Dissertatio de amore puro, seu Analysis controversiae inter archiepiscopum Cameracensem et Meldensem episcopum (1822), pars 6
est u.t DcKS non seiiiper relit, lioc i[isni)i lioHe Oua'uani auU'ui esl lia't; essenliabs juslilia . exluijiquaui liber fuit. Huodul suprenia ja^litia plirctsi possil. l biuaui est ealex a'tern;i et es-
Deus débet , boc solvere slrieiissiuio jui'e leiie- seulialiler L)eo ipsi iiiqiosita. (juà obligalur ad lur, lioc seiiôdiei non potesl gratia, sed [)uruni iuipriiiieiidani lioniini \olunlaleui sua- ad\crdebiluiu. Alqui supernaluralis bcaliludo iiosli'a s.ini. supposilo (|uod donum [lurè graluiluni essentialitor justa est, ita ut si! inipossiùile (|uôd largiri noiil '.' liacpie res [ter se palet , el (piidi-ui
Deus et.un non seniper rdil , ex lilulo sniirenne e\ id(>ulissiuiè. Ipse I». (lardinalis adslriiihio-
JHstitid'. Ergo debitniu est , non gratia. inuii, (piod supernaturale \oeatur. ita esse na-
Dicct Ibrsau D. ('ardinaljs , se dixisse tan- hwAi: , u[ essenti(diter ■i'yijnstnni . quôd illius liun, quôd essentiuliter jnstum sil nos velle sa- votuiu a Deo inriinihiliter inq)riniatur, proin-
Intcni iioslrani , non auteni quôd sains i[)sa sil detpieeoncedalur lioedonuuia Heo justo.
quid essentiuliter Justri.m , ae proiude uir sibi Ouo<l ^i eliauuiuui 1). (l.u'dinalis bunc siii iniponcre. Atxerô quodessentinliter Jnstnn/ est sernionis Lienuinntn et apertuni sensuni deeliul nos velimus , nownc esscntinliter justnni est jiare velit , ipse supponal , (juôd antt; proniisul Dens nt)bis dare velit? Huare dicilur c.s.sy'//- sioneni onuiino possibile luit, neuq»» Deuni tinlilcr justuin ni id velinms , nisi quia id ua- noluisse se iuluilivè \ idenduui boinini pra-bere.
lui anostraj essentitu strictojure debctnr? DiecI- Tiiiii eeil(Mpiot \eiba,l(dsoninia.Tnrnr.sAC'«//V/- nc Irnstraneam e^iichnnc invineihilem et neees- Hier jnslnm eiil ni b.omo nolii sibi . quod Deus suriani intpressioneniaurtorisnatni'a'? Wicol-iu: daiv non \iill. 'riiiii Kcus, ul snjircnm juslilm .
(Uietoreni nutura; posse inqtriiuere naluiM- ijisi ineritô deuegat (piod esl indebiluni, et (piod esinvineihile et necessnriunt di'siderinn/ alienjus sel pniv gi'atuituiii , si eoneederetnr. Tunw<«rdoni. cani([ue siniul boi' dono frustrariV lu ea /o/' //^(/«/vr nullatennsimpriiiiit desideriuni doni suppositione essel c.v.se/^//V////i:'/-y'/.s7'//// . ul bomo a se nc^ali. luiô uili in \eliliiiii , el negaluni in\incibiliter v('llet . (piod Deus boiniui darc doiniiii i oncnjiiscere , suiiiiniiiii csset uefas.
ludlcl. Deus. ut supreinn jnstitià , non [)osset .laiii palet (juare L). Cardiualis ap[)robaverit non velle (piod essnitinllter jnstum foret; nein- I). .Mebleiiseiu e|)iscopuin diL'enleni , boedonum l»' ut boc duiiîiui M'ib'uins. jioe desideriuni )c\ ■Ài[)QViv<\\"A(' c^^i'idtinnun Innninis fineni, nobis invineibililer inqiriineret. At ill ud desi- propter fpn^m onines oinnin . et prc.'ter fjucni ilerinin essentioJitev justuni , el a Deo iiniinibi- nihil ujilnni . l'iiiis iialina- iiltinius essentioliter lilcr iinpressuin , esset ipsius Dei <diiiil;ili nj)- jnstnsvA. Deus buiic boiiiiiiis esseuliie debel;
posituni; iiainque Deus dcncgarel id ipMiiii hune suprcaiu jnstitià dcnegarc iiunquam po-
DISSERTATfO
Inil. In Doo iiulla datur llbciUs privaiuli honiiuis siio ultimo fine. Hune invinrihilifer et necpssariù volunius. Deus ipse slrictissimo jure tenetur ad hoc invincihile desiderium nobis iniprimendum. Is est sopientissimus ordo, uou taniùm suprentilcf/islafon's, sed eliam oiictoris noturœ; id est, natune ordo et essentia non minus hoc postulat . quàni fjrntuifoet xa/xfan's liôenitorisimpressio. Quôd si id sit in natura' ordine essentialiter justum , jam nuUalenus grotuita dici potest lihendor is àon^\o . quai ipsi naturœ essentiœ omnino debetur.
Qua^ immédiate subjunpuntur. hune sensum confirmant. Est , inquit . volnti voluntntis essentia. In liocfundatur justitia illa essentialis ; ex ipsa voluutatis essentia petilur. Dicere absolutè non ausus est , banc esse totam voluntatis cssentiam. Ipsam aninicp sul)stantiani peailus non définit ; sed banc esse ess(Mitiani operationum omnium liujus potentia^ . qua.' ^oluntas dicitur, sive hun)anai volitionis essentiam déclarai. Quid cellet, inquit, si bonum noyi vellet? NuUum aUud bonum agnoscit, quod vellepossimus , prœter bonum. quatenns nostrum sive relativum ad nos. scifiret privatam beatitudinem. Nuliam aliam volitionem possibilem admittit, praMer volitionem boni nos-lri ro]ali\i . sive quatenns nostri.
Dum dicit, Oïdd cellet , si lniinnii nmi vpUel? Doctor Angclicus responderct ex suis [)niicipiis : Vellet bonum Dci : namqiie uiimre es/ celle ho- )t>'w filirui. Sic \eluti fluctus spunians scopulo illisus , diillueret tola ha'c ambitiosa argumeutatio. Iterum responderclur ab Angelico Doctora : Homo vellet etiam secundariô suum bonum , sed nunquam bonum snpernaturale, si Deus illud pure gratuito docreto non induisisset. Vellet sibi quod Deus dare vellet, et nihil suprà. D. autem Cardinalis rem suo arbitrio dirimit. Quid vellet homo, sihomun non vellet? lia. est veluti voluntatis essentia. Nulla est alia volitionis uatura. seu essentia , (piàiu sibi benc \elle, quàm concupiscere sibi , (piod sibi summè bonum est. Is est ullimus noster finis, ut Deum intuitive videanuis, eumque possideamus tflernùm. « Quo pacto , ens inielligens » Deum glorificare potest , uisi illiiis notitià et » amorc'Mgitur toncmur optarc Dei visionem » et possessioneni... Lnica via quà ad finem r itur, huic fini inscparabililer annexa est
» Unicurn hoc est médium, ut Deum glorificem. » scilicct illius possessio.»
Jam planus est harum locutionum omnium sousus. Si salus sit médium ad ultimum finem consequendum , saltem mediwn est adeo v.nicuni, ut sit inseparabiliter seu essentialiter annexum fini. Ex medio essentiali et fine ipso constitiiilur complexus et individuus ultimus finis. Voluntas nihil velle posset , si non vellet hoc donum. Velle enim nuUum est praeter velle ultimum finem. Ha'C est veluti voluntatis, id est iiisiuspotentia-volitivcC essentia. Neque ab ea doctriua tantillum recessit Convcntùs Gallicani detinitio. Amor pure benevolus. inquit, /fpugnat twn essenticn hoininis . tion antoris essentia'.
Ne mircris igitur quôd D. Cardinalis velit donum snpernaturale et gratuitum a nobis non relative ad decretum gratuitum. sed absolutè optari. Donum illud neque supcrnaturale , neque gratuitum ab eo reputatur. Huod Deus ut suprema Justitia débet naturœ , seu enti intelli- (jenti. hoc supremo juredebitum, gratia noniiisi nngatoric dicitur. Quod essentialiter justum est, (juod aucto)' nutune in suo ordine sapieJitissimo invinciljiliter et necessariô imprimit, quod impossibile est Deum nolle , Deumque non velle ut homo seniper velit, hoc ipsi naturaî essentiœ debetur. Etenim nihil nisi sibi debitvnn ipsa exigit. Ergo gratia jam gratia non est. Supernaturalitas quorumdam donornm , ut chimiera, exploditur. Si quid gratuitum , si (juid snpernaturale sit, maxime procul dubio visio intuitiva, in ordine adquam dantur cetera omnia doua, cpia' grati;e nomine appellantur. Alqni \isio intuitiva neque gratuita neque su- |»ernaturali.s est. Imô essentialiter justa est, et is est sapientissimus ordo auctoris naturœ hoc invincibiliter et necessariô imprimentis. Quid vf'llet homo. si non vellet banc intnitivam visionem '.'Ha'c est veluti voluntatis essentia. Potuitne Deus condcre hominem nihil volentem, et amputatà veluti voluntatis essentia ?
« Meminerifis, inquit ' , ]Ku-um interesse , » qiiibus religiouis moti\is anima utatur , utad » ciirislianam perfectionem pervenial , sed » banc esse rei sunnnam , ut ad perfectionem » perveniatur. » Fateor equidem neque deserendum , neque uegligendum esse un(juam beatitudinis moti^um in quovis perfeclionis statu. Sed in confesso est apud adversarios gloriam Dei beatitudini nostne pr.Tcellere. Hinc l'atres non minus (|uàm sancti Asccta; passim docent, ut infVà demonstrabitur . pcrfectas animas solà charitate agi. Nihil autem mirum est, (|uôd ita loculi fuerint, siquidem in hoc cuni seliolis optimè concordant , neque in hoc spei l'vercitio (juid(jnam subtraluuit. Hccc enim duo
' Inat. pusl. l. Il , 1'. 4-ii.
