Epistola C. KkNSELWI AD WILLE MUM ABBATEM

De moto al'ait. iterum couseciando.

Domino et amico chaiissimo, reverendo abbati WinLrEMo, ANsrLAUS, servis Ecclesise Cantuariensis, salutem.

Quando respondi (59) ad quod quzsivisus de altati et de ecclesia, ita erat cor meum quadam solheitudine gravatum ut non possem intendere iis qui dicebam, et nuntius vester ita festinabat, ut in aliud temps hoc differre nou possem. De quo quidem neque in decreus neque in canonibus memini me aliquid legisse, sed a quodam episcopo audivi quod in decretis Eugemi pap? legitur altare. motum | (40) iterum consecrandum. De his cum domino pap: Uibano locutus sum, assistentibus quibusdam epicopis. Sed papa dicebat mensa n altai:s motam (41) nec recouciliandam, nec iterum consecraudata , nec

YARIJAL LECTIONES.

*5 Benignitatem ejus. Accusa Edit. benignitatem ejus. Ingere te oportune in conspectu ejus. Accusa JOANMIS PICARDI NOTAE,

(59) Quando respondi, etc. Hinc. maxime palam C chardinum exemplar quo usus est ho erat ipsum

est Anselmum id argumenti alias tractasse, et quidem foriassis paulo ante primum ex Anglia. discessum (nempe anno 1097, quod alibi observavimus], ut 1nsequenta monstrant Anselmi verba dicentis, fuisse tam adeo molestà gravatum sollicitudine, ut vix sibi altenderet, ac. procul dubio propler vaij0s. angores easusque non leves et publicos ab Eadmeto pluribus enauatos Vitae ejusdem lib. 11, cap. 12, 14, 15, 19; quibus quidem eum non liceret mederi, per contumacem uullelmi Ruffi Anglorum regis per vicaciam, gravissime vexabatur Anselmus. Porio id 1eseripti pro foribus epistole appensi hactenus me fugit, quod tamen Baleum widisse liquet ex. hoe titulo, et verborum principio, de motione altaris : Quod de altaii datu occasio, eic. Sed et hanc, quam commentainur epistolam, offendi inter ms. 1von. Carnotens. epist. Beccensis bibliothece, adjunctam ili ipsi, in qua eamdem exponi materiam, Anselmus wero cum dicat se. Urbano papa monuullisque ponufieibus audientibus. cardinem hujus cause vertisse, claret se Willelmo 1esponsasse 1n Angliam revectum, scilicet sub finem anni 1100.

(40) In-decietis Eugenii pape legitui, altave motum, ete. Nomen pape snbdititium esse coarguunt primo paucula quae de Eugenio 1 et ll ad nos pervenerunt, nihil ad lem habent; altero quod Burchaiduslib nm Decret, cap. 11, Jailandus Chrysopolitanus lib. xit sus Candele; lvo Carnot. 11 part., cap. 13, rursusque Pannonie n part, et Gratiin. De consecrat, disune. 1, cap. Sr motum, Higino papse tribuant his omnino verbis : Sz motum fueiit altae, denuo consecietur ecclesia; si parietes mutanfi, etl non altare, salibus tantum exoicizentur. Attamen lvo, qui locis modo signatis ex. Higini papse sanciionibus hanc allegat sententiam, epist. 52, producit ex concilio Meldensi, 1elato a Burchardo. Et quidem canonem de quo imprzesentiarum, antecedunt duo placita synodi Meldensis ; forsanque Bur-

idque amplissimum et locupletissimum de quo Joannes Moliugeus Gandensis in dedivatoria. epistola hyoniam Decreti, ubi testatum quie exstant Burchardi collectanea Colonie excusa 1548 vix sextam archetypi attingere portionem, licet numero superet libellorum; erat, inquam, forte codex ille auctior, in quo Meldense concilium vice Higini papa citabatur, vel Iiigini edietum a partibus Meldensis synodi repetebatur. Ceterum per. 4]tare de qvo IHligimus supra, mtelligitur majus altare; principale, ut. Auselmus; titulatorium ecclesire, ut Joannes Flaventinus ad dieium cap S: motum, vocat: eoque molo ecclesia iterum consecianda esl: glossa ibidem, Ansclmits in hae epist., Ivo epist. 52, qui ad quodlibet altare 14 extendit,

(41) Mensam altavis motam, nec reconciliandam, nec itevum. conseciandam, nec in altaie, etc. Contra Alexand. lli, lib. ni Decietal , tit. 40, cap. 4 : S

D altaie motum fueiit, au! lapis ille solummodo supei-

posuus, qui sigillum continet, confiactus, aut etiain diminulus, debet denuo consecian. His astipulatur Joan. Andr. glossa 1n hune titulum, Joan. de Tuirecremata, et Archidiacon, in. cap. S: motum, De Consecr., disunct. 1; Astessanus lib. vi suce SuinAm, tit. 29, et alii, constantet asserentes quod cum superior altaris tahula, swve mensa in qua fit consecatio, mota fuerit, velin sna forma mutata; aut lapidum quispiam. eam sustentantium et contingenpum, iliusve in quo reliqui: continentur, el consecratio est. impressa, motus fuerit, a]tare rursus fore sacrandum. Bernard., Papiens. prepositus, lib. ' m sui Breviarii. paulo aliter clamasque. Alexandri placitum retulit sic : Altare in quo tabula cut consecationis benedictio pontificali mimsteno adhibetur, si mota fweiit, vel enoymiuei. fiacta, debet non immerito conseciaii ; nec negamus quin. oleum non conseciatum, consecrato possit oleo commisceii.

