Caput X. De origine et qualitate peccatorum poenalium

1. De peccatis autem poenalibus hoc tenendum est, quod licet malum culpae et imnalum poenae sint diversae malorum differentiae; quaedam tamen sie sunt peccata, quod etiam sunt poena peccati. Speciali namque modo peccata et poenae peccati dicuntur illa quae habent adiunctum dolorem et moestitiam, sicut invidia, accidia et consimilia. Mznus specialiter dicuntur illa quae. habent. adiunetam vel meram depravationem naturae, vel ignominiam, sicut sunt illa, quantum ad quae dicitur peccator. (radi in. yeprobum sen- Sum. — Generalter. autem. peccata, quae. « sunt inter primam apostasiam et ultimam poenam gehennae, et peccata. diei possunt el poena. peccati », iuxta quod dicit Gregorius, crimina criminibus vindicari. — Licet autem idem dicatur peccatum et poena peccati, tenendun tamen est, quod omnis poena in quantum poena iusta est et a Deo; nulla vero cu/pa iusta nec a Deo, sed tantum a libero voluntatis arbitrio. — Poena vero, quae mere poena est, a Deo est inflicta; quae vero est culpa, vel inclinans ad culpain est contracta, vel acta.

2. Ratio autem ad intelligentiam praedictorum haec est: quia, cum maluni dicat recessum a. primo pricipio, per lioc quod nocet bono; noh autem nocet bono nisi aliquid adimendo de bono; bonum autem consistit in modo, specie et ordine: nullum est malum, quod nori sit corruptivum modi, speciei et ordinis. Ordo autem duplex est, scilicet ordo »aturae et ordo susti/ae. .Ordo. naturae est in bono naturali, ordo ?ustitiue. in. hono. morali; et quia bonum naturale est iu omni natura, bonum role in voluntate habet consistere: ideo ordo naturae est in ommi natura, ordo vero iustitiae in voluntate electiva consistit. Et quia vo/untas «est instrumentum se ipsum movens», nalura vero minime; hinc est, quod ordo :ustitiae est ordo non tantum /actus, sed etiam factivus; ordo vero naturae est ordo factus. Quoniam ergo malum privare potest ordinem iustitiae ct oPdinem naturae ; hinc est, quod duplex est. malum, scilicet culpae et poenae.

3. Rursus, quia. ordo $ustitiae est ordo voluntatius; liinc est, quod « malum cu/pae est affectio voluntaria, malum autem poenae est affectio involuntaria. —

4. Postremo, quia ordo fustiae, qui est in. voluntate, est ordo factivus; ideo « malum culpae, quod est eius privatio, est malum, quod facimus, et malum poenae est malum, quod patimur ». Et quia passio non est, nisi naturaliter praecedat actio; nec actio, ad quam non sequatur aliqua passio: hinc est, quod nulla est poena sine praecedente merito cu/pae, nulla est etium culpa, quin comitetur aliqua poena.

5$. Et quoniam quod facimus a nobis est, quod patimur potest esse a nobis et ab aliis, utpote a causa superiori, vel inferiori: ideo, licet omnis cu/pa sit a - nobis, nou tamen omnis poena est a nobis, immo «quaedam a nobis acta, quaedam 2n/licta, quaedam contracta.

5. Et quia eum qui facit quod nou debet, iustum est pati quod debet: ideo omnis poena in quantum poena iusta est et a divina providentia, quia ordinata ad culpam et ipsius culpae ordinativa.

6. Quia vero passio illa potest esse per adeimptionem boni naturalis, vel boni voralis cum naturali ; hinc est, quod quaedam poena est »s»ere poena, quaedam vero est poena el culpa; quia bonum morale, quod est iustitia, non adimitur nisi per iniustitiam, quae est culpa. — Prima igitur poena est a Deo et secundum «uod poena et secundum id quod est; a Deo, inquam, non instituente, sed. vindicante. Secunda vero, cum sit culpa, secundum id quod es4, a Deo non est, sed solum quantum ad ordinem. ipsa vero vel est acía, si sequatur ad actuale, vel est contracta, si sequatur ad. originale.

7. Si ergo proprie accipiatur malum, secundum quod 9st privatio boni naturalis et affectio involuntaria et malum, quod patimur; sic non coincidit cum malo culpae in idem, licet sit annexum eidem. Si autem accipiatur /arge, ut. dicatur malum, quod patimur sive a nobis, sive aliunde, sive in natura, sive in voluntate; sic coincidunt ?n idem, sed non ad idem, vel secundum tidem: quia quod est culpa in se dicitur praecedentis poena; vel culpa ratione actionis dicitur esse poena ratione passionis. — Et sic patet, quomodo, pro quanto et quare aliquid simul dicatur peccatum et poena peccati.