DK AMOHF i'n;<t.
facillimè conciliantur ; alteniin, (iiiod jitM-focti pei't'ectiore amore , scilicct charilatc i[)«i |)lcriiiiiquo agaiitur; altcnim, quod , eliumsi jtorfeclissin)i sint, nuiuiuam illos pigcat spei actus eliccre, imo ils incentivis charilas niagis i[»sa iii tlio.s accciulatur. Xainque in eo pcrtectionis statu, quo plus anlet charitas . eo IVeipiciiliiis et expressiùs virtutes siiigulas iiit'eriores , ac pni'cipLiè speni pr;e\ertit, aclusque illaruinex- |>lieit»"; iinpcrat. Hi autein actus sic iinperati , ut Uoctor Angelicus ait. asswnunt siicciein . et transeiuit in s/jecieni virlutis inq)eraulis, servatà iiiroluini |)ro[)i'ià speoilicalione. Ludesequiluranliquos Fatreset saiictos Aseetas potuisse in rigore tlieologico dieere liac animas in eo statu solà charitate pleruniquc agi , ac proinde illos in hoc cum scholis consona scripsisse.
Itaque Jiihil delrahilui" spei , si dixeris healitudinis votnni iMiiilli ex ipsius .s/^c? ////ii^/o . non 'x fuiidi} pnijirio rhdilt'itis. Ouod enini per se immédiate non pra'stat altéra , pfjt'stat pei" alteram . cujus actus frequentissimos imperat. ^'e- Yi\m charitati sua pra^emineutia eripitur , si dixeris eam ex suo proj/riu fnndo esscntialiler eniitteie beatitudiiiis votum , nuliiiiiKpie hujus virtutis actuin hoc inotivo vacuum eniitti posse : siqnidem tuni Doctor Angelicus lalsissimè di- isset ; Sistit in Deo, non ut ex eo oliquid nohin proveniat , nequidem adeptio boni seu privala healitudiuis. Sic spei exercitium , et incenlivum, (piod ijysi me sustulissc (pieruiitur incolume assigno. Charitalis verô specilicam distinctionem, et pra-eniinenliam, quam suhlatam queror , ipsi nusquanirestituunt.
At, qnœso , quid indeceutius , aul chnsfianjp perlectioni magis inimicum , (juàm lia-c senteiifia : Poriun. iiitereaf tpiihus relicjionis inoticis ad ehrisliinuun perfertioiunn perveniasl Paruni-ne interest an quis molivo gloria^ Dei, aut nioli\o gehennœdcclinanda?, pra^ceptaservet ! Purnmne interest an quis spei actus a charitate expresse imperatos et nohilitatos j)lerumque (diciat , aul actus spei non expresse im[)eratos a charitate. et ipsi tantununodo haltitu suliordinatos [)lerumquc eniittat? Penan-nc interest od perfeefionetn, an charitas ipsa maxime llagrans speni j)ra'voniat . aut spes soj)ila(n charilatem pncveniat. evcitet et rel'o\eat'.' llorquiero.
Quid respotidet I). (lardinalis? Prinun interest, inijuil , (jnihwg relifiinnis moticis ninnin ntotur, etc. Videlur metuere ne anim;i actus charitatis frequentiùs einittal. Videtur metuere ne charitas haud sopitaa spe nonexcitelur, sed ipsa s[)cm [trfevenicns illius actus expresse imperet; et ad se evehal. ^'eque dicat se suam pr(q)ositionem tcnqierasse his xerbis , modo od perfectioncni perreniatur. Huis folerari [lossef , si diceret viatorihus : Parum refert quà via ad patriani reniigraxerilis , modo ad patriam qui^;- (jue vestrùiu perveuiat. Sed alia est \ia alià planior . hreviorac tutior. Igitur, ut patriam quis- ([ue viatoruui repetere possil . mnltuni interest quà via ad illam tendat. 'ia^ sunt (puedam niiniis rectic , salehrosa* et dit'liciles. Qui de via eligenda nullatenns curât , modo ad termiuuni [)erveniatur , profectôille dux est conçus , neque eo duce ad terminun» pervenitur. Multum interest ad j)erteclionem consequendani , ut anima pertectiori motivo plerumque ulatin-. Pertectius molivuiu animain perfectiîis allicit et movet. H;ec est exeellentior xia quà ad pertectionem itur.
Huauiam aulem sit vocum dissonanlia inler Patres et ). Tardinalcm vehementer miror. lj)se déclarât yyc'r«»« interesse (/i/iOns re/i(p'o)ns nnjticis aninni ufatnr , etc. At contra in hoc pert"ei-(ionis summam posuere Patres.
f( Kxislimo autem . in(|uil ("démens Alexan- » drimis' , oi)ortere ne(piepro[ttermetum sup- » plicii, neque ])ropler ali(piam doni promis- « sionem, sed pro[)ter ipsum bonuru accedere » ad verhum salutare. Qui autem taies sunt , » stant a dextris sanctuarii. Qui aulein pro )) donatione cori'n[)tiliilium existiuiant se vicis- » sim acceptnros incorru|)tionem . in duorinn n tVatrum parabola xocati sunt mercenarii. »
.Manifestô loqnitur de duplici génère hominum quisalutemadipiscuntur . etstantinœterno sanctuario. Loquifurde variis religionis niotivis, scilicet de nietu ;etei'n;e pcena' , et de ineorrnpfionis&hc icterna; beatiludinis desiderio. P(fnan-ne interest ad perfectionein , an quis stet a dextris ut perfectus , aut a sinistris ut mercenarius, in cœlesti sanctuario ?
IdemPatc r aftirmat - « hane esse basim ma- » ximi [jrol'ectùs. scilicet neque ali(p.iid t'acere
» \el propter metinn sed ne(iue propter
» spem promissi honoris. » <Juissit autem ille lionos , ipse continuo ait huiic esse, de quo dictwn est : Eeee l)<itni)ius . et mer ces ejus cum w.Ihecmotivorumelectio , si D. Cardinali auscultes, ptirnni interest ad perfectionen : si vero démenti , hasis est maximi proff'rtns.
SicBasilius, sicGregorins Nazianzenus, sic Nyssenus tripliccm justorum ordinein statuunf, nempe servorum . mercenariorum at(|ue liliorum. Nullus est servililer serviens. Nullns est |>urè mercenarius: siqnidem ntritpie jusli sunt,
' Slrom. 11)'. IV : p. Uj , •.•dit. Paris. — - Ibkl. p. 5 28 et s;il\aiilur.Filii suntuinuc^ : scd loi liidicllalu^• ^ulljlliL•itc'r tilii , eo quod perrccliorciu liliulioiiein siul adcpti. « Ideuiiu cLTlè . ait Nysscnus ' . » perfectio est . ul non liiiiorc [Ki'iiarum, s'nuti altoiidutur. Hoc inotivutn ad rcfucillaiidas nn- (justus et iiiil>ecillcs animas peiiiiittil et suadel. () (piaiilùm id niilii ciiinini caijilali veilciotiir ai» ad( r:?ariis , si , oiiiisso Auibrosii et Ciir,s!.is-
» servus, a \itiis déclines, nec virtuteni s[»e tomi noiiiine, luis illoniin lociitionej iisurpas-
» prœuiioruui , quasi niercaloris ull'ectu in ue- » goliationibus et contractilms auipledans; sed » Jiegleclis etiam ils . i\Uii; in p.roniissionibiis » pcr speinsunt l'eoondita . iiniiiii terrihile ar- )) bilteris . ab amicitia Dei lepelli . iinuni expe- » tibile soluui, amicitiaiii Dei. » Multiim itaqiie intcrest ad perf'ectionem, qidhiis reliçjionis inofit'is anima utatur : siqnidem certè bu;c est pc/- seni 1 At quantum abest . ut sic locutus luerim 1 Gassiauus ait de periecto conlenq)laloic . « eum solum ca qii;c bona sunl . nullà renui- )) nerationis gralià provocante , ^^ed solo l)oni- )) tatis opeiaii all'ectu '. » Ita a D. C-ardiiiali dissentit sumnius ille Ascela, et Ascetica- iii perlectioneconqiaranda tradiliouisperilissinuis. ul nequideui siriat pcrteclas auinias ii/là remufectio , ut quis mm liinonj jjœnarum , non spe iic/aJioiiis (jndia sou uioii\o ijroi'ucari. H quanprœtniijiuiii m promissioiiibus recoiidito/iiiii cir- tiun ii^iim- mterest qaihus relifjionis inotiris anitiitem o.ïnphctdtur . sed ea iiefjlitjdt , et soknn nm utatur ad iierfectinneni !
ISernardus sic lialjet : m Suspectus est mibi amor. cui aliquid adispisceudi spes sullia-
Dei aniicitla}u velit. Sic onnies v iclules ad solaiu charitatem reducere videlur in tertio perfectolum liborum ordiue , sive statu. Veriim iiiteliigere oportet liajic perfectam cliaritalem totum pra;slare. nou quidem i>er se soiaiu immédiate, et am[)utatis caiterarum virlitutuui exerciliis: sed tanlùni in eo quod i;eteras onnies iut'eriores \irtutes prieveniat, inq^erel expresse , et ad se
» gari xidetur. Inlirmusest , qui foitc spesub- » tracta, aut extinguitur, aiit miiujitur.... » l'urus amor de spc vires non sumii -. » Et » alilii : (( Sohis lilius ucc timoi-e quatitur. nec » i!lirilvn"cnpidilale,sedspiritudiiectionisagilur. » Sine laborc aut la^sione velîilur in curru ". »
evebat: quod quidem non pra.'stat similiter , in Et alibi . « Servite Domino in timoré , etc.
utroijue int'ei'iore servorum et merceuariorum gradu.
Ambrusius ail cuin qui (Ihrislum siuiuitur , w non praemio duii ad perfcctionem , sed per- » teclione cousunnuariadpraMuium ".» Enmo-
» serviteinspe.quoniam tidelis estin proniissis,
;) etc Sed servio volunlariè , quia diarilas
» libertalem donat. Hue provoco visccra mea. » Sersite incharitate illa qu.r tiiiKuciii evpellil. )) labores non sentit . uicritnm nou intuetur, li\orume\clusioet electi..'. qu;e ad perfccfioaciu >' pi-i-mium nou requirit , et tamen plus omuilaultwn intfn'st. « Augusia" meutes, inquit » bus ui-get. Nullus terror sic sollicitai , nuUa » sanclus ille Doctor % invitentur promissis , >' pnemia sic invitant, unHajuslitiasic exigit ''.» » eriganlur speralis mercedibus. » Imperfeclis Sic perfcclionis ille doctor egregius , quod D. (juidem animabus licet uti motivo sinq)lici bca- Cardinaiis uegat, affirmât apertè. Siuit Iratres servire in tiaiore , et servira in spe , id est , lus motivis uti ad serviendnm Deo. Vcrùm kucprarocat sua visccra. id est ])roi)rium ac sj)ecilicum charilalis molivuni pru'ponil, ad pert'ectiouem comparandam, Vult bunc cbaritatis gradum . sive staluin . iu (|iio ■MvmvAprcPaiiurnnon rerpiirlt , nisi i»roul ipsa cbarilas ad illud requirendum spei actus expresse impcrat. Nou dicilcum 1». Cardiuali ; (Juisfjuis laandaat aocit , coai- //r/iuiii Indjcbit ex eo auiore mullacssc nieluenda. Non dicit ; In fjaocis statu beuti esse voluiiius, iufelices nunquam , et lui'C saut niayna liait ira qaibus hondnes ^ nuUo excepta , movcntar. Non dicit lias esse insidias . (puis nova sjiiritaiil.itas sliiiplicibus aiiiaiabas sahfili prœcisiola: struit. [pse sanctus Doctor non lamalain . cui jam crucili.vus est, sed Jesuui ejusque gratiam
' ('"!!_ M , ,;ij>. M. — - Scriit. l.XNMll, /;/ ( 'llllir. ii. 5 : 1> I. ■>.■)><. — •' Scnii. LSMl , al XNW iiilcr jiiirvos , ii. â : p. 1200. — '• i:p. t.\LUi , ad suos Clareval. u. 3 p. 149.
