Epistola XCVIII. Ad Willelmum Abbatem Lt Congregationem

BECCEASEM, ^ Se uilil. habere illis antiquius, eorumque obliuium nou esse, ms) cum desieiit esse.

Duminis et fiatribus chariss mis et desideratiss;mis domno 5?? abbati WiLLELMO, el sancl? cong:egationi Bececensi, sub illo Deo servienti, fr.ter AssrLMUs, diclus aichiepisecopus , superna semper giatia et. Lenedictione ad bona sempet d,rig', et a malis cefendi.

Si cór meum dilectioni vestre de vobis pleüe exponeie volo, magna chaita non sufficiet , et. si breviter dicere propono, nequaquam affectum meum satiati, Sed in hac dubieta'e consolatur me vestra conscientia, qu» nuhi conscii es's quantum semper

VARUE LECIHONES.

$336 Collata cum codem mns

557 Paroecia ms parochia

5:3 Dritanniz ms tolius Biitannie — 9*? Fueris,

re pre episcopo indem in aliqua Chirstiany communione te suscipiant. ms fueris. pro episcopo vcl in aliqua

Chiistiena eomnriunione te suscipiat

$39 Ineoppisti 2:5 susct pisti

531 Cum eodem ms collata — *? Cha-

r.ssimis demino, eic. ms chaiissins et desi leraussimis domno, e.c. JOANNIS PICARDI NOTE. obiit anno 1121, Kalend. Maii, et hoc fuit donatus C memorato capituli loco. Eistimairim, nec falso, cum

epitapliio.

Abbas Willelmus piaclari geneis totus

lempore primevo fit seligionis amatoi,

AEtatis quinis lustiis jam rite peractis,

Suspiian lo Deum cepit contemneye mundum,

Tcnea dimisit, sed Cluisto totus adliuesit,

Ut nudum nudus Dominum famulus sequevetui,

Confestim Becci, juga sumpsit suavia Du isti,

(Qua pa quindenos constante pertulit annos

Anselmo posl Anglorum pra.sule facto,

Iste loci curam copi f1atiumque legendam :

Quem gravitas morum, vel vita decusque paventum eceaunt clavum peimultis ac venevandum.

Doctus eiat, blandoque loquens sermone vlacebat ;

Actibus el velis subjectos eudiebat.

À pueio vita [uevat servato? honeste ;

Üordis mundilium servans carmisque perennem,

Beccum ter denos awcit iezxitque per annos :

Blandus subjectis vector, duiusque superbis.

Vir tantus, sentis anovian. ditatus op.mus,

Nequaquam valuit. nexus evadeie mois,

Aprilis sexta. decima suigente diela

Complevit cuisum wt piasenulis, et actum,

Commendans animam celo corpusque sepulcio.

E vspectat tempus quo judicet omnia Gloistus.

Ecce sub fiac tumba puluis sunt membia sepulta,

Cui piaestet Dominus vemap vitamque 10gemus.

Id ve10 epitaphir Beeeensi: nis, insert non sd: in

instauraretur (1nstaurationem enim recentiorem ipsa loet f. 168. nova et. quodammo.:o. puerilis testatur) tum vel situ. obdueta seu rubigine, eamque ob rem neglecta. 7 (97) Tibi, Thoma, in conspectu, ete. Hanc Anselmus seipsit epistolam. nullo non noto charitatis lapide, Nai. teste. Bibliothecario: Malinesberiensi, 'Thomas ab Anselmo puimo aecitus, ut Cantiariam venuet a se inaugurandus, sibique pro nore obedientiam firmatur us saciamento, benignas egit giauas pro invilatione, peiutque 1uducias ad tam celebus operis apparatum. Secundo accitus, respondit se alios ubus suorum clericorum adduci ; tandem per episcopos Londinensem Bofensemque conventus aperte se denegayit venturum. Quanmobiem quem privatis monitionibus pelliceie nequierat Anselinus, postremo publicavit, quas: contumacem hoc piogrammate exsecrando, quod etjam retulit Willeliv.

