Sectio 11, art. 1: Utrum homines praedestiueiitur a Deo

St. qu. Difficultas est quia Damascenus dicit : « Deus praecognoscit ea quae m nobis sunt, non autem praedeterminat ea. » (De Fide Orikod i. II, c. 30). — 2o Aliae creaturae ordinantur ad suum finem per providentiam et non dicuntur praedestinari ; quare homines praedestinarentur ? etc

Responsio est : Deo conveniens est homines praedestinare, et praedestina- ho quantum ad objecta est pars providentiae.

10 Probatur auctoritate sancti Pauli, Rom., VXil, 30 : « Quos praedestinavit hos et vocavit » ; praedestinavit, rrp^pt^ ex verbo nrpowpfa sigmficat praedefinire, decernere. Ita Bpkes. 1, 11. - Sanctus Thomas ex traductione iatina vulgata, quae bona est, scil. « praedestinavit >., notat ahquid quod m graeco minus exprimitur, scilicet ideam praemittendi. Haec notio aliud fundamentum habet prout v. gr. apud Isaiam xlix, 2, didtur : « Posmt me sicut sagittam electam, in pharetra sua abscondit me. » Item m Psalmo cxxvi, 4. Pariter in Actibus Apost. xm, 48 : « Crediderunt quotquot erant praeordinati ad vitam aeternam. »

Insuper Patres et Concilia utuuntur hac voce praedestinationis. V g. Conc. Carisiacense an. 853 (Denz. 316) : « Deus bonus et justus elept ex eadem massa perditionis (fihorum Adae) secundum praescientiam suam vin, 29, Ephes., 1, 11) ad mtam, et vttam m$ praedestinavit aeternam ; caeteros autem, quos justitiae judicio hi massa perditionis reliquit, perituros praescivit, sed non ut perirent praedestmavit ; poenam autem illis, quia justus est, praedestinavit aeternasn. »

r,o ™ 5;A ^ f£J*m J£™NE.L> patrisUcum, Index theologicus, p. S^o,

5m ¥1 ff' '* ttodefn : Quid sit « praedestinatio sanctonim ». — Doctrina Augvstini : Aiiquos Deus « praedestinavit ad aeternam vitam, misericordissimus gratiae largitor • 1353, i95x, 19S5, 1988, 2002. — Praedestinatio ad fidem et justincationem est ororsus Sr ^ a ~~ Prafdestmatio est « occultum opus Dei ». — Qui damnantur non nisi sula rnentis ^amnantur. — Doctrina aliotum Patrum : Praedestinatio est « occultum Dei consuium » (Fulg ) 2246, 2254, 2255, 2286. — Rouet de joumel ibidem citat haec verba sancti Ambrosn (n° 1272) : « Deus, quorum merita praescivit, eorum praemia praeaestinavit » <De fide, ad Gratianum, M. L. 16, 665}. Sed haec verba referuntur ad gloriam ?* t&p***&Q& «W» executionis, et ut praemium, ut patet, non datur adultis, ifefiSWJf executionis, nisi pro meritis. Unde, ut infra notatur, communiter thomistae

SSt h^JL /m °5? me intei^ionis) graHs vult dare gloriam electis, sed eam non vuit gratts aare (m ordme executionis) . »

AN SIT ET QUID SIT PRAEBESTINATIO

Hoc dogma praedestinationis affirmatur etiam in Conc. Tridentino (Dens. 805) : « Nemo quoque, quamdiu in hac mortalitate vivitur, de arcano divinae praedestinationis mysterio usque adeo praesumere debet, ut certo statuat, se omnino esse in numero praedestinatorum (can, 15). » — Item n° 80& : De gratuitate doni perseverantiae finalis dicitur : « Quod quidem aliunde haberi non potest, nisi ab eo, qui potens est eum, qui stat, statuere, ut perseveranter stet, et eum, qui cadit, restituere. »

20 Probatur ratione theologica, sic :

Sicut in mente divina est ratio ordinis (dispositio et directio) omnimn in finem, quae dicitur providentia, ita debet esse ratio ordinis eorum, qui transmittendi sunt in finem supematuralis beatitudinis,

Atqui ratio praedictae transmissionis creaturae rationalis nominatur praedestinatio, nam destinare est mittere.

Ergo conveniens est Deum hornines praedestinare, et praedestinatio est, quantum ad objecta, pars quaedam providentiae.