Iiludniis [iromissœ ; sïc inritantur et erifjuntur angustaj mentes. îieà maltam intc/'est ad perfectione)n , ut quod anrjastas naudes eri(jit , et \eluti laclal , robustlorcs anim;e et perfectiouis amautes strenuè prcetergrediantui'.
«Deus. inquit Chrysostomus '. voluit ut » virtuium etiam rennuiei-ationis intuilu pos- » senius colère , nt sesc infirmilali noslra- ac- » comniodaret. » Et alibi: Ouod si (juis imbe- » cillissit, inquit, etiam in [)rtpmium s|)ectel '. » Laudat cuni Anibrosio pra-niii molivniu . \ iill animas inqjei-fectas eo uti et lactari. In boc . ail, Deus sese iafiradtuti nostra' aecoaunodat. Aljsit ni boc imbecdliam molivum sine discrimine cum molivo glorite Dei a perfectis animabus
' /7/rt Mi'iisLs : I. I, }>. -256. — - Du inlerpell. David , lib. IV, lai». XI : I. i, p. 672. — ^ De .Ibinh. Iil>. ii , rii)'. Mil. li, ~ : I. 1, J>. :!3-2. — '■ //"(». XIM '" A"/'. ".'/ Ilfllf. II. ."i : t. Ml, [1. 136. — ' ll'ilH. LXXMl al. LXXM //(
Juan, u, 4 : (. viii , p. 455.
DE AMORE PUHn.
ronsuleiis. dorel hoc esse maxiimiiu et ofiica- (issiniiim iiiofi\iiiii , scilicet gloria Dci a oluiritale concupita. l'rœrnium non r€(pili il , et tameii plus omnihus urgct. Non nova, scd aiiliqiiissiiria, apostoliea et prophelica s[)iritualiUis lîoc (locol. Ha>i- non sunt siiiiplioiuni animai uni olîendicula el insidi.v. Iniô auior (juii'uni([nc alius, minus liber a l)eatiludin!s simi prainii (lesiderio , sanclo Doctori suspect us est. ilic ^ ero . etianisi pranniurn non requirot , tcanen plus ninnihus urget. Ergo anteponendns est : eiyo mnltnm inlerest an eo ntalnr anima ad [)ei't'ertionem. JSullus tcrror sic sollicitât : tiinoris motixnni esl minîis eflicax. .A ///A/ pirmiia sic incitant : heatititudinis nioli\um esl minus [^erfoctnni . minus et'licax el niiinis tulum. . Doctor Angelicus ail niolivuni boniabsoluti, scilicet Dei in sesjieciali, consliiuere pert'ectnin amoreni : moliNnin veiù boni relativi ad nos, scilicet beatitndinis , conslitnere amorem inipei'teclum sen concupiscentia*. Nonne nuilhim interest an anima ad perfectionem comparandam pleruniqne ntalnr niotivo peiiecli anioris , anl motivo ainoris impertecti? Idem sanctns Doctor alibi sic babet : <.< Perfecti » etiam in cbarilate protii-iunt. Scd non esl » ad lioc principalis eoriim <'nra. Sed jam » eorum studinm circa lioc miiximè versa- » Inr, nt Dco iiib;;-rcaiit. Kl qnamvis hoc » etiam (|ua'!ant et incipientes et proficientes, » tameii magis sentinnt circa alias (}nam sollici- » Indinem . iiiri[)ientcs qnidem de vitationc » i)eccatornm. proticienles verô de profectn vir- » tutnm. » Itaque falsnm est perfeetos ab iniperfectis distingni solo cliarilalis inleiisiore gradn. Vernm (]uidem est i)eri'ectos intensiore cbaritale ardere ; sed illa cbaritas intensior el vegetior prœvenit , expresse impeiat , et ad se eveliit spei actus. Unde constat illos al) imperl'ectis etiam dislingni diversitale molivornm , qnibns plernmquc movcntur. l'erlecti Deo inhérent , si\e in eo cbarilate sistuiit , non ut ex en nl.iqui(J\V<, provenid.t .ni^i\x{\t.'\\ udeptio boni, scilicet beatitndinis. Ha:c esl principalis eorum cura ; eorum sludium circa hoc maxime versalur. En niolivuni gloria? Dei. Multo minus quàni impcrfecti occuiiantnr motivo profectus virtutuni , et ipsins cliaritatis Jingenda-. Igilnr mnltnm inicresl qnibns molivis nlantnr. Xecjuc enirn lia.'c esl principalis eoruui cura, qn;e jtroficientes aut incipientes inovel. Inmiedialam illam Deo inha'sionem amoris , cujns motivnin est sola Dei gloria, longé anleponnnl motivo profeclns in \iilnlibns singulis . et sin^nlas virtules el injperalas ab ipsa cbaritulc préeveniente et inipoiaiitr iii ea amoris iuba'sidin' e- ercenl.
Nuiir Ncrù a sanclo Docini'o qn;crannis , nli imi bcali. qui nostra iormasnnt et exemplar, (]iiibiiMum(|ne religionis molivis sine discrimine iilantm'. Uespondet connmmicalionem seu ]ta;ticij)alioiiem bealilndinis nequarjuaiu illos uiorere ud liane sinceritalein maoris. VA lutc adjicit ' : « Licèt enim anima iidelis in lande » Dei sine deleclationc magna neqnaquam esse » possel , nnllalenus lamen i1)i Denm deside- » rat laudare ]>ro[)lcr propriiun connnodmn , )) sed [)Mrè et sinqiliciler [)rnptcr Dc-um — » Quanti) enim anima tidelis in lande Dei [U'o- » priam parteni minus respicit , et quantô ani- » pliùs Dei partem quicrit in lioc mnndo , » tanlô lans ejns apparet liic [)urior, lantô erit » evcelliHilior. etc. » Hiec de bealis . ac deindc denobis ipsis pcregrinantibns , quasi promiscuè (lii ta . a|)eilè demonstrant quantum intersit iitiiuM anima su;e privaUe bealilndinis, an glori:r iJci niolivo nlatur. Bcali enitn , quainvis sine dck'ctatione uuKjud sen bealilndine esse non possiîit. lamen hoc sui boni motivo non impeliiinlni ad Denm laudandnm. Iiiin quantô minus l'.uc i\o[\\n\ rcspiciunt , et alind gloria' Dei molixum pure et simpliciter spectaul, tanto laiispuriorete.rcf'llentiorest. Ihec est pra'cisapnritatisel excellentia' régula, scilicet [)eilectionis motivi eleclio. Anima qna percgi'inatur //i hoc muado , pro modulo suo hoc imilari debel , ita ul , diiin Ix'aliludinem speral . spei excercilinm a cliarilate ex[)ressè imperctur, et bealitndijn's l'.romissa' motivum nobiliori gloriic Dei molivo expresse snperaddilo supra se cvehatnr. Quantô sinceriùs, inquil sanclus Doctor, sic ainaUir l>(Mis. lanlô anima perfectiùs et bealiùs Denm C'ilii. «Juantum itaque interest que motivo ipsa ulalur 1 Quid igitur iutolerabilius , et nniversaî ti'adilioni magis inimicum, quàm onmiaamoiMs moti\a permixtim el coni'usè ada-quai'e .modo ad intensum gradum pervenial nescio (piis illc amoi" cujusvis generis motivorum indiscretà commixtione confeclns ? Tandem aliipiando pœnileat D. t^ardinalem vmanimi Patrum , Ascelarnin el Scbolasticornm ])larit() couliadi visse.
rs'eijiie in hoc sibi ipsi conslilit. <( In (juuvis )) statu , inquil, beati cssc \oliimns, infelices n nunquain ; el luec snnt magna moli\a . qui- )) bus homiut's . nulln e\ce[)t() , movenlur. » Si ila est , //' (juocis etiam sunniue perfectionis statu . mnllum intrrrsf nliùm anima bis beali-
- OliUH-, LMll , l'Ul'. V, 3 piilKi[i.
DISSERTAT 10
Uldiui^ cuiiipaïaiidLC niuli\is lUutur. Molhuin glorice Dei hic non cominenioratur inter niagita motiva qua; Itoinhies niovent. Neo temerc silenlio pra-termissuiu Tuit. NaiJi in adversarioruiii scutentia iiiotivuin illud j>i'iiiiiti\uin non movel immédiate animam. Nullam ex se liabet vim seu eiticaciam, secluso beatiludiiiis inotiso, qiio mediaiite nos movel. « Toile, inquit l). (^ardi- » nalis , liane j)ro|)ensionem , lioc desidei'iiim . » omnem amorem , omnem cliarilatem toUis ' . » ll^ec est veluti coliintotis essentia. « Quid \el- » let , si bonum suum non vellet - ? » Noime immediata et qnidern magna mutica , qua; in qvovis statu inovent Itomiiies , anleponenda suiit caeteris qiue millam habent ex se iinmediatam efficaeiam ? Quare ijiitnr dixit : « Parum inte- » l'est quilnis religionis moti\ is anima ntatnr. » Quauto magis huic doctrin;e consentanenm tiii.ssel apertè dicere : Multum interest quôd anima smc privatai beatiindinis motivo , utpote eflîcacissimo et immedialo , pr;e mediato et per se inefiicaci glorite Dei motivo utatur !
