Sectio 8, art. 5: utrum volanias Dei semper impleatur

STt Toeuost 1eri B et non ita evenit- p ariter Ie^tur aPud xxiii, 37 . « QU0ties volui congregare fiIios tuos et noluisti ! » Prov. 1 za •

» renrris^ At' vn* 51 : <( Vos semoer Sniritui 'San^ restxtisas. » — 2o Viaetur quod sicut Deus scit omne verum, vult omne

Poterimoed-611 Tf °0na n0n ~Unt- " 30 Effectus camae P°ma potest impedin per defectus causae secundae. ' .

AN VOLUNTAS DEI SEMPER IMPLEATUR 411

Ex altera parte in multis loci$ Sacrae Scripturae dicitur ut in p$. cxxxiv, 6 : « Omnia quaecumque voluit Deus fecit. »

HesponsLo esi : de fide esi quod in Deo est quaedam voluntas quae sentper impleiur ; haec voluntas vocatur voluntas simpliciter seu consequens, seu absoluta et efficax.

i° Hoc constat ex revelatione, apud Isaiam xiv, 27 : « Domirms exercituum decrevit, et quis poterit infirmare ? ». — Ibidem, xlvip 10 : « Consiiium meum stabit, et omnis voluntas mea fiet. » — Estker, xm, 9 : « Non est qui possit tuae resistere voluntatL » — Eccli. vma 3 : « Omne quod voluerit faciet. » — Rom., ix, 19 : « Voluntati ejus quis resistit? » ]oan.t x, 22 : « Ego vitam aeternam do eis (ovibus meis) et non peribunt in aeternum, et non rapiet eas quisquam de manu mea. Pater meus quod dedit mihi, majus omnibus est, et nemo potest rapere de manu Patris mei. »

Definitum est speciatim ab Ecclesia quod voluntas divina perducendi electos ad gloriam semper impletur, cf. Denzinger, n° 300, 316, 321. — Imo in Conc. Carisiaco (de Quiersy), Denz. 318 : sic enuntiantur duae voluntates divinae, una quae non semper impletur, altera quae infallibiliter impletur : « Deus omnipotens omnes homines sine exceptione vult salvos fieri (I T4m., 11, 4) licet non omnes salventur. Quod autem quidam salvantur; salvantis est donum ; quod autem quidam pereunt, pereuntium est meritum. » Est iormula dessumpta ex sancto Prospero (Responsio ad secundam objectioixem Vincentianam) .

Patres, explicando verba Sacrae Scripturae supra citata de adirnpletione infallibili voluntatis Dei, saepe eam affirmaverunt, ut sanctus Augustinus, Enchiridion, c. 96 : « Neque veraciter ob aliud vocatur (Deus) omnipoiens, ni$i quia quidquid vult potest ; nec voluntate cujuspiam creaturae, voluntatis omnipotentis impeditur effectus1. »

20 Ratione theologica sic probatur responsio in corpore articuli :

Non potest aliquid fieri extra ordinem causae universalissimae, sub qua omnes causae particulares comprehenduntur.

Atqui voluntas Dei (quae est voluntas simpliciter) est universalissima causa sub qua omnes causae particulares continentur.

Ergo nihii potest fieri extra ordinem ejus et implicat quod non consequatur suum effectum.

Major illustratur ex comparatione inter causam efficientem et formaiem ; quia agens agit secundum quod est in actu, per suam formam. In formis autem, licet aiiquid possit deficere ab aliqua forma particulari, v. g. humanitatis, vel vitae, non potest tamen deficere a forma universalissima entis, nam non potest esse aliquid, quod non sit ens. Pariter, in causis efficientibus, aliquid potest fieri extra ordinem alicujus causae

1. De cmnipotentia voluntatis divinae, cf. testimonia Patrum apud Rou&t de Journel, Enchiridion Patristicum, in, 171, 194» 2°°» 323» 325i 4°2» 542» 62^, 815, 1366, 1711.

DE VOLONTATE DEI particularis, v. g. solis, non yero extra ordinem causae universalissimae sub qua omnes aliae continentur.

Minor patet ex hoc quod v,oluntas Dei est causa omnium rerum ut ostensum est, a. 4. Quaedam tamen distinctio subintelligitur, quae explitite fit ad i">, scil. distinctio inter voluntatem antecedentem seu conditionalem et voluntatem consequentem et absolutam, sola haec ultima quae est « voluntas simpliciter » semper impletur, ut clarius mox patebit.

Statim in fine corporis articuli, deducitur corollarium, scil. • « Quod recedere videtur a divina voluntate secundum unum ordinem, relabitur in ipsam secundum alium ; sicut peccator, qui quantum est in se recedit a divma voluntate peccando, incidit in ordinem divinae voluntatis, dum per quia voluntas Dei est causa universaiissima et non potest permittere malum fieri nisi propter majus bonum efficaciter mtentum, quod infallibiliter erit. Hoc dicitur etiam in nostro art ad 3* Item ad 2" notatur quod Deus non vult omne bonum, quod posset

De voluntate Dei antecedenti.

Difficultas tamen remanet de voluntate salvifica universali quae formulata est initio articuli, secundum I ad Tim. n, 4 : « Deus vult omnes homines salvos fieri, et ad agnitionem veritatis venire. » Sed hoc non ita evenit.

Nunc examinanda est responsio sancti Thomae ad 1* et, in appendice hujusce articuli, longius erit sermo de voluntate salvifica universali. Videbimus quod voluntas consequens et etiam voluntas antecedens pertinent ad voluntatem beneplaciti, quae proprie in Deo est.

. Nunc plura magni momenti sunt notanda, circa resoonsionem ad 1® Prius legenda est.

i° Refertur. augusiiniana explicaiio verborum sancti Pauli : Deus vult omnes hommessalvos fieri. Haec interpretatio intelligit haec verba de voluntate efficaci quae semper impletur, et ideo dicit : « Deus vult salvos fien omnes homines qui salvantur ; vel Deus vult de quolibet statu hominum salvos fieri, mares, feminas, judaeos et gentiles, parvos et magnos1. • Notandum est quod per respectum ad homines adultos qui de facto non salvantur, sanctus Augustinus dixit, ut refertur in Concilio Tridentino (Denz. 804) : « Deus impossibilia non jubet, sed jubendo monet et facere quod possis et petere quod non possis » (De natura et gratia, c. 43, n. 50). In hoc enuntiatur quaedam voluntas Dei, qua scil. vult adimpletionem praeceptorum divinorum esse hic et nunc realiter possibilem omnibus adultxs, qui talibus praeceptis obligantur eo modo quo ea cognoscunt c. 103. Cf" SANCTUM Augustjnum, De Praedesiinationc sanctovum, c. 8; Enchiridian,

AN VOLUNTAS DEI SEMPER IMPLEATUR 413

Sic salus eis est realiter possiUlis secundum voluntatem Dei, quod negabitur a Luthero, a Calvino, a Jansenio (Denz. 1092).

20 In hac responsione sancti Thomae ad im irefertur sententia sancti Joannis Damasceni, qui verba sancti Pauli : « Deus vult omnes homines salvos fieri » intellexit de voluntate antecedenti, non vero de voluntate consequenti seu efficaci; scilicet : Deus ex bonitate sua vult omnes homines salvos fieri voluntate antecedenti, quae antecedit nempe praevisionem peccati. Sed, post praevisionem peccati impoenitentiae finalis plurium hominum, Deus voluntate consequenti vuit eis infligere poenam debitam. Cf. de Fide orthodoxa, 1. II, c. 29.

Haec autem solutio sancti Joannis Damasceni problema considerat solum sub aspectu morali, ad conciliandam nempe bonitatem Dei infinitam cum damnatione plurium. Brevius secundum Damascenum : Deus ex se et antecedenter vult salutem omnium, sed plures peccant et perseverant in suo peccato, ideoque consequenter Deus eos damnat, sic de facto non omnes salvantur. Haec est responsio sensus communis christiani.

Sed remanet difficultas, scilicet : quomodo voluntas Dei omnipotentis non adimpletur circa eos qui non salvantur, utrum Deus sit impotens ad eos praeservandos a peccato impoenitentiae finalis. Si vero non est ad hoc impotens, an permittat hoc peccatum propter majus bonum, quodnam majus bonum ; et etiam an illi qui de facto salvantur sint magis dilecti et adjuti? Sic ponitur problema a sancto Thoma sicut olim ab Augustino, non solum sub aspectu morali considerato a Damasceno, sed sub aspectu altiori metaphysico et theologico, sub luce nempe hujusce principii nostri articuli : voluntas omnipoteniis semper impietur. Sic enim ponitur quaestio modo altiori. 1

3° Sanctus Thomas solvit quaestionem triplici syllogismo ex sequentibus principiis.

A. Unumquodque, secundum quod bonum est, sic est volitum a Deo. Sed aliquid potest esse in prima sui consideratione , secundum quod absolute consideratur, bonum, quod tamen prout cum aliquo adjuncto consideratur £ contrario se habet; sicut hominem vivere est bonum, sed hominem hornicidam vivere $st maium. Sic judex justus antecedenter vult omnem hominem vivere, sed consequenter (scil. post secundam considerationem) vult homicidam suspendi. Ergo similiter Deus antecedenter vult omnem hominem salvari, sed consequenter vult quosdam damnari secundum exigentiam suae lustitiae .

In hoc primo syllogismo, sanctus Thomas servat doctrinam Damasceni de voluntate antecedenti, et sic melius explicat textum sancti Pauli quam explicabatur in locis citatis Augustini.

Sed remanet difficultas non satis considerata a Damasceno, bene tamen ab Augustino, scil. Deus omnipotens est-ne incapax salvandi omnes homines, seu praeservandi eos a peccato ?

Ad hanc difficultatem solvendam, sanctus Thomas ponit hoc duplex argumentum, sequens ex pnmo.

B. Id quod antecedenter volumns non simpliciter volumus, sed secundum quid, quia volunias comparaiur ad res, secundum quod in seipsis sunt (bonum enim est, non in mente, ut verum, sed in rebus), in seipsis auiem suni in particulari , scil. hic et nunc.

Sic justus judex solum secundum quid vult homicidam vivere, scii. in quantum est homo. Unde non mirum est quod haec voluntas antecedens non impleatur, servata tamen omnipotentia Dei, quae magis elucet nunc in ultiitio argumento proponendo.

C. Simpliciter volumus aliquid, secundum quod volumus illud consideratis omnibus circumstaniiis particularibus, quod est consequenter velle. Sic judex justus simpliciter vult homicidam suspendi, sed secundum quid veilet eum vivere, in quantum est homo. Cf. Ia IIae, q. 6, a. 6, ad 3m de mercatore qui in tempestate simpliciter vult merces projicere in mare, quamvis vellet eas servare.

