Sectio 8, art. 4: Utrum voluntatis divinae sit assignare aliquam otusam

SL qu. Videtur quod voluntas Dei habeat aliquam causam, i<> nam ahoquin irrationabiliter ageret ; 2« quia ad quamlibet quaestionem scientificam responden posset et unice : ita est quia Deus voluit, sic inutile esset quaerere causas rerum, et destrueretur scientia quae est cognitio per causas ; 30 demque oporteret dicere : omnia dependent a simplici voluntate Dei, sme ratione antecedenti. Sic nequidem inveniri possent rationes convementiae v. g. creationis, incarnationis, etc. Ita saeculo XIV Ockam dixit etiam quod distinctio inter bonum morale et malum morale, seu pnmum prmcipium rationis practicae : « bonum est faciendum, malum est vitandum » dependet a simplici voluhtate Dei, scil. a lege divina posmva, sic destrueretur lex naturalis. Cartesius dicit etiam quod veritas pnncipn contradictionis dependet a libero Dei arbitrio. - Sanctus Thomas e contrano scripsit in de Veritate, q. 23, a. 6 : « Dicere quod ex simplici voluntate divina dependet justitia, est dicere quod divina voluntas non. procedat secundum ordinem sapientiae, quod est blasphemia. m Ita Leibmtzius contra Ockam et Cartesium, Theodicee, II, § i76 sq. : « Cest deshonorer Dieu de pretendre fu11 a ftabli ia distinction du bien et du mal par un ddcret purement arbitraire... Pourquoi ne serait-il donc pas aussi

Sff i exPllc*re. q^omodo multitudo rerum procedit ab uno suoremo nrinrimo f S^^fItUm,SCri^Sit in Suis diaI°Sis^ P^aesertim in dialogo « ParmeSSS » 11™ 1 10 « Sopmsta » ad solvendum hoc problema. Non potuit denique oleZ r^t^nem mversarum idearum exemplarium cum Idea suprema Boni et ad t exDlicpnd^; ^ ro™ f divi^orum admisit materiam ab Lterno S^^&f^b^"

P/ ^ qma nulIam similitudinem habet cum eis. Et addeSSt ?materia 511 non- ens ahquo modo existens. «luaeoat . materia est

NULLA EST CAUSA EFFICIENS VOLUNTATIS DIVINAE 409 bien le mauvais principe des manich^ens que le bon principe des orthodoxes? » Sic mens perveniret ad absolutum contingentismum et libertismum, qui est extremum oppositum determinismo absoluto, v. g. Spinozae. Sic status quaestionis satis profunde apparet.

ResponsSo est : nulla est causa efficiens voluntatis divinae, seu non propter hoc (firius intentum) Deus vult hoc} — sed sapienter vult hoc esse propter hoc.

Prima pars probatur auctoritate sancti Augustini in arg. sed contra, et deinde hac ratione : Voluntas sequitur intellectum. Atqui intellectus divinus uno actu intuitivo cognoscit et principia et conclusiones. Ergo voluntas divina uno actu vult bonitatem suam in se et ut est ratio diligendi creaturas ; proinde in Deo intentio seu volitio finis non est causa alterius actus, scilicet "^lectionis mediorum, sicut in nobis. Sic dicitur : Deus non Propter hoc vult hoc; finis pro eo non est motivum volendi ex parte voleniis, sed solum ex parie voliii.

Secunda pars sic probatur 7 Sapiens vult media esse propter finem, inferiora propter superiora. Atqui Deus sapientissime vult quaecumque vuit. Ergo Deus vult media esse propter finem, et inferiora propter superiora. Hoc enuntiatur in fine corporis articuli et ad im.

Hae duae partes responsionis breviter enuntiantur in formuia recepta : « Deus rion propter hoc vult hoc, sed vult hoc esse propter hoc. »

Proinde, quando loquimur de motivo creationis vei incarnationis, agitur de motivo non ex parte volentis, sed ex parte voliii.

Sic cessant diificultates.

