur in homilia xvf' , ulii ad inn/fn //ki/o/x et iUustriora aseenditur.
9° Dixeram Gregorium Nazianzenum docuisse, quod Apostolus volucrit pro fratribus etiam tanquam impius perped ,elc. Continua indamaverat adversarius a me fuisse detruncatum Gregoriisermonem.Nondixif, iutjuieljat.simpliciter yjr/y;*?// sedtantùm ALiyru» perpeti. T:a6ci/ tL At quisnon videl hanc voculam tI . sive aliquid, esse ex se suspensam et iiideterininatam, ita ut ex adjunctis determinetur'?P«// autem aliquid at impius ex ordinalione divina procul duliio est cuai iuipiis in inferno cruciari. Ipsemet Meldensis , qui hoc pernegat , hoc ipsnm docuit fuisse l'auli mentejn a Clnysostomo explanalam , « ut se olferret in anatheina , et a » Christi prsesentia .eternùm separaretur . si » lieri possel '. » Quo posito, ipse asseverat C.hrysoslounim eo anathematis exemplo concln>isse , « quôd Dens esset ainaudus, non tan- » timi etiamsi nullnm nohis boniim praier » amorem ex eo ])roveniret , sed etiara supp<j- « sito, quod pro bonis promissis , nobis daret » infernum cum igné relei-no , si ficri posset . )> ^alvo amore. )) Sed jam sibi gratis coutradi- >■> cit. Quid prodest sic tergiversari ? Chrysostomus ipse , cujus verha prolnli . quasi ex con-
' Iiistr. sur les Etals d'oiais. \\ . no et 351 ; t-dil. df I84Û, t. ix, p i\ , n. 3 : I. \\ii ,
1° Sic me increpabat Meldensis* ; «Ne ullrà « in hocxerho, ^cilicet velleitate. subtiliùs lu- » das. Ko enim . nonnisi Pholio auctoie , usus )i sum, ut inde constaret hos aclus nihil habere » aut regulatum , aut completum in génère » aclïjs . siquidem nunquam existere vel emitti » possunt nisi alteia e\ i)arte specie tenus bea- » litudinem excludanf , et ex altéra parte eam » includaiit rç^el•à. »
Quod autem Photius in sensu totius scholae Chrysostorni velleiiatem rectè et appositè appellat , hoc idem nialèet absurdissimè Meldensis in sua sentenfia opposita. Duplex quidem assiguari potest velleitas. Altéra est quâ voluiitas cujusdani hominis ita est affecta, ut posità quàdam conditione aliquid verè et sincère vellet ; sed ponendccconditionis defectus impedit quomimis actu et efficaciter velit , quod , niiiditione posità , coutiuuô efficaciter vellet. Ka velleita.s non est simplex et absoluta volitio. Esl tamen vera . realis . et aciualis quaîdam volitio relativa ad couditituiem a qua pcndet , ita ut vei'um sit hic et nunc, quod voluntas actu ita affecta sit. Sic a Photio appositc dici [lotuil Pauli auathtaia ï\n>>>f velleitatem , id est \iilitiotifm conditionatam , non absolutam ; iiamqiic quod Paulus , posità conditione , rêvera voluisset, déficiente conditione uoluit. Certnm est autem , in seutentia scholae Chrysostorni , quôd Paulus suâ immensà charitate ita f uerit alTectus , ul si Deus conditionem ex decrcto danda? beatitudiiiis impossibilem posuis-
' AdSlagir. s<-u de Piûcid. lib. m, cap. xii, n. H : I. I, ]). m. — ■'' Rcp. à quatre Lellr. n. x : l. xxix , p. 37. — ^ lijid. n. i\ , p. 3;i. F.ilil. d^ 1845. t. ix , p. i-iS tt ihh.
set , continué Apostolus , qnod conditionatè obtulerat , sincerâ et verâ volitione latuin fecisset. Sic Christianus, apud barbares in Afrioa conipede vinctus , vellet, si posset, navim conscendere, trajicere Gaditanum fretuni, palrianique repelere. Neque tamen id vult hic et nunc \olitione absolufà,; quippe qui compede detinetur in ergastulo , et pretio caret , quo redinii possit. Defectus igiturconditionis impedit quominus hic et nunc reverà \elit quod vellet . si conditio sibi iinpossibilis poneretur. Insaniret si his in circumstantiis intra se hune actum eliceret : Volo hodie migrare in patriam. Sed huncsanus elicit : Vellem hodiè in patriam migrare. Hoc vellemest veraet sincera volitio ; namque reverà voluntas ejus sic prœcisè affecta est , ut ipse loquitur. Non est volitio absoluta , sed vera volitio relativa ad conditioncm. Adest enim in voluntale capli\i actualisa quidam et realis affectus , vi cujus verè dici potest ab illo captivo : Vellem; sin minus, mentiretur , asseverans id in sua voluntate esse, quod in ea minime esset. Pari ralione, juxla Chrysostomi et Photii interprctationem , Pauli anatheraanon estanathemaabsolulunijSeu absoluta beatitudinisabdicandœ volitio : absit. Namque Apostolum haud latuit Deum Apostoli salutem velle, ac jubere ut ipse Apostolus banc vellet. Sed actus Pauli mendax foret, nisi Pauli voluntas tune temporis ita fuisset affecta, ut, posità conditione, beatitudinem promissam lubens ubdicasset. Oportuit , ut in voluntate Pauli actualis ille et realis affcctus adesset , dum hune demonstravit.