Ergo « quidquid Deus simpliciter vult, fit5 licet illud quod antecedenter vultt non fiat ».

Sic servatur conclusio articuli : voluntas Dei, quae est voluntas simpliciter, semper impletur.

Sic etiam servantur principia sancti Augustini de voluntate Dei oronipotentis, et sententia Damasceni, quae nunc melius explicatur, non solum sub aspectu morali, sed sub aspectu metaphysico et theologico.

jjum coFoUarium 2 ex hoc sequitur quod voluntas antecedens non est solum ea quae antecedit praevisionem peccati, sed omnis volunias divina quae non impleiur, v. g. circa fructus terrae quae ad maturitatem non perveniunt de facto, circa gratias sufficientes quae dant posse servare rnandata Dei, sed remanent steriles, propter resistentiam libertatis creatae.

gum eorollarium t pariter voluntas consequens non est solum voluntas divina puniendi post praevisionem demeritorum, vel praemiandi post praevisionem meritorum, sed omnis voluntas divina quae feriur circa bonum hic et nunc consideratum cum suis circumstantiis, v. g. circa fructus terrae qui ad maturitatem perveniunt et circa adimpletionem effectivam mandatorum.

2pm eoFoSIarium % sic assignatur ex alto principium distinctionis inter gratiam sufficieniem ei gratiam ex se efficacem, ut infra magis patebit,. in explicatione a. 8.

Infra etiam videbimus post explicationem art. 11 et 12, quod etiam voluntas antecedens est voluntas beneplaciti, vere jn Deo existens et non solum voiuntas signi, non solum signum externum voluntatis divinae. Cf. Appendicem hujusce articuli : Doctrina sancti Thomae de voluntate salvifica universali.

Reeapitulatio totius hujusce celeberfima.e responsionis ad 1 m fieri potest in sequenti syllogismo :

Unumquodque est volitum a Deo secundum quod bonum est, et bonum non existit nisi hic et nunc. Atqui voluntas antecedens fertur circa bonum absolute consideratum et

DK VGLUKTATE SALVIFICA UNIVBRSALI 4X5 nGB Bt erit Mc et nunc, dum voluntas consequens fertur circa bonuxsi ut erit hic et nunc. Ergo « quidquid Deus simpliciter seu consequenter vult, fit, licet illud quod (solum) antecedenter vult non fiat ».

Sic pervenitur ad uitimam conclusionem sancti Thomae, coadunando in majori id quod exprimitur in qualibet majori trium praedictorum argumentorum.

Si autem haec attente considerantur, haec responsio sancti Thomae ad im apparet in tota sua pulchritudine architecturali. Ih ea omnes conceptus cum summa praecisione et simplicitate exprimuntur in perfecta harmonia, ut concilientur omnipotentia Dei affirmata a sancto Augustino cum voluntate salvifica universali affirmata a Damasceno. Remanet quidem mysterium intimae conciliationis infinitae misericordiae, infinitae justitiae et supremae libertatis in eminentia Deitatis seu vitae intimae Dei, cf. de hoc infra in qu. de praedestinatione, q. 23, a. 5, corp. et ad 3m.

Tota haec doctrina ad hoc principium certissimum reducitur quod enuntiatum est in Concilio Tusiaco (de Thuzey, ann. 860) ad terminandas controversias de praedestinatione ortas ex operibus Gotescalc (cf. P. L„ t. CXXVI, col. 123).

« In caelo et in terra omnia quaecumque voluit Deus fecit, Ps. cxxxiv, 6 : Nihil enim in caelo vel in terra fii, nisi quod ipse aui propitius facit, aut fieri juste permittit. » Cf. etiam Denzinger n° 816. Ex hoc sequitur : t° Nullum bonum de facto evenit hic et nunc, in hoc homine potiusquam in alio, nisi.Deus ab aeterno efficaciter voluerit illud sic evenire. 2° Nullum malum de facto evenit hic et nunc in hdc homine potiusquam in altero, nisi Deus ab aeterno illud permiserit. Peccator quidem, ixi ipso instanti peccati, Poiest Ulud vitare, et ab aeterno Deus voluit quod peccator sic realiter possit peccatum vitare (haec est voluntas Dei antecedens) ; sed Deus non voluit efficaciter quod peccator iste in hoc instanti peccatum vitaret de facto, et si Deus hoc efficaciter voluisset, hxc peccator de factc non solum posset peccatum vitare, sed illud revera vitaret, Haec sunt certissima prmcipia, communiter recepta, et in revelatione fundataf ex quibus eruitur distinctio inter gratiam sufficientem, quae dat potentiam bene agendi, et gratiam ex se efficacem, quae facit quod libere bene agamus.

Boetrin& Saneti Ihomae de voluntate salvifica universaU»

Haec quaestio conjungitur cum altera scilicet : an Christus mortuus sit pro omnibus horninibus, et non est, ut patet, sine relatione cum mysterio praedestinationis. Imo omnis error circa voiuntatem salvificam perducit ad errorem circa mysterium praedestinationis et e converso.

Sic semipelagiani tenuerunt initium salutis et perseverentiam finalem a nobis esse, non a Deo1, proinde dixerunt quod Deus vult aequaliiev

1. Cf. Damnationem Semipelagiaiusmi in II C. Arausicano (Denz., 178 et 183)- saiutem omniurn hominum, et pervenerunt ad negationem gratuitae praedestinationis electorum. Ex altera parte praedestinatiani et postea priores protestantes ac jansenistae adulteraverunt notiones gratuitae praedestina- * tionis electorum et libertatis humanae usque ad negationem voluntatis salvificae universalis, et ad negationem gratiae vere sufficientis pro non praedestinatis. Ita pariter dixerunt : Christus non mortuus est pro omnibus hominibus1.

Quaerendum est ergo : i° quid sit de fide definita, et quid sit theoiogice certum in his rebus. 2° In quo dissentiunt theologi, speciatim thomistae et molinistae circa voluntatem salvificam. 30 De valore sententiae thomisticae per respectum ad doctrinam sancti Augustini, sancti Prosperi, et sancti Damasceni. 40 Solvuntur objectiones.

1° Quid sit de fide.

1* De fide est quod Deus sincere vuU salutem non solum eorum qui sunt praedestinati , sed omnium fidelium. Hoc constat ex duobus. — 1° Nam 5apropositio Jansenii (Denz. 1096) asserens « semipelagianum esse dicere Christum pro omnibus omnino hominibus mortuum esse » est ut haeretica damnata dum intelligitur in hoc sensu quod Ghristus pro salute duntaxat praedestinatorum mortuus sit. — 2° Insuper omnes fideles Symbolum profiteri tenentur in quo dicitur de Christo : « Qui propter nos homines et propter nostram salutem descendit de caelis. »

2° Certum est et fidei proximum Deum velle sincere salutem omnium aduUorum etiam infidelium, prout reddit eis realiter possibilem hic et nunc adimpletionem praeceptorum suorum, quando obligant ; alioquin impossibilia juberet (cf. Denz. 804),

3° Communiter tenetur Deum sincere velle etiam salutem omnium infantium, qui moriuntur antequam baptizari possint Sed difficilius explicatur pro illis realis possibilitas salutis.

Praedkta fides Ecclesiae fundatur in revelatione diversimode expressa in Sacra Scriptura et in Traditione.

I Tim., iv, 10 : « Speramus in Deum vivum, qui est salvator omnium, maxime fidelium ». — Etiam per respectum ad infideles dicitur I Tim., u, 1-6 : « Obsecro primum omnino fieri orationes... pro omnibus hominibus..' Hoc enim bonum et acceptum est coram Saivatore nostro Deo, qui omnes homines vuU salvos fieri et ad agnitionem veritatis venire. » Hoc dicitur pro omnibus hominibus.

Ipse sanctus Augustinus ita intellexit hos textus in 1. De catechizandis rudibus, c. 26, n. 52. P. L., XL, 345 et de Spiritu et littera, c. 33, n° 58, Cf. R. de Journel, op. cit, 1735 *.

\ ^f.^untate salvifica universali, cf, testimouia Patrum apud RouSt be Jourt*ML, &mtendtqn patnsticmn, 389, 1053, 1202, 1211, 1279, 1343, 1366, 2030, 2286, 2358. — Vanae mterpretationes Augustini in I Tim. 1% 4, cf. ibidem, 1457, 1735, 1906, 1927,

D£ VOLUNTATE SALVIFICA UNIVERSALI ln quo sensu Christus mortuus sit pro omnibus homraihn?.

Ecciesia declaravit quod Christus pro ornnibus mortuus est (Denz. 319, 795, 1096, 3026), non pro solis praedestinatis (Denz. 1096, 1380 sq.), nec pro solis fidelibus (1294), licet non omnes redemptionis beneficium recipiant. (Cf. Denz., Index. VIII, h.)

Quomodo plerique thomistae intelligant hanc veritatem. Cf. Biiluart, De Deo, diss. VII, a. 7, § 11. Eam sic intelligunt : « Christus ita mortuus est pro omnibus hominibus ut vera et sincera voiuntate mortem suam Patri obtulerit pro omnium salute aeterna, antecedenter quidem et sufficienter pro reprobis, consequenter et efficaciter pro praedestinatis. »

Cf. II Cor. v, 15 : « Si unus pro omnibus mortuus est, ergo omnes mortui suni, ei pro omnibus mortuus esi Christus. » Item ad Rom., v, 18 : 11 Sicut per unius delictum in omnes homines in condemnationem, sic et per unius justitiam in omnes homines in justificationem vitae. » Secundum hunc parallelismum dicendum est : omnes et singuli vere mortui sunt peccato Adae ; ergo pro omnibus et singulis vere mortuus est Christus. — Ita sanctus Augustinus, 1. VI Conira Julianum, c. 4, ubi ostendit quod a sicut parvtili mortui sunt per peccatum Adae, ita pro ipsis mortuus est Christus » etiam pro illis qui non recipiunt baptismum.

Opposita autem doctrina Jansenii evertit unum ex praecipuis articulis fidei ; spem facit languescere, nam spes maxime fundatur in morte Christi pro nobis oblata ; refrigescit caritatem quae nititur recordatione dilectionis Christi salvatoris erga nos omnes.

II0 Be dlversis sententiis theologorum modemorum de voluniate ardecedenti circa salutem omnium hominum.