S. ANSELWI CYNTUAR. ARCIHIEP. OPP. PARS IIl.

— LPISTOLz.

1^5

amplius in altare reputandam. Alii vero dicebant ^ porti, Felicem. me, inquam, si meruissem vc

tantum reconeiliandam , nullam tamen auctoritatem ostendentes. [n hoc autem omnes concoidant quo, violato principali, tota ecclesia cum altari iterum consecranda est, nec ecclesia consecranda est «ine consecratiene altaris , aut principalis, auf alicajus alterius in eadem ecelesia. Jn his autem omnes coucencordant cum quibus loeutaüs sum, excepta alt uis mensa. Item si aliqua pars ecclesi: destructa efficitur, aut nova sit altar; immolo, aqua tan un ab episcopo benedicta aspergendam dicunt, Ratio auiem quam a me quizsiistis, haec mihi videtur super his : Altare non [it propter ecclesiam, sed ecclesia propter altare; et 1deo, violato principali altar, jam non iideiur esse ecclesia : quia. non est illud propier quod ecclesia construitur et consecratur, Quipropter eum illud fit novum, recte videtur cum €o consecrari per quod recipit. ut sit. ecclesia, De moto altaiji iterum. consecrando haee quoque mihi ralio videtur: aliare vicem fidei Christ ana tenet ut, sicut non nisi in altari sacrificium nostrum offe1imus, ita non nisi lecta fide sacrificia bonorum operum offeramus, si et Deo placere volumus. Sicut igitur fides mota a suo fundamento , quod est CliriStits, el a sua stabilitate, jam non est fides, ita altare molum a suo fundamento jam non est altare; sie quod de eadem materia totum, sive de alia fiat al1a1e novum et aliud quod fuerat, altare videtur idco consecrandum. Piopter nine rationem cavendum

praesens instrui, vel tanqvam familiaris epistolam succipere destinatam. IHoc autem mihi locus invidet, nec alter salutationis. indulsit. obsequia. misi prius orbis dumidium consultarem , oportet enim maris et aeris explorare clementiam 99? s; que 99? judicamus in Anglia salutandum. Ceterum incommoda seperiüonis càaruatis copula supplentur, quae neminem patitur esse vobis 55* absentem, neminem non fa ui liarem. Ea nihil est diffusius; par enim latitudo est et charitatis ei mundi. Charitis amplectitur. quidquid Occanus. Charitas m sacrarm dileetionis el amicum colligit m Deum, et inimicum proptei: Deum, Eadem diligere non desinit, cum dihgi desinaturt'?, Omnes hahet prasentes, omnes afines, quibus non potest obsequio, subvenit affectu. Absit igitur ul publicum charitaus beneficium maris mihi fluctibus auferatur, cum scriptum sit: Aque multe aon potuerunt 99 exstinguere charitatem. Facile est enim vt diversi cultores littoris charitas uniat, quie unam rempublicam terram fecil et colum. Huius itaque fiducia, injecta est mihi prxesumptio inquirendi atque postulandi id quod umpensum non minuet eroganiem. $i votorum summa qusrilur, sequens 1llare pagina declarabit. Apulorum 5"" relationibus. didici vos in concilio Barensi sermonem habuisse de Spiritu sancto, quem calumniosa Grecorüm veirsutia a Filo minime procedere fabulatur. Quod igitur adveisus hanc illorum dementiam in prae:iato promul-

exisumo ne altare gestatorium conseeretur sine C gasti 5 Concilio, suecineto tractatu déprecor-adno-

fundamento, quod muli custodiunt, et fzre ubique eustoditur, quamvis in Nortbmannia, eum ibi e1am, non servaielis, sed nudi lapides nusquam aflixi coasecrarentur. Quod ego non damno, nec tamen faceie volo. Ex his quae: diii sequitur quia. si tota. ecciesia nova fiat, altari sine violatione manente , quoniam &ime consecratione altaris alicujus consecrari non debet, aut altare aliquod est ibi renovandum, ut simul eum ecclesia consecretur, aut aqua ab episcopo ad hoc benedicta intus et 'exterius simpliciter aspergzatur. Qua facienda. de his dixerim, ex ore et usu aliorum didici; rationem vero eamdem alios habere non nego, sed.ego a nullo accepi. Quapropter quod per me, vel per alios sentio, sanctitalt vestrae postulatus simpliciter insinuo, donee vobis certius aut melius patefiat. Valete. A9A EPISTOLA CLX

HILDEBTRTI EPISCOPI CDNOMAMENSIS AD ANSLLMUM, ^

HiroEsrn TUS episcopus Axsrruo, Cantuatiensi archiepiscopo.

Familiare est sapienti tolerare nescientem , hinc est quod inscienuam "? meam aperire non timer 95, quia eiat eum sapiente colloquium. Eam $9* ni fallor, et scientia vestia erudiet, et charitas sup-

• ctienem luam sScrwus ego, servus juus, et eg

tari. et quae 9? ipsi Latinorum Patrum testimonia xon suseipiunt. Hiis auctoritatibus opus flagitatum munire non taedebit, quas Gizeca calliditas, et suas fateatur et nostras. Magna quidem, beate Pater, postulo, sed quze pariter et suscipienti pioficiam et dali. Nobilis. enim. possessio est scienti, qua distributa suscipit incrementum: et avarum dediguala possessorem, nisi publicetur, elabitur. Conseiset nobis Donnunus sanctitatem vestram, et vidéant vos oculi mei antequam moriar.