Alterum velleitatis genus hoc est , puta dum quis infirma volitione aliquid sincère vellet , nisi vchementiore volitione vellet quid aliud oppositum.Sic a.'grotus. qui jam convalescit, et acri famé laborat, vellet lautam et opiparam cœnam, nisi volitione multô plus véhémente sanilatem restituendam vellet. Tum intîrmior affectus a firmiore vincilur. Est tamen in animo convalescentis verissimus et actualis affectus, verissima et actualis voluntatis propeusio in cœnam a qua tempérât ; ncque enim fictus est, dum dolet quôd ab ea voluptate sit abstinendum.
Ex dictis colligendum est , oninem veram velleitatem alicujus objecti , veram esse quamdam illius volitionem , aut relativam ad conditionern ponendam , aut saltem inlirmam , et ab efficaciore opposili volitione frustratam suo effectu. Qui autem dicit Vellem , nullatenus volens quod se velle affirmât , neque conditionatè, neque volitione infirma, qua^ fortiore accedente frustratur suo effectu , ipse aut se ipsum ignorât , aut mentitur. Hinc etiam liquet omnem velleitatem esse volitionem conditionatam : et enim, exempli causa, infirmus qui lautam cœnam vellet , nisi magis vellet sanitatem , cui cœna officit , ita est affectus, ut secum intra se dicat : Vellem cœnam , posità conditione quôd crudus non fierem.
Si ullum aliud velleitatis genus fingas, continué senties id non esse velleitatem veram ac sinceram, sed nugatorium commentum. Potest quidem homo velleitate verâ et actuali affici in aliquod objectum, quod velle potest, sed reipsâ adipisci non potest. Sic plerique hominum . opes , quas comparare nequeunt , summopere optant. Qui autem aliquid velle nullatenus potest, erga hoc nuUà verâ et actuali velleitate afiici unquam potest. Quibus positis, per se patet , quàm appositè Pholius , quàm absurde Meldensis Pauli anathema velleitatem appellet. Juxta Photium, quid simplicius, quid evidentius dici potest. Cùm Deus sit per se et in se sunmiè amabilis . neque dono beatitudinis supernaturalis indigeat , ut creaturte suî amorem inspiret, motivurn beatitudinis charitati non est essentiale ; ac proinde vera fuit ac sincera Pauli volitio condilionala, seu velleitas amandi Dei , posito quod intuifivà illius visione privaretur. Hoc totum in rigore litteraj sumptum vcrissimum est.
At contra , si Meldeusi assentiri velis omnino per negandum est quod Photius docet. NuUa volitio conditionata, ac proinde nulla vera et sincera velleitas, Pauli voluutatem afficere potuit erga objectum quod nullatenus ullo in sensu velle unquam potuit. Homo nunquam potest contra su;e voluntatis et umoris essentiam quidquam velle , nequè absolutè , neque conditionatè. neque perfectè, neque inchoatè. Nulla enim potest esse vel inchoata volitio contra voluntatis essentiam , nullum volitionis desiderium , nulla voluntatis tendentia aut propeusio. Igitur si beatitudinis votum sit e\ voluntatis et amoris essentia , dum Apostolus dicebat , Vellem , optabam , optarim ; nihil on)nino , niliil erat in illius voluntate, quo dictum hoc verum esset. Imo falsissimum erat , quod verum esse affirmavit. Namque nulla erat in illius voluntate , de beatitudine abdicanda, neque volitio, neque volitionis appetillo vel levissima, neque umbra inchoati desiderii. Répugnât certè quod voluntas contra suain essentiam tantillum inclinetur. Quid igitur magis planum et impudens . (juam ita loqui : CoNriiriONATÈ vellkm , etc. ; supposito quod voluntatis et umoris essentiœ repuynet cou-
46« ditionatà volunlate , seu velleitate \el rniiiima . dem beatitvidinis desiderium ; sed duni charitaid attingere ? loni inspirât . inspirât velle frui , hoc est amore ll"Qnidadhoc Meldensis ? « Dej)one, ve- inliœrere Deo [rropter Deum , lioc est , in eo
') lini^inquit ' me intiepans. bas inanes ai- sis f ère , non ut ex eo nobis proveniat adeptio
)) gntias ; nenipc polest quideiu cii-caaliam ma- houi. Igitur sexcenlies confutata ne répétât ; sed
« teriam impossihilis rei possibilitas optari : sed '\n puneto decretorio \o\n?> mec\x\wû.. Voluit-nc
)' velle optare quod absolutè irnpossibile est ï*<i\\% inipossihile , ut taie agnitum ? Moyseset i> etiam velle. aut velle in quocumque sen.sii Pnidns . \(]n\ , apprime noteront se qnid im-
» optare, hoc est prorsns \eile nibil. atque possihile proponere. Ergo in confesse est eâres^- lantunnnodo insanirc. » En objectio simplex. smn et raptnin noqnaqnam impedivisse quomiel , ni fallor , peiernptnria. L bi cnini nulia daii potesl volitio inchoata et informis, ibi nulla vcUeitas. Sed peremploria argumenta floccifacit adversarius : « Nuu ita . inquil. inlelligendi » sunt excessns el raptus. o Quo pacto igitur intelligendi sunl? Num in excessu et raptu cessât voluntolis et umoris essentia? num in excessu et roptv advolat qua;dam nova et impronus relient inipossibile . n.t tôle aynituui. Forsan quis dicel , ut excusatum Meldensem habeat , quod Panlns et Moyscs opprime qnidem nore- I int suani .'Pternani pœnarn esse impossibilem, non atileni suam de illa jxena volitionem seu velleitalfin pari 1er inipc^ssibilcni esse Meldensis ipse hoc sibipraeclusit perfngiuin. «Paulus, in- » quit , et Moyses , qui apprimc noverant se visa diligendi ratio , prœler beatitmlineni , qua- >' quid irnpossibile proj)onere , et qui abdicato.