Haec quaestio Ionge tractatur a thomista Gonzalez de Albeda, in Iam, * q. 19, a. 6, qui scripsit post Molinam et Banez et speciatim intendit ostendere gratiam sufficientem, quae a voluntate antecedenti 'dependet, esse m suo ordine vere sufficientem. Plura utilia apud ipsum inveniuntur, quamvis non in omnibus approbandus sit et approbatus fuerit ab aliis thomistis.

Initio notandum est quod sunt duae generales sententiae ad iiivicem oppositae ; scil. thomistarum et molinistaram.

Pro thomistis, sec. sanctum Thomam Ia, q. 19, a. 6, ad im, voiimtas anteeedens ex se sola est semper ineMeax,, quia versatur circa bonum absolute consideratum, non vero circa bonum hic ei nunc consideratum. Bonum autem non efficitur nisi hic et nunc.

In hoc conveniunt omnes thomistae, sed inter se differunt prout quidam olim tenuerunt voiuniaiem aniecedemem esse pro ba bilius voluniatem signi, quae non est proprie et forrnaliter in Deo, sed metaphorice, narn est m$ BErVOLUNTATE $El potms signum eKternum voluntatis divinae. lia Cajeianus, BaHezt ZumeL c$m pluribus anfdqms ? .

AKi t: omistae qui scripserunt post Banez, scil. Lemos, Alvarei-, Gonsalez, Joannes a sancto Thoma, Salmanticenses, Gonet, Billuart, eto. tenent volnniaiem aniecedeniem esse vohmiaiem henefilaciii quae proprie et formaliter in Deo est. " - lloJiiristae autern aliter concipiunt voiuntatem antecedentem ; pro eis baec vohmtas ex se sola non est semper inefiicax 2 ; quia eam sic definiunt : vciuntas quae aniet,edii praevisionem consensus nostri fier scteniiam mediam, et definiunt voiuntatem consequeniem : voluntas quae sequitur hanc praevisionein. et sic punit aut praemiaL In hoc conveniunt molinistae, quamvis inter eos sint quaedam discrimina secundaria, ut infra dicetur

Examlnandae sunt hae sententiae quae sic exprimi possuat»

5 / /et probabilius esi voiuntas signi. Cajetaaus. Baftez.

8 cs est inegicaxl et est voluntas beneplaciti. Saactus Thomas et conimumter tholo I l mistae.

^Sl /servata. gratuitate absoiuta praedestinationis ad. salutem. Ita

$ H ««1 S- R" Bellarminus et Suarez.

Q . " IL| ita ut praedestinatio ad salutem sit post praevisa merita saitem

l \ futuribilia. Ita Molina, Valentia, Vasouez.

I® OpisaS© Cajeiaiai el Ha&ez est quod probabiiius voluntas antecedems circa salutem omnium hominum est soium voluntas signi, non vero voluntas beneplaciti. Intelligunt autem hanc distinctionem ut exponitur a sancto

Thoma I* q. 19, a. 11, et de Veritate, q. 23, a. 3, scil. voluntas bene- placiti est ipse actus divinae voluntatis, sic est formaiiter in Deo, dum voluntas signi non est in Deo nisi metaphorice et causaliter, nam proprie est aliquid exterius, quod solet inter nos esse signum quod Deus aiiquid vult, sic praeceptum divinum exterius datum hominibus etiam pessimis dicitur voluntas divina prout est signum quod istud Deus fieri vult a noh:,± *

sic Deus vult (voluntate signi), ut aiunt, omnes homines etiam sceleratos salvos fieri. Insuper Deus impossibilia non jubet, et sic vult saltem quod adimpletio praeceptorum suorum sit hic et nunc realiter possibilis, omnibus adultis qui haec mandata cognoscunt, Cf. de Verit., q. 23, a. 3, ad 2m.

• * - Addunt Cajetanus et Banez : haec voluntas signi, quae est praeceptum, quandoque incidit in idem cum voluntate beneplaciti, quandoque vero non.

Sic praeceptum quod Deus fecit Abrahae occidendi Isaac non coincidebat cum voluntate beneplaciti, siquidem postea jusserit contrarium. Cl I*, q. 19, a, ii, ad zm.

H I

^ 1. Pro ista opinione citantur etmm Alex. Halens, Ia, q. 36, membr. 2, S. BokaV* in I dist. 46, a. ij q. 1, Scotus, I, dist. 46, a. z. Hi auctores antiqui dixeruut er±ini quod voluntas benepiaciti semper impietur, sed aiibi tamen Sl Bonav. sicut sanctus Thomas diiat voluntatem aatecedentem esse voluntatem beneplaciti.

2. Etiam in molinismo voluntas antecedens non est proprie « ex se soia » efiicax tjuandoque, sed ex consensu nostro praeviso. Attamen dici potest « ex se sola quandoque emcax » in hoc sensu absqus adjnnctione voluniatis divinae consequentis. In hoc moli^s- mus difiert a tnomismo, Cf . MaMRAM, Concordia, ed. Paris p. 384-394^

DE VOLUNTATE SALVSFICA UNIVEHSALI 419

2° Sentontia alionim tbomjstarum. scilt Lemos, Alvaies, (ionsales, etc. continet criticam praecedentis. Respo -dent : vohmtas antecedens esi voluntas non solum signi, sed etiam henefiiaciti \ secunduin expressam deciarationern sancti Thomae, de Veritate, q« 23, a. 3, ubi dicit : « Invenitur in Deo proprie ratio vciuntatis et sic voiuntas de Beo proprie dicitur, et haec est vohmtas benefilaciti quae fier antecedeniem et conseauentcm disiinguiiur. » Itexn in I SenL , d. 46, a. 2 et in Comm. in. Efi. I ad Tini« 11, 4. Hoc etiam apparet in Summa TheoL, Ia, q. 19, a. 6> ad im5 ex exempiis aliatis a sancto Thoma ibidem, narn iudex vere et proprie vult hominem secux;durn se vivere» quamvis damnet hoxnicidam ad mortem.

Insuper haec sententia probatur dupiiciter : A. ex Sacra Scriptura et B. ex ratione theologica.

A, Sacrae Scripturae verba inteiligenda sunt in sensu proprio, si mhii Deo indecens aut Sdei bonisve moribus contrarium seauam . Aiam Sacra Scriptura diversis iocis asserit Deum velie omnes homines pos" Adae lapsum salvos fiexi, et si hoc intelligatur de voluntate conditionata quidem, sed propria et formait beneplaciti, non metaphorica, nec solum signi, niMi inde seqnitur Deo indecens aut fidei contrarium. Ergo. — Ita intelligenda sunt praesertim haec verba I Tim. 11, 4-6 : « Deus omnes homines vult salvos fieri et ad agnitionem veritatis venire... Christus dedit redemptionem seipsum pro omnibus. » — II Peiri 111, 9 : « Non vuit Deus aiiquos perire, sed omnes ad poenitentiam reverti. » — Matth., xxm, 37 : « Quoties volui congregare filios tuos, Jerusalem,... et noluisti ». — S. J« Chrysostomus, HomiL I in Ep« ad Ephes*, hos textus inteilexit de voluntate quae vere in Deo est : « Mirum in modum Deus cupit, vehementer desiderat nostram salutern. » Ita Patres graeci, ut concedit Jansenius. Etiam sanctus Augustinus in 1. de Sfiiritu ei littera. c. 33, videtur admittere hanc voluntatem bene* placiti, dum scribit : « Sincerissime credendum estP atque profitendum est Deum velle, ut homines salvi. fiant, siquidem Apostolus, cujus ista sententia est, sollicite praecepit, quod in omnibus Ecciesiis fidelissime custoditur. ut Deo pro omnibus hominibus supplicetur. »

B. Probatur raiione iheologica communis sententia thomistarum : Voiuntas beneplaciti attenditur secundum internam inclinationem et ordinationem Dei, et non solum secundum exteriorem significationein. — Atqui Deus interius vult ordinare omnes homines ad salutem ei ifisis firovidet auxilia ad ittam sufficientia, quarnvis attentis circumstantiis, et ob fines altiores manifestationis Justitiae, aliorumque attributorum, suppo-

■ - sita def ectibiiitate voluntatis humanae, Deus voluerit permittere ut plures ab hoc ordine deficiant. — Ergo voluntas salvifica universalis seu anteeedens est voiuntas beneplaciti.

Minor hujusce argumenti sic probattu' : sicut electio mediorum efficacium ad salutem supponit internarn intentionem eificacem salutis, ita eleciio mediorum sufficientium ad salutem supponit iniernam inientionem inefficacem salutis. Ita communiter thomistae.

Confirmatur hoc argumentum ex consideratione -objecti voluntatis salviScae. — Etenim : ohjectum secundum se bonum et, non solum possibile.

sed futurum conditionatum^ terminat internum voluntatis divinae decretum subjeciive absoluium, sed objeciive-conditionaium. — Atqui' salus omnium hominum adhuc viatorum est quid secundum se bonum et futurum conditionatum seu futuribile, non simplex possibile. Ergo.

Major explicatur : si hoc objectum bonum esset simplex possibile, non terminaret internum voluntatis divinae decretum ; si vero esset futurum contingens absolutum terminaret decretum efficax ; sed ut futurum conditionatum terminat internum decretum conditionatum voluntatis divinae, scil. decretum simile illi quod praesupponitur a prophetia comminationis de qua agitur I* qe 19, a. 7, 2™ et IIa IXae, q. 171, 6, 2m ; q. 174, a. 1.

Ergo remanet quod voluntas antecedens sit voluntas non solum signi, sed beneplaciti, quamvis objective conditionata, ut clarius infra patebit ex solutione objectionum.

3° Be opisione Molinae et molinistarum*

Molina et Valentia existimant differentiam esse inter sententiam Damasceni et sententiam sancti Thomae, et volunt a sancto Thoma recedere et ad Damascenum redire. Vasquez autem, inter moIinistaS; tenet sanctum Thomam bene intellexisse Damascenum, attamen ipse recedit a sancto Thoma.

Q-uid docet Molina de voluntate antecedenti? Hoc constat ex ejus opere Concordia etc. ed. 3?aris 1876, p. 386. Pro eo, volunias antecedens circa salutem omnium hominum est conditionata in hoc sensu: « si et nos velimus » ; unde quandoque Dei voluntas antecedens impletur, quando scilicet homo vult reddere auxilium Dei in gctu secundo efficax, et quandoqtie haec Dei voluntas antecedens est solum velieitas, quando scilicet homo non vult reddere auxOium Dei efficax in actu secundo. Unde nro Molina voluntas antecedens ea est quae antecedit praevisionem consensus nostri,

Attamen ad vitandum semipelagianismum secundum quem Deus vult aequaliter salutem omnium hominum, ita ut praedestinatio reducatur ad meritorum praescientiam, Molina tenet quod Deus ex liberrimo suo beneplacito decrevit ponere hunc hominem, v. g. Petrum, in his circumstantiis in quibus praeviderat ejus bonum consensum, dum Judas ponitur in aliis circumstantiis in quibus praevisa est ejus infidelitas.