Sic cessant difficultates : Ad im notatur quod Damascenus dum dicit Deus « non praedeterminat ea quae in nobis sunt » vult dicere : « non praedeterrninat necessitatem imponendo ». Hoc patet ex contextu in quo Damascenus dicit : « Non enim vult Deus malitiam, neque compeilit virtutem. » Unde praedestinatio non excluditur ab illo.

A d 2m : creaturae inf eriores non dicuntur praedestinari, quia non sunt capaces vitae aeternae.

Ad 3m: praedestinari convenit angelis sicut hominibus. Sic Augustinus dicit De Civitate Dei, 1. XII, 0.9:« Bonam voluntatem quis fecit in Angelis, nisi ilie, qui eos cum bona voluntate, id est cum amore casto, quo illi adhaererent, creavit, simul in eis condens naturam et iargiens gratiam? » Paulo infra Augustinus dicit quod angeli boni, « aliis mala voluntate cadentibus, amplius adjuti ad beatitudinem pervenerunt. »

Ex isto articulo habetur definitio praedestinationis, scilicet : « ratio ordinis aliquorum in salutem &et$rnam, in mente divina existens », sciiicet ordo praeconceptus in mente divina aliquorum in salutem.

In hoc sanctus Thomas plene convenit cum sancto Augustino qui definiebat praedestinationem {De dono perseveranMae, c. 14) : « Praescientia et praeparatio beneficiomm quibus certissime liberanmr quicumque liberantur, »

In hac definitione sanctus Augustinus, per « praescienHam » ncn intelligit scientiam mere speculativam, nec scientiam mediam qua Deus ante omne decreturn praevideret quid facturi sumus ex ncbis, sed inteliigit scientiam practicam et effeciricew, qua praevidet Deus quid sit ipse factv.rus ; est consequenter innixa decreto faciendi. Propterea dicitur : « Praescientia et praeparatio beneficiorum, quibus certissime liberantur quicumque liberantur. » — Item sanctus Augustinus dixerat (De praedestin* sanctorum, c. 10) : « Praedestinatione Deus novit quid ipse sii facturus* »

Item sanctus Thomas dicit, De veritate, q. 6, de Praedestinatione a i ad : « Quamvis, scientia in quantum est scientia non respiciat facienda' tamen seientia fractica respicit facienda et ad talem scientiam praedestinatio reducitur. » Id est : reducitur ad scientiam Dei, « quae habet voluntatem adjunctam, et est causa rerum » ut dictum est supra, I* q. 14, a. 8.

Sic sanctus Thomas, De Verit., q. 6, a. 1, explicat verba sancti Pauli ad Rom. vm, 29 : « Quos praescivit et praedestinavit. » : Praescivit scil praescientia practica quae regulat eleqtionem, et electio voluntatis praecedit praedestinationem ut dicetur in art. 4 ; praedestinatio enim, ut declaratur De Verit. q. 6, a. i, est actus intellectus, scil. imperium efficax circa media, circa executionem mediorum jam electorum.

^ Praedestinare enim est ordinare media efficacia ad salutem electonmi ; ordinare autem est actus intellectus, et ordinare media efficacia ad aiiquid est imperium dirigens executionem rei praeconceptae et electae. Itern providentia, cujus praedestinatio est pars objectiva, est actus prudentiae, seu imperium praesupponens eiectionem.

lum dubium : in quo sensu praedestinatio est pars objectiva providentiae ? Respondetur ; in hoc sensu, quod non subjectiva, scil. non est sub providentia tanquam species sub genere. Quidam dixerunt : est quadruplex species providentiae, 1« providentia ordinis naturae, 2° providentia generalis de salute supernaturali omnium, 30 providentia speciaiis de salute praedestinatorum, seu praedestinatio, et 40 providentia ordinis unionis ftypostaticae. Esset distinctio virtualis inter eas.

Sanctus Thomas dicit : « praedestinatio, quantum ad objecta, est pars providentiae » in fine nostri articuli ; scil. praedestinatio attingit aliquam partem objecti materialis providentiae ; ita ut una et eadem providentia divina, absque distinctione virtuali, tres ordines attingat, et, ratione tantum diversorum objectorum, diversa nomina accepit ; sicut scientia divina in se unica ratione diversorum objectorum materialium dicitur simpiicis intelligentiae, visionis et approbationis.

Ratio est quia objectum adaequatum providentiae divinae est unum, scii. universum, quod ex tribus ordinibus subordinatis constituitur, et finis ad quem istud totum ordinatur est etiam unus, scil. gloria Dei. Salmanticenses bene ostendunt, agendo de motivo Incarnationis, quod uno et eodem decreto Deus voluit manifestare bonitatem suam per universum in quo tres ordines sic subordinantur : ordo naturae, ordo gratiae cum permissione peccati originalis, ordo unionis hypostaticae.