aliter explicari potest ? Aut poliùs num excessvs et raptos ita Apostolum e\c;ecat, ut affirmel se velleitate expelere, (juod nullà velleitate contra voluntotis et omoris essentiam expetere unquam polest? Sed pergentem audire est : « Quando aliquis \ult irnpossibile, agnitum ut » laie reverà \nlt velle contradictiones. qii;e /' explicari ncqueunt. lu hoc redè sentis. » Atqui si tn hoc rectè sent ia/n .onme punctum tuli :
si tjeri potuisset . qu(»d optabanl . idipsum » quod idtdicabaut eodem tempore . d in ipso )■ iibdiciitiouis actu . optaverunt. » Hai'ccine est illa solulio tanidiu promissa et expectata ; ajyprime noi'unt viri Dei se velle, quod se non voile affirmant? Sed iterum quidnam est illud iaipossihilf. quod '\)<^\ pakhri' norernnt ? v Quà » latione, inqiiit ^lelden^is '. concipere potes, )) quod quis \elle (jneat , quod sentit in eodem ptinctum decretorium jam solntum est. Nam- » actu se non posse, et quod répugnât tum ex que , juxta Meldensis sentenliam . Apostolus volebat irnpossibile, ut taie agnitxon -. Erijo lèvera rolebat rontradictiones. quœ explicari ),equeunt. Velle autem impossibile . itt taie agnitum , est velle nibil . necpàdein conditionatè autinchoatè, aut velleitate vel leviusculà: imo balbutire, insanire , delirare est; quin etiam meutiri im[iudentissimè. Restai examinandum. an Paulus. in Meldensis sentenlia. volo.crit impossibile, ut tah- agnitum. Hoc est punctum \\m\ l)eremptoriuni , quod perurgeo , in ([uo et Meldensem tf)tum esse oporterel. Quid ille? « Sed quando , inquit •'. quaîris in hisce chari- » tatis actibus se[)aralionem a desiderio unio- )) nis, et a bcatitudine. inqiniruas Au^ustinum. » naturam inià cuiuLMatia i^q)UgIlil^, imjiugnas )' quos tu jam laudasti , Paulum ac Moyseji natura \oluntatis essentia? tum ex gratia es- » sentis; charitatis. » Tandem aliquando verbonmi involucris auctor deniidatur. Sentiebant Paulu^ac Moyses //( eodem actu, in quo velleitalem demonstrabant. se non posse velle, nequidem \olleitatis umbrà tantulà, quod répugnât tum vobmtatis essentiœ, tum esseutiœ atno- / is. Porrô Paulus ac Moyses ignari non erant luni natiir(e . \\\ grutier . tum essentia' coluntuiis . tum amoris essentifr. Non erant ita exca'cati.nt foto)n onmium bominum diligendi rutionem formalem ac pi-œcisam nescirent soli. Quod est in votis omnium . propter quod onines oi/iiiia . et prtvter quod nnlli quidquam volunt , fos solos non latuit. Quid igitur? erant-ne in excessu adeo mente capli et délirantes . ut in ainando totom diligendi /atioue/n apertè nega-
/' qui upjjrime noverant se quid impossibile jiro- renf , id est , vellent sine amore amare, sine vo- X) ponere. » Déclama tio haec prœcisœ solutionis litione velle, contra amorem amare, contra vices supplel. Apage illa de separatione a-quivocatio loties venlilala. Apage illa cavillatoria AugMstini allegatio , quH' jam ex[ilosa est. Natura beatifudinem supernaluralem non requirit i'\ sua essentia. «iralia in spe insj)irat ([ui-1
volitionem velle? Atqui . fesfe ipso Meldensi non adeo exca'cati erani : (piip[ie qui upjjrime iiori-rant se quid imjjossibile jjrfqwne/e , scilicet impossibile esse, fev decreto gratuito, quôd Dtusjustis ccelestejn coronam deneget , et 2°
' Rt]j. Il qitnlr
I.rllr. 11. i\ : ).- ai : cilil. .!.■ ISIS. I.
i»i-: AMORF. r:n<'>.
i»i(> maxime ex voluntotk ef omoris p><senti'( , qnbA velleitale tanlillà sibi Deuni amamlum propnnat absquc illius l)ealUudiiiis motivo ; hoc Pau- \ussens(f : hoc sensit Moyses in fodem urtn in que conti-adictorium afiirinabat. Quid mag'is insanuin , inemiax et iiii[)uden^? Niilhi igifur inPauloaut Moyso, jiixta Nhddt'usis s-titeutiam. velleitatis inchoala- unihi-a adosse potuil. Ipsi . ipsi so nuilatcuus cain iiichoare aiU in cani tantillum inclinari posse evidentissiniè sciebant. Quod Pliotins appositè. hoc Meldensis absurdissimè velleitafem appellaf. E\ anitno candid»' loquaturadversarius. qnod nt ab aHis doctis riris prtedicaiM aflinnat , hoc IMuin dicere. velit, nolit , necesse est. Haec snuf in iUius principiis amoris deliria , aut potiùs deliria contra aniorem , vanm sermo , proprii amoris esca, urfjiitice quibus houiini inipoiùtur , mnaifestn iWisw, quin ctiam inipia hypocrisis, dnni iionio aflirniat se velle conditionatè. qiiod est iinpuisibile , ut taie agnif um , cûnm quoad voUtionem aut velleitateni levissimam.