Sic Molina attenuat definitionem supradictam voluntatis antecedentis.

Sed secundurn hanc definitionem debet definire per oppositum voluntatem consequentem : voluntas quae sequiiur praevisionem consensus nosiri, ut voluntas praemiandi et voluntas puniendi, de qua Ioquitur Damascenus.

Notandum est quod in hac conceptione Molinae voiuntas antecedens ita concipitur ut praedestinatio electorum ad salutem sifc post praevisa merita, saltem futuribilia. Ita apud Valentiam et Vasquez. Imo Valentia tenet omnia bona quae a libetro nostro arbitrio dependent esse volita a Deo voluntate anteeedenti et non consequenti.

E contrario sanctus Robertus BeUanninus et Suarez, quamvis conser»

DE VOLUNTATE SALVIFICA UNIVEKSALI 42 1 vent ex molinismo theoriam scientiae mediae et correlativam conceptionem voluntatis antecedentis, attamen tenent cum thomistis, augustinianis et scotistis, gratuitatem absolutam praedestinationis ad salutem. Proinde eorum conceptio yoluntatis antecedentis et voluntatis consequentis magis accedit ad sententiam sancti Thomae. Sic juxta eos ex voiuntate antecedenti sequuntur gratiae sufficientes, et ex voluntate consequenti Dei gratis praedestinantis sequuntur gratiae congruae, quae sunt infallibiliter effic^ces, non quidem ex se, sed ex praevisione consensus nostri Jper scientiam mediam1.

Critiea sent©Miae Molinae ;

i° Haec sententia supponit theoriam scientiae mediae. Scientia autem inedia de futuribilibus liberis ante decretum Dei conditionatum est scientia sine objecto, quia ante hoc Dei decretum, futurum liberum conditionatum remanet indeterminatum, quia contingens et liberum». — Si vero dicitur quod Deus, ex supercomprehensione voluntatis nostrae et circumstantiaram, infallibiliter praevidet consensum nostrum, si poneremur in talibus circumstantiis, tunc haec theoria, inventa ad salvandam libertatem nosstram, perducit ad determinismum circumstantiarum, et insuper Deus, cum non esset determinans, determinaretur passiye in praescientia sua. Sine solutione remanet dilemma : « Deus determinans aut determinatus, non datur medium. » — Ita etiam in modificatione theoriae scientiae mediae a Suaresio proposita, ct. supra de scientia media, q. XIV, a. 13.

20 Definitic moliniana voluntatis antecedentis perducit ad hanc definitionem voluntaiis consequeniis : est voluntas quae sequiiur praevisionem consensus nostri. Atqui haec definitio valet quidem pro quadam voluntate consequenti, scii. : praemiandi vei puniendi, non ve.ro pro omni voluntate consequenti. Etenim voluntas consequens vocandi efficaciter ad fidem et ad gratiam non supponit consensum nostrum, sed praecedit, cum illum causet. Similiter praedestinatio electorum ad gloriam seu ad saiutem importat voluntatem consequentem et tamen .non supponit praevisionem meritorum* ut infra dicetur IVxxiii, a. 5, quia merita electorum sunt effectus eorum Draedestinationis. Hoc fatentur S. R. Bellarminus et Suarez* — Imo in ipso MoUnismo, voluntas ponendi Petrum in circumstantiis isi quibus praevidetur ejus bonus consensus, potiusquam in aliis,- est voluntas conseqiiens et tamen non praesupponit, ut voluntas praemiandi aut puniencii, praevi.sionem boni consensus Petri, ut futuri, sed solum ut futnribilis.

tUnde remanet sententia sancti Thomae. expressa I*. q. 19, a.&, ad im: voluntas aniecedens feriur circa bonum absolute consideratum et non hic

1. Cf. Bellarmii^um, De graiia ei Hbero arbitno, h ll3 c. ix-xv et l.-IV, c, xv.. — • Suarez, De ausiiliis, I, III, c. xvi, xvn ; De causa praedestinaiionis, 1. . II, c. xxiii ; ■Ete scieniia fufurcrum ccmiin gentium, C. Vii.

m 2. Cf. Sanctum Tkomam, II» 11«©. q. -171, a. 3 : « Contipgen-tia futura, quorum Vf>ritas nori est determinata, in seipsis non sunt cognoscibilia. »

nunc ; sic ex se sola non est efficax, quia boaum noa efficitur nisi hic et nunc. Fer oppositum volunt&M conseqUens feriur circa- boinum hic d nunc

consideratum, sciL eonsideratis omnibus eircurAstantlis particularibug ; sie est voiuntas simpiiciter et semper ef&cax, quia bonum est irt ipsis rebus qttae non sunt nisi bic et nunc.

Hae definitiones, q-uae voluntatem et facnum modo metaphvsico considerant, applicari possunt universaliter ; scil. prirna valet pro omni voluntate antecedenti, secunda pro omni vcluntate consequenti, id est non solum pro voluntate praemiandi aut puniendi, sed pro voluntafc* eiScaci vocandi ad fidem et praedestinandi ad salutem ante praevisa merita.

III0 vaiore sentontiae tfeonaistieae resfiectum ad doctrimm sancii A ugustini, sancii Prosfieri, ei ad modum loauendi sanctr Damascem ;

Sententia thomistica conformis est cum duabus doctrinis sancti Augustini a sancto Prospero explicati et sancti Damasceni, easque eorieiiv4 ex aita consideratione « voluntatis simpiiciter » Dei omnipotentis» quae semper impletur, ut ostenditur in eodem articulo 6°.

Hoc satis clare constat ex diligenti examine principalium textuum sancti Augustinii sancti Prosperi, sancti Joannis Damasceni.

In primis notandum est quod sanctus Joannes Chrysostomuft In pfiist. ad Efihes. homi , i, 2, distinguit in Deo duas voluntates, prirna est salvandi omnes homines etiam peccatores, secunda post praevisionem peccati est voluntas puniendi. Sed tamen tenet quod electi sunt niagis dilecti a Deo et adjuti. secundum illud. I Cm, iv, 7 : « Quid autem habes quod ncr; accepisti ? * In suo Commentario enim in hanc epist. homil. XII, dicit : « Igitur quod accepisti habes, neque hoc tantum, aut iliud, sed auiclq-M habes. Non enim merita tua haec sunt, sed dona Dei. » Item s&nctus Gregorius Nazanzenus, in Episi. ad Rom. homil. XIV, 7; homil, XIX, f*\

Sed, ut pluries notavit Augustinus, Patres qui scripserun': ante errorem peiagianismi, non nisi obiter locuti sunt de praedestinatione cntus mysterium intime connectitur cum voluntate salvifica universali K

De voluntate saiviiica apud sanctuin Aagustinum cf. Tixeront; op. 0» t. H, pp. 504-507 et antea Petau, de incarnaiione, l» XIIL c. 4-

10 Sanctus Augustinus, ut supra dicturn est, pluries intellexit de voluntate Dei efncaci haec verba sancti Pauli : « Deus vuli omnes honmvss salvos fieri », I Tim.f 11, 4 ; tunc sic interpretatus est * Deus vuit salvos fieri omnes. qui saivantur, et vult de quolibet statu hominum salvos fieri, mares et feminas, judaeos et gentiles, parvos et magnos. Cf. De Praedest. Sanct., g* S et antea Enchiridion cap. 103. Cum his textibus Augustini omnino conveniunt ea quae dicuntur a sancto Thoma de voiuntate Dei consequenti, quae semper impletur.

DE VGLUNTATE SAl.VIFICA UMIVSRSALZ

30 Sanctu^ Augustinus alibi locutus est aequivalenter de volunlstie antecedenti, quae ex se non adimpleinr. Ita in libro de Naiunc ei gratia, c. 43? ft° 50, dicit : « D^^-s imfiossibilia non jubei, sed jubendo •'mo-;i& et facere quod possis ei peiere quod non fiossis, » E:: hoc te;r.tu, cxtato a Conc. Tridentino (Der&. 804), constat qucd, secundum Augustinum, Deus vult reddere realiter possibllem, hic et nunc, aduitis adimpletionern mandatorum sucv» rum, prout hi aauiti ea ccgnoscunt et ab eis oDiigancur ; a.UcqUi.n emm Deus impossibilia eis iuberet, tunc peccatum esset inevitabUe, et injuste puniretur, praesertim aeternis poenis. Huic textui sancti Augustbii et similibus omnino conformis est doctrina thomistica de volantate antecedenti, qua procedunt gratiae sumciences, quiD^s adimpleno manaatorum Dei nobis est hic et aunc reaKter possibiiis.

3° Deinde pluribus locis sanctus Augustinus magis explicite locutus est de voluntate saivifica universali, in sensu voiuntatis antecedentis, quamvis hac expressione non utatur ; magis attendendum est ad res, quarn ad ^verba. 1 w

In iibro de Sfiiriiw et UUera, c. 33, 58, dicit : « Vult autem Deus omnes homines salvos fieri et in agnitionem veritatis venire; non sic tamen ut ei^ adimat Hbenim arbitrit im, quo vel bene vei male utentes justissime judicentur. » Ut ex contextu apparet, haec verba sanctus Augustintzs profert ut modum probabiiern explicandi locum Apostoli : « Deus omnes homines vuit salvos fieri. »

Item Augustinus in L De catechizandis rudibus, c. 26, ait : « A quo interitu, hoc est poenis sempiternis, Deus misericors volexis hornin.es iiberare, si sifc ? ipsi non sint inimici et ncn resistant misericordiae Creatoris sui, misit unigenitum FiUum suum. » Cf. ibidem, n. 52.

