Caput IX. De productione hominis quantum ad spiritum

1. Post. naturam corpoream et incorpoream dicenda sunt aliqua. de natura ex utrisque composita, primo ex parte ventis, secundo ex parte caras, tertio ex parte. (ot&us hominis. — De anima. igitur ra- (tonali haec iu summa tenenda sunt secundum sacram doctrinam, scilicet. quod. ipsa est forma ens, vivens, intelligens et bertate utens. Forma quidem ens non a se ipsa nec de divina natura, sed à Deo de nihilo per creationem in esse deducta. — Forma autem vivens ; non ex natura extrinseca, sed se ipsa; non.vita mortali, sed vita perpetua. — Forma vero tzte/ligens non tantum creatam, sed etiam. « creatricem essentiam », ad cuius imaginem facta est per memoriam, intelligentiam et voluntatem. — Forma quoque. berate utens, quia semper est libera à coactione ; a miseria. vero et culpa libera fuit in. statu innocentiae, licet non in statu naturae lapsae; haec autem libertas à. coactione. nihil aliud est. quam facultas voluntatis et rationis, «quae sunt potentiae animae principales.

2. Ratio autem ad intelligentiam praedictorum haec est: quia, eum primum principium sit beattsstmum et benevolentissimum ; ideo sua summa benevolentia beatitidinem suam. communicat creaturae, non tantum spirituali et proximae, sed etiam corporali et longinquae. Corporali tamen et longinquae communicat meditate, quia «lex divinitatis haec est, ut infima per media reducantur ad summa », Et ideo non tantum spiritum angelicum et separatum fecit beatiflcabilem, sed etiam spiritum coniunctum, scilicet humanum. Est igitur anima rationalis forma beatificabilis. Et quia ad beatitudinis praemium pervenire non est gloriosum nisi per merilum ; nec mereri cont/ngit, nisi in. eo quod voluntarie et libere flt: ideo oportuit, animae rationali dari /bertatem arbitrii per. remotionem omnis coactionts ; quia hoc est de natura voluntatis, ut nullatenus possit cogi, licet per culpam misera. efficiatur et serva peccati.

3. Rursus, quia forma beatificabilis est capax Dei per. memoriam, intelligentiam et. voluntatem; et. hoe est esse ad imaginem "Trinitatis propter unitatem in naturo, sed ex nihilo productam ; d. 19. a. 4. q. !, ipsam esse in mortalem; dist. 16. per totam (cfr. 1. Sent. d. 3. p. Il. a. t. q. !.), ipsam esse ad Del imaginem factam; d. 25. p. 1l. et Il., eam esse pracditam libertate, quae est facultas rationis et voluntatis, libertate à conctione quidem semper, libertate a culpa et miseria vero non seniper.

: Secundum Dionys., de Caclest. Hierarch. c. 4. « 3, c. 8. $ 2. et de Ecclesiast. Hierarch. c. 5. $ 4. Cfr. tom. I. pag. 28, nota 3. essentia et. trinitatem in potentiis: ideo animam necesse fuit esse intelitgentem Deum et omnia, ae per hoc Dei imagine insignitam. — Et «quia nihil beatum potest beatitudinem amittere, nihil poterat esse beatiflcabile, nisi esset incorruptibile et immortale ; necesse fuit, animam rationalem immortali vita de sui natura esse viventein.

4. Postremo, quia omne, quod ab alio beatificabile est et ininortale, est mutabile secunduin. bene esse. et incorruptibile secundum esse; ideo anima nec a. se est uec de divina natura, quia mudalilis ; uec producta de aliquo nec per naturam generata, quia est ipimorlalis et incorruptibilis; et ita haec forma non potest per generationem in esse introduci, quia omne naturuliter generubile est naturaliter. corruptibile. — Ex his apparet, qualiter (inis beatitudinis necessitatem inponit praedictarum conditionuim ipsi animae ad beatitudinem ordinatae.

5. Quoniam autem ut beatificabilis est immortalis ; ideo, cum unitur mortali corpori, potest ab eo separari; ac per lioc non tantum /orma est verum etiam hoc aliquid; et ideo non tantum unitur corpori ut perfectio, verum etiam ut motor ; et sic perficit per essentiam, quod movet pariter per potentiam. Et quoniam ipsa non tantum dat esse, verum etiam — vivere et sentire el intelligere; ideo potentiam habet vege- lativum et praetieum, raro in superiorem portionem et inferiorem; quae potius nominat diversa o/ficia quam diversas potentias. |

6. Postremo, quoniam appet4tus dupliciter potest ad aliquid ferri, scilicet secundum naturalem instinctum, vel secundum deberationem et arbitrium ; hinc est, quod potentia a/fectiva dividitur in voluntatem naluralem et voluntatem e/ectivami, quae proprie voluntas dicitur. Et quoniam talis electio indilferens est. ad utramque. partem, ideo est a bero arbitrio. — Et quia haec indifferentia consurgit ex deliberatione praeambula et voluntate adiuncta ; hinc est, quod /iberum arbitrium est facultas rationis et voluntatis; ita quod, sicut dicit Augustinus, omnes praedictas rationales potentias comprehendit, Ait enim: « Cum de libero arbitrio loquimur, non de parte animae loquimur, sed certe de tota ». Ex concursu enim illarum potentiarum, rationis supra se ipsam redeuntis et voluntatis concomnitantis, consurgit integritas libertatis, quae est principium meriti, vel - demeriti, secundum electionem boni, vel mali.