Sed qua de causa Meldensisfanlo|»ere insistit in ea velleitate exphcanda ? Si Chrysostonius , si Photius, si ca^teri ouines ila inlerpictati suiit AposloU auatheuia , ut dixerini Apostoluui abdicasse soluniniodo quœdam extranea , salvo Patris et Christi consortio. sahà et incolumi perfectà beafitudine . ut jani ipse palàni asseruit, quid argutiis opus est? Omaia plana sunt. Paulus qufpdfnn sine noniine oinniiio extranea et accidentalia abdicare potuit. Quidquid eiit prœtercompletani beatitudincui , pr;rtcr totam diligeadi rationeni erit. Hoc auteni , sine nomine , nescio quid , si tamon aliquid sit , iacilliniè abdicari potest . non lantùrn voto couditionato , sed etiani absolulo. Omnes san.e mentis honiines de sua perfectissinia beatitudiue jam securi , illud nescio quid redundans , non tantùm conditionatè , et velleitate . sed et volitione plonà et absolutà abdicarent. Qmipropter, si valeat Meldensis intef[)i'etatio, quid miruni . quôd Paulus ac Moyses conditioualA voluntate, et quideni verissimà , voluerint abdicare quypcumqiie extranea Deus a compléta beatitudine sejungere vellet ? Qiud magis vile et chimaTicum , quàm illo actus qu(;iii Panlo ac Moysi reservari jubet?
H" Moyses , inquiebat Meblensis ', securus hocdixit , scilicet Optabam , vtc. ?iuni idem de Paulo cofjitandum est ? Unde ovans concludit « utrumque in eodem actu perfeclè conciliasse2
» conditionataui c\ iiupossibili derelictionem a'- » ternie beatitudinis , cum spe actuali et beati- ') tudinis adipiscenda^ inseparabili desiderio. » Argumenlum auteiuquo iuuilitur, hoc est. «lu y> intima couscienlia iuquil , probe noverat » (scilicet Paulus) tautùm abesse ut Deus, » suà pra'seulij'i illuui [trivarel . ut e contra de » a'terna uuioiie comparauda eo securioreni » faceret. Qt o videbatir ALiycATEMs eu m amau- » loi' derelinquere. » 0 intrieatissima verba , qua- iutricatissimam . aut potiùs nullam senteuti;iui exprimuut ! Sic Deus. cui Paulus illudit, 00 certiùs illi boatiludiuem prtoparat , quo plus ille vinEiiR Ai.iyiATKNrs eani derelinquere . etiamsi nuUà couditioue eam vorè doreliuquaf. Sic pra>niii majcir illa certiludo rémunérât Pauluui . iKMi de vera ac sincera quadain dereliclione, sed de simulationo illa . quà videïir aliouATEM< velle (juod uuUaleuus vult, Ita-no Deus ticlitia' derelictiouis largus remuuoialor est ?
(knlum quidem est Apostolum non ignorasse Doo t'oro gratissimam hanc couditionatam bealiludinis abdicatiouem ; ac proindo hune actum non tore mercode vacinnu. Tum certè promissorum spes ii\ eo minime extiucta fuit. Hoc totum sexcenties dixi . etiam aulequaru Meldensis id pra'dicaret. Sed hoc qua^stioiu-m nostrani extravagatur. Quf^stio est uli'um hoc auatheina . sou hauf velloitatem emisorit ex motivo totius captauda" beatitudinis. Oplimus civis dicere potest : Ojttarim ope> amittere , si hoc reipublicic siiluti prot'uturum esset. Yult tamen liic civis opes tutari et augere licite , liberorum gratià. At si ila loqueretur : Optarim , etc., ut de amphore lucro securioriieret, vana, falsa, iliusoria. impiideus esset ha^c tam gratuit! erga rempubliiam amoris signilîcatio. Ca-tcri cives jure uierilo sic arguèrent : Opes licite partas quantumlibet servet et augeat , dum sinit reipublic;r florentis status ; verùm ne nobis illudaf eà falsa evinua' virtutis demonstratione. Quod bine opes in |>ra^senti statu, illinc inepiarn. si reipublicte sains id postularet . is idem homo velit, boue est, hoc totum citra onmem culpam ; imô laudi totum vertitur. Quod vero dicat : Optarim , etc, eo aninio, sive eo fine, ut certiùs opes servet et augeat , in hoc merito culpatur vanà jactantià ; ha^c est fucala et larvata ambilio. Pari jure diceudum esset . quod borrel animus : Paulus in divf>isis actibus l)eatiludiucm et speret, et abdicol. 'erùm ne abdicet spccie tenus, ut speret magis : ne falsô abdicot, ut ca|)tet rêvera. Quôd si conditionatè abdicel. saltem id faciat in eo actu siucero , et
