Epistola LXXXIII. Ad Wr. Lpiscopum

AwsELMUS, archiepiscopus CanLuariensis, dilecta amico suo 1Cverendo episcopo R., salutem.

Mando et precipio vobis per sanctam obedientiam quam Eecclesig Cantuariensi et. mibi debeus, ut selice! quod nm subjects literis quas Thome eleeto Ecclesie Eboracensi destinari Seri-

pium est; vos erga ipsum Thomam amodo te- A EPISTOLA Cii. neatis. ANSTLMI AD. LANFRANCUN. (49). A51 EPISTOLA CII. Ei opus suum, quod Monologium. inscilbitar, CUJUSDAM AD ANSCLMUM (418) corigendum vel appiobandum mittit. AwsrLxo Cantuariensis Ecclesi; a)chiepiscopo, Reverendo et amando domino suo el Patri et

quidam Dominiez crucis servas et minister Pratel- — doctori, Cantuaric archiepiscopo Anglorum primati, 1ni ccnobi, cursu infatigabili stadrum paterno — Patri Ecclesie cailolicze, fidei utilitatisque merito peregrinationis tanquam militi summi Regis feliciter moltum amplectendo LaNrnANcO, frater ANSrLMDS consummare. Beccensis, vita peccator, habitu monaehus.

Quamvis, Pater venerande et inter membra Christi Quoniam agenda sunt omnia consilio, sed non tanquam amator et culter veritatis plurimum dili. — Omni consilio, s'eut seriptum est : Omnia fac eum congende, crebras simultates el impuguationes homi- $lio (Eccli. xxm, 24); et: Consiliarius tuussi unus num faemorosorum, item aculeos malignorum spi- —de mille "Eccli. M, 6); unum quem scitis, non de 11tuum intrinsecus plerumque sustineam, tamen onus mille, sed de omnibus mor alibus elegi, quem prae obedientis quam imponis mihi levissimum et aet omnibus haberem. consultorem in dubiis, doctorem quidem eL sincera devotione qua te diligo proisus B in ignorantiis [al. , ignoratis], in excessibus correcto. vstimo Quippe nilul difficile reperitur quod cuilibet — !em, im recte actis approbatorem. Quo quamvis igne amoris evestuanti facile non videatur. Igitur — Secundam votam uli non possim, decrevi tamen Dui, in librum Geneseos jam enucleatis a. me mysteriis, —Q"antum possum. Quamvis enim valde malui sint quatuor qui restant tua jussione aggressurus ej — D'Gler prudentiam vestram, de quorum multum dextera Domini mei Jesu Christi calamum meum — proficere imperitus possim peritia [al. praesentia ], regente explanaturus, admodum tuis orationibus in- — €t quorum suhjacere censura me mea cogat imperidigeo, ut is qui claudit et nemo apeiit, aperi et nemo ua, nullum tamen eorum movi, cujus me dociringe claudit (Apoc. 111, 7), mihi librum signatum aperiat, —Judiciove tam confidenter. tamque libenter, quam cujus historiam quam beatns Augustinus juxta litte- vestro subjiciam et qui mihi lam paterno affectu se, ram usque ad exitum primi parentis de paradiso $i 7es indiget, exhibeat, aul, SI res exigu, congaumultifaijam prosecutus est intaetam dimitto. Et- — deat. Quare quoniam quidquid de paterno vestro enim arroganti» deputari posset intolerabili, si ma- — mihi pectore impenditur, et sapientia est. exquisinum meam superponere presumerem ejusdem ma- lm, et auctoritate. roboratum, et dilectione connui. At ubi ventum fuerit ad locum ubi senaria C ditum, cum aliquid inde haurio, id me sua et dulcedistibutione formze visibiliam rerum consuniman- Qine delectat, et secmitato satiat. Sed quonam iur, tentabo, prout divina sapientia mihi adfuerit, le ipsa scienti loquor, his omissis, eur eorum litteram hejus libri secundam uiplicem intelleetum — P'eminerim expediam. Quidam fiatres, servi vestri, aliquando tractare. Cseterum Donunusinopiam meg €! conservi mei me sepe multumque Togantes, tanscientie novit, cui non fiete loquitur tesumonium — dem coegerunt ut acquiescerem illis qusedam. scrimez conscientia vel intentionis, quia nec presumo — De!e, sicut in ejusdem seripturze przefatiuncula conviribus incrs, nee ad plausum moitalium, nec ad —Siderare poterius. De quo opusculo hoc przotes spem fiuetum transitorize remunerationis operam impen- [4^ proww sepe] evemit, ut. non solum illi, quibus do, ad explanandum perplexa mysteria Mosaicze instantibus editum est, sed et plures ali: illud velmt legis. In eujus siquidem amabili contubernio et con- — Pon solum legeie, sed euam transeribere. Duhitans tuberzali amore ferme jam sunt transacti viginu ot — !gltur utrum illud volentibus denegaie debeam, aut octo anni, totum me retrusi. In eujus nimirum man- — €0ncedere, ne me aut invidum putantes odeiint, out daüs prosequendis dum desudo, valde requiesco. stultum agnoscentes derideant, ad singularem mcum Cumque ab illius amplexibus importunitate nego- Yecurro consiliarium et scripturam ipsam examinanuorum mundanorum pravalente frequenter avellor, p dam vestro milto judicio, ut. ejus auctoritate aut non modicum laborem incurro. Ne hoc quidem mi- Jnepla a conspectu prohibeatur, aut. correcta volendum, quia apud illam panis vit: et intellectus atque tibus praebeatur.

