Articulus 4
Qualiter procedendum sit modo ad prætactam emendationem condignam, reformationemque generalem totius Ecclesiæ seu populi christiani.
LEGITUR quarto Regum, quemadmodum optimus rex Josias scidit præ dolore vestimenta sua, quum ex auditione lectionis libri legis Mosaicæ considerasset quam graviter patres sui ac populus regni sui Deum offenderant, et metuens iram Dei, misit superiores sui palatii ad Holdam prophetissam, ad consulendum per eam Dominum de futuris eventibus.1 Quumque ex responsione sanctæ feminæ audisset quanta adversa imminerent regno suo, non desperavit de venia, sed confestim misit et vocavit ad se universos senes Juda atque Jerusalem, ascenditque cum eis et cum omnibus viris Juda, cum sacerdotibus et Prophetis, in templum Dei, stetitque rex supra gradum, et fœdus percussit coram Domino, ut ambularent tam ipse quam universus populus ejus post Dominum, ut custodirent præcepta ejus et testimonia in omni corde et in tota anima sua.2 Deinde sanctus rex ille, omni dilatione postposita, cum ingenti fervore emundavit totum regnum ac populum suum a sordibus et peccatis patrum suorum, et generalem reformationem fecit in omnibus.
Juxta hunc modum esset nunc procedendum. Quoniam itaque tam vastitatem Ecclesiæ jam illatam quam imminentem, Deus per diversos viros virtutum, imo et per feminas sanctas, jamdudum evidenter multifarieque prædixit, et nunc usque imminentia minatur adversa : quid restat, quid vobis, o inclyti Principes ac viri catholici, restat et incumbit agendum, nisi ut omnes pariter intretis ecclesiam, et misericordiam Creatoris devotissime invocetis, deinde omni mora abjecta, procuretis generalem fieri synodum, et universale celebrari concilium, in quo de emendatione idonea, de reformatione condigna in omni gradu, statu et ordine ecclesiastico sapientissime pertractetur, diligentissime provideatur, et efficacissime ordinetur qualiter omnia exsecutioni mandentur? Nolite, o Principes gloriosi, propter rem parvam, hoc est propter discordantiam circa locum, celebrationem generalis concilii omittere, ampliusve differre tam magnum, tam saluberrimum, tam necessarium bonum. Si generale concilium in Lugduno convenienter celebrari non valet, placet Deo, placeat item Dominationibus vestris concorditer, ut in Norimberga aut in loco consimili celebretur hac vice, et postea opportuno tempore in Lugduno. Nec illustrissimus Rex Franciæ ferat hoc ægre : imo propter necessitatem communem et utilitatem Ecclesiæ, patientiam amplectatur. Necesse est, et plusquam necesse est, his diebus omnem animositatem discordiamque abjicere, et commune bonum Ecclesiæ commodis propriis ac privatis præferre.
Postremo, quamvis a diversis diversimode assignentur partes prudentiæ, illa tamen assignatio Tullii secundo Rhetoricæ facilior et huic proposito aptior reputatur, qua ponit tres esse prudentiæ partes, videlicet, memoriam præteritorum, intelligentiam præsentium, et providentiam futurorum. Quumque consiliari sit actus prudentiæ, hoc ad generalis forum concilii potissime pertineret, ex memoriis præteritorum, ex consideratione rerum præsentium, et item ex providentia eorum quæ possunt accidere, utpote ex lectionibus historialium speculorum et chronicarum, imo et sacræ Scripturæ, vivacissime intueri, ponderare ac definire qualiter contra perfidos sit pugnandum, qualiter insidiarum pericula sint vitanda, quomodo pugnantibus contra infideles esset quotidie succurrendum, quomodo etiam pro eisdem et pro communi reformatione populi christiani, ubique, in omni regno, provincia, urbe ac pago et particulari Ecclesia faciendæ essent ab omni plebe christifideli processiones, orationes, abstinentiæ, vigiliæ, disciplinæ et celebrationes pro præliantibus contra incredulos, et pro omni reformatione Ecclesiæ. Sicque celebratio synodi generalis necessaria ac utilissima esset, tam pro reformatione ipsa totius Ecclesiæ, quam pro prospero christianorum principum contra infideles triumpho.
Footnotes
Chapter 5 of 12