2um dubium 1 an praedestinatio addat aliquid ad providentiam in communi.

Respondetur ; addit efficaciam medii et infallibilem consecutionem finis.

Cf. De Veritate, q. 6, a, i, et ea quae diximus supra agendo de providentia, q. 22, a. 1. Id est, ut explicat Alvarez, de Auxiliis (p. 242): pro\ddentia semper assequitur finem principaliter intentum a voluntate consequenti, scil. bonum universi, sed ad hunc finem, permittit quaedam mala fteri, et sic quaedam minus principaliter intenta, et a voluntate antecedenti volita, v. g. maturatio omnium fructuum, salus omnium hominuni, non

AN SIT ET QUID STT PRAEDESTINATIO eveniunt. Per oppositum, praedestinatio, cum pendeat unice a voluntate consequenti, semper impletur, in hoc sensu quod praedestinati semper salvantur. Attamen permissio peccati in vita praedestinatorum probabilius est effectus praedestinationis ad perducendos electos ad majorem humilitatem, ut infra dicetur.

art II - Utrum praedestinatio aliquid ponafc in praedestinato, scil. aliquid sU in praedestinato»

Hic articulus est ad complementum definitionis praedestinationis, ut apparet praesertim ex 4a objectione : si praedestinatio aliquid ponit in praedestinato, ut gratia, tunc est quid temporale, et non aeternum et increatum.

Responslo sancti Thomae est : praedestinatio non est aliquid in praedestinatis, sed in praedestinante tantum. Executio vero praedestinationis est passive in praedestinatis.

i& pars probatur ex hoc quod praedestinatio, ut dictum est, est pars providentiae ; providentia autem non est in rebus provisis, sed est ratio ordinis earum in mente divina.

2* pars probatur ex hoc quod sicut executio providentiae, scii. gubernium divinum, est active in Deo, ut actio formaliter immanens et virtualiter transiens, passive vero in gubernatis ; ita executio praedestinationis est passive in praedestinatis.

jum Dubium : Quid est autem haec executio praedestinationis , seu quinam sunt effectus ejus P

Sanctus Thomas respondet, in fine corporis articuli, sunt vocatio, et magnificatio, sec. illud ad Rom, vjff , 30 : « Quos autem praedestinavit, hos et vocavit ; et quos vocavit, hos et justificavit ; quos autem justificavit, illos et glorificavit. »

Plures thomistae, occasione hujusce articuli, comparati cum aliis iocis sancti Thomae, sic definiunt effectum praedestinationis : effectus praedestinationis est quidquid fit a Deo ex intentione efficaci salvandi aliquos prae aliis. Unde quatuor conditiones requiruntur ad hoc ut aliquid sit effectus praedestinationis. ia ut causetur a Deo, 20 ut sit ex intentione efiicaci salvandi, 3° quod conducat certo ad vitam aeternam, quia intentio efficax Dei, ex qua oritur, frustrari nequit, 40 quod sit ex meritis Christi prout agitur hic de praedestinatione hominum in statu naturae lapsae.

Hae quatuor conditiones verificantur principaliter in effectibus propriis praedestinationis, ab ipsa elicitive productis, ut sunt vocatio efficax, justificatio non interrupta per peccatum et perdurans usque ad perseverantiam finalem, denique glorificatio. — Sed praeter hos effectus proprios sunt alii qui non eiicitive sed imperative tantum producuntur a praedestinatione, sicut v, g. bona indoles ac dotes naturaies praedestinati, quae eiicitive dependent a providentia generali ordinis naturalis. Ita in vita humana

DE PRAE DESTIN ATIO N E distinguimus actus elicitos a caritate et actus imperatos ab ea, elicitos vero a virtute ei subordinata. •

His positis satis generaliter thomistae sic dividunt praedestinationis effectus, ex consideratione piurium textuum sancti Thomae.

d o

m w

glorificatio.

a. 5. hoc est contra Molinam pisnpcaho non tnterrupta usque ad perseverantiam flnalem, etiam justificatio interrupta, prout in praedestinatis ' ejus memora deservit ad poenitentiam, et prout reviviscunt merita. vocaiio praesertim efficax in praedestinatis, etiam vocatio inemcax prout in praedestinatis ejus memoria deservit ad gratiarum actionem.

