Articulus 8
Quam periculosum sit homines sceleratos habere in exercitu.
LEGITUR Josue septimo, qualiter filii Israel missi a Josue ad demoliendum urbem Hai, in fugam conversi sint, et triginta sex ex eis corruerint: et hoc, propter transgressionem unius eorum, videlicet propter excessum Achan, qui contra Dei præceptum aliquid ex divitiis Jericho fuit furatus. Quumque sanctus vir Josue, princeps Israeliticæ plebis, visa suorum fuga ac strage, cecidisset pronus in terram, invocans Dominum, Dominus dixit ad eum: Non poterit Israel stare ante hostes1 suos, nec ero ultra vobiscum, donec conteratis eum qui hujus sceleris reus est.
Lacuna: pp. 512–513 of tome XXXVI are missing from the scan, so their text is missing here. specialiter pertinent. Quarum una est justitia, vel (ut asserit Augustinus) amor boni communis, ita ut bonum commune, defensionem reipublicæ, et præsertim tuitionem fidei christianæ atque Ecclesiæ, concordi affectu præferant propriis commodis, imo et propriæ vitæ, sicque paratissimi sint ad pugnandum et laborandum, imo et ad moriendum pro causa ista, atque cum fortissimo Juda Machabæo cohortantes se, dicant : Accingimini, et estote filii potentes, quoniam melius est nobis mori in bello, quam videre mala gentis nostræ et sanctorum ; sicut fuerit voluntas in cœlo, sic fiat.2 Secunda virtutum illarum est fortitudo prout est virtus cardinalis, per quam timor circa pericula mortis refrenatur, et imperterrito animo ad præliandum proceditur, viriliterque pugnatur. Quum ergo nulla sit dignior atque salubrior pugnandi causa quam defensio fidei christianæ infidelibusque resistere, elucescit quod principes et populi christiani debeant securo ac fortissimo animo contra perfidos congredi. Tertia illarum virtutum est liberalitas : quoniam in hujusmodi causis nequaquam divitiarum expensio est vitanda. Quarta est magnanimitas. Principis namque potissime est animum habere paratum ad arduos actus, præcipue commendabiles et magnis honoribus dignos : quales sunt, pro bono communi, pro fidei promotione, pro defensione Ecclesiæ præliari ac laborare. Quinta est prudentia : quæ et in bellicis rebus summe necessaria est, ut ordinate omnia disponantur. Imo prudentia est virtus nobilior quam fortitudo, et (ut ait Scriptura) melior est vir prudens quam fortis.3
Quum igitur, juxta prædicta, debeant principes prætactas habere virtutes secundum gradum supremum, constat quod cum omni promptitudine, fortitudine, magnanimitate, prudentia et jucunditate debeant inire certamina contra fidei inimicos. Imo ad hoc eos potissime debet accendere amor Christi, qui pro eis sanguinem fudit. Pro quo si millies sanguinem funderent, nihil condignum ei rependerent, quoniam aliud est sanguis Dei, aliud sanguis hominum : aliud dico, non secundum speciem, sed secundum dignitatem. Nec dignus est Christianus vocari, qui non paratus est pro Christo mori. Præterea ad idem debet eos movere magnitudo præmii hujus belli, et certitudo salutis morientium in eodem : quoniam talis congressus martyrio æquipollet, et morientes in eo, sunt martyres Christi. Ex quibus perpenditur quam reprehensibiles atque damnabiles sunt principes christiani qui ad repugnandum infidelibus sunt formidolosi, tardi, parci ac pusillanimes. Tales quippe non dolent vicem Domini sui, qui ad ulciscendas ejus injurias ac blasphemias inveniuntur tam imparati.
Footnotes
Chapter 9 of 12