« Quantnm, inqnit D. (^ardinalis '. ad suIj- » tiles ilias pneeisiones , quas neoterici doclo- » res adeo necessarias ad perfectionem pra?di- » canl , pi'o certo babeatnr sanctam sponsam » eas nequidem excogitasse. » Cui vero magis eredendum est, an neganti D. (>ardinali . an afliinianti sancto Bernardi) . qni s[)onsa' aflectunm peritissimus est? Sanelus ille doctor, stabilito gradu liliornm , qui adliuc de /lœreditate ciHjifant . id est de beatiludme pmmissa iu Deo videndo , et qni , dunt irrentut' eam quaquomodo amittf'ie ^ [jaidn )ninl's Patron ddùjant , addit sponsam perlecliore amorc ornatam, piu' filiis sfarc. His ipsa piu-eminet in perfectionis lulmine. Sponsa, iiujnit, in sammo stat. (Jnare [ifieemijiet ijtsis tiliis '! (juia non cogitaf de Ixi'- reditatc . ncque eam o.inittere vereinr. quenuidmodum et tilii. En moli\nm qnod spectant lilii, quod vero sponsa non sj)eclat. 'mII (juidem beatitudinom sibi |)romissam ; sed eam non vult sinq)liciter ut suum bonum desideratum in actibus spei non expresse imperatis a eharitali' . sed ut suum bonum , cpio s[)ousus gloiilieatur. Si sponsa in eodem objecto expetendo non cogitet qua} lilii cogitant, procul dubio priccisione aliquà utitur. Yult idem , sed sub diverso respectu. Sic (juod D. Cardinalis \ult jtro cerlo haheri , boe ipsum sanctus Bernardus t'alsum esse docet. Sanelus Doctor luvc adjicit : « llo- » norct sanè. «jui liorret , qui stupet , qui me- » tuit^ (]ui miratur : vacant lucc omnia pênes
' Itisl. jHist. 11. 40 ; «iii>i!i , I. Il , \K 448. — * Ibi'l. M. 3j : >. 4*3. — * Ibkl. 11. 40 : suiuà, t. u, p. 448.
» amantcm (scilicet sponsam). Amor (nempe ») sponsa^ ) sibi abundat ; amor, ubi venerit , » cîPteros onmes in se traducit et ca[)tivat af- » i'ectus ' . » Idem est ac si diceret : Mon excludit virtutes int'eriores. non tollit , sed imperat expresse, ad se evebil et traducit. Namque illi actus sic expresse imperati assumant speciem , et transeunt in speciem charitatis imperantis. Ha}c est sponsa- cbaritas onuiia captivans et pra'occupans. « i'ropterea . incpiit - , qua? anial » amat , et aliud novit niliil... Ipse meritum, » ipse prifiininm est sibi... Amo (juia amo ; » amo ut amem. » En ille amor, qui prœmiuni non quîfrit , sed amoret inhœret , et in Deo sisfif , non ut ex eo ipsi proveniat adeptio boni . sive bealitudinis. Hic amor crcteros inferiores atîectus non respicit , sed tradurit in se , ut jam i'usè dixi. Ouoquo velit , se vertat adversarius ; pro certo habendum est sponsam amarc aliter ac veroslilios, non tantùm quoad gradum intensionis , sed etiam quoad amoris motivum et respectum. Verum quidem est pert'ectiores animas intensiùs diligere. At qua? intensiùs diligunt, cbaritate praeveniunt et expresse iniperant spei actus. Dicunt : Amo quia amo : amo ut amem ;... sponsa in sunnno stat. Sed Bernardum Iwec docentem apertè increpal D. Cardinalis : (( Abjicite , inquit . vanitates et insanias n ialsas Meminerilis parum interesse qui-
» bus religionis motivis anima utatur ad per-
» fectioncm , etc Has subtiles prsecisiones
» nequidem excogitavit s[>onsa ■' — Cbristiana » religio non est metaphysicorum schola *. » Num Cbristiani erant Clemens, Basilius , Gregorius Nazianzenus , Augustinus, Anselmut, Bernardus . Angelicus Doctor, ca-terique alii innumeri harmu pra'cisionuuï assertores? Sic pergit D. Cardinalis : « Ecclesia facile lus men tapliysicis novorum doclorum prrocisionibus » semj)er caruit ■'. » Jam abunde constat Ecdesiam his nunquam caruisse. « Semel intelli- » gamus , ait D. Cardinalis. non illis recèns » invectis priecisionibus charitatis perfectionem » esse metiendam. » Non suni rechis invectœ , sed recèns negata'. Semel intelligaums, has esse lotà traditione coniirmatas. « Quie illusio , in- » quit ! has vanas sublilitates relin(|uanms fa- » naticis , qui religionis systemata suo arbitrio » struentes , mentis su;r opus Dei veri loco » adorant. » Charitatis specilicam distinctionern et prax'miiientiam l»laspliemi;r arguit. Indesinenter exclamât . « Illusio 1 sopliismal chi-
' Smn. lAXMii in (nul. ii. 3 : y. ljo8. — -Ibkl. et m. '(. — ■' Iiisi. ])(isl. \iassini. — '•> Ihi'l. ii. to : I. n , p. 'i27. — ^ Iind. n. 34 : ). 44i.
DE A MORE PIRO,
A9n n tonini . ac .Molinosi errores ! » Vlil.
» maerae ! Quietislarnm argiitia' ! fanalica soin- (jiKenain sit amoris essentia son dofinitio.
» nia! Beguanloruin . Bc^iiinai'um , lllimiiiia- Niaïc \cvb superesl oxpInraïKlmii. qiiid per l'f'l/e. quid per honvtn intelligat. Hoc aiiteni soqtionlilnis veiitis liqnidô constat : « Hinc » int'ertur, inqnit . qnôd qnivis amoi* . qiio » boiuun a Deo diversuui desideiatur, sine » relafione ad Deum ipsuni, inordinatns aut » sallcm iinjierfectns sit. » Sic patet qnèd in oo serniono, celle signiticet clcsidemro, et hniiioii signilicet aliquid noliis utile. Sic per-
« Qnid oppounnl. iiKjnit ' . niiignis illis re- » ligionis pi'inci()iis ï inanes nietapliysica' ai'gii- » lias.,. Anioipniiis Denni aiual sine lelatione » ad nos. » Arguti(P\ovo ilke ex Angelico Doctore de|)rompl;e snnt. fi ift ipso sistat , non ut gil : « At lian- et ipsamet cliaritas, et qniex eo fdiqnid nohis proveniat : et ideo chavitas » deni cliaritas perfecta. si Deiini soluni de e>it excellent ior fide et sjic. \V,v diV(^\^\w \nA\^- » sidères. qni|)|)e qni ipse est sumina perquornni l'atruin et sanctoruni cnjnsqne adalis ac re^ionis Ascetaruni tradilione insonant. lias argntias Schola- non at'linxernnl. namqiie a Patribns traditas , et ali Ascetis in praxi conlirmatasaccepere.
At , qua^so , ({no jure nietapliysirain hic t'astidit ? nnnqnain non loqnilnr de n/iioria essentia , de \oto essi'ntidlitf'i' jnsto . et qnod est veluli essentin voluntatis. Num oblitns est rerinn
» fectio Toile liane volnntatis in hoiinin
» propensioneni , onnieni amoreni . onnieni » cliaritatem tollis. » Niliil cerlè expressiùs dici potuit , nt adslrneret ex ipso antoi'is charactere , id est amoris ipsins essentia . aniare niliil alind esse, quàni velle honnni; et ('lle Itonnm niliil alind esse, qnàin snnni lionuni silii velle, sen concnpiscere , ita nt si tollas hoc dcsiderinm sive hanc concupisessentiani non tractarinisi a nietaphysica? Xinn centiain , protinus tolam amoris essentiam ipse qnod cnipat ac deridet , facit, dum essen- tollas. Qui hiec adeo metaphysicè dclerininat. liain rernin mefaphysicàahstractioneexscnlpere qnomodo j)Otnit dicei'e : Xon oxominanduni WwUxi'l \x\()C qA punetnin decretoriiun. \{\)'^\ dnxintns, justa nietnphysicuin , quodiuxnt sit dictitant . (jnôd heatifndo optanda sit aniori es- fnrnnde rluiritntis ohjectnni ? Bonum. quo senfialis, et ({uod hoc molivum a qiiacuinqne suhlato tollilur cliaritas omnis et amor , dilectionis essentia unqnani separari nequeat. Eigo ipse D. Cardinalis . non ego, rerinn essentiam seu nietaphysica' tontem prioi' repctit. 'Jiiid ad hoc V
« Hic , inqnit ^ . non examinaiidnin diixinub nnmqnid est ipsissinuim iormale charitatis ohjectum?
An verô sihi ipsi conslet . tniii ex jani dirtis. tnin e\ dicendis patchit. ('otitinno l:a'c siihjnngit . « Scliolasticis licet de his
» juxta metaphysicam , quodnam sit tormale w qna'stionihns docere (piiclqnid Ecclesia aut
» charitatis ohjectnm , (jiiis tinis prinnis ac se- » approhat. aut permittit '. « Hoc dicit de
« cnndiis : an respectus Dei , qnatenns in se hac (jua'stione : « Qno<lnain sit formale cha-
» boni et pcrtecti , specie sit excellentior. et » ritatis ohjectum? ha- qua^sli(nies in
» magis meritdrius (piàm respectus Dei quale- » scholis fructuos;e snnt. » Qui verô propo-
» nus nohis boni. » Idem est ac si diceret : Hic sitiouem iormaliter c(jntradictoriam audiie non examinandum duximus />M«c/î/?/< deercto- volet, banc pcrcijiiat \elim : « Utrùm chaiin)n , (jiu)d totias decisioneni continet. Inipii- » ritatis actus ex sua natura, et e\ suo ibrgnanduni (piidcni accrrinie fralrem . sed (|iia'- stionis stalum nequideiii atlingendiini dnxinius. Qnod autem se tractare negat , hoc ijisuni singulis paginis tractât ex j)rofesso , et impriinis immédiate sequenli pagina.
Agit-ne de amoris ehoractere seu amoris essentia? sic habet '' : « Intra nos ipsos pa- )' lumper imniorcmur, Quid est amnre , in- « qnil antiquus Pater, nisi velle ? ^^ Jam instiiis sui facti metaphysicè penetralia sciiifatnr. Antiire. inqnit. est velle honuni. N'eqiK' tiim illnm t.i'drhal metaphysicè examinare .
' Insli . itii^l. Il :t I 447. — > Jbid. II. 40 p. 4:ts. — i ihiit. Il :<it : I. u . j.
1>. 4 '(H.
» mali objecto, nt ainnt Schola', iira'cisè ter- » minelur ad Denm in se sjiectatum. et utrùm » ha'c virtus ex suo proprio l'undo eliciat ac- » tuni. quo l>eus aniatur quatenus est sum- « niiim nostrnm bonum, an ex l'undo spei, » (piam excitât . Iiiiuc actnm mutnetur . ha* » snnt qna'stioues magis subtiles (iiiàm uli- » les -. » Si(; qnod //) scholis frnctnosniu jndical, hoc ipsum, nt tjinrstioneni snljlHi-ni, ni //notes metaphjjsica' oripitins ex|)lodit.