D Malmesb. in. Eboracens. archiepisc. Post haec dum

Henrici summatumque Anglicorum consiliis Thomas commonetur, Anselmus decessu, ielnquens cum sua bened ct,one (quam spieverat arrogantius, spicetanque serius doluit) prisatum, Coaetus igitur Landem episcopo Londinensi Richardo Belmozio pollicitus est et unctus. Post quinquennium, v3 Kalen4. Mart , desunt esse in vivis eo splendidius, quoviverat obseurius ob pudendam sus» pervicaciz caliginem. Gum enim decubuisset lecto, consuiti medici respond.runt murpram coavaliturum msi feannei € itus

189 7 L1B. IIl, LPIST. CLVII. 190

vos et quam veraciter dileveiim, et quot et quantam A afteciu diligi, et per eamdem dilectionem sollicide vobis desideraverim, et aliquid, quandiu vobiscum. — tudinem de salute anjmze (uz geram. Sed quoniam sum conversatus, vos proficere studuerim : el si. in nobis non evenit **? opportunitas colloquendi, innon omnes hoc experimento, quia Deus numerum —cumbit mihi necessitas scribendi quem animum de auxit postquam a vobis discessi, cognoscius, ab il'is — te habeam et quid de te desiderem,

qui sciunt eL experti sunt, discite. Hoc itaque nulla- Obsecro igitur te ut non contemnas dilectionem teus charitati vestize sit dubium quia sicut dilei — qua te propter Deum et honorem Dei et ad 5$! salutem 1adicem, sic et ramos, quantumcunque 55 multipli-— tnam diligo, neque rejicias consilium meum. Si enim centur. et omnes filios matiis mes, et primogenmitos — muhi acquiescere volueris, certa esto quia valde et post me genitos, velut fratres uterinos * in col/e — tibi in fine placebit, et ein super te gaudium mimeo amplector et amo. Omnes igitur. precor et ob-— gríum angelis Dei. S1 vero nolueins, scito quia nimis secro ut mei memoria et dileetio in cordibus eorum — t:bi displicebit, et. inexcusabilis eris jn. distiicto qui eom habuerunt non tepescat, et in menubus eo- — judicio Dei. Audivi, soror 1nea, quia diu portast: harum qui me non noverunt, accendatur et perseveret, — bitum sancta» conversationis; quem quomodo 1eliQuamwiss enim corpore sim volis absens, nidum queris, quidve passa sis, vel quid feceris, non latet, tamen meum, ecclesiam. dico Deck, cum omnibus B sed multum apertum est.

pullis suis mecum porto sempe: in corde meo, ct Considera igitur jam. nunc, charissima, quantum eam in orationibus, et in omni bono deside mes, — d stent viriles amplexus et carnahs delectatio ab si quiJ hzec sunt, 1epresento Deo. De me ergo pre- — amplexibus Christi, et a delectatione castitatis et celur vos charitatis vestrae sinceiltat, ei inspuet — Cordis mundiiia : amplexus quidem Christi dico non superna pietas ut orationum vestrarum pro me nos — corporales, sed quales per amorem et desiderium deficiat assiduitas. Quamvis animze vestro flog:ent — €9us inter bonam conscientiam facit anima familiaris bono desiderio, quia tamen benevolentes non fasti- — ejus. Considera, inquam, qu: sit differentia. inter «iunt sudire quod amant, precor, obsecro, moneo, — has duas delectationes . non loquor nunc de legitimo consulo, quatenus ad meliora semper vos *95 exten- conjugio. Considera, jnquam, quanta sit in spirituali catis, et nunquam ab his ad quxe Deus vos provexit, — delectatione munditia, quanta sit in carnali 1nmundeliciatis Mutua dilectio secundum Deum in vobis — ditia; quid spiritalis promittat, et quid carnalis misemper ferveat, pax et concordia, servata veritate, — netur : quanta sit m spiritali spes, et quam delectain vestris mentibus assidue maneat; humilis obe- — bilis exspeciatio Chiisti; quanta etiam in hac vita dientia in omnibus actibus vestris Deo placeat, stu- — Securitas et consolatio, quantus $t in. carnali timor dium religionis et excludendi a vobis vium exai- € judieii Dei, quanta etiam in. prosenti vita. est condescat. Haec invicem monete, haec incesienter — fusio, Cogita. quale sit. Christum sponsum, ccelestis 1enete. Hoc oro, hoc opto, hoc desidero de vohis; regm dotem promittentem, contemnere; et homihoc ipse, a quo est omne bonum, cum sua plena et — nem mortalem, nonnisi corruptionem et contempti-