DISSERRATIO verè graUiito anirao. Securus quidem dicif : Optorim , etc. Hacusque id optimè factuni. Civis qui saluli reipublicae rem suam poslponiL securus etiain dicit : Optorhn , etc. Namque eum non fupit rempublicam nolle ut opes absolutè abdicet. Sed quanivis de opibus servandis et augendis in florenti reipublicoe statu sit securus , non tamen opum cupiditatc impulsus vo\et patriffi in periculo tuenda? opum ipsarum abdicationem. Quôd si id faceret , certè subdolo lucri studio, se lucri minime studiosum jactaret, et sic lucri studium eo turpius esset , que purissimae virtutis falsà imagine occultaretur. idem de Paulo iternm atque iterum .dicas necesse est. Si béatitude communicanda sit tota diligendi rotin , imè si sit cujusoumque volitionis humana; essentiale motivum. oportet ut sit motivum , sive ratio formalis anathemati^ , seu velleitatis Pauli. Quôd si Paulus dixeril intra se conditionatè : Abdico beatitudincm , ut certiùs ampliore bcatitudine potiar (perhorresco dicens), planus est , hypocrita est ; ipsi Deo illudit : apprimè novit se non jjosse velle , quod se velle affirmât contra voluntatis et amoris essentiam. Quid igitur ad rem is Augustini locus : Securus hoc dicit ? Secw'us qmàem hoc dicit de beatiludine sibi non deneganda : concedo. Securus hoc dicit , ifa ut ex motivo reali securitatis et beatitudinis comparanda? ipsam specic tenus abdicet : hanc impiam propositionem nego. Quid enim fallacius, quàm beatitndinem in uno et eodem actu specie tenus excludere, includere reverà ' , ut actùs motivum ?
13° In boc Augustini verbo diligentissimè observandum est> quôd Paulus et Moyses suum votum emiserint, dum puriori gratiœ luce mentes eorum actu illustrarentur. Undè optimè Augustinus sic habet : Securus hoc dicit. Verùm non ita se habuerunt innumeri sancti . ac iji primis sanctus Franciscus Salesius, qui, ut ipse Meldensis ait ' « diu perlatà repiobalionis » impressione , tandem in extremis acerbissimi » cruciatûs angnstiis eo deductus est , ut hoc » terribile propositum emiserit . Quandoquidem » in altéra vita a;ternùm privaudus sum et vi- » sione et amore Dei in lantiun amabilis , sal- » tem dum hic vivus sum , volo totis viribus » eniti ad illum summè amandum. » Tum, ut ])ergit ipso Meldensis , sanctus « supponebat » impossibilc, nempe quôd Deum per tolam » vitam dilertum, in a^ternitate non diligeret. » Ita sanctus ille . aliiquc innumeri, quorum
' Rép à quatre Lctlr. n. ix : i>. 39; eilil. (Id I8!5, I. IX, p. SiS. — - Instr. sur /es Etals tVorais. liv. ix, n. 3 : ». XXVII, p. 353 ; Mit. de 18^5, t. IX, p. 177 t'I suiv.
multa exempta nono suo libro Meldensis exposuit *. dum haec vota emittebant, non hoc dicebant securi . imô maxime anxii , ita ut de salule jamdesperanda quasi certissimi , ex imaginatione efferata . et omnino vesana , sibi viderentur. At in summo intellectûs et voluntatis apice semper eluxit et viguit , constans , non sensibilis quidem , sed verissima spes promissi prœmii. Hoc autem annotandum propono, non ut controversiam de probationibus internis instaurem : Absit , omnino absit; sed tautùm ne Meldensis expositione sensim confundantur vota sanctorum quibus in extrema tentatione uulla spes sensibilis affulsit , cuni votis Pauli et Moysis, qui, prae mentis illustratee serenitate , securi dixerunt se beatitndinem conditionatè abdicare.
IV.
Sic disputaverat adAersarius* : << Variis in » locis Augustinum protuli , ut nnum ex Patri- » bus qui de illis suppositionibusimpossibilibus » hic discussis nusquam locuti sunt. Sed eequum » non esset tanti Doctoris auctoritalem proferre, » nuUo illius allato textu. » Quibus dictis nonnulla Augustin! loca refert. H?ec autem est condusio ^ : « Ita quando vult amorem ad purum » excoquere, et desinteressatum facere , quan- » tum abest, ut illum a visione Dei independen- » tem esse velit , ut in desiderio possidendi et f) videndi Dei , illius purilatem seu gratuitatem » posuerit, » Hinc inferendum est quôd charitas nihil sit in tota sua essentia, nisi motns concupiscentiae , et quod bonum , quatenus relativum seu concupiscible , sit illi tota diligendi ratio. Namque charifas tota est gratuita , et nihil in se habet nisi gratuitum. Undè si chantas non est gratuita, nisi ex desiderio beatitudinis , sequitur charitatem nnllatenus esse charitalem,nisi quatenus est beatitudinis desiderium, seu concupiscentia.
« Ex bis , inquit * , colligitur , qui sint fines » quibus suppositiones impossibiles coerceat; » eo usque tantùm proccssit : etiamsi scelere » patrato impune evaderes , etiamsi in reterna » terrestrium opum abundantia , nihil tibi me- » tuendum esset , prêter visionis Dei jacturam , )) deberes tamen illi semper inheerere. Sed ul- )i feriùs non pergit , neque eo usque devenit , w ut dicat : Etiamsi illius facie videndà privan- » dus esses, deberes tum etiani illum diligere.