Auditum-ne un(piani luit ijisam essentia* et dclinitiomV icinin (■oiisideralionem procnl
' /;(//-. i„ist. II. :tO : I. Il, |>. 417. — - Ihkl. n. Il : I. Il , |>. h-i\j.
AU
DTSSERTATIO amandaiidam esse ut inane> arguliasV Si qui(i ipse conimodi speral iii sua controversia o\ ipsa rernni osscMiti;i absti'activè S|)ectanda, altissiniam ainoiis (Icliiiitioiiein ahsti'aitivè rcpelit. Niinquaiu non ostentat amoris cssentiarn. Si xei'ù n.rjieaiii cvidenteni Pati'um, Ascetariini, ot Srlidlaïuii) in deliniendo auioi'e ooiisensiiin. imlainitat sui niuneris non esse . nt iwaniinct uicla/j/iî/suy (juoduam sit fonnalo chorUtitis ohjectuui. A erùni inemineril hoc esse pimctiiin totins controversiœ rfecr^torm»* , scilicel an healiliidinis motivuni a uiotivo ^Mori;c IJei separari possit abslracti\è in proprio diarilatis actu . iia ut altcruui niotivuui sine altcro voluntateni in eo aclu nioveat. Nullatenus agitnr de aliqua separatioiie reali l)catiliidiuis a gloria Dei. H;cc enim duo, ex proniisso yi'atiiilo , jaui om~ nino esse inseparabilia sexcenties declaravi. Ncqiic etlain a^ntur A^; aliqua separatione inontali , quà anima \clit gloriam Dei, exclusà , aut nullaleuus volilà in toto ipsiiis anini;e statu, proniissà healiludine : lioccniin pari studio frequentissiinè confutavi. Agitur tautùm de ea inotivoruin separatione aljstractiva, quâ charilas propriis in arfibus aniare potest Deum in se pe rfect un i . relinqucns spei ofliciuni sperandi seu desiderandi Dei . quatenus nohis lionns est: lioc est igitur 'ItViictioii (Jf'crcforhnn . iiaod fofius (/ccisiuucin (■iiiiluicl . nituii'Uin an charilas, ex suo prupvio ftiHch) pUciat actiuii
Meldensis ejjiscopns sic hiquilur: « Ad cx- » stii-panduiii liunc adeo ahsnnhnn et peii- » tidosuni erroreni, deterniinare opoilet cha- » ritateni, pra'ter niolivinn pi'incipaU- gloria" » Dei, hahere ctiani secunduni niotivuni nii- » mis principale , sed iusepaïahile , seu es- » sentiale ipsi charitati. » Eu (juuctuin decrcloriinii. }iic est totius qua'stiouis cardo, an niotivuin promissce healitu(hnis sit essentiak' charitati. Gonclamat D. Cardinalis a S.-ho- » laslicos in charitatis notione ( id est , in » iUins deiiuitione et essentia ) niotivuin ac » desiderinni possidcndi Dei seiuper includere '. » Adjicit « iuq)0ssil)ilc esse ut nos- » ti'uni unicuni l)()iinni noveriinus et aine- » nuis, non volilo nostro hono, » Quasi vein nulla sit anioi-is sjiecics ecga Denui. pra'lcr amorein l>oni ipiatcmis nohis li.mi. Adjiril ;
1 .4ddil. (I rinsl. juisl. 1. Il , p. '.O:!.
Hoc desideriura est veluti vohintatis essentia. Quid vellct, si ùoninn non vellet ? Nulluin aliud vohiiilatis ohjectnin agnoscit pra'ter honuui ilUid rekitivuni de quo hîc loquitur, puta heatitiidinem non tantùni esse cssentiale charitatis nioti\uni. sed eliani unicum motivuni. ac totnin. ut ait -Meldeusis, diliyendi rutioneui. Quid enini vellet vohinlas , si banuni seu heatitndinein non vellet ? Ha'c est velnli vuliiiitatis essentia. Hoc ipsuni in Additionibus conîirinavit. «Scholastici, inquit ', » docent principale est specilicuni cbarilalis » objectuni esse bonitateni Dei in se spec- » fati. Hinc receutiores Mystici inferuut cba- » ritateni nullain ad nos relationeni inclu- » dere , atque hoc est, in quo errant. » En puiK-tinn decrctoriwn. Qnaniani autein sit ha'c relalin, cpiani JMystici errantes negaut , et quani ipse propugnat, ex verbis sequentibus liquet. « Charitatis quideni hoc est princi- » jiale ohjectnm . nenipc Deus in se specta- » tus. Hoi- certuni est : sed ipsa liabet alia » objecta minus principalia, subordinata et )) inseparabilia. Ita se habet alterna noslra » beatitudo. » luseparabilitatis autcm illius hœc est causa: Quid vellet. si Ijonumsuvm no)i vellet? Bœc est veluti volunfutis essentia. In hoc igitur errant Mystici recentiores. ([iiùd uegent charitateni incladere, ut motivum i nsepurahile seu esseutiale, relationeni. ad (riernam beatitudinem riostram.
Niinc resumenda sunt D. Carflinahs vcrba. quihns docel banc ipsani qua^,stionem luillius esse liiomenti. « l'trùm, inquit-, cliaritatis » actus ex sua natura et ex suo objecto » formai i, ut ainnt schohT , praicisè termi- }^ netur ad Deum in se spectatuni, et utrùm » ha-c virtus ex suo proprio fundo eliciat » acluni (jno Deus ainalus quatenus est sum- » mnm nostrum bonuni, an ex l'undo spei, » (juaiii excitât , hune actuni mutnetnr ; ha? )) su ut (juaistiones niagis subtiles, quàm uti- » les. ))
Schohe oinnes in hoc D. Cardinali contradicunt. Neque enim banc (pucstionem tanlopere exagitarenS , iiisi esset pciutilis. imô et pernecessaria ad servandain charitatis distinctionem specificam, et pneeminentiani Apostolo revelatam. Non niiniis ipse sibi, quàm Schole, contiadicit D. Cardinalis. Quod enim aha in i)agi!ia qnœstionem laag'is subtilem qaàin iitilein dicit, hoc ipsnni aha in pagina ul qi/jesftuiies m scholis f/-iicfai/siis j)rav]icat.
1 ,/(/(//■/. (■( riiisl. jmsl. I. 11 . p. IG.Î. — ^ Iiislr. jjiisl. ibiil. p. /«26.
Undenam sunt iii scliolis fructuoso\ iiisi quia chai'ikilis actiis spci aclibus longe priocellunl : in hoc f'onveiiit onniino inlor Scholaslicos cl saiictos Ascotas. Ego verô, queni I). (lardinalis pofissiiiiiini inipugnat, ({uirl vnlni ? Hoc ipsniH finoil iii roiifosso est scholas \ollo . sciliccf iliarilali'iii non ex sno /)rop/'io fi/iu/n eïicere ncfuin quu Ik'us! owatnr ut sumunnii noi^truiii Iju^nuii . sen lieatikulo : sed lunic nilltliari r.r l'uiidn Sjiri <ji_iinii l'.rcitnt . |tc ca>tcro luinqiiaiu non aiiu'aiu in (juûcnnKjiic pni'celsissinio perfectionis statu , oxercendani esse magîs ac niagls sj^omi . (juà proniissa Iteafiludo expotitur. li(is(|nt' snei aolus. duiu a cliaritîitc cxpivssè cl riiniialilci' iniperautni', al) ca pcriici et nui>ilitari. Hoc toluin luaxiiiii' friictiiiiSKiii <'st . tuin //( scIidIis . qiia' iiiliil iiisi lulanila' lidci utile dnccut . tuiii in |a'a\i as/clica. <Juiii ciiim ulilius . quùni aclus \ii'lutiHii inlVrioruni a chai'itatc e[)i'essè inqierari. ut al» ipsa pei't'ectinrcs évadant ?
Ergo hoc uuuni ad^lruo . quod siluda- (mines adstrnunt . (piixlque . eliainsi yy/z/x s///y//A' quôm utile, lanuMi lYnctuosuni est, teste ipso D. Cardiuali. V.n piwctiiin dccrctiirhnn . in (|'io me tutaninr scliohe. Huare igitin- I). <laidinalis in me ut in Onietistani taulà aspciatate iinediis est? Quai'c in puncto (Iccrofoi-io «(luli'utiiinis studio ])j'a>occupatussil)i ipsi a|)ertècoutradicit? Si iia-c sitqna-slio la scliolis licila e[ f/urfiiosn . an heatitudinis proniissa' desidei'iutn eliciatur (W fiiiulo p/-opfio fltarfn/is vel c.r fiiudn sjici . licet dicere hocdesidei'iuiu non cliri c.r proiirio charitutis fundo. Si non ex jjrop/-io charilafis fundo elicitnr, non est cuicuniquc cliaritatisactui essentiale . (alsissinnnn est hoc possidendi JJei desideriwii in cl/ru'iioj is ni)[]o\w. sen deliuilione et essenlia (^z scdialustieis semper includi '. Falsissinuirn est (piôd si tojlas hoc desidei-iuin . omiiem omoreDi . onmein rlniritati'iii tallas '. Falsissiinnni est dicere . ipiod ha'c sit vehtti Vdliiïitdfis esseidid ' . ita ut uiliil \ellel. si hmiiiin sunni seu heatitndineni non vellet . l'alsissinuMU est quôd hic sit récent i(H'ian Mijsticorumerror"' . scilicet ni negent//o.s//Y///( (i-ternam heatitudiiiem esse iiisepar(djilr seu essentiale cujnsciuuqne charitatis actùs molivnni. luio in hoc Mystici oiinies cuni scholis anlupiissiuiani tradilioneui luenlnr. Falsissinnnn est deui(|ue, et intoleiahilc. (piôd actiis charitatis pinv henevolns erga Henni . et heatitudinis proniissa' desiderio \a-
' 4(l(Hl. Il rjiisir. jnint. I. 1! p. ^;,9. — :l ]l,iil. y. V(3. — '• supru.
1>. '(03. .Iilili'. ,1
— - liisir. i/iisl. riiisir. iiiisl. iil.i cunni . dicalur adversari Scripturis. tradilio/ii.
naluric liniiiiiiis et (imoris e&scntiic.
IX.