perpetua benedictione det vobrs, Amen. Jilia dantem et pollicentem, Filio Dei, Regi regum, EPISTOLA CLVII 5t, praeponere. Certe ille Rex legum concupivit speciem

ANSELMI AD QUAMDAM DOMINAM, tuam, ul sponsze legitim:e. ANsELuUS, Dei ordinatione archiepiscopus Cantua. Qualiter autem ille, quem scis, ea1nis Luze pulchri-

riensis, ad quamdam dominan: 57, mundum, non —tudrmem appetiveiit, soror mea, quomodo dicam? Chiistum contemnere, et Chiistum plus quam mun- femina nobilis, quomodo dicam? Sponsa Dei, vigo duin. diligere, fueias electa, et Deo habitu et eonversanone assi-

Libentss,me, sí possem, iecum loquerer, soror gnata. Quid dicam modo te esse, filia mea? Deus yere mihi ? 1n Deo dilocta, quia charitas qua om-.— scit. Non ita loquor, ut gaudeam de confusione tua, nem hominem volo sahum fieri et. officium mihi — «ed ut gaudeat Deus et congaudeant *** angeli de i»junctum exigunt a me ut te fraterno *? et paterno D conversione. et salubri penitentia tua, Quid ergo

! VARUE LECTIONES.

*? Quantumque ms quantumcunque — ^? Fiater u'erinus ms fratres uteiivos — "Semper vos, et ms Semper vos exlendatis, et— 599 Collata. cum Edit. Gothica. et. Colomens: 1575. *" Edit. Exhortatio ad wnugiem lapsun — *** Soror mihi Edit, Soror veie. milu— 69? Ut fraterno £dit. Goth, ut te fraterno *9? Nobis uon evenit. Edit. Go:h. nobis evenit *** Dei ad Edit Goth. Dei,etad.— 5? Ut gaudeant. Edit. et

congaudeant JOANNIS PICARDI NOTE.

opera. Quod responsum fetidumque exsecrans phai-.— Imo virile laudandumque Thom:e-Tresponsum fas est niacum, congemuit hoc planctu : Ve egnutudin cui Yeiim seque laborantis exprimere distichis quoruun £oumpetit Lalis medicina; et sic vigo electus a Dommo — unum ad Petium quemdam sie direxit :

(mquit. Roger. Honeden. in Annalib.) viam fuit Cur Petse virgineum loitaiis me ponere flovem : Lemporalem. Quamobrem jure de eo quod Ang.lus Non faciam; vel si hoc ceia paranda salus. Folitanus de Michaele Verino, cani potest. Et rursus ad praeceptorem.

Sola Venus lento potui succiiieye morbo. Promutunt medici coitu mihi, Paule, salutem ;

Ne se pollueret, maluit ille mon. Non tanti vite su ma ceita salus,

M -

dieam? Si non dico, forsitan non animadvertis; si À nunc usitatam non legeris, et ab episeopo conseeraia

dico, forsitan irasceris. De electa, el signata, et spónsa Dei, quid facta es? Erubescat esse nobilitas tua quod erubescis audire, et ego, propter nobilitatem et dilectionem, erubesco dicere. Ecce, filia, charissima, si hiec proponis in conspectu tuo, quantus dolor debel esse 9*? iu corde tuo de tanto et tam gravi easu tuo! Si enim vehementer doles, condolendo Ubi valde gaudeo; si vero non doles, non est unde gaudeam, sed multo magis 493 doleo. Nam si doles, adhue salutem tuam spero 5; si autem non doles, quid nisi damnationem tuam exspectare queo?