' Instr. sur tes Etats d'orais. liv. ix , n. 3 : t. xxvii , p. 353. ci suiv.; odit. de 184.^, I. i, j>, 177 el suiv. — 2 .(dd. à l'Iustr. sur les Etats d'orais. n. 7 : p. 483. — * Ibid. p. 486. — * Ibid. Edil. dt; 1845 , t. ix , p. 215,
« Etenim absque illa prsecisione no\it se anio- » rem ita defaecasse, ut sit punis, sincerus , » gratuitus , desinteressatus; quippc qui voluit, » ut aniornullam aliam niorocdoin pra-terDcnin 0 expeteret. »
Alibi docuerat homines nuuquaui peccai'c lu heatitudiue optauda, et non referenda ad gloriam Dei. Aiebal inauditum esse, quôd quis hoc peccati gcnus cuifiterctur. Postea verù uiuimurantibus sanioris schoUr theologis . tandem ipse contessus est bomiues peccare posse . si beatitudinem quani fides pi-oponit , expetant cououpiscentiâ inordinatfi , scilicet , qua? umu referatur ad Deum ipsum. Vcrùm bine , ut \ iderit . se expédiât. In ea sure senlentije iuunutatione sibi ipsi nullatenus constat. Si /jcaiitudu commuiiicotn sit fniiti iiltimiis, ut ipse dixit; si
0 coquere , quantum abest ut illum a visione » Dei independentem esse velil , ut in desiderio 0 possidendi el videndi Dei iUius puritatem seu )i gi-atuitatem posuei'it. >^ Igitur ne quan-as in Augustino quidquam gratuitum , nisi pra?cisc in beatitudinis conçu j)istentia. « Hi sunt tincs » quibus suppositiones impossibiles coercuit ; . . . " ulterins non pergit, neque eô usque devenit, » ut dicat : Etiamsi illius t'acie videndà privan- >' dus esses, d^beres tum etiam illum diligere.»» •Jui alios ita docet. Angustinum se docentem tandem aliquando audiat. In admittendis suppositionibus ca^eios Paires , ipsosque antiques Ascetas , ([uin et Mysticos recentiores penè .idtequavit.
« Melius es( . iu([uam ' (ipse Idcpiitur), bellum cum spe a'terna' paris , quàm sine ulla bealitudo nihil sit nisi /yjsf' Z>CMS a noô/s yjosscs- » liberalionis cogitatione eaptivitas. Cupimus sus, nosque possidens; si bcatitudo sit tota rotin » qnidem etiam boc bello rarere, et ad capes dilifieiidi , certè peccari nunquam potesf in ea vera beatiludine quàm maxime l'I ultimatècoiicupiscenda. Quare enim requii'eretur actus ulterior actu qm idtiiiiii.tii /î;/ew, scilicet beatitudinem comnumicandamattingit? Superlluum est ad Deum reterre Z?(?»/// //A<;<w o nohis possessum, nosque possidentom. Nequeunt bomines diligere ultra fofom di/iyendi rationem. Quidquid niteriùs procederet . esset amoris deli
» sendam ordinalissimam pacem, ubi tirmissi- » ma slabililale potioribus inferiora subdantur, » igné divini amoris accendinnu-. Sed si (quoil » absit) illius tanli boni spes nuUa esset. malle " debuiinus in bujus conflictationis molestia » remanere , quàm vitiornm in nos domina- » tionem , non eis resistendo permittere. »
ïla'cprouunliat Augustinus jam senex , jam pronigatistotlurreticorumsectis. Neque ea dixit rium, aut potiùs delirium contra amorem. Ergo in mentis rxccssu et rnptu , nesciens quid conpeccare nerao unquam potesl in sunnnè conçu- tra tola)n diUgendi rationem diceret, Imô plapiscenda , et ad Deum non referenda vera illa cidè el dogmaticè ita loquitnr : decretum est hQd{\i\id:\m,i\\xQ?,{ipse Devsanobis possessus. tbeologicum. Supponit cum xMysticiSj ex imnosque possidens. Quod si banc opinionem Mel- possibili , spem œlernœ pocis esse omuino exdensis sincère exuerit, ne dicat deinceps amo- tinclam, ita ul in cnptirifate nequidem superrem esse /^«r«w é-^ ^/-g/m/Vm//^ modo nullamnli- sit ulla Uhcnaionis cogilado. Xulla bcatitudo, am mercedem prœter Deum expetot. Si quis aut beatitudinis species adesl : imô adesl aUervisionem Dei intuilivam expeteret ad se beau- nùmque aderit captivitas , vitiorum conflietatio dum , absque ulla bujus boni relatione , \el rr/wj/t's//«. Qui autem ita captivus molesté coniiabituali, ad Deuniglorilicandum. actus ille lliclatur sine spe ulla, quantum abest ut sit esset concupiscentia^ vitios*. nec tamen idiam beatus. Imô, ex ipsa Auguslini definilione ' mercedem