Insuper clare affirmat Augustinus Christum mortuum esse pro omnibus, quod supponit in Deo voluntatem salvandi omnes. Dicit enim sanctus Doctor, Contra Jtdianmn. I. VI, c, 4, 8, « Unus, inquit Apostolus, II Cor.9 v* 15, firo omnibus moriuus esi, ergo omnes moriui suni: ostendens fieri non potuisse ut moreretur nisi pro mortuis. Ex hoc enim probavit omnes mortuos esse, quia pro omnibus mortuus est unus... Vide quia consequens esse voluit, ut inteiligantur omnes esse mortuos. si pro omnibus mortuus

Denique in 1. II Ofieris impeffecU conira Julianum, c. 163, dicit pariter Augustiuus : « Unus pro omnibus mortuus esi; ergo omnes mortSi sunt ; conclusio haec Aoostoii invicta est, ac per hoc, quia et pro parvulis mortuus ^st, profecto ^*^^ fiarvuli moriui suni. » Cf. Ibid., 1. II, c. 63 174, 175. Hoc dicit sanctus Doctcr contra pelagianos nolentes admtitere neccatum originale, sed ex hoc constat quod, pro sancto Augustino, Christus mortuu-s est pro omnibus sine exceptione, etiam pro parvulis, qui sine baptismo moriuntur, et non salvantur de facto ; ex hoc manifestatur esse in Deo voluntatem salvandi ornnes, quae ex se., sine adjunctione voluntatis efficacis, non impletur de facto. His igitur textibus sancti Augiastini plene conformis est sentexitia thornistica de voluntate antecedenti.

424 DE VO10NTATE BEI

Quid autem de hac re docuerit sancti- Augustini discipulus, sanctu*

Prosper ? Cf. de hac re Tixeront, op. cit., t. III, p. 279-292. 1 . Sanctus Prosper scripsit occasione erroris Cassiani, qui ad semipela gianismum inclinavit in Collatione XIII, 7, i7, 18, et Coll. XVn « Cassianus enim et plures monachi massilienses rejecerant absolutam gratuitatem praedestinationis quam docuerat Augustinus. Sanctus Prosper et sanctus_Hilarius ad sanctum Augustinum hoc scripserunt, an. 420 \r veliet eos confutare. Cf. inter litteras sancti Augustini, f. 225 est epistok sancti Prosperi, et 1. 226 est epistola Hilarii. Hi massilienses dicebant ■ « gratiam Dei comttem esse, non praeviam humanorum meritorum » fepist 225, 5) et « Deum velle indifferenter universos.... salvos fieri et ad agrutionem veritatis venire >, (ibU., 3, 4, 6). Sic praedestinatio electorum reducebatur ad simplicem praescientiam eorum meritorum, ut in seim'pelagiamsmo, proinde -electi non erant praedilecti, nec magis adiuti (cf. tbtdem).

Ad has epistolas sancti Prosperi et Hilarii sanctus Augustinus responc' per duos tractatus De Praedestinatione sanctorum et De dono persever contra semipelagianos, in quibus operibus insistit, ad manifestandam gratuitatem praedestinationis, in textibus sancti Pauli Rom viv tx Ephes. 1, 4-12, et I Cor. IV, 7 : « Quis enim te discernit ? Ouid autem nabes quod non accepisti ? »

Post mortem Augustini sanctus Prosper, qui erat laicus, sed fidelissimus Augustim discipulus, doctrinam sui magistri defendit circa imfium fidei «t mtnnsecam efficaciam divini auxilii quo bonum facimus, negavit promde quod Deus vult « indifferenter » omnes homines salvari ; cf . Pro A ugustino responstones ad capitula objectionum gallorum calumniantium 4 5

Attamen sanctus Prosper scripsit : « Sincerissime credendum atqm profitendum est Deum velle ut omnes homines salvi fiant. » Responsiones ad cajntula oojecttonum vincentianarum , c. 2. Sed addit hanc voluntatem non esse efficacem nisi circa praedestinatos, quorum numerus est determinatus.

Sic clanus quam Augustinus docet damnationem esse post pra^visa demerita, servat tamen gratuitatem absolutam nraedestinationis nu^ est ante praevisa merita. 2

Paulo post sanctum Prosperam, inter ann. 434 et 4,60 aliquis .ignotus scnpsit opus De vocakone ornnium gentium, fP. L., t. 51. c. 647) in ouocum moderatione doctrina sancti Augustini exponitur. Auctor huj usce opcris vmt conciliare saivificam voluntatem universalem, quam admittit. cnm reprobatione plurium ; ideoque distinguit graiiam generalem omnibus oblaram et gratmm specialem, quae misericordia speciali pluribus conccditur et eos efficaciter ad salutem perducit.

Saeculo autem V<> sacerdos Lucidus videtur negare voluntatem salvincam umversalem. Faustus de. Riez respondet in sensu semipelaginismi K Demqne sanctus Fulgentius, afiicanus, stricte defendit doctrinam Augustini de gratuita praedestinatione, nec yidetur satis afarmare voluntatem salvi-

X>Z VOLUNTATE SALVIFICA UNIVERSALI 425 ficam universalem 1 ; sanctus Fuigentius tamen noluit negare hanc propositionem Augustini : « Deus impossibilia non jubet, sed jubendo monet f acere quod possis, et postulare quod tton possis. »

Saeculo VIII0 tandem sanctus Joannes Damascenuss in suo libro, de Ftde orthodoxa, P. II, c. 29 (P. G., t. 94, col. '968 sq.) distinxit voluntatem divinam antecedeniem et benevoleniiae, secundum quam Deus vult salutem omnium hominum, et voluniaiem consequentem, secundum quam vult peccatores puniri vel ad tempus, vel in aeternum.

Attamen supra, col. 972, 973,, dicit : «Sine auxilio Dei non possumus veile nec facere bonum, sed habemus libertatem ad perseverandum in bono, vel ad recedendum ab eo ». Ex hoc ultimo textu apparet quod illi qui faciunt bonum et in eo perseverant, scil. electi, sunt magis a Deo adjuti quam alii, in quibus Deus permittit peccatum. Deus enim est causa actus meritorii non vero peccati. Hoc clare dicitui: a Damasceno, quamvis nihil profunde dicat de necessitate et efficacitate gratiae actualis in vita praedestinatorum. Cf. etiam ea quae dixit in suo Comment. in I Cor., iv, 7, circa haec verba : « Quid habes quod non accepisti ? » et in II Cor. 111, 4, 5, in quibus affirmat quod omne bonum, et proinde merita nostra a Deo proveniunt K

Ut supra dixi, hanc quaestionem Damascenus potius consideravit sub aspectu morali bonitatis divinae et culpabilitatis hominjim, quam sub aspectu theologico et metaphysico per respectum ad voluntatem Dei ornnipotentem, quae sernper impletur quando est voiuntas simpiiciter et non secundum auid seu conditionata.

JL

Sanctus Augustinus e eontrario considera^vit praesertim hunc secundum aspectum. Et sanctus Thomas conciliat utrumque aspectum, explicando voluniatem aniecedeniem de qua ioquitur Damascenus prout versatur circa bonum absolute consideratum, et non hic et nunc, dum voluntas consequens fertur circa bonum hic et nunc consideratum, Cum autem bonum, quod est in ipsis rebus, non efficiatur nisi hic et nunc, sequitur hoc quod voluntas antecedens ex se sola, sine adjunctione voluntatis consequentis, remanet inefficax. Proinde divisio harurn duarum voluntatum. est funda^mentum suprexnum distinctionis inter gratiam sufficieniem, quae procedit ex voluntate anteceder.'';::, ac reddit adimpletionem mandatorum Dei realiter fossibilem hic et nunc, et graiiam e% se efficacem, quae procedit ex voluntate consequenti, et movet ad effectivam adimpletionem mandatorurn. Homo autem ex hoc quod ex sua propria defectibilitate resistit gratiae sufficienti meretur privari gratia efficaci.

3. Quidam etiam. recenter volueruiit doctrinam Damasceni interpretari in sensu. molinismi ; plures autem ejus textus intelligi possunt in sensu opposito ; revera I>amascenus nondum hanc quaestionem ita expiicite posuit.

— ' Vw J-^ipotenti<tm Dei cuuts voluntas sM_AVi+«-

^W^-oL-, " > 7 mU'-vm' qm ^POssJbiua non ubet et reddit -^p^xonem mancatorum suorum cmmbus realiter possibi^m « rv ;d qms oicant adversarii, thomi-smus ^osc** -,™-{-,_- 1 '. *"ia j____rta_* «««»1, , • -r. * 7 ^"0SwI - «y-<.--.ta_n esse, non solum jr

; 'T™' S6G m ^eo' £t m hcc -PParet altitudo et insumnerr^ sacrae theologiae, qnae disponit ad cogrdrionem «'fo^ — r_ ""t^r infusae, in qua invenvriir WaiioitiBi.-! t • Mu0ref' 6011 «mpianoms pro^edit ev ^tia ~" ^1^-8 « <-«"*, nam haec contemplatio

.den____ani_r Josuaa, Misencordia. et summa Libertas.

IV<> Sefointur objeetfoaes.

nH Jc2;;^vn°n TarSt quare vohmtas antecrfens sit conditionata, n^ otcatur i. eus vult omnes homines salvare si i-tsi veUnt Haec M autem proprie sententia Molinae. Ergo.

Resfondetur : haec sententia, at di.dr.us suonnr.* «_,., fvr^-,fa„ .~-^»;„, , _■• , ^a_i„!5, _„ppo__it uieonam non

^~tam sa€n_.ae mediae, secundum quam Deus passive se baberet ir sua

^ " c.uC7 'a^nia, et neqmdem absoiute servatur a Molina oui ao semipelaecanismu^ vri^n^„m __ „ - _ , ftUluw> .«s dun, JLI Z t'. mi;™ain e\ a« «<^a praedfe^nati^ servanaUa< acmisit. l^eam ex suo hbemoic beoenlsf^n r*^'-,,^ , sfiinrijs m miiKV« J*« , «^epw^o ^tatuere eiectos m csrcum- v . • . • 1 prae^ait eorum bonum consensum. Ef y-ae cesanaaoms magis affirmatur a S. R. BelWno e- a Su ^zt Lnee zpse Moiina debet ad hanc quaestionem re«Pon^,-e •

„:^?AH P°nere °mneS u°mir'es » frls drcumstantus in quibrs praevjdif bonum consensum ecrum? m"Jt.s

Ja 0 !fl qnaesiionem respondere debet sicut sanctus Thomas

• . «J- -J. a. -j, ad 3* ex textu sancti Pauh. ad Rom ix 22 • « Ph«>H JES volens ostendere iram (scil. iustitiam et splend^m eW7) e t^ Z ™ qns» -ra^ ^^ f f ri ^onae suae in vasa misericordiae, t? ! P glo»am (ubi est injustitia?) »

nde ex hoc sequitur quod volontas antecedens esv condi^cnata i standnn. splerd^ern T.,-w, • SS aitl0res' ad manife- ail^tVV ° • JUs_Vuae' seu Jura «^ienabffia Supremi Boni uc

STfiS Tma' V0Mt ^P^tare bonitatem suam, p"

m.dum misencordiae paxcendo, et per modum justitiae punien/o '

Haec condilio servatn** eH3rn a m^j^o k • w- M

T>raede^n-fiVnlc rt , • Moima, aiioqmn negaret omnmo ta^ mySterium <fim m&mm est, et ejus 090^0 cum voluntate salvifica umversah nihii aliud est quam intima conciliatio inSii

VOI

U N

ATE

SALVIF.iC/ JtriVSP.SAL- msericordiae, infini' s •• xstitias et su^remae libu iz;a$ ia Deicate quae no3 Sed r.ulla potest poni obi ectio rfeorose in forma auae sit insolubiiis,

JL • t^_) ' contra possibilitatem in Deo peimissionis peccati impoenitentiae finaiis, Insiantia ; Attamen. plures Patres antiqui qui scripserunt ante Pela- ^ianismum et postea Damascenus, aeq ti vaienter dixerunt, Deum velle salvare omnes homines si ifsi velinL Ergc conditio, a qua. dependet voluntas Dei antecedens, non sumitur ex altioribus ,fii.ibus, sed soium ex voiuntate horninum.