( pauperias, morbi, calamitates, mors tempore ad salutem opportuno. ' bona opera moralia naturalia, seu bonus usus qualitatum naturalium v t? rectitudinis, mansuetudinis. ' hona indoles praedestinati, ejus nativae dotes, v. g. nativitas ejus in hac familia.

Probabilius etiam permissio peccati in pr aedestinatis > prout deservit majori eorum sanctificationi, est effectus praedestinationis.

Hoc bene intelligendum est ; ipsum peccatum non est quidem effectus praedestinationis, sed hic effectus est permissio peccati prout ordinatur ad perducendum occasionaliter electum ad majorem humilitatem et ferventiorem caritatem, ut apparet in vita sanctae Magdalenae, aut in vita sancti Petri postquam negavit Dominum. Haec doctrina fundatur in his verbis sancti Pauli ad Rom.t vin, 28 : ahis qmi diligunt Deum (usque ad finem) oninia cooperantur ad bonum » et sanctus Augustinus addit: « omnia, etiam peccata » prout sunt occasio majoris humilitatis. Cf. Sanctum Thomam in Ep. ad Rom., vm, 28.

h

2um Bubium : Quomodo dotes naturales electorum sint effectus praedestinationis et deserviant ad eorum salutem.

Facile est videre quod dotes naturales deserviunt ad salutem, ut inclinatio naturalis ad fortitudinem subservit constantiae christianae. Sed difficilius est dicere quomodo hae dotes naturales electorum sunt effectus praedestinationis, quia ordo naturae praesupponitur ab ordine gratiae ad quem pertinet praedestinatio. Unde thomistae non omnino concordant in hac explicatione, nam diversimode ordinant decreta divina circa ordinem naturae, ordinem gratiae et ordinem hypostaticum, ut apparet praesertim in quaestione de motivo incarnationis,

Quidam dicunt : i° Deus ex intentione manifestandi bonitatem suam, voiuit ordinem naturae, 2° creaturas intellectuaies ad finem supemaiur alem ordinavit, 30 praeviso peccato Adae et peccato originali, decrevit gemis humanum reparare per Chrisimn redemptorem, 40 in Christo aliquos specialius et efficaciter elegit, aliis relictis. Juxta hunc ordinem, difficile concipitur

53X quomodo substantia praedestanati, nativae dotes et alia naturalia, sint eifectus praedestinationis et sic deserviant ad salutem ; in hac enim conceptione haec omnia naturalia in signis prioribus supponuntur producta et futura. — Hi thomistae videntur nimis multiplicare decreta divina virtualiter distincta, nec respondent huic quaestioni : quare Deus permiserit peccatum Adae et peccatum originale. Ita Joannes a sancto Thoma et Billuart, ubi de motivo Incamationis.

Alii autem thomistae, ut Salmanticenses, Godoi, Gonet, non immerito recedunt a Joanne a sancto Thoma et a BUluart dicendo, ubi tractant de motivo Incarnationis : Deus non permittit peccatum nisi propter majus honum; non possumus quidem dicere a priori propter quodnam majus bonum permisit peccatum Adae, sed post factum Incarnatiohis hoc.apparet, ut notat sanctus Tftomas III* q. 1, a. 3, ad 3m : « Deus permittit mala fieri, ut inde aliquid melius eliciat. Unde dicitur ad Rom. v, 20 : « Ubi abundavii delictum, superabundavit graiia* » Unde et in benedictione cerei paschalis dicitur : « 0 felix culpa, quae talem ac tantum meruit kabere Redempiorem, » Sic Deus permisit peccatum Adae propter Incarnationem redemptivam prius volitam in genere causae finalis, non vero in genere causae materialis perflciendae, sicut vult materiafn ut actuabilem per formam, et formam ut actuantem materiam. Sic Deus permisit peccaturn Adae et abundantiam delicti ut superabundaret gratia. Nec sunt multiplicanda decreta, sed uno et eodem decreto Deus voluit ordinem naturae propter ordineni gratiae (cum permissione peccati Adae) et ordinem gratiae propter ordinem unionis hypostaticae1. Sic facilius ostenditur quod dotes naiurales electorum deserviunt in praedestinatis ad saluiem. Sic naturalis intelligentia in sancto Augustino et sancto Thoma deservivit ad laborem theologicum, item in electis inclinatio ad prudentiam subservit prudentiae infusae, sicut inclinatio naturalis ard fortitudinem subservit constantiae christianae in mariyribus.

Nec solum sic serviunt ad salutem nativae dotes et temperamentum electorum, sed etiam eorum calamitates, aegritudines, prout « diligentibus Deum, omnia cooperantur in bonum », non esset enim patientia herolca sine dolore.