prœter Deum expeteret. In b(»c au- jam allata, 'him conllictatur. fortiler )niser est. tem peccarct, quod Deum ipsnni ut opimam (Juantùiu autem abealitudiue distet ;elerna bfpc mercedem , ad se beandum, ut ad linem ulte- miseria, ipsum Meldensem . ul judicom interriorcm relerrel. Nihil est igilura sana doctrina. pello. In a-terna bac miseria nuUa spes fulurae el ab .Auguslini genuino sensu magis alienuui, tpiàm liccc Meldensis senlenlia . qua- ex illius [•rincipiis necessariô Huit. Amor purus et gratuitus est, modo nullam aliam mercedem prœter Deum e.cpetat. Imô si quis banc solam mercedem cxpelat , el referai ad se ultimalè , amor impurissinms est. Sed ad impossibiles Vugustiui .'^iq)positiuues jahi pro[)erenm>. <Juis non moM-- rctur decrclorià illà Mcldciisis ariirmatiune .' Nibil dubitat eruditus anliblcs. i^'huindo. iu- » quil, Augusliiuis \uU amorem ad [iiiruiii exuiupiani pacis, niilla liherationis coijitatio ocrurril nuMiti aflliita'. »jiiid lum? Dicil-ne Augustinus cum Meld(Misi ' : <( Huôd si bomo in » se pervincere possel. ul beatitudinem non » curaret, lum non esset subditus Deoï » (>ertè bomo ille nequidem de liheratione , vcl leviusfula . at(pi<' adoii de beatiludine rapessenda co-
' Ihtirii. r><i . lil«. NM , '.M' "■' '■ '■ ^"' V- ^^•'' ~ ' Dr Trbi. Iil>. xin. n. tO : i. vm , i'. '.Kti. — ^Cinquième l'.'iil , 11, >.v : t. \vm, V ^•2:î ; ■^'lii. «lo tn/iS, 1. in , p. 30«.
gitat : hoc ex necessitate in se pervicit. Nu m Deo subditvs non erit ? Dicit-ne Augu&tinus amorem ex sua essentia vniri velle , esse uuitivum , velle frui suo objecto , et communicationem, seu societatem , scu visionem appctere? Eà suppositione inipossibili lit vcra amoris analysis , iu qua hi onines cuvilli subito evanescuut. Uicit-iie Augustinus amorem a visione Dei mm posse esse independentem . ejusque (jratuitotem in desiderio possidendi et videndi Dei esse ponen.- dam, acproiude liunc hoiiiinem nuiiquam aniaturuni , quippe qui nunquain Deuni sit visurus? Dicit-ue huic hoaiini déesse totom diligendi rotionem . scilicet beatitudineni , cùm ratio diligendi aliter explicari ncqueut , et ipsi riulla sit spes pacis ?iu\ liberationis cogitatio? Audial, audiat Meldensis : Malle debuimus , inquit sanctus Doctor. Malle est aliud prae a!io velle. QuiinavuH, quàni maxime \ult aliquid. /^c- Iw.imus apertè iudicat quamdani diligendi seu malendi rationem. Quod dehemus velle. boc debemus ex certa régula , seu ratione volendi. Ergo adest alia diligendi ratio , peuilus extiactà beatitudinis spe et cogitatione omnimodà. Hœc autem diligendi ratio non tantùm verissima adest buic homini , sed etiani potior adest , quàm ratio iinienda^ conflictationis molestai . sese vitiorum dominationi permittendo. In \itiorum dominatione permiltenda quacdam essel voluptas. H;ic diligendi ratione potior est alia diligendi ratio . scilicet Deus colendus , seclusà quàcunique bealiludinis ratione seu cogitatione, vel minimà. Malle debuimus : ea vox peremptoria est. Quidquid in Deo colendo . maudatisquo servandis , agitur in ea œterna niiseria , absque uUa beatitudinis spe aut cogitatione , procul dubio agitur. non ex beatiludinis captandœ desiderio , sed ex nudo . puro et gratuito ^//«o/'e justitiœ. Hune enim purissimum justiti;e amorem Augustinus inculcat , et ex impossibilibus supposilioriibus cliquarc conatur, Vult-ne Augustinus ut liomo illc vitiorum dominationi résistât ex metu majoris niiseria» . non autem ex amore justitire sempiterna*, qua- est ifisemd Deus? Hoc dicaf , si aiideal advorsariiis : nunquam audebit. Constat igitur , in ea Augustiui suppositione, Deuni ut fineni ultimum ab illo bomine fortitermisero , et quâeumque spe privato, esse colendum ac sunnnè amandum . if illius amore vitia esse a>tern{un |!er\incend;i , secluso quocumque bealiludinis motivo : non raptus est, non ejxessns . non amoris deli/'inur, imô ordinis simplex obscrvalio , et optio ab bomiue facienda : Malle debuimus.