Respondsnt ihomistae : distingiiO antecedens : Deus vult saivare onines homines, si ipsi velint, voliiione quam ah ipsis exspeciet> n.\ voliiione, quam in eis Gperatur, c. secundum illud Phiiipp. 11 , 13 : i Deus est qui opera.tur (n vobis veiie et perficere pro bona voluntate. » Pariter distinguitur consequens. Nec Patres antiqui nec Damascenus voiuerunt negare haec verfoa Pauli, nec ista : <c Quis enim te discernit ; quid autem habes quod non accepisti? »

Aiioquin non servaretur deiinitio C. Arausicani contra semipelagiar.cs {Denz. n° 177) can 4 : k Si quis, ut a peccato purgemur voiuntatem nostram Deum exspectare contendit, non autem ut etiarn purgari velimns, per Spiritus Sancti infusionem et operationem in nos fieri confitetur, resistit

S _L ipsi Spiritui Sancto... et Apostolo salubriter praedicanti : « Deus est.; qui operatur m vobis et velle et perficere pro bona voluntate, » Phi!.. n, 1:3. » Ita sanctus Augustinus Ad Bonifacium, I. I, c. 19. Alioquin, ut dictum est, negaretur ipsum praedestinationis rnysterium ; propterea ipse Molina restricfionem ouamdam Dosuit in sua defmitione volun.tat.is antecedentis, ut notavimus. Et ex alia parte omnes catholici admittunt Deum velle saivare omnes homines, si ipsi velint, id est non sine eorum cooperatione. quarn gratia suscitat. Ipse Augustinus dicit : « Qui te creavit sine t% non te salvabit sine tei » Nec ullus unquam putavit Deum velie salvos facere nolenies et inviios.

2* 0 bjeciio : quod est conditiona.tum est imperfectum. Atqui voluntas antecedens est conditionata propter majus bonum manifestationis attributorum divincrum, ut dictum est. Ergo importat Itnper f ectionem , et prokide non potest esse proprie et formaliter in Deo, sed solum met3.phorice et virtuaUter, ut voluntas sisrni et non foeneolaciti. Kaec ofoi ectio radicaliter sF ****

opponitur praecedenti.

Respondetuv : distinguo majorem : conditionatum est miperfectuai, ex ea parce qua est conditionatum, c. ; aliunde, n. — Contradistinguo ininorem : voluntas antecedens est condiiionaia ex parie objecii voliii, quod non accipitur cum ornnibus suis circumstantiis, propter bonum altius;, concedo ; — est conditionata e% parie Dei volentis, ac si Deus esset incapax salvandi omnes homines, nego. Ita sanctus Thomas I Seni., d. 46, q. i, a. i5 ad 2ml et communiter thomistae, agendo de decretis subjective absolutis

1. Dicit sanctus Thomas, loc. cit. : k Voluntas antecedens potest dici conditioaata,, nec tamen est imperfectio ex parte voluntatis divinae, sed ex parte voliti, quod non

DE VOXUNTATE DEI et objective conditionatis \ Id est : Deus vuit salvare omnes homines & hoc non repugnet mamfestationi attributorum divinorum, ordini providentiae umversahs, contmgentiae et defectibilitati hommum

Instantia : voluntas efficax est perfectio' ut efficax, proinde voluntas «efficax, ut sic, est imperfectio. Ergo nequit esse proprie et formalitS

Resfiondeiur: distinguo consequens : v.hmta» in&eax ex imfiedimento moTeS 1T • Viru * CSt imperfeCti°" COnceuo > ita Mi mercato e momento naufragn qui vellet merces suas servare ; - voluntas inefficar ex firofina ordinaiione volentis ob fines altiores nego

Id quod imperfectionem in Deo ponit est voluntas antecedens ut vZT tunc StiS' f - ^ °mneS h°mines salvos ^si ips vehnt , tunc voluntas antecedens esset conditionata conditione dessumpta sup rTus6 a^v-r l^Tt " n0n S°lum ^ bonL supenus a Providentia mtentum, in manifestatione attributorum Dei ram rZt l ?T * h°C qU°d Secundum Scriptu:

vZe7tfJT m C°ndlti0nata> v- * De<* Promisit Abrahae quod

T^T2 I f 31 ^ ea/SSent dCCem Viri jU5ti' item revelatum est quod futura cfndl?" T"™ " ^113 ad e0S vemsset' Haec autem futura cond tionata non sunt infallibiliter cognoscibilia pro Deo nisi per

^L^lT* T r bfUta Ct couditionata, 'contra fau or scientiae mediae. Unde pariter circa salutem conditionatam omnium hommum debet esse decretum subjective absolutum et objective condiS-

3» objecUo : sed decretum subjective absolutum et objective condhionatum xmphcat contradictionem, nam Per illud Deus vult et non ^

^SSSS^^T VUlt °~nem ^omm, et l S^Irt

^ PWedkari Evan§elmm- Ergo ita pariter

Resfiondetur: falsum est quod per hoc decretum Deus velit et noR

Srrdrrzf r f m,.sed tantum materiaiiter idem> « S 1 sTcon^de a-A , «f^ saiutem omniurn hominum secundum

ScuSStiH; 2w, rW*? Salutem °mnium atieutis omnibus

S? V ^ EmbUS- Uem Vult ^fficaciter conversionem l3;'? m' 31 P^edxcetur eis evangeiium, et non vuit eam efficaciter ou-

S^St^ * m ipsis --aedicari Evaagdium. SlJS iheffiSeSfS^ ?mp°re naUfragil hab6t Veram' internam voluniatem SaS Si S ^ mCrCeS' 6t vo2unta^ «fficacem eas projiciendi in d-mnl C 5S, ^ ^ an^edenter salutemAominun ^ ' -qmDUS UOn dat ampHus «*• sufficientes ad salutem. J ^y^o.- si hoc decretum voluntatis antecedentis non impiicat s ^i?rin^^cn9anatiis6q"de ?m guctur ad rectum °rdinem in sa!utem- »

DE VOLUNTATE SALVIFICA UNIVERSALI 429 contradictionem, saltem est inutile et illusorium, ac si dives diceret pauperi : dabo tibi centum nummos, si per astra volaveris,

Resfiondetur : hoc decretam non est inutile, quia licet careat suo ultimo effectu, tamen ad plura- alia est utile. i° fundat praescientiam futurorum conditionatorum ; 2° per illud providentur pmnibus hominibus viatoribus auxilia sufficientia ad salutem, dum per oppositum de salute eorum qui jam damnati sunt, Deus non habet ad summum ni^i meram et otiosam complacentiam ; 30 fundat divinam promissionem conditionaiem salutis ; nihil enim Deus posset sincere promittere sub conditione, nisi sic vellet.

Insuper hoc decretum voluntatis antecedentis non est illusorium, quia conditio est possibilis, non vero impossibilis, sicut ea de qua loquitur objiciens : « Dabo tibi divitias, si per astra volaveris. » Deus enim impossibilia non jubet ; sed ibi est mysterium permissionis peccati impoenitentiae finalis, propter aitiores fines, de quibus non possumus judicare.

Denique retorquetur objectio : id quod est contradictorium juxta nos est decretum conditionale ut concipitur a Molinistis, scil. : « Dabo tibi wm concursum, si te libere determina.veris » ; hoc, juxta nos, contradictionem implicat, quia concursus divinus non est minus necessarius homini ad se determinandum, quam lux ad videndum aut existentia ad agendum. Unde dicere : « dabo tibi concursum, si te libere determinaveris » est ac si diceretur : « dabo tibi lucem, si videas hoc objectum » vel « dabo tibi existentiam, si id facies ». Non mirum est quod molinismus ad similes conclusiones ducat, quia si thomismus est verus, molinismus est absurdus, aut e converso. Eorum enim principia sunt contradictorie opposita, scii. Deus ante decretum suum determinans potest aut non potest infallibiliter cognoscere futuribilia libera.

Instantia : attamen de facto haec voluntas antecedens est mere otiosa et sterflis, nam virtute sua propria nunquam adimpletur, sed solum vi voluntatis consequentis adjunctae, quae sola fertur circa bonum hic et nunc consideratum.

Respondetur : verum est quidem voluntatem antecedentem virtute propria nunquam adimpleri, quia versatur circa bonum absolute consideratum, et bonum non efficitur nisi hic et nunc.

Non vero sequitur ex hoc quod voluntas antecedens sit mere otiosa et sterilis, nam ex ea procedunt gratiae sufficientes, quibus adimpletio preceptorum hic et nunc realiter possibilis est adultis, quamvis non sit hic et nunc effectiva.

insuper, secundum omnes thomistas, omnis gratia quae dicitur proxime sufficiens per respectum ad aliquem act.um perfectum, v« g. contritionis, est infallibiliter et ex se efficax. virtute alicujus decreti absoiuti, per respectum ad actum imperfectum, v. g. attritionis, Sed quia homo ex sua propria defectibilitate resistit gratiae sufficienti, in qua auxiiium efficax ei offerebatur, Deus ei juste denegat gratiam efficacem prius oblatam. Haec divina denegatio habet -rationem poenae, sic praesupponit culpam saitem initialem, et proinde distinguitur a divina hujusce culpae permissione, quae,

43* !>E VOXJJNTATE DEI ut patet, cuipam antecedit. Imo Deus saepe movet viatores ad sic orandum. ut in missa, ante communionem : « Non pennittas.. Domine, me separari a te. »

Unae voiuntas Dei antecedens circa salutem ornnium viatorum non est onosa et sterilis. Hoc melius apparet eam comparando cum voluntate Dei circg. saiutem damnatorum. Deus enim nihil ampiius operatur circa «cn:m salutem, quia sunt incapaces salutis, prout sunt in termino constituti ct obfirmati in maio. Unde Deus, ut diximus, circa salutem damnatorum non habet nisi meram et otiosam complacentiarn. Non autem ita est circa saiutem hominis viatoris quantumvis peccatoris, quia quamdiu homo est m Via est capax conversionis et salutis.