potus invenmuntur. Panis per quem amissa ires EPISTOLA CIV. mentis imbeeille 1n. vigorem pristinum reparantur. ANSCLMÍ AD DERNARDUM EJUSQUE MONACHOS. Potus, per quem sitis mundanarum coneupiscentia- ÁwspLMUs, Der gratia archiepiscopus ,. Domino

lum exsüunguitur, et. postmodum suavissimo fervore priori BrnsARD»O, ei alus fratribus in ecnobio San-

ad rimanda illius secreta vehementer is qui inde — cti Albani conversanlibus, salutem et benedictio potat accenditur. Jam demum gratia Dei precedente — nem.

3d verba libri veniamus, et virtute obedientiae sup- Fratres a vestra dilectione ad me directi retupeditante quid gerant mysteru, prout Dominus nobis — erunt mihi quamdam dubitationem inter vos oitam dederit, diligenter vesugare satagamus. esse cum aliqua dissentione, inde quia in catholico-

, (48) Ex ms. monasteiii de Pratellis. —- Est Ricar- (49) Ex ms. Vatic. fol. 100 di abbatis de Piatellis suos in Genesin. Commenta- monasterii. 1jos S. Anselmo dicantis. -

, CL ex ms. Sagiensis

LIP. IV. EPIST. CVI. 251

rum Patrum scriptis aliquando invenitis Deum ct 4 natui. Hac igitut consideratione, qua una est (fides

hominem in Christo convenue in unam substantiam, aliquando duas substantias, divinam scilicel et humanam unam esse personam in Christo; videtur enim repugnare quod et una substantia sit. humana el civina natura, sicuti esse, una persona et dua substantiae: sint in eidem persora, sed si bene intellisauur quomodo 7/559. dicant -unam esse substantiam plures naturas 1n Christo, aut. plures substantias unàm personam, nihil ibi 1epugnans cognoseetur esse, Deum enim unum credimus et confitemur esse Patrem et Filium et Spiritum sanctum. Cam ergo dicimus Deum, non nisi unum dicimus et intelligimus. Cum vero dicimus Patrem et Filium et Spiritum sanctum, plure$ dicimus et credimus ; sed de Deo habemus auctoritatem, quia debemus dicere Deum unum singulariter et non plures, quemadmodum scriptum est : Audi, Israel, Dominus Deus. tuus Deus wnus est (Deut, vi. A). De ilis vero tribus, Patre seilicet, Filio et Spiritu sancto, non invenimus in propheta, aut apostolo, aut evangelista, ut uno nomine nonnunent eos pluralhter, quo significent illam pluralitatem quam in illis intelligimus; nusquam enim dicunt tres personas eos esse, aut tres substantias, aut tres omnipotentes, aut aliquid hujusmodi. Hac necessitate Patres catholici quando loquebantur de illis tribus, elegerunt omnia quibus illos tres nominare possent pluraliter. Greci quidem nomen substanti:, Latini vero nomen personae; sed utomnino quod nos ibi intelligimus per personam, hocipsi et non aliud intelligant per substantiam. Sieul ergo nos dicimus in Deo unam substantiam esse tres personas, ita illi dicunt unam personam esse tres substantias, nihil a nobis diverse intelligentes aut credentes. Quoniam enim non habeaut nomina quibus proprie illos tres significarent ut jam disi, ut. Grzeci dicerent esse tres. substantias, nos vero ties personas, dederunt in Deo duobus nominibus illam significationem, quam in illis pluribus intelligebant, nec suo nomine proferre poteram. Sieut igitur nos éicimus quia alia est persona Patris; aha Filii, alia Spiritus sancti, et in eo quidem quod alius est Filius Dei a. Patre, non est alius a Filio Virgínis, sed idem ipse idem est, alia persona est a. Patre, et non alia a Filio Virginis, sed eadem persona: ita Greci dicunt quia. Verbum, id est Filius Dei, alia substantia est a Patre, et non alia ib homine assumpto. Quando ergo invenimus in catholicorum Patrum seripus plures naturas esse, vnam substantiam in Christo, et quando invenimus plures substantias esse, unam personam non eumdem sensum in nomine substanti» accipimus ; sed cum dicimus unam substantiam, id ipsum intelligimus quod per nomen persone. Cum vero dicimus plures esse substantias in eo, personam unam, hoc significamus per nomen substantiae quod per nomen

(50) Ex ms. monasterii Chislemaui. (81) Cette lettre n'appaitient point à S. Anselme Ce qut a trompe l'éditeur. c'est que le nom del'au-

Grecorun et. Latinorum, aliquando nominant perscnam, quamvis hoc ra10 Latini. faciant. Quod autem Greci dicant in Domino unam personam, tres substantias, testatur beatus Augustinus in libro De Trinitate. Hzec vobis, fratres, petentibus, secundum quod intellexi quastionem inter vos versari sufficienter puto me respondisse, quamvis dici possint plura de Trinitate et pluralitate, quomodo Verbum unum sit cnm Patre ct non unus, eti. cum homine assumplo unus et non unum. Valete