Tum certè esset hominis cum Deo quœdam amoris unio, quœdam sponsœ animœ cum sponso dilecto societas et conununicatio , visione beatificà longe inferior. Tum anima Deo frueretur, ncmpe Deo propter Deum ipsum amore inhœ- reret, atque in eo sisteret , non ut ex eo sibi proveniret adeptio boni, seu visio beatlGca. Frueretur. nec tamen bearetur; consociaretur cum dilecto, nec tamen illum intuitive videret. Daretur aliqua communicatio: narnque veri inlelligenlia, et boni Aolitio sunt dona Dei , quae buic homini communicarentur. Vellet bonum , scilicet id quod maxime bonum, nempe bonum sumtnuni et universule, quod est ipseraet Deus. Bonum vero suum privatum nullateuus vellet. nisi prout a Deo concederetur. Nullâ beatitudine donari vellet , quippe qui pulchrè nosset nuUam a Deo sibi concedendam esse , et Dei decreto non repugnaret. Fortiter miser esset, et se seternùm sic miserum esse vellet, absque ulla spe pacis aut liberationis cogitatione. Hffic una Augustiui decisio siugulas Meldensis objecfiones, ut sol cali^inem , solvit et dissipât. Jam de communico.tione . de societate , de unione , de //'«/^/onesileatadversarius; aliam amandi rationem a beatitudine diversam , et aliter ex plicandam . velit , nolit , necesse est ut admiltat, nisi Augustinum quietistico veneno infectum existimet. Jam ipse verum Augustini sensum temperatiùs capiat. Homo ille in captii77fl^eaeterna,in conflictatvmis modestia positus, sine ulla spe pacis cHernœ, sine ulla liberationis cogitatione, non omnia vellet propter hoc, jtuta beatitudineni . quam sibi denegatam sciret, et cujus nulk adesset spes aut cogitatio. Imo ommdi prœter et mhW propter hoc in Deo colendo et vitiis pervincendis vellet, Tgitur ex ipso Augustino Meldensis addiscat , quàm cautè , quàm sobriè accipienda sint, queesanclus Doctor de beatitudine modo objectiva . modo in concreto , modo minus propriè sumpta dixit. Enimvero si beatitudo formalis esset ultimus finis , homo in quovis actu teneretur eam loto alfectu expetere. De illa voluntate alicujus crertti formarcntur ck.qv?s omncs voluntntes hominis , quem Augustinus captivum et quâeumque spe carentem suppouit. Ex eo beatitudinis amore vitia pervinceret, Deumque ipsum amaret prse omnibus. Ea esset illius nunquam inlermissa cogitatio, ea spes, ea vita. Quod si vellet . ut ait Auguslinus, justitiam amore justiti?e colère. e[\dtm\ pacis cete^'tur . atque adeo beatitudinis , nulla esset spes , iieque cogitatio ; anior ille fictitius repugnaret , ut ait Gallicanus Convenlus, tum naturce hominis , tum amoris essentiœ. In hoc Augustinus, quse Meldensis , ut
Augustiniana placifa. ostenlat . evidentissinic refellit. Altà voce déclarât hune lioniineni \ciissimâ et perfectissimà diligendi ratione duclum. in aetcrna vilioruni conllictatione et niodestia fortifer misenan. absque iilla liealiludinis sjji' et cogitatinnc, Deuni esse dilectunini. Qu(3d si baec Augusliiii decretoria suppositio et conclusio, inalicujus recentioris ^iystici opusculo occiirreret (candide loquatur advcrsarius), hanc ut amoris diinia^rici ineptias a c/octis cii'is exsibiiatam ipse paulô bcnignior Imic Mystico , modo non ohuteretur , relinqueref . Hœc autcm suppositio et conclusio ipsissiniaest quain hisce temporibus Roniana Ecclesia pastores jubet et rude vnigus docere. « Cùm sine uUo prœniio . » inquit. nospotuissol , ut sua* gloria^ servire- « mus cogère . voluit tamcn suaui gloriani cinn » ufilitate nostra conjungere. « Homo ille quein supponit Augustinus, aine iiUo nec praescntis nec l'ulura; beatitudinis ijrœmio, cogeretur ni gloriœ Dei a?ternùm serviret. Haec est omnium temporum, omnium Ecclesiaruni traditio unanimis. Qiiod in Oi-i*.Mite Clemens , Gregorius Nazianzenus. Chrysnsfonmscumsuaschola, hoc ipsum in Occideute Augustinus aliique fere omnes. Quod prisca a>las, hoc nostra. Quod Moyses, Paulus, Clemens, hoc Angelicus Doctor cum scholis , hoc sancti Asceta; omnes , ac in primis sanctus Franciscus Salesius, cujus scripta , ut inquit ipse MeMensis, hisimpossihilïbus svppositionibvs veferfn sunf. '.
Ne dicat Meldensis bas suppositiones, votaque conditionata spéculative quidcm explicari posse , sed in praxi esse procul eliminanda. \° S)\ illius sententia valet, ha^ snpposition^'s sunt chimserica? et pietatis inimica^ , iitpote veri amoris essenfiœ repngiuinfes. Vana sunt lia'c vota, dcliria, etmendacia suntimpudentissima. 2° Quae spéculative vera sunt, m/jrax/falsa esse non possunt. Oportet qnidem caverc, ne quod in se verum , purum et utile est , in praxi seufalsa, seu intempestiva, illusioni favcal. Verùm Clemens , Gregorius , Chrysostomus , Ascetœ onmes, et nominatim sanctus Franciscus Salesius bas suppositiones eaque vota conditionata , dum pietalis praxim fidèles docerent . tantopcre incub:averunt. Exompli gratià , sanctus FranciscusSalesiiis lotus est in et'ticacissima piefatis praxi veluti indigitauda. Ipse. ipse iisdem in locis totus est in bis suppositionibus et votis commendandis. His amorem purissiraum tum significari , tum ctiani exstimulari apertè docet. Ouàm absurde, quàm periculosè.
Footnotes
Chapter 5 of 12