Insiantia : sanctus Thomas dicit h q. 19, a. 6, ad : « Voittata? antecedens potius dicenda est veileitas, quam absoluta voluntas. »

Respondeiur : non negatur ex hoc quod sit voiuntas, sed quod sit voiuntas absoluta ; dicitur enim « veileitas » comparative ad voluntaterc ccnsequentem, quae est voluntas sirapliciter seu absoluta.

Vltima objectio : voluntas antecedens in Deo non est sincera et positiva. Etenim, qui potest efficaciter facere id quod dicitur velie et non f acit t non vuli illud positive et sincere ; sicut si mercator posset efficaclter saivare merces suas et eas non salvaret. Atqui Deus potest efficaciter saivare omnes homines et non omnes salvat. Ergo non vult positive et sincere eos omnes saivare.

^ Respondetur: distinguo majorem : qui potest efficaciter, etc..., non vult iilud positiye et sincere voluntate consequenti, c. ; voluniate antecedenti, n' ~ Potest enim contingere quod aliquid secundum se consideratum sit bonum, et non soium possibile, sed futurum conditionatum, sciL aisi obstant fines aitiores, sic termmat decretum conditionatum voluntatis positivae et sincerae, quae distinguitur v. g. a voluntate quasi negativa permittendi peccatum. Unde objectum voiuntatis salvificae universaiis est secundum se bonum. sed ut impeditivum majoris boni, non est bonum. et non est consequenter voiitum. Unde sicut mercator sincere vult saiv&re merces suas, quas tamen projicit in mare, propter periculum submersionis navis, ita anaiogice Deus sincere vuit salvare omnes homines, quos tamen non omnes salvat, attentis altioribus finibus.

Insiantia : non est paritas, nam Deus differt a mercatore prout potest efficaciter saivare omnes homines.

Respondetur : non est quidem paritas sub omni aspectu, sed analogia* Deus quidem hoc efficaciter potest attenta omnipotentia sua, sed faoc efficaciter non potest attenta praesenii disposiiione providentiae , juxta quasi vmt Justitiam infinitam sicut et Misericordiam infinitam manifestare et ereaturas defectibiles secundum suas naturas regere et movere. Ita mrn efficaciter vuit omnes frucfus terrae ad maturitatem pervenire. Unde hi: omnibus conditionibus et aliis, sive occultis sive manifestis, attentis, non est oonum nic et nunc omnes salvari, Ad- provisorem enim universaie-n pertmet permittere diversa maia fieri ut aitiores fines non impediantur.

i ttsiantia nltima : sic tamen destruitur spes et valde minuitur yalor

DE VGLUNTAT

'IFICA UNIVERSALI

, 43^ orationis. Ita Congruismus sorboaicus, spedatim Touniely, juxta queia, ad actus saluiares faciies, ut est oratio, non requiritur gratia e% se et mix~ libiliter efficax, quae soium ad actus difficiles requireretur.

Re$pond>eiif// : actus salutaris etiam facilis est quid bonum hic et nunc posiium, ergo praesupponit voiuntatem divinam ccnsequentem se eff.c;-:.cem et gratiam ex se infalUbilitef efficacem. Alioquin principia prius enuntiata non sunt amplius principia metaphysice certa, absque uMa exceptione.

Sed ex hoc non destruitur spes nec minuitur, quia motivum formale hujus virtutis theologicae non est conatus noster, sed est Deus auxilians motivum enim formale virtutis theoiogicae debet esse qaid increatum et; ipse Deus. In molinismo autem et in congruismo motivum fonnale spei theologicae esset partiaiiter creatum, quia in eo inveniretur conatus noster ; homo partialiter speraret propter conatum suum, et quodammodo se discemeret, contra illud PauH : « Quis enim U discermi, quid auiem sabes quod non accepisti ? » Accideret enini quod ex duobus bominibus aequaiiter a Deo dilectis et adj utis unus £eret alio melior, saltem per actum salutar em faciiem. Hoc autem est impossibiie, ut videbimus Ia, q. 20, a. 3 : « Cum amor Dei sit causa bonitatis rerum, non esset aliquid alio meiius, si Deus non veliet uni majus bonum quam alteri. »

Nec minuitur orationis valor et necessitas ; irao augetur, nam, secundum doctrinam sancti Augustini et sancti Thomae, debemus orare etiam ad obtinendam gratiam ex se efficacem pro actibus salutaribus sive difficiiibus, sive etiam facilibus. E contrario si molinismus aut etiam congruismus sorbonicus esset verus^ homines non deberent inter tentSLiioxiQS orare ad accipiendam gratiam ex se efficacem pro actibus salutaribus saitem facilibus, sed duntaxat deberent conari ad consensum salutarem a Deo exspectatum.

Conclusio igitur nostra remanet, scil. : si velimus hoc mysterium considerare, non soium sub aspectu morali, per respectum ad homines exhortandos, in ordine executionis seu adimpletionis mandatorum DeiP sed etiam per respectum ad Dei attributa, ad omnipotentiam voiuntatis divinae et in ordine intentionis Providentiae, id est sub aspectu metaphysico et proprie theologico, remanet doctrina sancti Thomae, quae non diff ert adoctrina sancti Pauli et sancti Augustini, quaeque reducitur adhoc dogma sic expressum ab Augustino : Deus impossibilia non jubet, sed jubendo monet facere quod possis et postulare quod non possis. Si homo non resisteret gratiae sufficienti ad orandum, acciperet gratiam efficacem orationis et alias posteriores gratias. Unde optima expressio dogmatis voiuntatis saivificae est ea quae, conformiter cum doctrina Augustini, sic formulata est a sancto Prospero et invenitur in Conc. Carisiacensi an. 853, Denz. 318 : « Deus oinnipotens omnes homines sine exceptione vult salvos fieri, lieet non Omnes salventur* Quod autem quidam salvantur, salvantis est donum; quod autem quidam pereunt, pereuntium est meritum (seu demeritum). § Hj sunt duo aspectus certissimi hujusce mysterii ; consideravimus secundumt scil. ; 4 pereuntium est meritum » ; infra videbimus primum scii. : * salvantis est donum » in tractatu de pr aedesiinatione » q. 23, a. 2, 3, 4, 5»

432 DE VOLUNTA7E DEl

Intima autem ooaciliatio horum duorum aspectuum remanet abscondita, est enim intima conciliatio infinitae misericordiae, infinitae justitiae et supremae libertatis in eminentia Deitatis seu vitae Dei intimae, quae nonnisi per visionem beatificam cognosci potest clare et sicuti est.

DUBI UM

An Deus omnibiis provideat auxilia suffieientia &5 .sEntem.

Respondetur affirmative, et non solum Deus praeparat in communi omnibus auxilia generalia sufficientia ad salutem, sed et offert, imo conferi omnibus et singulis adultis, auxilia sufficientia ad salutem.

|a pars9 quoad praeparationem in communi admittitur ab omnibus catholicis contra Jansenium. Haec conciusio fiuit ex voluntate salvifica r universali et ex morte Christi pro omnibus. Etenim Deus non potest sincere velle finem, nisi velit media sufficientia ad illum consequendum. Aiioquin Deus impossibilia juberet.

Voluntas salvifica universalis non respicit solum, ut vult Arnaldus» naturam humanam ut abstractam, seu ut est in mente ; respicit naturam humanam secundum se, hoc est omnes et singulos homines quatenus realiter conveniunt in eadem natura ad salutem ordinata, etiam post peccatum Adae. — Nec gratia sufficiens est soium sufficiens in abstracto, ut vult Arnaldus, sed reddit adimpletionem praeceptorum realiter possibilem hic et nunc in concreto, quamvis non det ipsam adimpietionem in actu secundo. Ita homo dormiens, quamvis actualiter non videat, habet hic et nunc potentiam videndi, non est caecus, et dicere quod gratia sufficiens non dat potentiam bene agendi est dicere quod dormiens caecus est.

2* pars responsionls, scil. « Deus offert, imo confert omnibus et singuiis auxilia sufficientia ad salutem », non ab omnibus thomistis admissa est ; speciatim Gonet eam negavit non quidem pro justis, sed pro peccatoribus obduratis et excaecatis. — Sed plures optimi thomistae hoc docent, ut Salmanticenses, Biliuart, Bancel, Goudin, qui pro se citant Ferrariensem.

Non quidem ex hoc sequitur quod gratia sufficiens aeqnaliier distribuitur omnibus. Sed haec secunda pars responsionis sic inteiligenda est : Deus in particulari confert omnibus et singulis hominibus (saltem his qui habent usum rationis *) pro loco M tempore qtw urget adimpletio praecepti auxilia proxime vel ssJtein remote sufficientia ad sahitem, juxta cujus- i, Hoc dicituv quia de parvulis sitte baptismo morientibus est specialis diSzculvas infra examinand& .

DE VOLUNTATE SALVIFICA UNIVERSALI 433 cumque conditionem. Proinde si aliqui mandata Dei non servent, h&c se tenet, non ex parte Dei auxilium sufficiens denegantis, sed ex parte hominum, qui respuunt gratiam sufficientem oblatam, aut resistunt gratiae sufficienti jam collatae.

Secundum hanc conclusionem, ille qui non resistit .gratiae remote sufficienti accipiet gratiam proxime sufficientem ; v, g. auxilium proxime sufficiens ad initium orationis est remote sufficiens per respectum ad actum salutarem perfectiorem. Ibi remanet mysterium prout nsistere gratiae sufficienti est malum unice a nobis proveniens, dutn non resistere ei est bonum a fonte omnium bonorum proveniens1.