Inpossibile naraque est te u'lo modo posse salvari, nisi ad habitum et propositum abjectum **5 redieris, Quamvis enim ab episcopo sacrata non fueris, nec coram jpso professionem legeris (38), hoc solum tamen est manifesta, et quae» negari non poiesL, professio , quia publice et secrete habitum sancli propositi portasi, per quod omnibus te videntibus Deo dicatam te esse, non minus quam professionem legendo, affirmasti. Nam antequam fieret ista nunc *** usitata monachici propositi professio et saeratio, multa millia utriusque sexus hominum solo habitu se ipsius esse propositi profitentia , celsitudinem eL coronam consecuta sunt, Et qui tunc habitum sine ipsa professione et, sacratione assumptum 1 ejieiebant, apostatee judicabantur. Inexcusabilis ergo £8, si deseris sanctum propositum quod diu habitu el conversalione professa es, quamvis prolessionem

non fueris, Certe, filia charissima , adhuc te exspe etat Dominus, creator et redemplor tuus : rex ili qui concupivit speciem tuam, ut essel legitimus sponsus tuus, adhuc te exspectat et revocat, ut s $ legitima 5*' sponsa ejus, el s! non virgo, saltem casta, Seimmus enim plures sanctas mulieres, quae post amissam virginitatem plus placuerunt Deo, et magis illi familiares fuerunl per prenitentiam in caslitate, quam plures alie, quamvis sanet» , in virginitate,

Redi ergo, mulier Christiana, redi ad cor tuunr, et considera quem polius debeas diligere, cui potius adherere, illi qui te ad tantam honestatem elegit, eligendo vocavit, vocando habita sponsali sibi assignavit, et alhuc, quamvis contemptus el, rejectus, exspeclat et revocat; an illi per quem , uf mitius dicam, in hoc in quo te ides dejectam de lanta celsitudine cecidisti ; presertim cum ipse te jam, sicut pulo, contemnat, aut sine dubio contempturus et deserturus sit. Et utinam sic vos invicem contemnatis, ut vos Deus non contemnat; sic vos invicem deseratis, ut yos Deus non deserat; sic vos invicem rejicialis, ut vos Deus a facie sua non projiciat; sic ab invicem avertamini, ut ad Deum convertamini. Certe melius et valde honorabilius est et illi et tibi ut ab illo sis contempta quam retenta, quia quandiu eris ejus retenta, procul dubio, ut de illo nunc taceam, ta eris Dei contempta; el si, contempta ab illo, propter Deum illum con-

YARLE LECTIONES.,

*33 Docet esse Edit. debet esse

avsjectuu — 9* Iste nune Edit. ista nunc

*** Salutem spero Edit. Salitem tuam spero 97 Ut sit legiuma Edu. ut sis legiuma

9* Oljeetum £d,

JOANNIS PICARDI NOTJE.

(58) Quamvis enim ab episcopo saciata non [ueris, nee coram ipso pro[essionem legeris. ld videtur Ànselmus dixisse ex mente D. Leonis papa, ita cap. 15 epist. 90, ad Rusticum Narbonensem episcopum scribentis : « Puellae, quae» non coacte parentum imperio, sed spontaneo judicio, virginitatis propositum atque habitum susceperunt, si postea nuptias tligunt, prevarieantur, etiamsi consecratio non ac£essit, cujus utique non fraudarentir munere, si in proposito permanerent. » Ante Leonem idem appadet sensisse Innocentium 1, cujus in hane rem decretum Giegor. Magnus papa protulit in epistola ad Bonjfaeium, relata ab ]vone Carnot. part. n sus Pannoniz, ei Petro Lombardo lib. 1v Sent., dist. 58, ad hae serba :« Hle. quxe necdum sacro velanine tecl:e, tamen in proposito virginali semper se simu]iverunt permanere, licet velatze non fuerint, tamen si nupserint aliquo tempo:e, his agenda poenitentia est, quia sponsi) earum tenebatur a. Domino, Si enim inter honunes solet bonze fidei contraetus nulla