(( Jain . inqnit ' , detegi potest qnas insidias » s])iiitualilas no\a lus suhtilihiis prcccisioiii- » hus sirnxet'il sirnplicihiis aniinalius. » Has/djfdes pr(f>cisio)U's non e\ nova spiritualilate . sed e\ Moysis, ex Aposloli . ex l'ati uni . ev Ascetarnm omnium tradilione piolluiint. Ha» pru'cisiones, quas subtiles vocat . lioniana Ecclesia in calechizandis rudihns si'entio pnrter- /////^/ \etuii. H;c7J?'a'r«/o;/Massignantui' ah Angelico Doctore, et ah omnibus scholis. ni \iiiiitnm specifica' distinctiones.qua- ad lidem ipsam pertinent. Sic (pii alios severi.ssiniè carpit. ipse nulluni alind pei-rugiiiin nactus. ait cliaritalis l)i;eeminenliani A|)ostolo reveliitam . et a l'atrnm , Ascetanim et Scholiisticoi-nni traditioiie inculcatam . coiisistei(> iii jj/'œcisione suhtili , (jine sniiplicilnis cuuiitahus insidias strvit. Si charitatis ipsiiis pra'eniinenlia et |)erfeclio ;il> e])isc(t|)is ajipellelnr animarum oneiidiciiluni . insidia' , et illnsionis origo. facile' ac hrcNi id assecutuii siiiit , ut honiines molles, ajnaules siii i[)soruni , \irtiitisque ardua- niiuinu'' slinhosi , perleclionem (piasi illusionis insidias déclinent. Sic ministri ('Ihrisli . Inlioris \ia' noinine. impertectionis lautores erimt.
Vaiv ^evo /j/V'cisioiu's iHCtojjhijsic/is taiito l'a>tjdio Myslicis receutiorihus ablegal ? iNoniie omnes virilités morales . tolaqiie iustitnendu' hoiiiiiiiirii vila' disciplina ah liis pra-cisionihiis pendct? (Juis \el inlima- plehisNcl rudioris ingenii hicc siio modiilo non |ierpeudit? Mulliim interesl in rcpuhlicaan ci\is patriam colal pi-opter ipsam . aut |)iopter lucruni (piod e\ ca sihi |>ro\eiiit. (Juis paler \ellcl se a lilio cidi , non ni patrem aniantissimuiu . sed ut seneni cujus opes ca])tat? Quis amicus aniico deviiicitur . niliil curansananiiciis ille gratiam etconuiioda, aut virlutem nndam in amicitia (pia'i'at V Xc- (luidem harharos, silvestres homines . ac jicik"' ieros ha'pra'cisiones fnginnl. Hei cultns et amicitia carehil-ne hisamoris zelolxpi pra-cisionihns. (|nihus scalet agrestiiim hoiniimm societas et consnelndo? (Juisipiis liliiis patri . (pn'sipiis sponsus sponsa' . qiiisquis aniicns amico iiiclanial : i^go teanu». non ut e\ te mihi qiiidquam [)ro\enial hoiii. Uiiidiii cl sp(j|isa anima sjionso Heo hoc etiam dicere potest? l-lgo te amo , ego in te sislo. non ut ex te. mihi prare-
' V;(.s7;-. ^«(.s7. I. v , /«/(S.
DISSERTATKi vdat vel adeptio boni, scilicel \W£ beatitudinis. Quare D. Cardinalis metapliysicas pra^cisiones vilipendit? Nonne episcopum f/oo/o/w« esse oportere dixit Apostoliis? Quis docere poterit . nullà adhibilà nietai)liysi('à pra-cisiono? Qn;onam esset ha^c abnorniis si'hola? quodnam imiiiane chaos? quanta errorum colluvies? Nonne A}jostolus ipse nietaphysicà abstractione seu pr;ecisione docel nos insufdcientes esse bonum cogitare ex nobis quasi ex iiohh. En reduplicatio et pivecisio , quani si tollas. lollis et gratia' Cbristi , adono creatoris in natura gratis eflornianda diversa) , necessitateni. Hinc Angustinus sunimus metaphysiccC contemplator Pelagianos profligavit. Sic etiam profligavit et Arianos, ex pivTcisa notione Verbi ; et Manichaîos ex boni notione positiva, niali auteni negativa; Donatistas denique ex eo qnod qui baptizat hœreticus , non baptizat quatenùs ha'reticus, sed quatcnus xeia- Ecclesiio baptismum ex illius nomine confert. Eœ sunt piocul dubio ardua* piwcisiones , quibuscatholica lides proi)Ugnari debuit. Sic se gérant singula" ba'reticoruni secta^ , ut nunquani eas debellare possis, nisi pnecisionis luetaphysicée veluti cribro, quae confundunt, secreveris. Sic Atbanasius de consubstantiali : sic Rasilins de S[)iritu sancto; sic Tiregorius antonomasticè TheobDgns dictas, de omnibus passini. Sic ca-- teri onnies, ne singulos ITic recenseani. Sic Doclor Angelicus, non ut ex eo aliquid , etc., et ideo char i tas est excellentior , etc. Sic scbols r)nines ; sic onines Ascetai scbolis concordant. Sic sohis D. Cardinalis meta[)bysicani pra^tisionem , qu;\ sol vil ur jnuicfton decretoionu , fastidiosè répudiât.
X.
Voluit quidcin D. Cardinalis banc suœ senlentia; asperitatem tenqxM-are: at nnllum est, quodadmisit, teniperamenluni. «Sialiquando, » inquit ', pia anima in tantum vacet Deo . ul « lum distincte non cogitet, qu.e semctipsam » attinenl , continuô ilhisionem , et inane « otium exprobrant. Censura ba!C pra>ceps » iniqua esse potest. » Verùm si sibi constet , b;ec dicere minime licuit. Agiturde pia anima, qna' in oratione ita supra se rapitnr, ut suî suoi-umque omnium oblita sit. Constat autem orationem banc pracelsissimam . nibil esse pra'ter amoris exercilium. l'orrô indlalenus tieri potest ut in amando Ueo quis non cogitel distincte de formali , unica et totali Dei amandi ratione. Si dentin- plures amandi rationes . poterit sanè alia percipi , alià non perceptà. At si detur una amandi l'atio immediata totalis, ita ut omnis amor resohatur in beatitudinis adipiscenda* desidcrium , necesse est ut illa totalis amandi ratio, in singulis amoris .actibus , distincte , expresse et perspicuè attendatur. Quid enim distinctiùs dari potest in actu humano , quàm formalis et unica ratio , propter quam ille actus elicitur ? Huocirca D. Cardinalis locutiones ipsas bîc repetere mibi liceat. « In- » tra nosmetipsos, inquit ' , parumper imnio- » remur : quid est omare nisiveUe , ait quidam » ex antiquis Patribus? Amare est velle bo- )) lunn... At amor est charitas , et quidem cha- » ritas perfecta , simul atque Deum solum » desideramus. Namqiie ipse est summa per- » leclio. Igitur amor est motus animi, ut ait » Augustinus, quo quis unitur, autimpellilur, » nt sese uniat cum bono agnito. Cbaritas au- » tem est pondus illud sanctum, quo indesi- )) nenter trabinnir in Deum, scilicet nostrum » unicum bonum. » Sic patet evidentissimè . quôd , juxta illius mentem , velle bonum nibil aliud sil quàm desiderare seu concupiscere nostrum lutirum bonum. Ha>c boni nostri seu beatitudinis concupiscentia bic \ocatur non tantùin charitas. sed etiam charitas pc/fecta. Quid autem potest piam animam in pnecelsissima oi-atione occupare, nisi perfecta charitas? Dalur-ne in quocumquc contemplationis génère , ullum exercitiuni, c^uoà perfecta charitate sil perl'ectius? Juxia D. Cardinalem perfecta charitas est distincta atteutio ad nosmetipsos , quippe quœ est nostri uniciboni niera appetitio. Atqui j)ia anima, in prœcelsissima oratione posita, nibil potest prœstare quod sit perfecta charitate [terlectius. Ergo in prœcelsissima oratione anima ba-c attenta est ad seipsam. Nulla sanè assignari potest, ut jaiii dixi , atteutio dislinctioret cxpressior ad nosmetipsos, quàm illa de qua nunc agitur. Nonne quis seipsum disdinctè attendit in eo actu, in quo suum suninumi et unicum bonum sibi unicè concupiscit. ita ut illud summum ejus bonum sil ei formalis el unica. seu totalis. in eoactu diligeudi ratio? Dicat , si possit, D. Cardinalis quo pacto quis potest non cogitare distincte in suo actu , de eo quod est formalis et totalis sive unica ratio , quam in eo ipso actu intendit? Si plures ess(Mit amandi rationes alia^ ab aliis independenles. posset lum lieri. ut alia distincte, alia
1 Iiislr. piist. II. i-2 : nijn:!, t. v, p. 4jO.
' liisir. inisl. 11. .'lO : p. •>!, indistincte moveret auimum ; alla aliam implicaret et obscuraret. At ubi datur unica seu totalis ainandi ratio formalis , propter quani elicitur actus , non potest nisi distincte et directe atlt-ndi. Fatcor hune actuni [losse elici cnm tanlo iinpetu, tantaque siniplicitate, ut nuUuni nisi levé suî vestigiuni relinqual. Unde continget ut anima nonnisi indistincte nieininerit se ad semetipsam tum attendisse. At tieri potest ut anima indistincte tantùm meminerit sua; inlentionis , qu* in eliciendo suo actu distincta et explicata fuit. Posito auteiu quod béatitude
Verùm D. episcopus Carnotensis , quem Meldensis unà cum D. Cardinaii in nostra controver.sia suos uiianimes appellaverat , et qui reverà non minus cicteris mihi iufensusfuit, unanimi utrique in hoc palàm contradicere non veritus est. Ha-c suiit autem illiiis \erba * ;
u Ipsiniet thcologi qui comniunem hujusce » teniporiridespecilico cbaritatis motivo senten- )) tiam apertiùs sectantur, et bonitatem sump- » !am relative ad nos ut specificum spei moti- » Aum assignant, attirmant tanien cum sancto » Tlioniahoc spei motivmn inservire cliaritati , adipiscenda sit ullitinis finis, et tota nostrùm » ut motivum excilans , quod pari ratione etiam omnium diligendi ratio , evidenter sequitur animam piajn in quocumque simplicissimo sublimions contemplationisactu, dum elicitur, non posse non intendere, et quidem expresse et explicité, Imnc unicum et totalem linem. Peremptoria est in bac queestione ipsius D. Gardlnalis argumentatio. « Toile, inquit ' , banc
» e\tendendiim est ad motiva timoris. ra^tera- )) imnque onuiium virtutum, »
Sic, juxta Carnotensem episcopum , moti- Yuiii adipisicnda' iii Deo solo beatitudinis , seu visionis iutiiiti\a' . intiinsecuinet speciticum est spei; cbarilati verô extrinsecum et accidentale, quemadmodum et motiva tiinirris cœternrumque
» propensionem voluntatis in bonum ( scilicet ivr/^^c//? , quœ yja/'i'ra^/one ad charitatem exer-
» in suum unicum bonmii, sive suam beatitu- cendam voluntatem invitant , nec tamen essen-
» dinem), tollis omnem amorem , onuiem tialia cbaritatis motiva unquam dicta sunt. Ipse
» cbaritatem , » ac proinde umnem orationem , episcopus in margine retert varia tum divi omnemamantemDeiintuitum.Addipossuntha,'c Tlioma^ , tum insignium theologorum testiejusdem auctoris verba : Quid vellet anima haec rnonia, quibiis adstruit hœc motiva secundaria,
^\A , ûi>n\xn\ \nicnn\ bumtm non vellet?... lin- sive extrinseca cliaritati, allicere, indueere ,
/Mjs^ibile est ut itustrinn unicum bonum noverimns et ai/iemus, non volito nostro butuj — Anuo'e est celle bonum... Scholastici in charitatis notione mofivum acdesideriwnpossidendi Dei includunt.