Ad 2m. Non est igitur inutile quaerere causas secundas rerum, praeter voluntatem Dei. Imo in rebus sunt leges absolute necessariae, ut principia meiaphysica , seu leges ipsius entis, v. g. principium contradictionis, cujus veritas non dependet a libertate divina, quidquid dixerit Cartesius ; item veritates mathematicae, quae abstrahunt a causa efficienti et finali, sunt absolute necessariae, absolute impossibile est quod triangulus non habeat tres angulos aequales duobus rectis. — Insuper in rebus sunt leges naturales hypothetice necessariae : v. g. si ignis agit, tunc comburit, non refrigescit, quamvis miraculose Deus possit impedire actionem ejus. Imo sunt quaedam leges naturae omnino contingentes et speciatim a libertate divina dependentes, v. g, quod astra moveantur ab oriente ad occidentem, potiusquam in sensu inverso. — Denique quaedam in rebus dependent unice a simplici voluntate Dei, ut dicit sanctus Thomas Ia, q, 23, a. 5, ad 3m : « In rebus naturalibus potest assignari ratio, cum prima materia tota sit in se uniformis, quare una pars ejus est sub forma ignis et alia sub forma terrae a Deo in principio condita, ut sic sit diversitas specierum in rebus naturalibus ; sed quare haec pars maieriae est sub ista forma, et illa sub alia, dependet ex simplici voluntate divina, sicut ex simplici voluntate artificis dependet quod ille lapis est in ista parte parietis et ille in alia, quamvis ratio artis habeat quod aliqui sint in hac et aliqui sint in illa. »

|um corollarium ; duplex error vitandusest: x° contingeniismus absolutus, negans necessitatem absolutam principiorum metaphysicae et mathema- ticae, et necessitatem hypotheticam legum naturae ; 2° dettminismu, «feoirt». negans omnem contingentiam, ut in spinozismo, aut in auodam

^JT^; - t Jex -nservationis energiae enuntiatu" ut aosolute necessana. ita ut excludantur infiuxus libertatis nostrae in orgamsmum nostrum, et interventio miraculosa Dei. quia, ut aiuat Z '

TmeTlTTt totalis energiae URiV8rsi <uae remanet quidem eaaem m hoc sensu quod, quando producitur una forma energiae v g. calor, haec aequivalet formae antecedenti, scil. motus localls neces sam ad productxonem caloris. Sed lex conservationis energiae non potes in hoc sensu quod umversus orbis esset systema clausum, supra ouod nuhus exerceretur mfiuxus ab extrinseco, nequidem influxus LvisSs l^eSTf S ^ -TentiS- QUOm°d° ientk -P^-n tans posset excludere hunc mfluxum ipvi-if>i,pm o»k • r^riif ? tt ™»* • A ^ 1A11UAUm invisiDuem, qui sub expenentia non dam t Sl WT* e~ergiae causam «olnm secuncausa i! ! km a" Productionem caloris, sed primam ; quia sola

Und JlTm !gCre ^ SUUm CSSe' Ct Sine ea aliae nihil Fodutunt. absolutus contingentismus absolutus et determinismus

2™ corollarium notatur ad 3m : primi effectus a Deo voliti ex sola tSS °S fS^ ^ qU°d CXistant creat-ae Potiusquam non

SZEJ™ depr et umce a liberrima Dei v°iuntate •> **

« **** ^s * «* «•■ Dei ; v. g. Deus voluit hominem habere manus ut deservirent intellectui operando dlversa opLa voluit Incarnarionem Filii sui ad redemptionem nostram tanquam ad fmern cui seu subjectum cui benefica est Incarnatio non Z2e°SOUaiiT ' Unde fakvm esset dicere cum nominalistis absolutis, d^Tj fl T°mS convMa' "«»* vd Incarnationis. Sed

*£!L f l Crea, C°nveniens est ad -anifestationem bonitatis divmae, ut non-creaho non esset inconveniens, sic liberrima est creatio •

Z enX^V TtUm Incarnationis- Non quaerendae sunt rationes con^ vementxae ubx solum agrtur de simplici voluntate Dei seu umce de ejus mero beneplacito. v. g. « quare haec fars materiae est sub forma imis et Hle sub forma terrae »? 1«, q. 23, a. 5, ad 3* 8