"ione dissohi, quanto magis ista pollieitatio quam eum Deo pepigerunt, solvi sine vindicta poterit? » ltem : « Si virgines. nondum velat taliter publica penitentia puniuntur, et a ccetu fidelium usque ad satisfactionem | excluduntur, ? ete. Ubi. Lombardus subjungit : « Ex his apparet virgines vel viduas voto continentiae$ astrictas, sive fuerint velatze, sive non, nullatenus ad conjugium | sorti posse. » Hactenus Innocentius ; a quo cum in virgines nondum velatas itam seveje sit. animadversum, jure hzec ad quam $cribit Anselmus, eamdem erat luituia ponam,

C Ilinc. est quod Lombardus examussim ejus expen-

dens verba, inferat. « Non est jguur, inquit, praetermittendum quod Jnnocentus papa de viduis of puellis decrevit, qui Chiristo. spiritualiter nubunt, $1 postea publice nopserint, non eas admittendas esse ad penitentiam, msi hi quibus se junxerant de mundo 1ecesseiint. Si enum de omnibus haec ratio custoditur, ut quzecunque vivente viro alteri nupserit, adultera habeatur : nec e1. agendze poenitentiae licentia. conceditur nisi unus de iliis fuerit defunetus, quanto magis de llla tenenda est, quae ante se immoitali Sponso conjunxerat, et post haec ad huniaanas nuptias iransmigravit? » Hactenus Magister. Cui labens addidissem canonem 17 Gangtensis concilii ab Ivone superius adduct, ni viderem hunc in mulieres Eustachianas esse promulgatum, ut illic (velut etin exteris) docte animadvertit oaa. Quintnus Heduus, Rectius adjungerentur. decietum 27 concilu Chaleedonensis, q. St qua vigo; et concilii

D Elibertini canones 15, 14, concil. Tolet. 1v, relati

ibidem a Grauano 1, Devotam peccantem , cap. 108, lib. vr, Capitul, Caroli Magui, et cap. 257, lib. MI, etin illo quidem pr:ecipitur utrumque, nempe virum et feminam, separatos perpeiuo relegari exsiito : c In hoc autem tandiu submovendosesse Christianorum coetu, donec, « inquit Chrisuanissimus imperaLor, » quod illicite perpetraverint, emendent. Quo si emendare neglexerint, a communione vel omnium Christianorum convivic in perpetuo sequestrati sint, '

Lil. Ht, IkfnS I. CLI.

tempseris, utique non contempta, sed suscepta et Á cor tuum et infundat in te amorem suum, filia clia1issima. i

dilecta Dei eis, velut ejus sanguine propiio redempta.

Intende, filia, cujus ss,utem desidero; intende benignitatem ejus. qui contemptus a te contemnentem revocit, ut te in regalem suum thalamum non terrenum, sed ccelestem imtroducat. Intende et concute cor tuum, dole vehementer casum tuum. Rejice el conculea sseularem habitum quem assumpsisti, et resume habitum sponsae Christi quem projecieti. Nillatenus emm te cognoscet. Chiistus. aot suscipiet, nisi in il'o habitu quo te sibi signavit et quo te ejus sponsam esse publice et secreto es tcstata. In hoe habitu. redi ti ad. benignitatem ejus. Ingere te opportune in conspectu cjus. Accusa *** tu ipsa conscientiam tuam , lava lacrymis culpam tuam. Ora eum infatigabiliter, adhizere 1lly jnseparabiliter : misericors est, non te rejiciet; sed potius gaudens de reditu tuo, te benigue suscipiet, Si hoc feceris, gaudium eiit de te in ccelo et in teria, omnibus sanctis angelis et hominibus cognoscentibus, Si vero hoe facere contempseris, omnes Ubi adversi erunt, et ego et Eccles a Dei faciemus quod de talt re faciendum intelligimus. Omnipotens Deus visitet