H;ec est veluti voluntatis essentia Amorïpse niliil est aliud nisi motus animi, quo quis unitur , aut impellitur , ut se nniat cum bonuuçpiito, seu objecto bealilicante. Igitur amarc \elle , non allcntà distincte ipsà beatitudine, esset velle amare, non attenta distincte unicà tbrmali amoris ratione, ac proinde amarc sine amore. Et lia'C sunt paucaex nmllis in (juibus D. Cardinalis, aliquaudo minus sibi i|)si coba.'rens, et ievitisculis tem[)crarnentis usus, ali(juando Unes certos apertè et expressissimè excedens, cbaritatis essentiam , atque praîeminentiam Apostolo revelatam suis scriptispenitus delcvit. Nibil disponereai] cbaritatem augendam , quodtotum ego jam sexcenties [iraîdicaveram , maxiniè in Responsione ad Sunrmam doctrinœ , etc., ab e|)is('opo Meldensi sciiptam. Locus autem divi Tliom» , quem protert , sic liabet : «Scilicet ex » aliquibusaliis disponinnu- ad hoc quod in Dei » dilectione i)io(iciamus, puta per bénéficia ab » eo suscepla , vel per pra'mia sperata , vel etiam » pcrpœnas quas per ipsum vitare intendimns. n 2. 2. q. xxvn, a. ni, inc. » Hœc in margine addit Carnotensis : « Durandus docet tempo- )) ralia bona posse tieri auxilia ad Deum magis p diligcndum. J'osset tum ad en lad/cri respec- » tus , ut ad aliqua adminiculativa , in quantum » omne bonum , addito alio bono redditur eliyi- » bilius. » Unde evidenter patet ipsum Carnotenscm in cltandis hujusmodi testimoniis vojuirum igitur, quod ipsi praisidi Convenlus luisse tantùm ut beatiludnet bénéficia lenqioralia
(jbsequensj)ronunlia\eritamorem [)urum adcer- siiit quredam auxilia , seu motiva extrinseca in sari tum essentia: amoris , (puisemper cuit p( Ai ri cbaritatis actu , et veluti adaàniculatica. In bac suo objecto , tum naturœ hominis, qui beatitu— verô marginali auctorum citatione pr;enilct indinevi necessariô exoptat. Eo Conventus veluti siguis locus Ciamacha'i , clarissimi in Sorbona sancito confirmari voluit qua^cumque ipse cum j)rofessoris. « Quamvis, inquit theologus ille ,
D. Meldensi episcopo, in nostra controxersia , » cliaritas primo |)er se non respiciat pra'mium, c(jntra Moysis. Pauli , Palrum et Scholarum n uibil lamen \etat , (|inn homo charitate praîtradilioiicni docuerat. » ditus cxcitetnr jii-r accideiis ad artiones clia-1
FÉNELON. TOME UI.
' Lpi.s!. iKtsl, iui>r.t , [i, 93.
DISSEHTATK»
» ritatis contemplatione r.œlestimn (/(monon '.» Ex jam dictis nunc liquidissinu' tlniiqiiid sihi velint in scholis ha» locntioncs , uiottcain primarium , ei motiva secundorin. Primariiim est inlrinsecum , seu specifkiiiii et essentiale. Secundaria, extrinseca et inerèaccidentalia. Charitas, inquit , primù , id est per se , seu iutrinsecè , et ex suo proprio rnotivo , non respidi. pi'œminm. Quantum igituv abest ut prariiium sive beatitudo sit Unis ultiiiuis ! quantum abest ut sit tota dihf/endi rofio ! quaulum abest ut sit i'I pivpter (/l'od (niiKes omnia vdint et prœter fpmdnihil velint ! (juauluin abest . ut sit (onoris et voluntatia essentiel ! quantum al)esl ut dici possit : Quld vellet voluutas . si hoc honwn non vel.let ? quantum abest ut impossibile si quôd Deam noverimus et a menues , mm volito nostro bono ! quantiun abest , ut e/inrifas non respiciens prŒmium , adversetiir tin/i amoris essentiœ , qui semper vnlt potiri suo ohjecto , tum naturœ hominis , qui beatitudinem necessai'iù exoptnt ! Imo cbai'itas per se , id est , ex sua natura , non respieit prietnium. Si homo ehnritate pnt'ditus excitetur ml rluiritntis artiones e\ motivo donuruni cd'lestium , tuiii exeifo.tvr taiitùm per o.ccidens. En punctum controversia» nostrœ decretorium , de qun Meldensis dixit , quod totius decisionem ronfineof. Hoc ipsum Gamacba^us prome . et conlraadveisarios acei-- rimè secat. Hauc (jaiiiat-liaM hiciilejitam totius conti'oversiœ decisùmem . r.aruotensis episco|)us adversarioi'um unaiiimis reteit , et i)alàin approbat ; ba-c verô immédiate subjunuil ' ;
<( Oui liane nltiniam doilrinani amplectuu- » tur, contendnni ebaiitatis nainram in suo )) proprio actu pra'cisè spectalam imUum abud » liabere objeetum , seu motivum. preeler inti- » nitam I>ei bonilateni in se ipsa speetatam , » absque ulbj resiieeln ad beatitudinem. qua? » ex eo objeeto noltis pi-oventnra est. Ha-e sen- » lentia catboHcissima , et apud tbeologos valde » eonimunis est. Egomet banc j)ropngnavi . » eamque vel levissimè hedere nnnquam luit » animus , etc. »
Sic fassus est l). (-arnulensis e[>ise(ipus se olim in thesibus palàm piupuguasse banc vulîralissiniam de ibaritatis essenlia sententiam , qnam D. Cardinalis unà cum D. Meulensi episcopo danniari \ult . ni Oui etismi fonteni et caput. Ipsum >b'ldensem sa^pemunerorompellaNi Ut et de thesibus e;ui(bdè (heeret . iinin baii«' doctrinam , qnam ni qnielisticam mmc inq)U-
' G>1A(.H. iit I. i. qua»t. WMi, 1. \ii. /.///>/ /Kistij Cariiot, Kpisi\ uhi sujua, p. \t:. — - l.or. j;iiii ril.
guat, ipse palàm in Sorbona olim propugnaverit. et se [)ra?side ab iimumeris baccalaureis , propugnari volueiit. At de hoc, quemadmodum et de multis aliis . pro more , prudenter conticuit.
Sic autem streuuè pergit Carnotensis episcopns: c< Aiimt : Si charitas ea' *»« naturn nibil )' spectat pra^ter infinitam Dei bonitatem in se >i ipsa speetatam sine respectu ad nosfraut beati- » tudineni . possum igitnr elicere divini amoris » actnm , ud hune nullntenns excitatus. nisi ex » intnituinlinitai bonitafis, qualis est in se ipsa, n independenter a quacumque alia idœa relati\a » ad nos. Serpiri nequit hœe pjiopositio. »
Jam dixerat banc doctrinam esse apud thtolofjos valde communem, et cothoUcissimam. Jam ulteriùs procedit, ac plus audet. Neqari nequit bec yiropositio , ac proinde oppositam at'tirmare no)i licet. O innnanem et bactenns inanditam inter yinnniines . dissensioneni ! Si >b-ldensi credas, beatitudo commnnicata est nltimus finis propler quem omnes omnia , et prwter qiœni nihil volant. Ha^c est tota diligendi ratio , nec aliter explirntur. Ad exstirjjanduui adeo ahsurdiiin l'f pernieiosum ( scilicet nuietismi ) errorciii . determiaareoportet beatitudinem essemotivnm ebaiitatis , secundum quidem . sed /«- separabile seu essentiale. Si I). (lai'dinali auscultes , ttdle hauc propensionem voluntatis in suum unicnm l»onum , tollis omneni anioiem , unineni charitafeiu. (Juid vellet . si non vellet suum Imouoh '/ ti:vc est veluti voluntatis essentia. Scholustiei semper includunt in idœa charitatis respecturn hune , et desiderium possidendi Dei... Mi/stiri reeenti(n-es iuferunt eharitntem radium ad arts respecturn incladere . atque hoc est in quo errant. Tandem (larnotensis episcopus interrogetnr : sic unanimes coidutabil : Quod tu, D. C.arcbnalis , recentiorum Mysticorum errorem appellas, qnod tu , D. Meldensis: Quietistici crraris adeo nbsardi et perniciosi caput ^./'aY//'- /laiulvai dicis, hoc ij)snmin Sorbouicis thesibus [itnpugnavi. Ha>c est vnlgatissima et catbolicissima doctrina , ((uam negare neuter vestrûm pot est. Ne ultra dicatis motivum beatitudinis esse a charitate ins<'parabde , et essentiale buic virinli. Si res ila se haberet , Deus uunqnam amari potnisset ab bomine . nisi oblatà illi visioiie beatiticà ; nude iioc donnm supernaturale nalma- ipsi inlelligeuti esset inseparabiliter anne.xum ac debitum. Quo posito . gratia jam non esset, nisi uomine tenus, gratia, et rêvera mernm ilehilnm foret. <Jnapropter doctrina hœc , (juam lanto impetu inq)ugnatis , neyari nequit. Veiinn (piidem est beatitudinis molivnm posse secundariô movere hominem chavitnte prcpâituiii ad ocliones charitatis. Sed hoc inotivum hoiu'fatis relatirœ nd nos est specifciua spei . cliaritati autem extrinsecum et advectitiuui , pari ratione , oc motiva timoris eœterarumquc ommwn virtutum. Omnium etiam temporalium beiieliciorum motiva . ijari ratione , jiuta thoologorum sententiam, voluntatem allicinut r/r/ octio/ies charitatis. Haîc autem omnia suiit extiinseca proprio charitatis actui , qui per se et ex natura sua , sive sua essenlia, nihil specfat pra'ler bonitatem absoUitam. His excitatur pkk AcciDENs, ut Gamachanis, loco citato. optimè docet.
