Caput V. De modo describendi praedicta in sacra Scriptura

1. Ex iam dictis colligitur, quod. sicut. Deus res ordinate condidit quantum ad tempus et. ordinate. disposuit quantum ad situm; sie. etiam ordinate guber- ^at quantum. ad. influentiam; et. Scriptura ordinate narrat quantum ad. doctrinae sufficientiam ; licet non ita explicite describat distinctionem orbium nec caelestium nee elementarium, parum aut nihil dicat de motibus et virtutibus corporum superiorum et de mixtionibus elementorum et elementatorum, et quod plus est, nihil explicite narret de conditione supernorum spirituum, maxime cum describit istud universum in esse produetuim.

2. Ratio autem ad intelligentiam praedictorum haec est: quia, cum primum principium reddat se nobis cognoscibile et per Scripturam et per creaturam, per librum creaturae se. manifestat. ut. principium | e/fectivum, per librum Scripturae. ut. principium reparattvum; et quia principium reparativum non potest cognosci, nisi cognoscatur et e/fectivum : ideo sacra Scriptura, licet. principaliter agat de operibus reparationis, agere nihilominus debet de opere conditionis, in quantum tamen ducit in cognitionem primi principii efficientis; et ideo ipsa est cognitio subZimus et salutaris : sublimis, quia de principio e/fectivo, «quod est Deus creator; sa/ularis, quia de principio reparativo, «quod est Christus salvator et mediator.

.9. Rursus, quia sublimis est, utpote quin agit de primo principio et ente summo; ideo non descendit ad describendas speciales entium naturas, motus, virtutes et. differentias; sed stat in generalitate quadam, in qua implicantur specialia, describendo scilicet conditionem mundi quantum ad dispositionem et influentiam quond naturam luminosam, opacam et perviam in generalitate quadam.

3. Et quoniam primum principium, de quo agit, habet in se ordinem naturae in existendo, ordinem sapientiae in disponendo, ordinem bonttotis iu influendo; ita quod ordo naturae habet simultatem et aequalitatem ; ordo sapientiae considerat prioritatem et posterioritatem; ordo influentiae superioritatem et inferioritatem ; ideo ad insinuandum ordinem naturae determinat Scriptura, iuxta quod Deum operari decebat: quod i» principio, ante temporis decursum, fuerit illa triplex natura de »onesse in esse producta, cum dicit: /n. principio creavit Deus caelum et lerram ; ei: Spiritus Dei ferebatur super aquas. Ubi nomine cael: insinuatur natura luminosa; nomine /errae, opaca; nomine aquae, pervia sive perspicua, sive. contrarictati subiecta, sive supra contrarietatem elevata. — Ubi etiam insinuantur Trinitas aeterna, scilicet Pater in nomine Je? creantis, Filius in nomine principii, Spiritus sanctus in nomine Spiritus Det. — Et sic intelligendum est illud «quod dicitur: Qui vivit in aeternum creavit omnia simul ; non quia ea ereaverit in. chaos omnimodac. eonfusionis, secundum quod. finxerunt. poéctae, eum. produxerit lane. triplicem naturam. sumaiiam in summo, mediam in medio et 1?n/imam in infimo; nec etiam in esse omnimotae distinctionis, cum caelum esset perfectum, et (1? Cfr. 1. Sent. d. 20. a. 2. q. I. seq. et d. 19. p. Il. q. 4. lerra éncomposila, natura media, quasi medium tenens, nondum esset ad perfectam distinctionem deducta.

4. Ad insinuandum autem ordinem sapientiae in disponendo determinat, quod haec triplex natura nou simul fuit dislincla et ornata, sed. iuxta. triplicis naturae creatae exigentiam per triduum distincta et per triduum aliud ornato ; ut. sicut. Deus in principio triplicem. naturam simul creavit in. primordio temporis, sic successioue temporis in triplici mensura teinporis, Scilicet triplicis diei, tiplieem faceret. distinctionem naturae. triplicis creatae; et rursus in alio. triduo, triplicem ornatum triplicis naturae distinctae.

5. Ad insinuandum vero ordinem onitats in. influendo determinat, quod haec triplex natura collocata est in mundo secundum sub et supra. iuxta suaab diguiateni e dufluentiain. — VA. quia. Goninosum plurimum habet. de. specie, ideo sibi debetur. circionferen- La ; quia opacum minimum habet de specie, ideo sibi debetur centrum ; quia vero pervia tenet medium, ideo medium sorlita est situm. Et quoniam natura pervi et perspicui communis est naturae caelesti et. elementari, et rursus /uminosa utrique. convenit: ideo recte dicitur firmamentum factum zn 24edio aquarum,

6. Quia vero sublimitatem. Scripturae non decebat prorsus retieere de conditione sublimissimae creaturae; ideo sic sacra Scriptura describit rerum conditionem, iuxta quod exigit scientia sublimis et salutaris ; ut tamen secundum spiritualem intelligentiam tota conditio htteraliter descripta spiritualiter referatur ad. deseribendam hierarchiam angelicam et ecclesiasticam: ideo secundum | spiritualem: intellectum. describitur in illis tribus naturis primo productis hierarchia angelica. nomine caeli, et ecclesiast/ica. nomine terrae, et gratia, per quam irrigatur utraque, nomine aquae.

7. Rursus, per septenarium dierum intelligitur septiforimis Ecclesiae. status. secundum decursum septem aetatum. Per eundem etiam. septenarium intelligitur septiformis Angelorum. conversio à creatura ad Deum. — Et sic ex praedictis. apparet sullicientia et veritas Scripturae in diversis opinionibus Sanctorum, scilicet Augustini et aliorum, quae sibi non con- Iradicunt, cum verae sint, si recte. intelligantur.