Sacra Scriptura fundamentum praedictae conclusioni praebet in multis locis ubi affirmatur misericordia Dei erga omnes homines viatores, v. g. : 1. Proverbiorum, i, 24 : « Vocavi et renuistis, extendi manum meam et noi* fuit qui aspiceret. » — SapienL XI, 24 : « (Domine) misereris omnium, quia omnia potes. » — MaUh. xxm, 37 :«« Jerusalem, quoties volui congregare filios tuos, quemadmodum gallina congregat pullos suos sub alas, et noluisti ! » Isaias, v, 4 : % Quid est quod debui ultra facere vineae meae, et non feci 2 ? » — Apoc, 111, 30: «Ego sto ad ostium, et pulso*: si quis aperuerit mihL intrabo ad illum. » Ps. cii, 8 : « Miserator- et misericors Dominus, longanimis et multae misericordiae. »

Ratio theologica est quod alioquin Deus impossibilia juberei; sic peccatum esset inevitabile, et ejus punitio infligeretur potius a crudelitate quam a justitia.

Deus enim impossibilia juberet homini cui subtraheret auxilium sufficiens necessarium ad observantiam praeceptorum.

Unde Conc. Trid. (Denz. 804), contra Protestantes citat verbum Augustini : Deus impossibilia non jubet, sed jubendo monet facere quod possis et postulare quod non possis. {De Natura et gratiat c. 43).

Haec principia applicanda sunt infidelibus et peccatoribus obduratis, pro momento quo urget adimpletio praecepti ; si isti non resisterent gratiae remote sufficienti, acciperent gratiam proxime sufficientem et subsequentes gratias, vi principii communiter recepti : « facienii quod in se est (cum auxilio gratiae actualis) Deus non denegat gratiam (habitualem) » Cf. sanctum Thomam J>, q. 49, a. 2 ad 3, et Ia IIae. q. 109, a. 6 ; q. xia, -a. 3« De Ventate, q. 14, a. 11. Brevius : Salus cuique viatori est possibiks, ad hoc autem requiritur gratia sufficiens.

1 Imo hic et nunc non vesistere gratiae sufficienti est bonum ab aeterno a Deo volitum efficaciter voluntate consequenti, quae sola, ut diximus, fertur circa oonum hic et nunc ponendum. _ ✓ ^.^^^

Ipsa gratia sufnciens, ut sufficiens, seu per respectum ad possxbilem adimpletionem mandatorum, dependet a voluntate antecedenti, sed, ut donum zcbonum actualiter hic et nunc collatum, dependet a voluntate consequenti, et revera efficit bonam cogitationem et saepe pium desiderium incHnans ad electionem salutarem.

2. In hoc textu dicitur debui, non potui ; Deus emm potest msuper dare gratiam efficacem.

Cf. Pium IX (Denz, 1677) * « Notum Nobis Vobisque est eos quj invincibili circa sanctissimam nostram religionem ignoraniia iaborant, quique naturalem legem ejusque praecepta in omnium cordibus a Deo inscuipta sedulo servantes ac Deo obedire parati, honestam rectamque vitam agtrat, posse, divinae lucis et graiiae operante virtute, aetemam consequi vitam. »

juxta plures theologos sufficit quod credant Deum (auctorem salutis) esse et remuneratorem essef ac 'Deum diligant superomnia. Plures thomistae inter quos Salmanticenses, tenent quod, quamvis per se ioquendo fides expiicita de mysterio Incarnationis sit necessaria necessitate medii ad salutem, tamen per accidensnon necessaria est iiii cui non fuit praedieatura, seu defectu sufficientis propositionis. C£. SalmanL in 11** II»©, q., 2, a. 7' Ita quodammodo Suares K

Speciaiis difficultas est de parvnlis sine baptismo morientibus. Ad hoc dicendum est quod Deus saiuti parvuloram, attenta eomm conditiDne, sufficienter providit per institutionern baptismi, quatenus institutus est pro omnibus et omnibus potest conferri. quamvis actualis collatio quando que impediatur & variis causis tam naturaiibus quam liberis. tion raro quidem parvuiis deest gratia baptismaiis propter culpam parentum, qui r,egHgurv,; orationesi et alia media ad salutem. Principium soiutionis hujusce difficultatis est quod Deus ex farie sua proviiei unicuique secundmt ejm cafaciiaiem ; infantes auiem non sunt cafaces mlvari per acius salutares, sed tantum per baptismum, cujus actuaiis collatio, cum pendeat a causis extemis tam naturalibus quam liberis, potest per eas im©ediri, Nec ad

^wwiudiu xjvi gwersit-m peranet cursum secuudarum causarum mteiv etpere. Ci Saactum Thomam m IV SenL, dist. 6, q. i, a, £ mh i, ad, 1, Denique parvuli morientes sihe baptismo non puniuntur po^na pro peccatis actualibus debita. sed pro peccato originaH tantum. Non dolent

• • . __ _ _ imaam beatitudinem naturalem habent, quae tamen non est etiam to ordine naturali beatitudo simpliciter, sed secundum quid ; quia eorum v quae est per peccatum originale directe aversa a fine oitimo supematurali, est iadirecte aversa a fine ultimo naturali ; omne enim neccatum cmod

:ontra iegem supernaturaiem est indirecte contra legem natural«m, qu&e praecipit obedire Deo quidquid Deus jubeat^ Unde in limfaft puero*

mm manifestatur gratuitas supematuralis vitae, et manifestatur ^etiam quod in actuali oeconomia saiutis ubi non est status ^ratiae non t>otest

6ciition.

zcmiex Cap^ran, /.<? Probleme du salut des infidiles, Essai tMoJogsqu^ v m trratta, dssp XIX, a. 4 ; Salmanticenses, de Graiia, disp. II, dub. 3 n° 102* xi6; item Bisxuart, de Gratia, diss. II^ a. 3.

DE IMMUTABItlTATE VOLUNTATIS PIVINAE 435 esse simpiiciter perfectio beatitudinis naturalis. Homo non est nunc in statu naturae purae, sed ordinatus est ad vitam gratiae et si ad eam non pertingit non potest dici simpliciter beatus, nequidem in ordine naturaii. In hoc non est carentia harmoniae in dispositione Providentiae, sed e contra hoc cohaeret cum principiis, posita ordinatione totius generis humani ad vitam supernaturalem. Sic remanet doctrina de voiuntate saivifica universali, quae non est voluntas consequens seu ex se eiiicax, sed est voluntas antecedens, ex qua procedunt pro omnibus hominibus gratiae sufficientes secundum capacifatem eorum. Mysterium quod semper in hac doctrina invenitur est intima conciliatio hujusce voluntatis saivificae cum gratuita praedestinatione electorum, id est mysterium intimae conciliationis infinitae misericordiae, infinitae justitiae et supremae Hbertatis in Deitate,

Art, VII. — ■ UtFunc voluntas Bei sit mx ■tabilis.

M_T

Yu qito Quaeritur utrum Deus possit incipere velie quod non voluit, et non velle quod vohxit; sicque fieri ex nolente volens et e converso. Communiter quidem dicitur voluntas Dei est immutabiiis, sed in Gemsi vi, 7, Dominus ipse dkit : « Poenitet rne fecisse hominem », item apud /er., xviii, 17. — Insuper Deus non semper eadem facit, nam quandoque legaiia praecepit observari, et postea prohibuit . — Denique Deus est Iiber9 ergo non est pro eo necessitas ut contirmo velit immobiliter ea quae prius voluit. Imo sicut sine intrinseca sui mutatione Deus potuit non vell quod voiuit, quare non posset absque intrinseca sui mutatione incipen veile quod non voluit ?

I^sjponsicr tamer. est . vokmtas Dei esv 'omnino imm^iabilis , sicut ejus substantia et ejus scientia.

i° Hoc est de Hde secundum- Sacram Scripturam : Num., xxm. iq : « Non est Deus quasi filius hominis ut mn.tetur m — L. Malachiae, in, 6 : « Ego enim Dominus, et non rnutor. » Item. in Conc. Vatic. (Dens. 1782} Deus deciaratur : « simplex omnino et incommutabiiis substantia spirituahs » ; et in tota traditione dicitur : determinationes voluntatis Dei esse lmmutabiles, decreta ejns quae mensurantur aeternitate, in qua non est successio, esse immutabilia , sec. illud Proverbiorum, xix; 21 : « Multae cogitationes in corde viri ; voluntas autem Dei permanebit, » 2° Probatur ratione theologica:

Voluntas Dei mutaretur, si inciperet velle quod prius noxi vclu.it, vel desineret velle quod voluit, Atqui hoc est impossibile. Ergo.

Probatur minor : hoc enim supponeret quod Deus mutaretur, aui in $uo esse (sic inciperet aliquid esse ei bonum, quod prius non erat), aut tn sua cogniiione (quia de novo cognosceret aiiquid esse sibi bonum quod prius ignorasset). — Atqui ostensum est supra quod esse Dei et ejus scientia sunt immutabilia, prout est Actus purus, non in potentia ad

DE VOLUNXAXE DEI ulteriorem actoB^ tum in ordine essendi, tum in ordine intelligendi, ergo et volendk

Corollarium» — Deus eadem voluntate immobiliter permanente vult aliquarum rerum mutationem ; nam aliud est mutare voluntatem et aliud est velie rerum mntationem. Sic mutatio est solum in tempore, non vero in aeternitate> qrxae nullam patitur variationem ; est enim « interminabilis vitae tota simid et perfecta pqsseSSio. » I*, q. 10., a, 1.

Ad 1% Metaphoricfc dixLtDominus : « Poenitetme fecisse hominem. » Gen., vii, 7, ad eXprimendam voluntatem puniencE homines ; ajb aeterno enim Deus praeviderat eorum peccata et decretrerat eos- esse puniendos,

Ad 2m* Idem dicendum .est de prophetiis coxmtunafionis quae sunt de his futuris conditionatis, quae non eveniunt, quia non p&nitur conditio. Cf. IIa Hae, q* ryr, a. 6, 2m, q, 1:74, a. z, v. g. legitur in 1. Jonae, m, 4 ; « Adhuc quadraginta die& et NiniVe subvertetur » ; sed propter contritionem ninivitarum* Dominus mutavit sententiam damnationis, non vero mufavit consflium seu decretum aeternum vohmtetis suae.

Ad 4m. « Licet Deum velle aliquid non sit necressarium absolute, tamen necessariunfr est ex suppositione propter immutabilitatem divinae , voluntatis. » Secundum sanctum Thomam, per pafticipatidnem est aliqtrid simile in angfclis propter vigorenveorum intellecfus, scil. ut dicitur ]>, q. 64, a. 2 ; « Liberum ^rbitrium Angeli -e^t flexibile ad utrumque oppositum ante electionem, sed non jpost. $ In npbis viatoribus liberum arbitrium est flexibile ad utrumque etiam post electionem, qiiia possumus postea considerare novos aspectus rei, circa quam jam facta est electio, eft sic propter imperfectionem cognitionis npstrae successivae possumus mutare electionem. E conttario voluntas Dei est omnino immutabilis.