Quid ad ha.'c Meldeusis? Deum testem invocat de omnimodo (]larnotensis secum in eaqua^stione consensu. His auditis, stupens lector ingemit , tacet . et \ix suis ocuiis crédit. Sic et in ca'teris fides adhibenda est ei . qui et ea quie palpantur negal.
I.audoequidemiibentissimè adversarium, qui in medio controversiarum aestu a triumviratu aperlè in hoc dissihiit . ut charitati tueuda^ consuleret; verîun in hoc mox sibi defuil. rSamque dutri Meldeusis nihilo inrlamitaret Carnotensem secum in hoc decretorio puncto {)euitus consentire , ipse Carnotensis verilatem oppressam tnm demum silentio deseruit , ne in luenda charitatis essentia unanimes culpare , mihi \crô assentiri videretur.
Hinc accidit, ut D. CardinaHs et D. Meldeusis episcopus , in Convenlu , nemine réclamante , ad arbitrium delhiierint , amorem hune, quem Carnotensis neyuri non passe dixerat , esse fictuin , repugnare Scripturis et traditioni ; adcersari denique tuni esseatiœ amoris . qui semper cuit potiri suo objecta , tum natura' liominis , qui beatitudineai necessariô exoptat. Tacenle Carnotensi , nemo mussare ausus est ; adeoque cœterorum omnium sîlentium huic uni jure inerito impulatur. Dicat igitur tandem aliquandu episcopus ille silentii sui |)œnitens : }'a> mi/ii ! quia tacui , quia vir pollutus labiis ego sitni. Deus autem soins veritatem midani , inermem , in plateis conculcalam , tutatusest. Benedictinus quidam Pater ", minarum contemptor, adversùs Malebranchium coni,n'egationis Oralorii scriptorem , ])uri-,simi amoris causam dicere ausus est. l'Ltiamsi , inquit . Deus amari nequeat sine deleclatione , non tameii ncccsse est ut semper amcturpropterdelectalionem. Hœc est promptissima onuiiiiin adversarii objectiouum solutio.
o Fil. Lami , Lcllrc un P. Malebtanchc sur l'aiiioiw lUiiiitéressc, etc. Paris, 1699. {Edit. Vers.)
Quod autem hominum fidem pêne superat , ami!) 1098. tum maxime fervente adversùm metrium autislitum confroversià . Lutetiœ iternm in lucem editus est libellus, cui tituhis hic est : Principes et règles de la vie chrétienne. Opnsculi auctor, D. Le Tourneux , magni nominis est apud eos qui se Augustini discipulos nuncnpant. Quatuor Sorbona^ doctorum approbatione gaudet , quorum prinuis, scilioet Pirotus , nostri certamini pars magna fuit. Hsec habct libellus * :
K Prie omnibus Deus amandus est. In statu » innocentia^ . homo cui veritas illuxit id ajtw prime uoverat , nullà concupiscentià tum mo- » vente voluntatem , et verilatis Inmini cali- » ginem offundente ; verùm ex quo peccavit , » sui solius amore captas , nihil nisi relative » ad se z'espicere cœpit. Tum nullatenus at- » tenta rerum , prout in se sunt . excellentiâ , » ut singulas pro gradu perfectionis aniaret , )) singulas eatenus tantùm respexit , quatenus » sibi bonaî et commodœ essent , et quatenus » iis fruens beatitudinem sibi compararet. » Itaque, juxta hune auctorem , originale peccatum in causa est , cur homo, sibi ipsi inordinatè devinctus et excœcatus , vix possit intelligcre Deum propfer se esse amandum, et inclinetur ad hune nullatenus amandum nisi quatenus beatificaus est. Unde sequitur banc esse hu'tuosissimam peccati originalisexcœcationem, quà Meldeusis ail beatitudinem communicatam esse totam diligendi Dei rationem , quà etiam D. Oardinalis docet beatitudinis in Deo captandœ concupiscentiam , esse veluti essentiam roliintatis. Non ea est natune recta; . sed \itiat;e, vox et sentenfia. Sic pergit auctor :
« Igitur hominem docere oportuit Deum esse )) non solùm in se ipso summum bonum, sed » etiam summum hominis bonum , ac proinde » hominem non posse sese \erè diligere , nisi )) iii (juantuin Deum diligil, quippe qui verè » beari non potest , nisi prout Deum possidet , » ncque in eum nisi amore tendit. » Sic natur.e laps;e intirmitati hoc plané indultum fuit, ut Deus quatenus possidendus et beatificaus ab homine diligi possef. Sed adhuc mwlla supersunt (ligna qua- audiantur :
c( Deus est (sseulialiter veritas et juslitia. )i Homo vero , in intimo suœ naturie fundo, » niliil est nisi iutelligentia et voluntas. Intellin geiitia^ unicum oi)jeclum veritas , volnntati » luiicum objectum justilia assignatiu'. » Sic (ihuitati> sou aiuiiiis propi'ium et naluralo ob-
A 11. I I u>.iu.' ad 10.
iOO
DISSERTATIÛ jecluni non est bonitas relativa ad nos , seu quatenus nobis comrnoda et beatifica , sed justitia in se absolutè sunipta . scilicet vera pulcliritudo et perfectio cnjnsqiie cei.
(( Itaque recta ratio . ordo naturaiis et iex » alterna postulant . ut honin Deum aniet , et » amelsoluni lumc . illuni deniqne aniet inde- » pendenter a bono (juod ex co sibi provenire » potest, quando(piid<'in independenter ab liis » omnibus naturaiis ordo servandus est. w Sic ipse naturaiis ordo postulat hune araorem . quem Meldensis episcopus etiam afflanti gratia* Spn-itui abjudicat. Sic naturaiis ordo postulat hune anioreni . qneni I». Cardinalis relut i voluntatis eiseidirr ininiicuiii dicit. Sic naturaiis ordo postulat liunc anioreni. quen» ipsc Conventus reprobat nt repusrnanteni tum amoris essentiœ , qui sernper vult potiri suo objecta , tum naturo' hominls , qui heatitudinern necessarii) exoptat.
« Cùm autein . iiupiit idem auctor . hominis » bcatitudo. ex ainore . qui Deo debetur , pen- » deat ; hominis interesse in eo concordat cum » lis quae a nalurali ordine et aeterna lege pos- » tulantnr. Profectô liquet hominem sese non M verè aiiiarc . nisi prout Deum aniat : siqui- » dem sese aiiiare (?st vellebeari. Bcari aiitfiii » nemo potest , nisi Deumamaudo.
» Veruni quidem est hune amorem , quo in » Deum , ut solum nostra.' l)eatitudinis fonteni , » impellimur , aliquain ad nos relationein ha- » berc . ac proiiwle esse miiiiis puruni alio lioc 1) amore quo Deum propter Lknim absque ulla » interesse specie amaremns. Attamen quodant » sensu purus est : quandoquidem Deum solum » in Deo qu»rit , et in eo , fanqnam in iilfimn « line sistit . nihij e\ eo qua'iens . pra'tcr illum » ipsum. Porio si in hrtc subsit ali(piod iute- » resse, interesse illud imilliim dilîert ab hoc » interesse quo impelleremur ad qua,'rendnm » Deum, nt ex eo nobis provenirent sanitas . » vita , opes . dignitafes . ra'leraqiii' id ge- » nus. »
Auctor ille Iwec aperté docet : 1" Amor qui potiri vult Sun objecta . et in en beatitudinem sibi exoptat. eliamsi in Deo beatilicante nihil quairat prœter Deum ipsum beatiticantem , miirus purus est quant alius ille amor. quo Deus iinititnr absque idlo interessf . id est absque ulla bt'iititiidinis appetione. "2" Amor ille piirior.qui absque ullo interesse in Deum t'ertiir. nullnteims répugnât neque amoris essentia^, uaque naturœ hominis: imn recta ratio . naturaiis ordo et Iex œtenui hinc postulant. 3" Interesse illud quo secundus amor minus purus eflicitur , est aliqua ad nos relatio. Haic autein est illius conclusio :
« Itaque Deus amari [jotest , vel propter se » sine ulla ratione ad nos, \el cum aliqua ad » nos relatione , nec tamen in ipso quidquam w quœrendo pra^ter ipsum , vel propter aliquod » interesse carnale et crassum. «
» In hoc triplici amore . ullimus . qnippe » qui vitiosus et inordinatus. minime dignus » est qui amoris nomine vocetur.
» Primus nobilissinms et purissimus est.
» Secundus , etiamsi nnnùs purus , rationi » consentaneus , et legitimus est . sed et pra?- )> senti hominis statiii m.igis accommodatus. «
Sic purissimum hune amoi'em recta ratio , o/v/o naturaiis et Iex œterna j/ostulant. At niinas purus . scilicet ille qui aliquod interesse, sive aliquam ad nos nostramque beatilndinem relatifjncrn habet , vitiata- per peccatum natura,' iiitirmitati plus indulget . et sese accommodai. Ha^'C docft palàm auctor ille de eo amore, quem D. Cardinalis et D. Meldensis episcopus perfectam charitatem \ocant. Quem verô Con- Aentus dicit lictum et repugnantem Scripturis, tradition! . amoris essentite et naturœ ftomi- ///.N , hune ipsum is auctor nobilissinium et purissimuni . quinetiam rectâ ratione . ordine nalurali et œternû leye prcecriptum aftirmat. Quisquis hune adeo justuni Dei amorem respuit , amore suî a'grotat . ca^culit , et in peccati originalis caligine demergitur. .lam a triennio h;ec palàm décantât liber qualuoi' doctorum approbalione uiuiiiliis. Ihec I-utetia^ sub ipsis adversarioi mu aiilistitum oculis palàm veneunt , et leguiilur. Sic Deus pofentiorumhominum cousilia deridet! Dum Carnotensis episcopus veritalem sibi notam ac veliementissimè inipugnatam descruit suosilentio. Deus non .fine testimonio seipsum reliquit '. Al quanlîmi veritas in hac veluti naufragii tabula patialur et periclitetur, nemo non Mdet, nemo auderet dicere. Soins Petius iluctii pendenlem cymbam regere valet.
Footnotes
-
liisli. /jiisl. iliiil. y. 148. ↩
Chapter 7 of 12